www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 LIÊU TRAI CD

Giáo Sư
Đ
àm Quang Hưng 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 


Tuyển Tập:


 
LIÊU TRAI C D

GS Đàm Quang Hưng

Giáo Sư Toán
Trường Đại Học Cộng Đồng Houston, Texas

 

 

 

 

050. TẾ LIỄU
 

Khiết tí đương thời cưỡng đế minh

Như hà ủy khí đẳng trần khinh

Kỳ kỳ quái quái tần tu oán

Bất sát hương khuê hận bất b́nh 

 

 

050. MẸ TRẺ DẠY CON HƯ 

 

          Huyện B́nh Diêu, tỉnh Sơn Tây, có thầy đồ tên Triệu Thành Long, có con gái tên Thường Nga. V́ Thường Nga có vóc người thon nhỏ nên dân làng quen gọi Thường Nga là Tế Liễu (Liễu Nhỏ)

Tế Liễu tính nết rất dễ thương, thực thà chất phác, nói không dư lời, đặc biệt là không nói xấu ai bao giờ. Tế Liễu có tư chất thông minh, có trí nhớ đặc biệt, lại được cha chỉ dạy, nên rất giỏi văn chương, ưa đọc sách tướng số, thích xem tướng cho người.

Năm Tế Liễu 13, đă có đám tới xin cưới. Triệu bà hỏi ư, Tế Liễu đ̣i xem mặt chàng trai, rồi chê xấu tướng, không ưng.

Sau đó, trong 6 năm liền, ai tới hỏi, Tế Liễu cũng đ̣i xem mặt, rồi chê xấu tướng. Triệu bà giận lắm, nói:"Ai tới hỏi, cũng chê xấu tướng th́ định ở một ḿnh tới già hay sao?" Tế Liễu đáp:"Con muốn lấy chí người thắng số trời, nhưng không sao thắng nổi. Trong số những đám đă tới hỏi, con không ưng đám nào! Vậy th́ từ nay trở đi, con xin theo ư cha mẹ!" 

          Trong huyện, có nho sinh họ Cao, tên Trường Lộc, con nhà ḍng dơi, nổi tiếng danh sĩ. Năm 18 tuổi, Trường Lộc cưới vợ. Năm sau, vợ sanh trai, tên là Trường Phúc. Bốn năm sau, vợ bị bạo bệnh mà mất. Năm sau, hết tang vợ, Trường Lộc nhờ bà mối đi hỏi Tế Liễu cho ḿnh làm vợ kế.  

Bà mối tới thưa chuyện với ông bà Triệu. Triệu bà gọi Tế Liễu ra, hỏi mát:"Có đám nhà họ Cao tới hỏi, có ưng không ? Hay lại cần phải xem tướng trước đă?" Tế Liễu đáp:"Con đă thưa là con xin theo ư cha mẹ rồi mà!" Ông bà Triệu bèn nhận lời gả, rồi tháng sau, cho cưới.

Vợ chồng Tế Liễu với Trường Lộc rất tương đắc.

Năm ấy, Trường Phúc lên năm. V́ mẹ đẻ mất, Trường Phúc quấn quưt mẹ kế, đi đâu cũng đ̣i đi theo, không cho đi th́ khóc thất thanh, không chịu nín. Tế Liễu nuôi nấng Trường Phúc rất chu đáo.

Năm sau, Tế Liễu sanh trai, tự đặt tên con là Trường Hỗ. Chồng hỏi: "Trường Hỗ có nghĩa ǵ?" Tế Liễu đáp:"Không có nghĩa ǵ cả, chợt nghĩ ra th́ đặt thế thôi!" Hỏi:"Mai sau, mong ǵ ở con?" Đáp:"Chỉ mong con ở gần ḿnh lúc tuổi già!" Chồng cười.

          V́ là nho sinh nên tuy có chút ruộng đất của cha mẹ để lại nhưng Trường Lộc chỉ biết giữ sổ sách, c̣n canh tác th́ phải thuê thợ.

