www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tc Giả

 

 

 LIU TRAI CH D

Gio Sư
Đ
m Quang Hưng 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 


Tuyển Tập:


 
LIU TRAI CH D

GS Đm Quang Hưng

Gio Sư Ton
Trường Đại Học Cộng Đồng Houston, Texas

 

 

 

 

 

479. CỪU ĐẠI NƯƠNG

Mẫu gia dĩ đng cnh trng hưng

A phụ sinh hon hỉ cnh tăng

Tn điển điền vin từ bất thụ

Đại nương khởi đn thiện ti năng

 

 

 

479. CHỊ CẢ NH HỌ CỪU

          Lng Ninh Trực, huyện Tấn Dương, tỉnh Sơn Ty, c người họ Cừu, tn Trọng, nh rất giu, c vợ họ Diu. Diu thị sanh một gi, tn Đại Nương, tnh nết cứng cỏi. Năm Đại Nương 16 tuổi, cha mẹ gả cho một thanh nin họ Đặng, qu ở lng Thượng Cc, tỉnh Sơn Đng. V lấy chồng xa nn mỗi năm Đại Nương chỉ về thăm cha mẹ c một lần. Mỗi lần về, thấy cha mẹ chẳng chiều mnh như muốn, Đại Nương tỏ vẻ bất mn, vng vằng ra về, khiến cha ght lắm. Từ đ, phần v bị cha ght bỏ, phần v đường x xa xi nn ba năm sau, Đại Nương mới lại về thăm cha mẹ. Năm ấy, Diu thị bị bạo bệnh m mất. Hết tang vợ, Cừu Trọng cưới vợ kế, người họ Thiệu, nhan sắc mặn m. Trong 2 năm, Thiệu thị sanh 2 trai, l Cừu Phc v Cừu Lộc. Ở Thượng Cc, Đại Nương cũng sanh trai l Đặng Thi.

Năm Cừu Phc ln 6, ở Sơn Ty, giặc gi nổi ln, bắt nhiều trng đinh đi theo để phục dịch v chăn ngựa cho chng. Cừu Trọng cũng bị bắt. Thiệu thị vật v khc than, phải một mnh nui dạy hai con. V được chồng chỉ cho biết chỗ chn giấu ti sản từ khi mới về nn Thiệu thị vẫn cn tiền để nui gia đnh. Tuy nhin, v vắng chồng nn Thiệu thị thường bị bọn cường ho trong lng chn p, ăn chẳng ngon, ngủ chẳng yn.

Ba năm sau. Thấy Cừu Trọng khng được giặc thả về, người ch ruột của Cừu Trọng l Cừu Thượng Lim muốn đoạt ti sản của chu, bn tới dỗ Thiệu thị cải gi, nhưng Thiệu thị nhất quyết chẳng nghe. Trong huyện, c nh giu họ Đinh tn Tuyn muốn mua Thiệu thị về lm nng hầu. Biết Đinh Tuyn, Thượng Lim bn tới xin gặp, đề nghị để mnh by mưu cưỡng đoạt Thiệu thị cho. Đinh Tuyn ưng thuận, hứa rằng khi no mnh đoạt được Thiệu thị th sẽ trả cng hậu hĩ cho Thượng Lim. Ngoi Đinh Tuyn v Thượng Lim, khng ai biết m mưu ấy.

Trong lng c kẻ v lại, họ Ngụy tn Biền, tnh tnh giảo hoạt, vốn xch mch với Cừu Trọng đ từ lu, lc no cũng tm cch mưu hại gia đnh Cừu Trọng. Nhn thấy Cừu Trọng bị giặc bắt đem đi, Ngụy Biền mừng lắm, phao tin l Thiệu thị lẳng lơ, dan du bung tuồng, để lm nhục Thiệu thị. Nghe tin phao ấy, Đinh Tuyn bn bo cho Thượng Lim biết rằng mnh khng muốn đoạt Thiệu thị nữa. Bị mất mối lợi, Thượng Lim tức lắm, loan truyền tin ấy đi khắp vng. Bị vu oan, Thiệu thị uất ức, ngy đm khc lc m thnh bệnh nặng, bị bại xuội tay chn, phải nằm liệt giường.

Bảy năm sau, Cừu Phc 16. Thấy Thiệu thị bị bệnh nằm liệt giường, b mai họ Hồng ở trong lng bn tới khuyn Cừu Phc nn lấy vợ để trong nh c đn b trng coi gia vụ. Cừu Phc ưng thuận. Hồng b bn đi hỏi cưới con gi t ti Khương Dĩ Chim cho Cừu Phc. Khương t ti thuận gả, cho lm lễ cưới ngay. Khương thị về nh chồng, chẳng những đảm đang được hết mọi gia vụ, khiến nh chồng vẫn được dư dả như trước, m cn cho được em chồng l Cừu Lộc đi học. Tuy trong lng rất ght v rất muốn hm hại gia đnh Cừu Trọng, nhưng ngoi mặt, Ngụy Biền vẫn lm ra vẻ thn thiện, thường mời Cừu Phc tới nh mnh uống rượu. V thế, Cừu Phc qu Ngụy Biền lắm, coi như ngưi anh họ tm giao.

Năm sau. Một hm, Ngụy Biền manh tm ly gin anh em Cừu Phc, bn ni với Cừu Phc:"B thm th bị bệnh, tay chn bại xuội, chẳng thể coi sc gia vụ, cn Cừu Lộc th chỉ ăn khng ngồi rồi, chẳng chịu lm lụng chi, sao ch lại phải lm thn tru ngựa cho Cừu Lộc? Thế rồi, mai mốt Cừu Lộc lấy vợ, ch lại phải bỏ tiền ra lm đm cưới, thật l hao ti tốn của. Mỗ thấy Cừu Lộc sẽ giu, cn ch sẽ ngho. Nay, mỗ c kế khiến cho Cừu Lộc sẽ ngho cn ch sẽ giu, chẳng hay ch c muốn nghe khng?" Cừu Phc vội hỏi:"Kế chi?" Ngụy Biền đp:"Chia gia ti!" Nghe lời Ngụy Biền, Cừu Phc ni với vợ. Kinh hi qu, Khương thị gạt đi.

