www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 

 

 


HỒ XUÂN HƯƠNG
Tiếng Nói Đại Chúng
Lê Phụng
 

 

 

Quyển 2

Kỳ 23: (tiếp Kỳ 22)

 

2

 

H́nh ảnh cuộc cờ trong ḍng thơ nôm quen thuộc hơn với người Việt Nam. Thật thế, người Việt Nam không mấy ai không thuộc ḷng bài thơ nổi tiếng nhất của Hồ Xuân Hương, bài:

 

Đánh Cờ Người

 

Chàng với thiếp canh khuya trằn trọc

Đốt đèn lên đánh cuộc cờ người

Hẹn rằng đấu trí mà chơi

Cấm ngoại thi không ai đươc biết

5Nào tựng sĩ bày ra cho hết

Để đôi bên giao chiến một phen

Quân thiếp trắng quân chàng đen

Hai quân ấy chơi nhau th́ đă lữa

Thoạt đầu vào chàng liền nhẩy ngựa

10Thiếp vội vàng vén phứa tịnh lên

Đôi xe hà chàng gác hai bên

Thiếp sợ bí thiếp liền ghểnh sĩ

Chàng lừa thiếp đương khi nưóc bí

Đem tốt đầu dú dí vô cung

15Thiếp đương mắc nước xe lồng

Nước pháo trống đă nổ đùng ra chiếu

Chàng bảo chịu thiếp rằng chẳng chịu

Thua th́ thua cố níu lấy con

Khi vui nước nước non non

20Khi buồn lại giở bàn son quân ngà.

 

Đối chiếu bài Đánh Cờ Người tương truyền của Hồ Xuân Hương với bài của Ông Già Núi Na cho thấy là tuy hai bài cùng nói về bàn cờ, nhưng giữa hai bài có nhiều điểm khác biệt. Dẫu cả hai bài thơ có cùng h́nh ảnh bàn cờ, chuyển biến trên bàn cờ của Ông Già Núi Na tượng trưng cho h́nh ảnh nẻo về với Đạo và chuyển biến trên bàn cờ của Hồ Xuân Hương là h́nh ảnh sống động một cuộc ái ân của cặp vợ chồng. Muốn hiểu thơ Ông Già Núi Na, vốn là một chân nhân, nên phải đối chiếu với sách Nam Hoa Kinh. Muốn hiểu thơ Hồ Xun Hương phải hiểu những h́nh ảnh hai nghĩa, thường gặp trong tiếng nói đại chúng mà Hồ Xuân Hương đă dùng làm ngôn từ bài thơ.

 

Trên bàn cờ của Ông Già Núi Na khơng nh́n thấy tướng sĩ, và trên bàn ccủa Hồ Xuân Hương, tướng sĩ hai bên đều bày ra cho hết. Những nước cờ chuyển biến trên bàn cờ Hồ Xuân Hương v́ vậy thực tiễn hơn các nước cờ chuyển biến trên bàn cờ của Ông Già Núi Na. Cả hai bài cùng có ư ngoài lời. Ư ngoài lời trong bài của Ông Già Núi Na tàng ẩn phải đối chiếu với sách Nam Hoa Kinh của Trang Tử mới thấy vẻ chân nhân của Ông Già Núi Na. Ư ngoài lời trong bài của Hồ Xuân Hương hiển nhiên khiến ai ai cũng thấy đó là chuỗi h́nh ảnh một cuộc giao hoan của một cặp vợ chồng. Ư ngoài lời này không phải chỉ riêng có trong bài Đánh Cờ Người mà con thấy rơ trong nhiều bài khác, tỷ như bài dưới đây:

 

Dệt Cửi

 

Thắp ngọn đèn lên thấy trắng phau

Con c̣ mấp máy xuốt đêm thâu

Hai chân đạp xuống năng năng nhấc

Một suốt đâm ngang thích thích mau

Rộng hẹp nhỏ to vừa vặn cả

Ngắn dài khuôn khổ cũng như nhau

Cô nào muốn tốt ngâm cho kỷ

Chờ đến ba thu hăy dăi mầu.