Một hôm, ở pḥng khách, t́m măi không ra cuốn sổ ghi công để trả lương cho đám thợ canh tác, Trường Lộc cứ lúng túng không biết phải làm thế nào. Đột nhiên, từ pḥng riêng, Tế Liễu chạy ra bảo chồng lấy giấy bút ghi theo lời ḿnh đọc. Rồi Tế Liễu đọc từng khoản công thợ đă ghi trong sổ, tuy rằng từ ngày về nhà chồng, Tế Liễu chỉ giở cuốn sổ ấy ra coi có một lần. Cả đám thợ đều kinh ngạc. Tế Liễu nói với chồng:"Xin chàng để thiếp trông nom công việc cầy cấy, giữ sổ sách trong một năm, xem thiếp có làm nổi không?" Trường Lộc cười rồi thuận cho. Nửa năm sau, thấy vợ trông nom công việc giỏi hơn ḿnh, Trường Lộc phục lắm.

V́ Trường Lộc chi tiêu bừa băi nên thiếu hụt luôn, năm nào cũng nạp thuế trễ cho huyện. Một hôm, giữa mùa thuế, Trường Lộc sang hàng xóm uống rượu. Ở nhà, lính huyện tới đ̣i thuế, đập cổng ầm ầm. Tế Liễu sai con ở ra khất, nói hôm sau sẽ xin đem thuế lên huyện đường nạp. Lính không chịu, cứ đứng ở cổng quát tháo ầm ĩ. Tế Liễu phải sai tiểu đồng chạy sang hàng xóm mời chồng về. Trường Lộc về, cũng khất với lính như thế th́ lính lại chịu. Lính đi rồi, Trường Lộc cười mà nói với vợ:"Chắc bây giờ nàng mới biết đàn bà thông minh cũng không bằng đàn ông ngu dốt phải không?" Tế Liễu bật khóc. Kinh hăi quá, Trường Lộc an ủi vợ. Tuy nín khóc, nhưng Tế Liễu vẫn không vui. Trường Lộc nói:"Ta thương nàng lắm! Là đàn bà mà vừa phải trông nom công việc cầy cấy, vừa phải giữ sổ sách th́ vất vả quá! Thôi để ta trông nom cho!" Tế Liễu đáp:"Xin chàng cứ để cho thiếp trông nom thêm một năm nữa!" Trường Lộc cười mà nói:"Tùy ư nàng!"

Năm sau, Tế Liễu để dành tiền thuế. Tới ngày phải nạp, Tế Liễu bảo chồng đem tiền đi nạp, nên không c̣n bị lính tới nhà đ̣i thuế nữa. Trường Lộc càng phục vợ.

Tế Liễu thức khuya, dậy sớm, làm lụng chăm chỉ, quán xuyến mọi gia vụ, dự trù mọi khoản chi thu nên gia đ́nh mỗi ngày một đỡ túng thiếu. Trường Lộc mừng lắm, chỉ việc ăn chơi, ngâm vịnh, nên thầm cám ơn vợ.

          Trường Lộc thường cùng vợ bàn chuyện văn chương, rất tương đắc. Một hôm, Trường Lộc đùa vợ, ra câu đối:"LiễuNhỏ, sao nhỏ thế! Mày nhỏ, eo nhỏ, gót sen nhỏ, lại mừng lo toan thậm nhỏ" Tế Liễu liền ứng khẩu mà đối:"Chàng Cao, quả là cao! Phẩm cao, chí cao, chữ nghĩa cao, những mong tuổi thọ tột cao"

          Một hôm, Tế Liễu đi qua tiệm bán quan tài trong làng. Thấy trong tiệm có cỗ quan tài đẹp, Tế Liễu vào hỏi giá. Nghe chủ tiệm nói giá quá cao, Tế Liễu bèn về bàn với chồng cho ḿnh đi vay mượn để mua. Trường Lộc can:"Vợ chồng ḿnh c̣n trẻ, đâu đă cần phải dùng đến quan tài?" Tế Liễu nói:"Xin chàng cứ để cho thiếp được tự quyền định liệu!" Trường Lộc ưng thuận. Tế Liễu bèn đi vay mượn để mua, rồi thuê người khiêng về nhà, cất vào kho.