Hm sau, Cừu Phc tới ni cho Ngụy Biền hay l vợ mnh chẳng thuận. Ngụy Biền bn ch Khương thị l kẻ chẳng biết trng rộng nhn xa, rồi xui Cừu Phc cứ về xin mẹ chia gia ti. Nghe lời Ngụy Biền, Cừu Phc về thưa chuyện với mẹ. Thiệu thị nổi giận, mắng chửi Cừu Phc đủ điều. Cừu Phc cũng nổi giận, đem hết tiền bạc trong nh đi tiu pha phung ph. Biết chuyện, Ngụy Biền bn tập hợp bọn v lại, cờ gian bạc lận, bn kế lừa tiền của Cừu Phc để chia nhau. Thế rồi Ngụy Biền dụ dỗ được Cừu Phc đem hết tiền tới nh mnh đnh bạc. Tuy biết chuyện ấy nhưng v nể chồng, Khương thị chẳng dm khuyn can. Chỉ t lu sau, gia đnh Cừu Phc chẳng cn gạo ăn hng ngy. Thấy lạ, Thiệu thị tra hỏi con du. Khương thị đnh phải th thực mọi chuyện với mẹ chồng. Phẫn nộ với Cừu Phc, Thiệu thị bn chia đi gia ti cho mỗi con một nửa. Tuy nhin, Thiệu thị khng giao văn tự nh đất cho Cừu Phc m lại giao cho Khương thị cất giữ. V đảm đang, Khương thị vẫn xoay sở được đủ tiền nui sống cả gia đnh.

Hay tin Thiệu thị đ chia nửa gia ti cho Cừu Phc, bọn Ngụy Biền lại dụ dỗ cho Cừu Phc vay tiền để đnh bạc. Chỉ vi thng sau, nợ cờ bạc chồng chất, Cừu Phc phải về nh, ln mẹ v vợ, lấy hết cc văn tự nh đất, đem đi gn nợ cho bọn chng. Sau khi trang trải nợ cũ, Cừu Phc lại xin bọn chng cho mnh vay nợ mới để đnh bạc, những mong gỡ lại tiền thua. Biết Cừu Phc đ khnh tận, bọn chng từ chối. Cừu Phc bn đem vợ ra cầm để lấy tiền đnh bạc, nhưng chẳng kẻ no chịu cầm Khương thị.

Hồi đ, ở Sơn Đng c kẻ trộm chẳng ai biết họ tn, bị quan qun bắt nhốt trong tỉnh ngục. Một hm, kẻ ấy vượt ngục, trốn sang Sơn Ty, lấy họ tn l Triệu Dim La, tới lng Ninh Trực cư ngụ. Cậy mnh c cht sức mạnh v v nghệ, Dim La thường bắt nạt dn lng. Nhn thấy Cừu Phc đem người vợ nhan sắc ra cầm để lấy tiền đnh bạc, Dim La bn đi tm Cừu Phc, xin bỏ tiền ra cầm Khương thị. Cừu Phc mừng qu, liền cầm vợ để lấy tiền đnh bạc. Ba hm sau, Cừu Phc thua hết tiền, tay trắng về nh, nảy bội ước, lnh mặt Dim La. Dim La bn tới tận nh Cừu Phc, trừng mắt m đi nợ. Kinh hi qu, Cừu Phc năn nỉ, xin Dim La cứ về trước, để mnh dẫn vợ tới sau. Dim La về rồi, Cừu Phc vo nh ni dối vợ, bảo theo mnh tới nh Dim La, gip mnh khing một ci bn mới mua về nh. Tướng thực, Khương thị đi theo chồng. Tới nh Dim La, Cừu Phc bảo vợ đứng chờ mnh một lt, rồi lẻn trốn đi. Lt sau, Dim La từ nh trong bước ra, ni r đầu đui việc Cừu Phc đ cầm vợ cho mnh để lấy tiền đnh bạc. Khương thị bn tht ln go khc, đi tự tử. Dim La lấy lời ngon ngọt dỗ dnh, nhưng Khương thị nhất quyết chẳng nghe. Dim La bn dng v lực bức bch. Chẳng chịu khuất phục, Khương thị mắng chửi Dim La. Nổi giận, Dim La lấy gậy đnh Khương thị. Khương thị bn rt trm ci đầu, đm cổ tự tử. Trm xuyn qua thực quản, khiến mu chảy lnh lng. Dim La vội lấy lụa b cổ cho Khương thị, thầm nghĩ nếu mnh cứu sống được Khương thị th c thể Khương thị sẽ chịu lấy mnh.Nghe tin Khương thị tự tử, Ngụy Biền mừng lắm, vội chạy đi bo cho Khương t ti hay. Giận qu, Khương t ti liền nạp 2 đon kiện ln quan tể huyện Tấn Dương. 1 đon kiện Cừu Phc về tội bn Khương thị cho Dim La để lấy tiền đnh bạc, v 1 đon kiện Dim La về tội dụ dỗ cho Cừu Phc vay tiền để cưỡng đoạt Khương thị. Quan liền sai lnh đi bắt Cừu Phc v Dim La. V Cừu Phc đ bỏ nh trốn đi nn lnh chỉ bắt được Dim La. Quan hỏi:"Khương thị hiện ở đu?" Dim La đp:"Thưa Quan, Khương thị hiện nằm dưỡng thương ở nh tiểu nhn!" Quan bn sai lnh tới nh Dim La khing Khương thị về huyện đường. Thấy vết thương ở cổ qu nặng, quan sai lnh khing Khương thị tới nh Khương t ti cho thn nhn chăm sc. Rồi quan sai lnh nọc Dim La ra đnh đn về tội bức bch v đnh đập Khương thị. Vốn vẫn sợ Dim La, đm lnh huyện chỉ đứng nhn nhau, chẳng kẻ no dm nọc Dim La ra đnh. Lu nay, quan vẫn nghe đồn Dim La l kẻ hung bạo, honh hnh trong vng, bắt nạt mọi người, nhưng quan khng tin. Đến bấy giờ, thấy đm lnh dưới quyền mnh sợ Dim La cn hơn sợ mnh, quan mới tin lời đồn l đng. V thế, quan nổi giận, qut tht đm cận vệ xm lại đnh Dim La. Bị đm cận vệ đnh qu tay, Dim La lăn ra chết.

