www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 

 

 


HỒ XUÂN HƯƠNG
Tiếng Nói Đại Chúng
Lê Phụng
 

 

 

 

Quyển 2

Kỳ 34: (tiếp Kỳ 33)

 

6

 

Nh́n sang họa sử Pháp, người đọc thơ gặp Gustave Courbet (1818-1877) sinh tại Ornans, một làng nhỏ gần Besancon, mất tại La Tour de Peilz, Thụy Sĩ. Tương tự như H Xuân Hương tách ḍng thơ nôm ra khỏi ḍng thơ cổ điển, Gustave Courbet chủ trương đưa hội họa ra ngoài ảnh hưởng những trường phái có sẵn và trở thành nguời dẫn đầu ngành hội họa hiện thực. Ông theo xu hướng của Pierre Joseph Proudhon (1759-1823), một nhà họa sĩ kiêm lănh đạo cực đoan phong trào dân quyền đương thời, và đánh bạn với Baudelaire (1821-1867), nhà thơ kiêm phê b́nh hội họa.

 

Tham gia vào phong trào cách mạng của Pháp, Gustave Courbet bị kết tội ra lệnh đánh đổ tháp Vendôme, tại Paris và bị phạt bồi thường tiền tu bổ.

 

Do việc này Gustave Courbet phải lưu vong sang Thụy Sĩ và mất tại đó.

 

Theo giới nghiên cứu sử họa, tranh của Gustave Courbet tiêu biểu cho đường lối hiện thực, đồng thời có nhiều đường nét mở đường cho phái biểu tượng, symbolisme sau đó. Theo Michael Fried43, th́ dẫu trong đời tư, Gustave Courbet sống như mọi người đồng thời, nhưng ông thường đổi địa vị chủ động của người vẽ tranh sang địa vị thụ động để biểu hiện giấc mơ nữ tính trên tranh vẽ. Ngược lại, vốn là một nữ sĩ, nên trong nhưng bài thơ mô tả nữ tính, luôn luôn Hồ Xuân Hương giữ vai chủ động.

Để có thể dễ dàng đối chiếu thơ Hồ Xuân Hương với tranh Gustave Courbet, cảo luận này đọc thơ Hồ Xuân Hương và xem tranh Gustave Courbet theo tiêu chuẩn do Gaston Bachelard44 đề ra trong chương Rêverie sur la Rêverie trong cuốn Poétique de la Rêverie như sau:

 

Dans notre utopie de lecture, nous abandonnons donc les soucis du métier de biographe, les déterminations usuelles du psychologue [...] Les oeuvres sont là pour justifier nos enquêtes vers l’idéalité.

 

Theo tiêu chuẩn trên, bức tranh tiêu biểu cho mối giao duyên giữa tranh Gustave Courbet và thơ Hồ Xuân Hương là bức The Hammock, hoàn tất năm 1844, xem phụ bản I, và bài:

 

Thiếu Nữ Ngủ Ngày

Mùa hè hây hẩy gió nồm đông

Thiếu nữ nàm chơi quá giấc nồng

Lược trúc lỏng trôi trên mái tóc

Yếm đào trễ xuống dưới nương long

Đôi g̣ bống đào sương c̣n ngậm

Một mach Đào Nguyên suối chửa thông

Quân tử dùng dằng đi chẳng dứt

Đi th́ cũng dở ở không xong.

 

Trong thơ người thiếu nữ thoải mái ngủ trong cơn gió mát, lược trúc tuột khỏi mái tóc, yếm đào trễ xuống dưới ngực để thoáng lộ cặp nhũ hoa. Đó chính là những h́nh ảnh trong tranh Gustve Courbet. Suối tóc chẩy dài v phía người xem tranh, làm nổi bật vệt nắng phía sâu trong tranh, tất cả tạo nên nét thoải mái của người trong tranh trong một buổi xế trưa mùa hè.

 


 

43 Michael Fried, Courbet and Realism Chicago University Press, Chicago 1990, p. 189.

44 Gaston Bachelatrd Poétique de la Rêverie, Quadrige/Press Universitaire de France, Paris 1993, p. 80

 

 

 

 

 

Xem Kỳ 35

 

 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 

 

www.ninh-hoa.com