Năm sau, trong làng, có phú ông họ Tiền qua đời. Nghe nói vợ Trường Lộc mua được một cỗ quan tài đẹp, gia  nhân nhà phú ông bèn tới gặp Trường Lộc, xin mua lại với giá gấp đôi. Thấy lăi quá, Trường Lộc vào nhà trong, nói với vợ:"Mua 1 mà bán được 2 th́ lăi quá rồi! Bán  đi để lấy tiền mà chi tiêu! Lúc nào gặp dịp, ḿnh sẽ mua cỗ khác!" Tế Liễu đáp: "Thiếp không muốn bán!" Trường Lộc hỏi:"Lăi nhiều như thế, sao không chịu bán?" Tế Liễu lặng im, không đáp. Trường Lộc hỏi:"Sao không đáp?" Tế Liễu chỉ rưng rưng nước mắt. Tuy thấy lạ, nhưng v́ không muốn làm vợ buồn, Trường Lộc ra pḥng khách, nói rằng vợ ḿnh không muốn bán. Gia nhân nhà  phú ông đành ra về.

Năm sau. Nhân lễ sinh nhật thứ 25 của chồng, Tế Liễu nói:"Năm nay vận hạn chàng xấu lắm, chỉ nên ở nhà, không nên đi xa!" Trường Lộc cười, mà nói:"Vận hạn xấu th́ ở nhà cũng đâu có tốt ra được?" Tế Liễu rưng rưng nước mắt. Trường Lộc an ủi vợ, nhưng Tế Liễu vẫn không vui.

Ngày nào Trường Lộc cũng cưỡi ngựa tới nhà bè bạn yến ẩm ngâm vịnh. Bữa nào, hễ thấy chồng chậm về là Tế Liễu lại sai tiểu đồng đi t́m ở khắp mọi nhà quen. Thấy thế, bè bạn thường đem chuyện ấy ra chế giễu Trường Lộc để cười đùa với nhau.

Ba tháng sau, một hôm Trường Lộc cưỡi ngựa tới nhà bạn dự tiệc. Đang uống rượu, bỗng thấy trong người khó chịu, Trường Lộc xin phép ra về. Dọc đường, bị xây xẩm mặt mày, Trường Lộc ngă ngựa mà chết. Khi được người làng tới báo tin, Tế Liễu ̣a lên khóc rồi thuê người theo ḿnh đi khiêng xác chồng về nhà khâm liệm.

Sáng sau, người làng tới phúng điếu. Thấy xác Trường Lộc được đặt trong cỗ quan tài đẹp, họ mới phục tài tiên tri của Tế Liễu.

          Chồng chết, một ḿnh Tế Liễu vừa phải trông nom mọi gia vụ, vừa phải dạy dỗ con cái.

Ba năm sau, Trường Phúc lên 10. Đầu mùa thu, Tế Liễu cho Trường Phúc đi học. V́ cha chết, Trường Phúc không sợ mẹ kế nên thường trốn học để đi theo trẻ chăn trâu. Tế Liễu la mắng thế nào, Trường Phúc cũng không nghe. Bị roi vọt, Trường Phúc vẫn chứng nào tật nấy.

Tế Liễu bèn đổi cách dạy con, gọi lên mà nói ôn tồn:"Con không muốn đi học nữa th́ thôi, không ai ép! Tuy nhiên, nhà ḿnh nghèo, con phải theo gia nhân đi làm, chứ không thể ăn không ngồi rồi được! Nếu con không nghe th́ sẽ bị đ̣n, đừng có oán!" Rồi bắt cởi áo quần lành, mặc áo quần rách, đi chăn heo. Chăn heo về, bắt rửa nồi nấu cháo, ngồi ăn với gia nhân.

Ba hôm sau, thấy khổ cực quá, Trường Phúc lên gặp mẹ, quỳ mà thưa: "Con xin đi học lại!" Tế Liễu quay mặt đi, không đáp. Chẳng biết làm thế nào, Trường Phúc đành sụt sùi, quay xuống bếp, tiếp tục nấu cháo, chăn heo.

Hết thu sang đông, thân không áo ấm, chân không giày lành, mưa dầm ướt át, co đầu rụt cổ, trông tựa ăn mày. Thấy thế, người làng đều thương con, trách mẹ. Trong làng, đàn ông nào có vợ kế cũng đem chuyện Tế Liễu ra làm gương để răn vợ. Nghe thấy người làng chê trách, Tế Liễu vẫn bỏ ngoài tai, giả như không biết.