Từ hm nghe tin Khương t ti đi kiện Cừu Phc v Dim La, Thiệu b uất ức, đau khổ v con, ngy đm than khc, rồi thnh bệnh, bỏ b hết mọi gia vụ. L nho sinh, Cừu Lộc chẳng biết trng coi gia vụ thay mẹ nn trong nh vật dụng bừa bi, cng việc lộn xộn. Thấy bệnh của Thiệu thị mỗi ngy một nặng, Ngụy Biền mừng lắm, bn nghĩ cch ph nốt nửa gia ti m Thiệu thị đ chia cho Cừu Lộc. Nhn gặp một khch bun ở Thượng Cc sang Ninh Trực bun bn, Ngụy Biền bn nhắn tin cho Đại Nương biết r gia cảnh của Cừu Trọng, những mong Đại Nương sẽ về Ninh Trực đi chia chc gia ti với Cừu Lộc.

Lc bấy giờ, Đại Nương đ ga chồng, ở với đứa con trai nhỏ l Đặng Ha,  16 tuổi, cn đứa con trai lớn l Đặng Thi th đ c vợ v ở ring. Ba hm sau, quả nhin Ngụy Biền thấy Đại Nương dắt Đặng Ha tới ở nh Cừu Trọng. Mừng qu, Ngụy Biền bn lẻn vo np ở sau tường phng khch để nghe trộm. Đại Nương vo nh. Thấy Cừu Lộc đang hầu Thiệu thị trong cảnh buồn thảm, Đại Nương cũng buồn theo. Hỏi chuyện Cừu Lộc, Đại Nương được biết l Cừu Phc đ bỏ nh trốn đi v bị quan tể ra lệnh bắt. Nghe xong, Đại Nương uất ức, ni:"Nh ta khng c người lớn trng coi, nn mới bị người ngoi tới lăng nhục như thế. Nh đất của cha ta để lại đ bị bọn v lại cướp mất một nửa. Ta quyết sẽ kiện chng nơi quan tể, xin quan cho bắt bọn chng để điều tra!"

Nghe Đại Nương ni, Ngụy Biền kinh hi, vội chạy về bo tin cho đồng bọn hay. Chng bn bảo nhau gp tiền, đem tới nh Cừu Trọng, đt lt Đại Nương để xin hủy việc kiện tụng. Đại Nương nhận tiền, nhưng chẳng ni chi. Khi chng về rồi, Đại Nương vẫn viết đơn kiện, đem ln huyện đường nạp quan tể. Quan sai lnh đi bắt chng về huyện đường, tra hỏi về tội đnh bạc. Thấy chng đều nhận tội, quan chỉ sai lnh đnh mỗi tn 10 trượng, rồi thả cho về. Thấy quan tể chẳng đả động chi đến chuyện bọn v lại đoạt nh đất của cha mnh bằng cờ gian bạc lận, Đại Nương v cng bất mn.

Nghe ni quan thi th rất ght bọn cờ bạc, Đại Nương bn viết một đơn kiện khc, đem ln quận đường nạp quan thi th, lời lẽ rất bi thiết, trnh by những chuyện cờ gian bạc lận của bọn Ngụy Biền, kể lể mọi nỗi cơ khổ của gia đnh cha mnh (thời trước, ở Trung quốc, một quận gồm nhiều huyện) Đọc đơn kiện của Đại Nương, quan thi th ra lệnh cho quan tể phải lm ba việc: một l bắt bọn Ngụy Biền, tống giam mỗi tn một thng để trừng phạt về tội cờ bạc, hai l tịch thu hết nh đất của Cừu Phc m bọn Ngụy Biền đ chiếm đoạt bằng cờ gian bạc lận để trả lại cho Thiệu thị, ba l trừng trị Cừu Phc về tội cầm vợ để lấy tiền cờ bạc. Quan tể tun hnh ngay hai lệnh đầu của quan thi th, nhưng khng thể tun hnh được lệnh thứ ba v Cừu Phc đ bỏ nh trốn đi, chẳng ai biết l đi đu. V Thiệu thị bị bệnh nặng, quan tể bảo Đại Nương đứng ra nhận lnh nh đất thay cho Thiệu thị. Thấy Cừu Lộc cn nhỏ, Đại Nương bn quyết định ở lại Ninh Trực để quản l ti sản của cha, chăm sc mẹ kế, dạy dỗ em t. Để trnh việc thin hạ dị nghị mnh lấy tiền của cha đem cho con, Đại Nương thu người đưa Đặng Ha về Thượng Cc ở với anh l Đặng Thi, dặn Đặng Ha chẳng được bn mảng tới Ninh Trực nữa. Từ đ, trong nh Cừu Trọng, vật dụng ngăn nắp, cng việc thứ tự. Thấy thế, Thiệu thị phấn khởi tinh thần, bệnh tnh thuyn giảm, đem hết mọi gia vụ ủy thc cho Đại Nương. Đại Nương rất can đảm. Hễ thấy ở trong lng, c kẻ cường ho no cn chn p Thiệu thị l lập tức Đại Nương lại vc đao tới tận nh kẻ ấy, đi tranh luận. V Đại Nương c chnh nghĩa, lại c ti tranh luận, nn lần no kẻ cường ho cũng bị Đại Nương khuất phục.

Năm năm sau.

Thấy ti sản nh mnh tăng vọt, Thiệu thị ngỡ ngng, khng ngờ ti quản l kinh doanh của Đại Nương lại giỏi đến mức ấy. V Đại Nương muốn nối lại lin lạc với nh họ Khương, nn thường mua thuốc thang, qu bnh đem tới nh Khương t ti, xin vo thăm Khương thị m biếu xn. Thấy Cừu Lộc đ trưởng thnh, Đại Nương lại tới nhờ b mai họ Hồng kiếm vợ cho Cừu Lộc. Thấy thế, Ngụy Biền bn ph đm bằng cch phao tin rằng by giờ Đại Nương đ về Ninh Trực đoạt hết ti sản của cha th Cừu Lộc lấy tiền đu để nui vợ m đi lập gia đnh. Tuy dn chng trong vng khng tin lời phao của Ngụy Biền, nhưng Hồng b đi tới đu lm mối cho Cừu Lộc cũng bị người ta từ chối.