 

Không những bài Đánh Cờ Người và bài Dệt Cửi có chung ư ngoài lời, câu thứ nhất trong bài Dệt Cửi, gần như là câu lập lại câu thứ hai trong bài Đánh Cờ Người. Thế nên không lạ ǵ là cả hai bài cùng bị miệt thị, và liệt vào loại thơ văn dâm và tục.

 

Ngược lại, mạch thơ trên đây quả là mạch lời thanh ư gợi cảm. So sánh với văn học đại chúng qua những truyện tiếu lâm, những câu đố tục giảng thanh, thể thơ lời thanh ư gợi dục quả là hai thể thơ văn đối xứng.

 

Có nhiều nhà nghiên cứu gần đây bàn tới sự giao lưu văn hoá giữa Ấn Độ và Trung Quốc trên đất Việt Nam thời tiền sử. Có nhiều sử kiện chứng minh rằng vào đầu kỷ nguyên, người Ấn Độ bành trướng văn hóa về phía Đông tạo ra những nền văn hóa phụ thuộc, trong só đó có Tây Tạng, Việt Nam, Ai Lao, Khơ-me, Diến Điện. Bởi người Ấn Độ không chủ trương chiếm thuộc địa, nên ảnh hưởng văn hóa Ấn Độ trên đất Lạc Việt không sâu đậm bằng văn hóa Trung Quốc với chủ trương chiếm đất và đồng hóa.

 

Rồi sau trên dưới 1000 năm ngọai thuộc Trung Quốc, sự giao lưu giữa văn hóa Trung Quốc và văn hóa bản địa thêm sau đậm, và ảnh hường văn hóa Ấn Độ mờ dần. Tuy nhiên, cho tới nay người ta c̣n thấy tục thờ sinh thực khí tức tục thờ cơ quan sinh dục nam nữ, cùng tục thờ hành vi giao cấu tại nhiều địa phương. Tại Phú Thọ ngoài Bắc, và Hà Tĩnh trong Trung có một đôi làng c̣n giữ tục thờ cúng cái nơ cái nường, tượng trưng bộ phận sinh dục nam, nuờng tiêu biểu cho bộ phận sinh dục nữ. Hội làng Đông Kỵ, Bắc Ninh có tục rước sinh thực khí bằng gỗ, tan hội đem đốt và tro chia cho mọi người mang rắc xuống ruộng, cầu cho được mùa. Ngoài ra người ta c̣n t́m thấy nhiều h́nh tượng đá, tạc h́nh nam nữ với bộ sinh dục phóng to như trong những bức tranh khiêu dâm Nhật Bản.

 

Tục sùng bái những hành vi giao cấu đi vào trong tục lệ đại chúng. Cái chầy tượng trưng bộ phận sinh dục nam, cái cối tiêu biểu cho bộ phận sinh dục nữ. Giă chầy vào cối là h́nh ảnh tượng trưng hành vi giao cấu. Xưa kia, có tục giă cối đón dâu. Nhà trai bày chầy cối trước cổng vào nhà, khi dâu đón về gần tới nơi th́ người nhà trai cm chầy giă vào cối không vài tiếng. Có người cho đó là nghi thức cầu cho đôi vợ chồng mới rồi ra có con đàn cháu đống. Trên mặt trống đồng Ngọc Lữ, người ta nhận ra h́nh người nam nữ đối mặt nhau giă gạo, cùng dẫy h́nh người cầm chầy giă xuống mặt trống, Phải chăng những h́nh ảnh này là những h́nh ảnh tượng trưng cho hành vi giao cấu? Đằng khác, trên mặt trống đồng có h́nh mặt trời với 14 tia sáng, giữa các tia sáng đó có h́nh như những con trai. Giới nghiên cứu cho rằng các tia sáng tương trưng cho bộ phận sinh dục nam, và con trai tiêu biểu cho bộ phận sinh dục nữ. Phải chăng như vậy là tục thờ hành vi giao cầu đă có từ thời đại trống đồng?

 

 


 

 

 

 

 

Xem Kỳ 24

 

 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 

 

www.ninh-hoa.com