Một hôm, đi chăn heo, thấy khổ cực quá, Trường Phúc bèn bỏ mặc đàn heo, trốn đi mất tích. Nghe tin, Tế Liễu cứ làm ngơ, chẳng hỏi han chi. 

Ba tháng sau, Trường Phúc rách rưới, thân h́nh tiều tụy, ốm nhom ốm nhách, ăn mày dọc đường, mon men về nhà. Tới cổng nhà, Trường Phúc không dám vào, sang nhà Thái bà ở hàng xóm phía đông, nhờ Thái bà sang xin giùm mẹ kế cho ḿnh về nhà.

Thương hại Trường Phúc, Thái bà sang xin giùm. Tế Liễu nói:"Nhờ bà về bảo y, liệu sức có chịu nổi trăm roi th́ hăy xin về! Bằng không, hăy t́m nẻo khác mà đi!" Thái bà về lập lại. Nghe xong, Trường Phúc vội chạy vụt về nhà, vào gặp mẹ, ̣a lên khóc mà thưa:"Con xin chịu trăm roi!" Tế Liễu hỏi:"Đă hối hận chưa?" Trường Phúc đáp:"Con hối hận rồi!" Nói:"Hối hận rồi th́ c̣n đánh làm chi? Bây giờ, hăy xuống bếp rửa nồi nấu cháo, rồi đi chăn heo! Lần này mà c̣n trốn nữa th́ sẽ cấm cửa, không cho về!" Trường Phúc ̣a lên khóc mà thưa:"Xin mẹ đánh con trăm roi rồi cho con đi học!" Tế Liễu nghiêm nét mặt mà nói:"Không được!" Trường Phúc lại ̣a lên khóc, chạy sang nhờ Thái bà. Thái bà thương hại, lại dắt về xin giùm. Tế Liễu nói:"Cho y đi học, thế nào rồi y cũng sẽ lại trốn đi chơi!" Thái bà nói: "Chắc y không dám thế nữa đâu!" Tế Liễu hỏi:"Sao bà biết?" Thái bà đáp: "Tôi xin bảo đảm!" Tế Liễu nói:"Nể lời bà, tôi cho y về đi học, nhưng trước hết, y phải quỳ lạy bà để tạ ơn đă!" Trường Phúc vội quỳ ngay xuống đất, lạy tạ Thái bà. Sợ Tế Liễu không cho con đi học, Thái bà đành đứng im nhận lạy. Sau khi Thái bà cáo biệt, Tế Liễu bắt Trường Phúc đi tắm gội sạch sẽ, cho mặc áo quần mới rồi cho ăn một bữa ngon.

Hôm sau, Tế Liễu dắt cả hai con tới trường xin học. Vốn đă thông minh, nay lại đổi tính, Trường Phúc học hành chăm chỉ, nên văn hay chữ tốt, c̣n Trường Hỗ th́ vốn đă ngu si, lại lười học tập, nên đi học nửa năm mà chưa viết nổi tên ḿnh.

Ba năm sau, 2 anh em đi thi khoá tuyển học tṛ trường huyện, Trường Phúc đậu, Trường Hỗ hỏng. Tế Liễu bèn cho Trường Phúc tiền lên huyện thành trọ học. Thấy Trường Phúc văn hay chữ tốt, quan Duơng trung-thừa ở  huyện thành liền phát cho chút học bổng. V́ thế, Tế Liễu cũng đỡ tốn tiền.

Thấy Trường Hỗ dốt nát, Tế Liễu bảo:"Học không được th́ theo đuổi làm chi? Vừa tốn tiền vừa phí th́ giờ! Hăy bỏ học mà làm ruộng!" Vốn thích được nhàn rỗi, thoạt nghe nói được bỏ học, Trường Hỗ mừng lắm nhưng khi nghe nói phải làm ruộng, Trường Hỗ lại sợ nên đáp:"Bắt bỏ học th́ con xin vâng, nhưng xin đừng bắt con đi làm!" Tế Liễu giận lắm, mắng: "Học không được mà lại không chịu đi làm th́ toan sống bám vào người khác hay sao?" Trường Hỗ đáp:"Chừng nào không sống bám được th́ hăy hay!" Giận quá, Tế Liễu lấy roi ra đánh. Tuy oán hận mẹ, nhưng Trường Hỗ cũng không làm chi được.