Trong vng, c cng Tử họ Phạm, tn Tử Văn, nh rất giu. Cng tử với phu nhn v i nữ Huệ Nương, cư ngụ trong một biệt thự rộng lớn cng với rất đng gia nhn, t thiếp. Trong biệt thự c nhiều loại hoa lạ rất đẹp, nổi tiếng khắp vng Sơn Ty, được trồng dọc theo một lối đi từ vườn hoa tới cửa nội thất. C kẻ du ngoạn, lần theo lối ấy tới thưởng hoa, đi su vo cửa nội thất, đng lc cng tử đang vui đa với đm t thiếp, liền bị cng tử tht đm gia nhn bắt tri, đnh cho đến chết. Huệ Nương vừa tới tuần cập k, đ xinh đẹp, lại giỏi văn nhạc, vừa lm ra một nhạc khc, song chưa tm được những chữ thch nghi để đặt tn, chỉ gọi l khc Hồn Bất Tự (Chưa Được Ổn) Thấy thế, cng tử liền bảo Huệ Nương ra một vế xuất về nhạc khc ấy để cng tử đem đi thử ti cc nho sinh, kn chồng cho con. Huệ Nương bn ra vế xuất l Phch danh Hồn Bất Tự " ( ni: Lm ra một nhạc khc, chưa biết đặt tn l g, chỉ tạm gọi l Hồn Bất Tự (Chưa Được Ổn) Cng tử liền đem vế ấy ra thử ti nhiều nho sinh, nhưng chưa thấy ai đối chỉnh. 

Vo tiết Thanh Minh, Huệ Nương mộng thấy c kẻ tới ni với mnh:"Chồng ngươi họ Thạch tn Sng" Huệ Nương hỏi:"Thạch Sng ấy hiện ở đu?" Kẻ ấy đp:"Ngy mai Thạch Sng ấy sẽ tới đy, t xuống nước!" Sng ra, Huệ Nương thuật lại giấc mộng cho cha nghe. Phạm cng tử chẳng tin, v nghĩ c ai dm bn mảng tới nh mnh đu m t xuống nước? Hm tiết Thanh Minh, trn đường đi học về, Cừu Lộc chợt thấy Ngụy Biền từ đằng xa chạy tới cho, rồi rủ:"Hm nay nhằm tiết Thanh Minh, thin hạ đi tảo mộ v thưởng hoa đng lắm. Mỗ cũng đi thưởng hoa đy. Mời ch cng đi cho vui!" Thấy Ngụy Biền vồn v, Cừu Lộc thuận đi theo. Ngụy Biền dẫn Cừu Lộc tới vườn hoa của Phạm cng tử. V Ngụy Biền quen biết với kẻ giữ vườn nn hai người được vo thưởng hoa. Lng vng hồi lu, Ngụy Biền dẫn Cừu Lộc tới một lạch nước, c cầu bắc ngang. Ở bn ny cầu c một ci chi, ở bn kia cầu c một biệt thự, với hng ro bao quanh, v một chiếc cổng sơn son thiếp vng. Ngụy Biền dẫn Cừu Lộc qua cầu. Nhn qua chiếc cổng để ngỏ, Cừu Lộc thấy ở trong vườn c rất nhiều loi hoa lạ rất đẹp. Bỗng Ngụy Biền ni:"Ch cứ vo m thưởng hoa trước. Mỗ đi tiểu xong, mỗ sẽ vo sau!" Cừu Lộc bn lững thững bước qua cổng vo trong. Thấy c lối dẫn từ cổng vo su trong vườn, Cừu Lộc cứ bước theo lối ấy m thưởng hoa. Khi tới gần cửa chnh biệt thự, Cừu Lộc mới đứng khựng lại.

C một t nữ đứng ở hnh lang nhn thấy Cừu Lộc, vội chạy vo biệt thứ. t pht sau, Phạm cng tử dắt lũ gia nhn ra vườn. Nhn thấy Cừu Lộc, cng tử giận dữ, qut:"Bắt tn kia, tri y lại!" Kinh hi qu, Cừu Lộc co cẳng chạy. Bị lũ gia nhn đuổi theo, Cừu Lộc quẫn qu, nhảy m xuống lạch. Đột nhin, cng tử chuyển giận lm vui, qut lũ gia nhn:"Nhảy xuống vớt y ln, dắt tới chi!" rồi cng tử ra chi ngồi. Lũ gia nhn dắt Cừu Lộc tới. Cng tử cười, bảo chng:"o quần giy dp y ướt hết rồi. Dẫn y vo phng tắm, lấy đồ kh cho y thay, rồi dẫn ra đy!" Khi lũ gia nhn dẫn Cừu Lộc ra chi, cng tử n tồn hỏi:"T ti họ tn chi?" Cừu Lộc đp:"Thưa cng tử, tiểu sinh họ Cừu, tn Lộc" Cng Tử ni:"Đứng ở đy chờ ta!" rồi bước vo biệt thự.

