www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 

 

 


HỒ XUÂN HƯƠNG
Tiếng Nói Đại Chúng
Lê Phụng
 

 

 

Quyển 2

Kỳ 27: (tiếp Kỳ 26)

 

3

 

Qua những điểm tương đồng nói trên, người đọc liên tưởng thấy bài Khóc Ông Phủ Vĩnh Tường, cũng như bài Khóc Tổng Cóc biết đâu chẳng là hai bài thơ tác giả khởi hứng làm giúp bà Tổng Cóc và bà Phủ Vĩnh Tường khóc ông chồng quá cố, hệt như tác giả đă làm giúp bà lang hay như Nguyễn Khuyến làm giúp bà thợ nhuộm khóc chồng? Nếu giả thiết này đúng thời Hồ Xuân Hương không phải là bà Tổng Cóc cũng chẳng phải là bà Phủ Vĩnh Tường như nhiều người thường tin như vậy. Điều đáng nói là Hồ Xuân Hương hoặc đích thực là bà Tổng Cóc hay là bà Phủ Vĩnh Tường hoặc là Hồ Xuân Hương làm thơ hộ các bà Tổng Cóc hay bà Phủ Vĩnh Tường khóc chồng, cả hai trường hợp cùng cần có thêm tài liệu để chứng minh. Câu hỏi về thân thế của Hồ Xuân Hương này c̣n chờ các nhà chuyên môn giải đáp. Hiện thời người đọc chỉ biết là Hồ Xuân Hương là một nữ thi sĩ mà thân thế chưa có một ai truy cứu được rơ rệt.

 

Như trên đă nói, qua những bài thơ, những câu đối tục truyền tiêu biểu mối giao duyên văn thơ giữa Hồ Xuân Hương và Phạm Đ́nh Hổ (1768-1839) người đọc thơ có thể đặt Hồ Xuân Hương vào thời khoảng trong đó chớm nở trào lưu thành tựu của Kinh Kỳ của Phố Hiến, những trung tâm buôn bán sầm uất đầu tiên tại Việt Nam. Giới nghiên cứu văn học nghệ thuật, theo khuynh hướng xă hội trên thế giới đồng ư là tại thời khoảng này bất cứ nơi nào có phong trào rời bỏ làng xóm ra thị thành, người văn nghệ sĩ đều không ít th́ nhiều mang sắc thái tự do tư tưởng, liberalism. Trong trào lưu này, thang giá trị xă hội thay đổi: cá nhân tự coi trọng hơn, do đó tạo nên phong trào nới rộng những tập tục lễ giáo đạo đức hằng có trong đời sống thôn xóm. Phải chăng trong cái chuyển biến đó, xét theo ngôn từ thi ca, người đọc thơ có thể coi bài Đánh Cờ Người như bài tiêu biểu cho thi tài của Hồ Xuân Hương thể hiện những chuyển biến của nước cờ bắt bóng chiếu rứ của một cao thủ làng cờ thành những h́nh ảnh gợi cảm hiển thị nét tự do tư tưởng trong vườn thơ nôm?

 

Nét tự do trong thơ Hồ Xuân Hương hiển hiện qua những bài thơ Hồ Xuân Hương nói vthân xác của chính ḿnh và rộng hơn của nữ giới. Nhưng bài thơ này khác hẳn nhũng bài tự trào tự thuật của những nhà thơ nam giới trong ḍng thơ Việt Âm cũng như ḍng thơ nôm. Thơ tự trào tự thuật của nam giới chủ ư tạo ra h́nh ảnh của riêng người thơ trong mắt người đọc, tiêu biểu qua câu:

 

chơi cho đài các cho người biết tay

 

trong bài hát nói của Nguyễn Công Trứ.

 

Hồ Xuân Hương tự họa bằng h́nh ảnh Bánh Trôi Nước, Quả Mít, Con Ốc Nhồi. Hồ Xuân Hương mô tả nữ tính qua những h́nh ảnh thiên nhiên như Hang Thánh Hóa, Hang Cắc Cớ, Động Hương Tích, Đèo Ba Dội. Tiêu biểu cho ḍng thơ này là bài

 

Giếng Nước

 

Ngơ ngang thăm thẳm tới nhà ông

Giếng tốt thảnh thơi giếng lạ lùng

Cầu trắng phau phau đôi ván ghép

Nước trong leo lẻo một ḍng thông

Cỏ gà lún phún leo quanh mép

Cà diếc le te lách giữa ḍng

Giếng ấy thanh tân ai chẳng biết

Đố ai dám thả nạ ḍng ḍng.

 

Chuỗi h́nh ảnh thiên nhiên này không những chỉ tiêu biểu cho những h́nh ảnh tượng trưng người nữ trong giấc mơ sâu kín của người nam. Chuỗi h́nh ảnh này c̣n là những h́nh ảnh người nữ muốn ḿnh hiện h́nh trong mắt người quân tử mà nàng để lọt mắt xanh, những h́nh ảnh khiến:

 

Quân tử dùng dằng đi chẳng dứt

Đi th́ cũng dở ở không xong

(Thiếu Nữ Ngủ Ngày)

 

Thái độ này của Hồ Xuân Hương tựa như thái độ cô gái đi chùa Hương trong thơ Nguyễn Nhược Pháp:

 

Em chẳng dám đi mau

Sợ chàng chê hấp tấp

Số gian nan không giầu.

 

 



 

 

 

Xem Kỳ 28

 

 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 

 

www.ninh-hoa.com