www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 

 

 


HỒ XUÂN HƯƠNG
Tiếng Nói Đại Chúng
Lê Phụng
 

 

 

 

Quyển 2

Kỳ 33: (tiếp Kỳ 32)

 

5

 

      Không riêng thơ Hồ Xuân Hương có lời thanh và ư gợi cảm. Giới nghiên cứu văn học Trung Quốc gần đây có nhiều người bàn về nét gợi cảm của nữ sĩ Lư Thanh Chiêu (1084-1150?) người đời Tống. Bà đươc tôn vinh là tác giả nhiều bài từ nổi tiếng nhất. Bài từ mà giới nghiên cứu bàn luận cũng như dịch sang tiếng Anh tiếng Pháp nhiều nhất là bài:

 

     Đọc Kinh Thi không theo chú giải của Chu Hy là một vấn đề, từ xưa tới nay hằng được giới văn học chú ư. Về phía Trung quốc có Văn Nhất Đa36 (1899-1946) rồi Dịch Trung Thiên37; Hoa Kỳ có Edward L. Shaughnessy38 và Pháp có Marcel Granet39 và gần đây nhất có Paul R. Goldin40 đều trích dẫn bài Hậu Nhân trên đây để đặt lại vấn đề đọc Kinh Thi.

 

     Theo giới nghiên cứu này th́ ư nghĩa bài thơ trích dẫn trên đây khác hẳn bài dịch của Tạ Quang Phát căn cứ theo lời chú giải của Chu Hy. Bởi lẽ xét theo h́nh ảnh trong bài thơ, trước hết bồ nông là một loại chim bắt cá dưới nước làm mồi. H́nh ảnh con cá th́ trong ngôn ngữ của nhiều sắc dân, Ai Cập cũng như Trung Quốc, đều c̣n biểu thị bộ phận sinh dục nữ. H́nh ảnh cái mỏ dài của bồ nông gợi lên h́nh ảnh bộ phận sinh dục nam.

 

    Trong tiếng Việt Nam có h́nh ảnh cá diếc mổ sẵn, cũng có cùng một nghĩa với h́nh ảnh con trai. Tiếp đó, mỏ con bồ nông chẳng ướt, cho thấy con bồ nông không lặn xuống nước bắt cá. Mỏ bồ nông không ướt là h́nh ảnh đối nghịch với h́nh ảnh trong câu tục ngữ Việt Nam:

 

Biệt Sầu

Nhất Tiễn Mai

 

Hồng ngẫu hương tàn ngọc liêm thu

Khinh giải la thương độc thượng lan chu

Vân trung thùy kư cẩm thư lai

Nhạn tự hồi th́ nguyệt lạc tây lâu

Hoa tự phiêu b́nh thủy tự lưu

Nhất chủng tương tư lưỡng xứ nhân sầu

Thử t́nh vô kế khả tiêu tr

Tài hạ mi đầu khước thượng tâm đầu.

 

dịch là:

 

Buồn Cách Biệt

Điệu Nhất Tiễn Mai

 

Sen úa hương tàn ngoài rèm thu

Cởi tấm áo lụa riêng lên lan chu

Chân mây ai viết thư gấm tới

Nhạn về sắp chữ lầu tây trăng lu

Hoa rơi lả tả nước trôi mau

Một chủng tương tư hai xứ người sầu

T́nh này không kế khá tiêu tr

Cuối mày lệ nặng chẳng nhấc nổi đầu.

 

     Trọn bài thơ gồm những h́nh ảnh quen thuộc trong thi ca Trung Quốc thường gặp qua những bài thơ luật hay bài từ dưới chủ đề nhớ mong cách biệt, ngoại trừ hai h́nh ảnh trong câu thứ hai: cởi chiếc áo lụa mỏng và một ḿnh bước lên thuyền lan. Các nhà Hán học Kenneth Rexroth cùng Ling Chung41 và James Cryer42 đồng thanh cho biết là ch lan chu trong ngôn ngữ đại chúng Trung Quốc ngoài nghĩa thuyền lan c̣n có một nghĩa thứ hai giống hệt như nghĩa thứ hai của chữ ghe trong tiếng nói dại chúng Việt Nam.

 

     Thế nên, hai động tác của tác giả bài Biệt Sầu, cởi tấm áo lụa mỏng, đơn độc bước lên lan chu tạo nên nét gợi cảm của bài từ.

 


 

36 Thuyết Ngư, trong Văn Nhất Đa Toàn Tập, Bắc Kinh 1982. tr. 117-138

37 Trung Quốc Đích Nam Nhân Như Nữ Nhân, Thượng Hải 2000, tr. 93.

 

38 Edward L. Shaughnessy, How The Poetess Came To Burn The Royal Chamber. in Before Confucius:

Studies in the Creation of the Chinese Classics, SUNY Series in Chinese Philosophy and Culture, Albany N.Y. 1997, p. 224f.

 

39 Marcel Granet, Fêtes et Chansons Anciennes de la Chine. Ernest Leroux, Paris 1919, p. 45f.

 

40 Paul R. Goldin, The Culture of Sex in Ancient China, University of Hawá Press. Hawá 2002, p. 8- 10.

41 Kenneth Rexroth and Ling Chung, Li Ch’ing Chao, Complete Poems, New Direction Book

Publishing Corporation, N.Y. 1979, p. 101.

42 James Cryer, Plum Blossom Poems of Li Ching Chao, Caroline Wren Press, Chapel Hill, NC, 1984, p. 86

 

 

 

 

 

Xem Kỳ 34

 

 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 

 

www.ninh-hoa.com