Nguyn l khi thấy Cừu Lộc nhảy xuống lạch, chợt nhớ đến giấc mộng của con, cng tử vội qut lũ gia nhn nhảy xuống vớt ln, dắt tới chi. Rồi cng tử vo bảo phu nhn v Huệ Nương ra vườn, np dưới hoa m xem mặt Cừu Lộc. Lt sau, cng tử ra chi, cầm tay Cừu Lộc m dắt qua cầu. Thấy thế, Cừu Lộc run sợ, đứng khựng lại. Cng tử cười, ni:"C chi m sợ? Tới kia ngồi ni chuyện với ta!" Cừu Lộc đnh đi theo cng tử tới ngồi ở ghế đ trong vườn. Lt sau, Cừu Lộc thấy một đm t nữ bưng ra một hồ rượu lớn cng những đĩa sơn ho hải vị, đặt ln bn. Cng tử rt rượu, bảo Cừu Lộc đối ẩm vớimnh. Rượu được vi tuần, Cừu Lộc đứng dậy, ni:"Đa tạ cng tử đ tha tiểu sinh, chẳng trừng phạt về tội v php xm nhập hoa vin, m cn cho ngồi hầu rượu. By giờ tiểu sinh đ qu say, xin cng tử cho php được ra về" Cng Tử cười rồi đứng dậy bước tới cạnh Cừu Lộc, ấn vai cho ngồi xuống ghế, ni:"Khoan đ! Ta c lm ra một khc nhạc, song chưa nghĩ ra được những chữ thch nghi để đặt tn. By giờ ta ra một vế xuất về khc nhạc ấy. Nếu đối được th ta thả cho về!" Cừu Lộc ni:"Xin cng tử cho nghe vế xuất" Cng Tử bn đọc:"Phch danh Hồn Bất Tự" Suy nghĩ hồi lu, Cừu Lộc đối: "Ngn thnh Một Nại H " ( ni: Cng Tử cũng giống như nh giu Thạch Sng, c nhiều bạc qu, chẳng biết dng lm chi, bn thu thợ đc thnh những tri cầu, mỗi tri nặng 1000 lạng, gọi l những tri Một Nại H (Chẳng Lm G)) Thấy cu đối của Cừu Lộc ni đến một điển tch về nh giu Thạch Sng, cng Tử ph ln cười, ni:"Đng l Thạch Sng đy rồi!" khiến Cừu Lộc chẳng hiểu chi. Cng Tử bn thuật cho Cừu Lộc nghe giấc mộng của con gi mnh, rồi ni: "Khc ht, tn khc ht v vế xuất đều do gia nữ đặt ra. Ta đ bảo nhiều nho sinh đối lại, nhưng chưa thấy ai đối chỉnh. Nay t ti đối chỉnh th u cũng l duyn trời. Ta muốn gả gia nữ cho t ti để t ti đưa về nh, nhưng ta lại nghĩ, biệt thự của ta rộng lớn, dư chỗ cho con gi v con rể cư ngụ, nn ta muốn t ti dọn tới đy cư ngụ, vừa tiện cho ta, vừa trnh cho t ti khỏi phải lm lễ rước du" Kinh hi qu, Cừu Lộc đp: "Thưa cng tử, lẽ ra tiểu sinh phải tun lệnh cng tử ngay, nhưng v gia mẫu đang bị đau yếu, tiểu sinh chẳng thể đi ở rể, xin cng tử tha cho" Cng tử ni:"Thi! Cứ về suy nghĩ kỹ rồi hy trả lời ta!" Ni xong, cng tử sai gia nhn gi hết o quần giy dp ướt của Cừu Lộc, đặt ln lưng ngựa, tiễn Cừu Lộc về.

Vo nh, Cừu Lộc thưa chuyện với mẹ. Thiệu thị nửa mừng nửa lo, chỉ ni: "Thực ra th v Ngụy Biền nham hiểm, muốn lm hại gia đnh ta, nn mới xảy ra chuyện ny. Chuyện dữ m lại ha lnh, ta cũng chẳng nn on Ngụy Biền nữa. Tuy nhin, ta nn tuyệt giao với y" Cừu Lộc chỉ biết vng dạ.

Ba hm sau, cng tử nhờ b mai họ Hong tới hỏi kiến Thiệu thị về việc cho Cừu Lộc tới nh cng tử ở rể. Thiệu thị phn vn, chẳng biết nn quyết định ra sao. Thấy thế, Đại Nương gp :"Chăm sc mẹ gi v người bệnh th con gi giỏi hơn con trai. By giờ đ c con ở đy chăm sc mẹ th mẹ nn để cho cậu Lộc đi ở rể" Nghe Đại Nương ni, Thiệu thị bn trả lời cho Hong b biết.

Hm sau, Đại Nương nhờ hai b mai l Hồng b v Hong b đem snh lễ tới nh Phạm cng tử, xin cng tử gả Huệ Nương cho Cừu Lộc. Cng tử ưng thuận. Thng sau, cng tử lm lễ vu quy cho con gi, rồi bảo Cừu Lộc dọn tới biệt thự của mnh m cư ngụ

Năm sau. Cừu Lộc được nhận vo học ở trường huyện, nổi tiếng ti danh. Thấy Cừu Lộc tới ở rể tại biệt thự của cha mnh, con trai t của cng tử l Phạm Độ, tỏ khinh bỉ. Bị chạm tứ i, Cừu Lộc bn xin php nhạc phụ, đưa vợ về nh. Cng tử chấp thuận, rồi cho nhiều n t đi theo Huệ Nương tới ở hẳn tại nh Cừu Trọng. Đại Nương bn thu thợ tới sửa chữa ngi nh của Cừu Trọng cho khang trang. Nay lại c thm đm n t theo vợ chồng Cừu Lộc về cư ngụ nn phong cch gia đnh Cừu Trọng chẳng khc chi phong cch đại gia.

V vui vẻ nn bệnh bại xuội của Thiệu thị cũng đỡ dần, rồi Thiệu thị c thể chống gậy đi lại một mnh ở trong nh. V lc đ Thiệu thị đ gi nn được dn lng gọi l Thiệu b. Thấy Cừu Lộc đ c vợ, Đại Nương bn xin Thiệu b chia gia ti cho Cừu Phc v Cừu Lộc. Thiệu b ưng thuận rồi bảo Đại Nương đứng tn nhận lnh phần chia cho Cừu Phc. Thấy Cừu Lộc đ khng bị Phạm cng tử trừng phạt về tội xm nhập hoa vin, m cn được cng tử gả con gi cho, Ngụy Biền vừa ngạc nhin vừa tức tối, nn lại cố tm cch khc để hm hại nh họ Cừu.