Sáng sớm, Tế Liễu đánh thức Trường Hỗ dậy, bắt đốc thúc gia nhân ra đồng làm ruộng. Tế Liễu cho Trường Hỗ mặc áo quần thường, ăn thức ăn thường, c̣n áo quần đẹp, thức ăn ngon th́ gửi lên huyện thành cho Trường Phúc. Nghĩ mẹ bất công, Trường Hỗ bất b́nh nhưng không dám nói ra.

Sau mùa gặt, Tế Liễu bảo Trường Hỗ:"Vụ lúa đă xong, không thể ăn không ngồi rồi được! Phải đem chút vốn mà tập đi buôn!" Vốn ham mê cờ bạc, nay thấy mẹ cho đi buôn, Trường Hỗ mừng lắm. Tế Liễu bèn đưa cho 10 lạng vàng mà bảo:"Hăy lên tỉnh buôn vải, đem về đây mà bán!" Lên tỉnh, Trường Hỗ đem vàng vào ṣng bài đánh bạc. Thua hết, Trường Hỗ sợ quá, ghé vào thăm anh, rủ anh về thăm mẹ. Trường Phúc liền theo lời.

Thấy con về, Tế Liễu hỏi:"Vải đâu?" Trường Hỗ đáp:"Dọc đường bị giặc cướp hết rồi" Tế Liễu hỏi:"V́ giặc cướp hết vải, chứ không phải v́ ṣng bài lột hết tiền ư?" Trường Hỗ kinh hăi quá, không hiểu tại sao mẹ ḿnh lại biết, nhưng vẫn chối:"Con bị cướp chứ đâu con có đánh bạc!" Tế Liễu hỏi: "Thế mi không nh́n thấy Trương Bảo trong ṣng bài hay sao?" Lúc đó Trường Hỗ mới vỡ lẽ rằng con bạc chuyên nghiệp trong làng là Trương Bảo, nh́n thấy ḿnh trong ṣng bài nên về mách mẹ ḿnh. Trường Hỗ đành thú tội:"Xin lỗi mẹ, con trót dại!" Tế Liễu lấy roi quất túi bụi. Thấy thế, Trường Phúc bất nhẫn, quỳ xin chịu đ̣n thay em. Tế Liễu bèn quẳng roi đi.

Từ đó, cứ mỗi lần Trường Hỗ đi đâu Tế Liễu cũng khám xét xem có ăn cắp tiền nhà đem đi đánh bạc không. V́ thế, Trường Hỗ cũng đỡ bê tha.

Nghe nói ở huyện Lạc Dương, tỉnh Hà Nam, có danh ca Lư cơ đẹp nổi tiếng trong vùng, Trường Hỗ vẫn ước ao được gặp. Cuối năm ấy, nhân đám khách buôn trong làng rủ nhau đi Lạc Dương buôn hàng Tết, Trường Hỗ xin mẹ cho ḿnh đi theo. Không suy nghĩ, Tế Liễu thuận cho, lấy ra 30 lạng vàng vụn với 1 đĩnh vàng khối đưa cho Trường Hỗ mà nói:"Mới tập đi buôn, không mong kiếm được nhiều lời. Ba mươi lạng vàng vụn này cũng đủ làm vốn. C̣n đĩnh vàng khối này là của ông nội mi để lại. Cho mi để pḥng hờ khi bị quẫn bách chứ không phải là cho mi để tiêu bậy!" Trường Hỗ vâng dạ rối rít, rồi cầm vàng, theo đám khách buôn lên đường.

Trường Hỗ vừa đi, Tế Liễu liền lên huyện thành B́nh Diêu, tới nhà trọ, nói với Trường Phúc:"Mười ba hôm nữa, mẹ muốn con về làng để mẹ nhờ một việc! Nhớ tới trường xin phép nghỉ học 10 ngày, nghe không?" Trường Phúc hỏi:"Thưa mẹ, mẹ muốn sai con làm việc ǵ?" Thấy mẹ rầu rầu, lặng im không đáp, Trường Phúc không dám hỏi nữa. Tế Liễu ra về.