Nhn c một tn cướp họ Vin vượt ngục, trốn tới lng Ninh Trực cư ngụ, bị dn lng pht gic, lại phải trốn đi, Ngụy Biền bn ln huyện đường Tấn Dương vu co Cừu Lộc l trm một đảng cướp, chứa chấp tn cướp họ Vin ở trong nh. Vốn tnh hồ đồ, quan tể tin ngay lời Ngụy Biền, hạ lệnh tịch thu hết ti sản của vợ chồng Cừu Lộc, bắt hai vợ chồng phải dọn nh ra ngoi Vạn L Trường Thnh m ở. May nhờ việc Đại Nương đ đứng tn nhận lnh phần gia ti m Thiệu b chia cho Cừu Phc nn Thiệu b v Đại Nương mới được yn thn. Phạm cng tử vội bỏ tiền ra chạy chọt để minh oan cho con gi v con rể, nhưng chỉ c Huệ Nương được miễn tội, cn Cừu Lộc th vẫn bị pht vng ln quan ngoại. Cừu Lộc bn viết giấy ly hn với vợ, trao cho nhạc phụ, rồi một mnh ln đường, đem theo lộ ph.

Cầm giấy ly hn của con rể trong tay, Phạm cng tử tm cch gả chồng khc cho con gi. Biết chuyện, Huệ Nương khng chịu, khc lc thảm thiết, đi tự tử, khiến cng tử phải bỏ định ấy.

Tuần sau, Cừu Lộc tới Bắc Đ. Đến một qun ăn, bỗng thấy một người ăn my ngồi khất thức ở ngoi cửa, trng giống anh mnh, Cừu Lộc chạy tới hỏi thăm, rồi hai anh em nhận ra nhau. Cừu Lộc bn thuật mọi chuyện ở nh cho anh nghe, rồi hai anh em cứ m nhau m khc. Lt sau, Cừu Lộc đi mua o quần, giy dp mới cho anh, chia cho anh một t tiền lm lộ ph, bảo anh trở về nh ngay. Cừu Phc khc lc, nhận tiền của em m ln đường. Tới nh, Cừu Phc biết tội, chẳng dm vo, chỉ đứng ở ngoi cổng m ni vọng vo, trnh với mẹ v chị rằng mnh đ về.Thiệu b bảo Đại Nương cầm roi ln ngồi trn chiếc sập ở phng khch, sai gia nhn ra gọi Cừu Phc. Cừu Phc kinh hi, tự quỳ gối, chống tay xuống đất, b từ cổng vo nh. Đại Nương hỏi:"Mi biết tội chưa?" Cừu Phc đp: "Thưa chị, em biết tội rồi!" Đại Nương ni:"By giờ điền sản của mi đ hết, nh ny chẳng cn l nơi m mi được quyền vo cư ngụ, mi c biết khng?" Cừu Phc đp:"Thưa chị, em biết!" Đại Nương ni:"By giờ, nếu mi muốn xin vo nh ny cư ngụ th mi phải chịu 100 roi đn. Nếu chẳng chịu th ct đi!" Cừu Phc vội nằm phục xuống đất, mếu mo xin chịu đn. Đại Nương bn quẳng roi đi, ni:"Kẻ c tội bn vợ đu c thể xin chịu 100 roi đn để rửa tội? Vậy ta đnh mi lm chi? Tuy nhin, nếu mi ti phạm th ta sẽ ln xin quan tể xử cho!" Rồi Đại Nương sai gia nhn lấy o quần giy dp mới cho Cừu Phc đi tắm rửa. Sau đ, Đại Nương sai gia nhn tới nh Khương t ti bo tin cho Khương thị biết l Cừu Phc đ về. Khương thị mắng: "Ta đ tuyệt lin hệ với nh họ Cừu từ lu rồi. Nay tới đy bo tin cho ta biết để lm chi?" Gia nhn về thuật lại. Nghe thấy thế, Đại Nương lại mắng Cừu Phc thậm tệ. Hổ thẹn qu, Cừu Phc chỉ ci gầm mặt xuống, chẳng dm ni năng chi. Từ đ, Cừu Phc bị mẹ v chị bắt phải lm việc như n bộc. Cừu Phc vui vẻ cam chịu, chẳng dm on than, biết qu đồng tiền, rất mức tằn tiện, chẳng dm chi tiu phung ph nữa.

Nửa năm sau. Thấy Cừu Phc đ sửa tnh, Đại Nương xin Thiệu b cho mnh tới nh họ Khương mời Khương thị về.Thiệu b ni:"Lm sao m mời được? Chắc chắn l thị chẳng chịu về đy nữa!" Đại Nương hỏi:"Sao mẹ biết?" Thiệu b đp:"V thằng Phc đ lm mất nhn phẩm của thị th thị sẽ chẳng bao giờ tha tội cho y!" Đại Nương ni:"Chưa chắc đ l như thế!" Thiệu b hỏi:"Tại sao?" Đại Nương đp:"V nếu thị khng tha tội cho Phc th thị đ cải gi từ lu rồi!"

Hm sau, Đại Nương dẫn Cừu Phc tới nh ng b Khương, bắt phải quỳ xuống sn lạy ng b m xin tạ tội. ng b quở trch Cừu Phc hồi lu. Cừu Phc cứ ci gầm mặt xuống m xin nhận tội. Sau đ, Đại Nương nhờ gia nhn nh họ Khương vo mời Khương thị ra phng khch. Khương thị khng chịu ra. Đại Nương lại nhờ thm ba người nữa vo mời. Khương thị vẫn chẳng chịu ra. Thấy thế, Đại Nương bn đch thn vo nắm tay Khương thị m ko ra. V nể Đại Nương, Khương thị mới chịu ra. Tới phng khch, Khương thị chỉ mặt Cừu Phc m trch mắng hồi lu. Cừu Phc thẹn qu, mồ hi v ra, miệng lưỡi cứng lại, chẳng dm ci một lời.

Thấy Cừu Phc đ biết tội, cứ chịu quỳ mi dưới sn, chẳng dm đứng dậy, Khương thị cũng cảm thấy thương hại, bn tới cầm tay ko dậy. Đại Nương hỏi Khương thị: Bao giờ em về?" Khương thị đp:"V em đ chịu ơn chị nhiều, nn nay chị bảo em về, em khng dm ci. Thế nhưng, em xin chị chấp thuận cho em một điều!" Đại Nương hỏi:"Em muốn điều chi?" Khương thị đp:"V ơn nghĩa vợ chồng đ tuyệt, em chẳng cn mặt mũi no về chung sống với anh Phc được nữa! C g bảo đảm l con người ấy chẳng bn vợ lần thứ hai? Em chỉ về để phụng dượng mẹ gi cho phải đạo lm du m thi! Vậy xin chị cho em được ở một phng ring!" Đại Nương ni đỡ cho Cừu Phc::"Trong nửa năm qua, chị thấy Phc đ biết hối hận rồi. Vậy xin em tha tội cho y!" Khương thị lặng im. Thấy thế, Đại Nương ni tiếp:"Vậy th sng mai chị sẽ xin tới đy đn em về!" Rồi Đại Nương xin co biệt gia đnh họ Khương m dẫn Cừu Phc ra về.

Sng sau, Đại Nương sai gia nhn giong xe ngựa cho Thiệu b với mnh v Cừu Phc tới nh họ Khương.Tới nơi, Thiệu b chỉ đứng ở ngoi cổng, khng chịu vo nh. Lt sau, khi thấy Khương thị theo Đại Nương v Cừu Phc ra xe, Thiệu b bn quỳ xuống đất m vi Khương thị. Kinh hi qu, Khương thị vội nằm mọp xuống đất m lạy Thiệu b, rồi mếu mo:"Mẹ vi con như thế, khiến con bị tội bất hiếu rồi!" Đại Nương bn tới nng cả hai người dậy, du ln xe, rồi hết lời giảng giải cho Khương thị nghe tại sao Thiệu b lại vi con du. Về nh, Đại Nương sai gia nhn mở tiệc ăn mừng. Trong tiệc, Đại Nương nng chn, ni:"Chị đấu tranh vất vả, đi lại được gia ti của cha l để cho cc em chứ chẳng phải l để cho chị. Nay Phc đ hối lỗi, em Khương đ trở về th chị xin giao lại tất cả cc văn tự nh đất, sổ sch chi thu cho em Khương. Lc tới, xchị tới với hai bn tay trắng th lc đi, chị cũng muốn đi với hai bn tay trắng!" Nghe thấy thế, Cừu Phc v Khương thị cng quỳ mọp xuống đất m lạy Đại Nương, van Đại Nương đừng đi. V cảm động, Đại Nương ở lại.

Nay ni vềCừu Lộc. Khi ln đến quan ngoại (ra ngoi cửa ải Vạn L Trường Thnh) Cừu Lộc tới trnh diện Đỗ tướng qun, vị quan trị nhậm địa phương. Thấy Cừu Lộc l nho sinh yếu đuối, Đỗ tướng qun cho Cừu Lộc trng coi sổ sch doanh trại, cng ăn ở với đm n bộc thủ tc của mnh. Thấy một thanh nin trong quan nội mới bị đy ln đy lm việc dưới trướng của tướng qun, đm n bộc bn xm lại hỏi thăm tn họ, tuổi tc, qu qun v nguyn do khiến bị đi đy. Cừu Lộc cứ tnh thực m trả lời. Bỗng c một lo bộc hốt hoảng ku ln:"Con ti đy m!" rồi m đầu khc. Cừu Lộc hỏi thăm đm n bộc th được biết lo bộc ấy họ Cừu, tn Trọng, trước kia l một nh giu ở lng Ninh Trực tỉnh Sơn Ty.

Nhận ra cha, Cừu Lộc bn hỏi nguyn do khiến cha ở đy th Cừu Trọng kể cho mọi người nghe rằng sau khi bị giặc bắt ở Sơn Ty, Cừu Trọng bị chng đưa ln đy, giao cho việc chăn ngựa. Năm ngoi, khi đm giặc bị Đỗ tướng qun đnh dẹp, chng bỏ chạy tn loạn. Cừu Trọng bn xin được yết kiến tướng qun để trnh by tnh cảnh. Tướng qun liền nhận Cừu Trọng lm lo bộc thủ tc của mnh.

Cả đm n bộc đều chua xt cho Cừu Trọng. Lt sau, khi đm n bộc đ giải tn, Cừu Lộc hỏi ring cha xem từ hồi bị giặc bắt, cha c thm vợ con nữa hay khng th được biết Cừu Trọng c thm hai đời vợ, nhưng nay lại ở một mnh. Thng sau, khi Đỗ tướng qun đem binh dẹp cướp th bắt được ba chục tn, trong đ c tn cướp họ Vin m trước kia Ngụy Biền đ vu co cho Cừu Lộc chứa chấp ở trong nh. Cha con Cừu Trọng bn xin gặp Đỗ tướng qun để trnh by nỗi oan khuất của Cừu Lộc. Đỗ tướng qun liền trnh ln quan trn. Sau khi cứu xt, quan trn ra lệnh cho quan tể huyện Tấn Dương phải hon trả nh họ Cừu tất cả ti sản đ tịch thu của vợ chồng Cừu Lộc. Được tin, cha con Cừu Trọng rất đỗi vui mừng. Cừu Lộc bn xin nghỉ việc để vềqu. Đỗ tướng qun chấp thuận.

Một hm, ở lng Ninh Trực, Đại Nương được quan tể Tấn Dương gọi ln huyện đường nhận lại ti sản cho Cừu Lộc. Cả nh họ Cừu đều mừng, nhưng Ngụy Biền th sợ v chẳng hiểu tại sao quan tể lại lm như thế?