Ba ngày sau, khi tới huyện Lạc Dương, Trường Hỗ nói với đám khách buôn:"Tôi có chút việc, cần được đi riêng!" Đám khách ưng thuận. Trường Hỗ bèn đi riêng, tới thẳng nhà Lư cơ xin ở. Lư cơ đ̣i tiền trước. Trường Hỗ vội lấy 30 lạng vàng vụn đưa ra. Sau 10 ngày, Lư cơ nói:"Chỗ vàng vụn hết rồi, c̣n tiền th́ ở, hết tiền th́ đi!" Yên chí là ḿnh c̣n đĩnh vàng khối, Trường Hỗ đáp:"Hết thế nào được!" Lư cơ hỏi: "Đâu? Đưa coi!" Trường Hỗ liền móc bọc đưa ra. Soi đĩnh vàng, thấy là vàng giả, Lư cơ giận lắm, nói xiên xỏ:"Công tử mà cũng biết tiêu vàng giả cơ ư?" Trường Hỗ giật ḿnh kinh hăi. Lư cơ lạnh lùng, nói mát:"Công tử muốn ở lại chơi bao lâu mà chẳng được? Đĩnh vàng này c̣n lâu lắm mới hết!" Kinh hăi quá, không biết làm thế nào, Trường Hỗ vội năn nỉ:"Xin nghĩ tới t́nh nghĩa trong 10 ngày qua mà cho ở lại thêm ít bữa để xoay sở!" Lư cơ không đáp, đi ra khỏi nhà.

Lát sau, Trường Hỗ đang ngồi nghĩ kế th́ đột nhiên bị 2 lính huyện đẩy cửa xông vào nhà, giở dây ra trói. Trường Hỗ hỏi:"Tôi có tội ǵ?" Lính đáp:"Tội tiêu vàng giả!" Lúc đó Trường Hỗ mới vỡ lẽ rằng Lư cơ đă lên huyện đường tố cáo ḿnh. Lính giải Trường Hỗ về huyện.

Quan tể huyện Lạc Dương là Chu công, tính rất nghiêm khắc, ra lệnh cho lính đánh Trường Hỗ đủ 100 roi rồi nhốt vào ngục, bắt nhịn đói 1 ngày. V́ không có tiền hối lộ quản ngục, Trường Hỗ bị ngược đăi. Đói quá, Trường Hỗ phải xin chút cơm thừa của tù nhân trong ngục để cầm hơi.

           Ở B́nh Diêu, Trường Phúc ghi tâm lời mẹ dặn. Đúng 13 hôm sau, Trường Phúc tới trường xin phép nghỉ học 10 ngày rồi về làng tŕnh mẹ: "Hôm nay con đă xin nghỉ học để về đây chờ mẹ sai bảo!" Tế Liễu hỏi:"Con c̣n nhớ ngày trước, lúc con bỏ nhà trốn đi không?" Trường Phúc đáp: "Thưa Mẹ, con c̣n nhớ!" Tế Liễu nói:"Lúc đó, ai cũng trách mẹ là mẹ kế tàn nhẫn với con chồng, nhưng không ai biết là đêm nào mẹ cũng khóc ướt giường chiếu! Lúc đó, nếu mẹ không chịu mang tiếng ác với đời th́ sao con có được ngày nay?" Nói xong, bật khóc. Trường Phúc không dám nói một lời, chỉ kính cẩn đứng chắp tay lắng nghe. Tế Liễu gạt nước mắt mà tiếp: "Bây giờ, em con cũng đang lang thang như con ngày trước. Y xin tiền để đi buôn nhưng mẹ chắc y chỉ muốn xin tiền để đi chơi! Để khuất nhục y, mẹ đă cho y 1 đĩnh vàng giả! V́ thế, giờ này mẹ chắc y đang bị nằm tù ở huyện Lạc Dương v́ tội tiêu vàng giả. Chu huyện tể là học tṛ cũ của Dương trung thừa. Dương công quư con lắm. Con nên tŕnh bày chuyện này với Dương công rồi xin Dương công viết cho một lá thư nói với Chu công tha tội cho em con để cho y có cơ hội hối cải. Nếu Dương công thuận viết thư cho th́ con phải đem ngay đi Lạc Dương mà tŕnh Chu công!" Trường Phúc nói: "Con xin tuân lệnh Mẹ!"