Ngụy Biền vẫn chưa chịu bỏ định hm hại nh họ Cừu. Hng xm pha ty nh họ Cừu l nh họ Ứng. Một hm, nghe tin nh họ Ứng bị chy, Ngụy Biền chạy tới nơi, giả lm kẻ chữa chy. Rnh khi thấy chẳng ai để đến mnh, Ngụy Biền bn lấy một bi nhi cỏ kh đang m ỉ, nm sang nh họ Cừu. Lửa bốc chy, thiu rụi gần hết dinh cơ, chỉ cn lại c ba gian nh cỏ của Cừu Phc. Cả nh họ Cừu đnh phải tạm sống trong ba gian nh ấy. Tuần sau, Cừu Lộc về tới nh. Cả nh cng tay bắt mặt mừng. Nghe ni Huệ Nương chưa cải gi, Cừu Lộc mừng lắm, vội chạy tới cho nhạc gia. Biết nh Cừu Lộc bị hỏa hoạn, Phạm cng Tử bảo Cừu Lộc tới biệt thự mnh tạm tr, nhưng Cừu Lộc từ chối, xin co biệt m về. Thấy ngi nh cũ của Cừu Lộc đ bị chy rụi, Đại Nương bn bỏ tiền ra xy cất cho Cừu Lộc một ngi nh mới, trong khun vin cũ. Cừu Phc cũng sang gip em cuốc đất đắp tường bao quanh nh. Trong khi cuốc đất, Cừu Phc bắt gặp một chum vng chn ở trong vườn. Vừa mừng, vừa sợ, Cừu Phc lẳng lặng lấp kn hố đất. Tối ấy, Cừu Phc gọi ring Cừu Lộc ra một nơi, kể cho nghe chuyện mnh bắt gặp chum vng chn trong khun vin dinh cơ. Rồi Cừu Phc rủ em đến nửa đm cng mnh ra vườn m đo vng. Đm ấy, hai anh em đo được đến 36 chum vng chn trong một hố đ, chia đi mỗi người một nửa, nn hai anh em trở thnh cự ph ở trong lng. Hai anh em bn thu thợ xy cất hai ngi nh lầu trng lệ trong khun vin dinh cơ, trng tựa dinh cơ của cc thế gia.

Cừu Lộc rủ anh ln quan ngoại, đem theo 1000 lạng vng biếu Đỗ tướng qun v xin cho cha về. Cừu Phc ưng thuận, nhưng bảo Cừu Lộc ở nh rước vợ, để mnh dẫn n bộc ln quan ngoại đn cha về. Hm ấy, Cừu Lộc tới nhạc gia, xin đn vợ về. Phạm cng Tử chấp thuận.

Ln đến quan ngoại, Cừu Phc đem vng ra tạ ơn Đỗ tướng qun, xin đn cha về. Tướng qun chấp thuận. Thng sau, Cừu Phc cng đm n bộc đưa Cừu Trọng về tới nh. Một nh đon tụ vui vẻ.

Về phần Đại Nương th từ ngy về ở nh cha trng nom gia vụ cho mẹ kế v hai em, Đại Nương cứ lo người ngoi dị nghị rằng mnh về nh cha lấy ti sản chuyển cho con. Nay thấy cả nh được đon tụ, Đại Nương bn xin co biệt để về qu chồng ở Sơn Ty. Cừu Trọng bn bảo hai con trai gom hết số vng cn lại để mnh chia lm ba, cho mỗi con một phần. Đại Nương từ chối, nhưng Cừu Phc v Cừu Lộc cng khc, ni:"Nếu khng c Chị về trng coi gia vụ cho chng em th lm sao m chng em c được ngy hm nay!" Đại Nương đnh nhận phần chia. Sau đ, Đại Nương sai gia nhn sang Sơn Ty bảo hai con trai di cư sang Sơn Đng, cư ngụ ở lng Ninh Trực cng với gia đnh họ Cừu. C kẻ hỏi Đại Nương: "Chị em khc mẹ, việc chi phải quan thiết đến thế?" Đại Nương đp:"Chỉ c loi th mới cần mẹ m khng cần cha. Chẳng lẽ loi người cũng bắt chước loi th hay sao?" Nghe chuyện, Cừu Phc, Cừu Lộc cng cảm động, bn chung nhau xy cất cho chị một biệt thự giống như biệt thự của mnh.

Về phần Ngụy Biền th thấy trong hơn 10 năm trời, mnh đ mưu m gieo rắc tai họa cho nh họ Cừu m chẳng c kết quả chi, m chỉ lm tăng phước lộc cho họ, nn cảm thấy thẹn thng, hối hận. Nay thấy cha con, chị em nh họ Cừu đ được đon tụ, giu c, Ngụy Biền lại muốn thn thiện với họ.

Thấy Cừu Trọng trở về, Ngụy Biền mượn cớ để thn thiện, đi mua một bầu rượu v một con g đem tới mừng Cừu Trọng. Cừu Phc rỉ tai cha, khuyn nn từ chối, nhưng Cừu Trọng chẳng nỡ, cứ nhận qu mừng. Thế nhưng, v người bn g buộc chn g bằng dy vải, rồi khi g sổ lồng, chạy vo bếp, lửa bắt ln dy. Bị nng chn, g nhảy ln đống củi, gy hỏa hoạn. Cả nh kinh hi, xm nhau lại dập lửa, nhưng căn bếp đ bị chy tiu. Anh em Cừu Phc cng than:"Qu biếu của Ngụy Biền quả l vật bất tường!"

Cuối năm ấy, nh họ Cừu lm lễ mừng thọ cho Cừu Trọng. Nhn dịp ny, Ngụy Biền lại đi mua một con d đem tới mừng. Cả nh từ chối, nhưng Ngụy Biền năn nỉ nn Cừu Trọng đnh phải nhận, sai gia nhn buộc d vo gốc cy ở trước sn. Đm ấy, một tiểu đồng nh họ Cừu bị một gia nhn đnh đập, nn uất ức, chạy ra sn, cởi dy buộc d, treo cổ ln cnh cy, tự tử chết. Anh em Cừu Phc lại than: "Ci lộc m Ngụy Biền biếu nh mnh chẳng bằng ci họa m y gieo rắc cho nh mnh!"

Từ đ, tuy nh họ Cừu vẫn n cần với Ngụy Biền, nhưng khi Ngụy Biền đem biếu vật g th nh họ Cừu khng nhận.

Tuy từ chối tặng vật, nhưng bao giờ nh họ Cừu cũng mua một vật khc, đem biếu lại Ngụy Biền. Cuối cuộc đời, v ngho qu, Ngụy Biền phải đi khất thực. Thấy thế, tuần no nh họ Cừu cũng đem thực phẩm tới tận nh Ngụy Biền m bố th cho. 

 

         

 

 

 

GS Đm Quang Hưng
Gio Sư Ton
Trường Đại Học Cộng Đồng Houston, Texas

  

 

 

www.ninh-hoa.com