          Trường Phúc vội trở lại huyện thành B́nh Diêu, tới xin được gặp Dương công, rồi tŕnh bày câu chuyện. Dương công bèn viết cho một lá thư, phong kín lại mà trao cho Trường Phúc. Trường Phúc nhận thư rồi lạy tạ Dương công, tức tốc lên đường, đem thư đi Lạc Dương.

          Tới nơi, hỏi thăm tin tức, được biết em ḿnh đă bị tống giam vào ngục từ 3 hôm trước, Trường Phúc vội tới thẳng ngục thất, xin quản ngục cho vào gặp em. Thấy Trường Phúc là nho sinh hiền lành, mặt mũi sáng sủa, quản ngục cho vào. Thấy anh, Trường Hỗ ngượng quá, không dám ngửng mặt lên nh́n, chỉ cúi đầu khóc. Thấy em mặt mũi bẩn thỉu, thân h́nh tiều tụy, Trường Phúc cũng khóc theo.

Lát sau, Trường Phúc cám ơn quản ngục rồi tới thẳng huyện đường, tŕnh thư của Dương công lên Chu công. Đọc thư xong, Chu công liền ra lệnh cho quản ngục thả Trường Hỗ. Hai anh em bèn lên huyện đường lạy tạ Chu công rồi cùng lên đường về quê.

Tới nhà, Trường Hỗ quỳ gối, lết từ ngoài sân vào nhà, tới cạnh mẹ, lạy xin tha tội. Tế Liễu hỏi:"Đă toại nguyện chưa?" Trường Hỗ không dám đáp, chỉ rưng rưng nước mắt. Trường Phúc cũng quỳ gối cạnh em. Tế Liễu quát:"Đứng cả dậy!"

Từ đó, đột nhiên Trường Hỗ đổi hẳn tính nết, một ḿnh trông nom mọi gia vụ, không để mẹ phải nhúng tay. Trường Hỗ thức khuya dậy sớm, tính toán sổ sách, đốc thúc gia nhân. Hôm nào mệt quá, ngủ quên đến trưa, Trường Hỗ cũng không thấy ḿnh bị mẹ la mắng như trước nữa. Trường Hỗ muốn đi buôn lắm nhưng không dám nói với mẹ.

Ba tháng sau, nhân dịp Trường Phúc về thăm nhà, Trường Hỗ nhờ anh nói với mẹ ư muốn của ḿnh. Trường Phúc tŕnh lại. Tế Liễu mừng lắm, bèn đi cầm cố, vay mượn, lấy tiền cho Trường Hỗ đi buôn.

Hơn nửa năm sau, Trường Hỗ kiếm được rất nhiều tiền lời, đem về nạp mẹ hết. Năm ấy, Trường Phúc đi thi hương, đậu cử nhân.

Ba năm sau.

Trường Phúc đi thi hội, đậu tiến sĩ, được bổ làm quan.

Trong 3 năm ấy, Trường Hỗ đi buôn, tiền lời ước trên vạn lạng. Từ đó, gia đ́nh Tế Liễu trở thành một gia đ́nh quyền quư ở Sơn Tây.

          Một hôm, ở Lạc Dương có khách buôn, bạn cũ của Trường Hỗ, tới Sơn Tây có việc.

          Xong việc, khách ghé thăm Trường Hỗ.

          Vào nhà, thấy một vị phu nhân rất trẻ, dáng vẻ quư phái, phục sức giản dị, khách bèn hỏi thăm gia nhân xem là ai th́ được biết đó là thân mẫu của Trường Hỗ.

          Khi khách trở về Lạc Dương, bè bạn tới thăm, hỏi chuyện gia đ́nh Trường Hỗ.

          Khách thuật chuyện ḿnh nh́n thấy Tế Liễu rồi nói:"Trông phu nhân c̣n trẻ lắm, chỉ chừng ngoài 30! Không ngờ phu nhân lại là thân mẫu của bạn Trường Hỗ!"                                               

      

 

 

 

GS Đàm Quang Hưng
Giáo Sư Toán
Trường Đại Học Cộng Đồng Houston, Texas

  

 

 

www.ninh-hoa.com