Trang Thơ & Truyện: Nguyễn Xun Hong              |                 www.ninh-hoa.com

NGUYỄN XUN HONG
Bt danh: TR ĐỨC

 

Qu qun:

Xm Rượu, Ninh Ha

 

Cựu học sinh
Trường Tiểu học Đức Tr v Trung học Trần Bnh Trọng Ninh Ha, NK 1976-1979
 

 

 

Hiện cư ngụ tại
Tiểu bang Minnesota, USA

 


 

 

 

 

 
 

                                                                            Ảnh: Ng Thục Hớn

Nguyễn Xun Hong

(Knh tặng Thầy Nguyễn Minh Tường, Minnesota)

G vừa cất tiếng gy vang dội trong buổi sng bnh minh, ti chợt mở cửa nhn ra sn rồi đưa mắt hướng về biển hn Ho. Tận nơi ấy, nh nắng hồng ngoại vừa l dạng ở chn trời, điểm t mu hồng hồng vng vng sng rực tới cuối trời. Cũng từ hướng đng ấy, ti đ thấy những đn c trắng phau phau nửa mờ nửa ảo bay trn bầu trời cao cch nhau từng chặng, từng chặng một in hnh trn bầu trời cn tinh mơ.

 

Đn dẫn đầu ku C..C v mấy đn sau nhp miệng ku la cng m điệu ru rt bay theo sau trong nắng về hướng ty nhưng ci đầu cứ lắc qua lắc lại mắt nhn về hướng bắc, mắt trng về hướng nam.

 

C trắng qu ti nhiều, hiền v dễ thương v cng. Thn hnh c thon thon di di, khắp mnh phủ một bộ lng trắng ng lng thng trng thanh thoảng, sau gy c hai mảnh lng di, mỏ đen, mắt vng, chn v ngn chn xanh lục. C cũng l loi chim c chn nhỏ, cao cao, cổ di, v mỏ cũng di v nhọn. C cn c đi cnh rất di c thể bay cao nhanh v lướt gi, chuyn sống gần nước v dọc hai bn bờ sng, bờ suối hoặc gần những cy ủ rũ ven theo ni đồi hoặc đồng bằng; đ l cuộc sống cho những đn c nn n.

 

C th bay thẳng cnh, xui chn. Khi c xuống nước th xơi tm, xơi c v thường kiếm ăn trn những cnh đồng ruộng rộng thnh thang; cẳng cao cứ bước cho nn những người dn lm nghề nng thường gọi những đn C trắng phau phau. 

 

C thường ra đứng ở bờ sng, ruộng đồng để bắt mồi v c thể đứng im lm rất lu trong nước. C đứng khng nhc nhch trong một khoảng thời gian di đợi chờ để bắt mồi.

 

Khi chộp được mồi c tm hoặc con lươn, hay con chnh th c liền bay tới một điểm tựa no đ hoặc bay ln trn cnh cy ry ry thiệt mạnh vo đ cho con mồi lắc lư nhừ tử rồi nhm qua, nhm lại nhiều lần cho mềm rồi xốc xốc vo cổ họng để nuốt. C c ci mỏ nhanh lẹ chụp mồi đu dnh đ v kẹp miếng mồi rất chặt, khng bao giờ sảy mặc d lươn c da trơn v nhớt. 

 

Mỗi lần gặp trời mưa xuống th ủ rũ, thất thểu trng rất thảm hại. Trong khi đang kiếm ăn, c d dẫm ở cnh đồng nhưng khi trời bất ngờ đổ mưa, c đứng thun đầu nhn buồn tẻ bn bờ sng, bờ suối, tội nhất l gặp phải trời mưa ướt lng ướt cnh.


Ngoi ra, c cn ở gần đường mương, ao, bầu v bụi tre ni chung l gần nước ở vng rừng ni v sống theo đn. C thường lội xuống nước dng mỏ rc rc những bong bng để tm ốc hoặc đứng sững sờ trong nước rất lu để chờ c hoặc tm bơi tới gần đi chn mổ miếng mồi bắt để kiếm ăn.  V những con vật trong nước tưởng rằng đi chn của C l nhnh cy v c mu tựa như rong ru để đến rc v thế m c đứng đợi bắt mồi được dễ dng.

 

Qu ti con người cn nui c lm cảnh cho đẹp.  Khi ta theo di bắt được c con cn ở trong ổ ta đem về nui.  Khi c cn con, c c một bộ lng mịn mng giống như g con đi ăn lia lịa miệng ku chp chp v chạy rất nhanh.  Đến khi khn lớn, c vẫn biết nghe chạy theo tiếng gọi của người.

 

C l loại động vật bậc cao, cho nn những động vật bậc cao thường th đẻ cỡ hai trứng hoặc ba trứng chứ khng đẻ nhiều như những giống chim thường.  C thường lm ổ trn cy cao vừa tầm v vừa gần nước. Khi nở ra ba con c con th chng ginh lộn đồ ăn của c mẹ s c khi con mạnh cắn con yếu tả tơi v x đuổi rớt ra khỏi ổ lm mồi cho c.

 

Ngoi ra con người cn lm bẫy bắt c bằng cch dng cần cu cắm c lưỡi được mc c vo, cắm gần bờ sng hay bờ ruộng, chỗ no c thường lui tới. C ăn bị mc lưỡi cu vng vẫy, tot cả miệng mỏ.

 

Con người cn giăng lưới xua đuổi c trn những cnh đồng. Khi cất cnh c vấp phải lưới, dnh lưới.

 

Ở thn qu v cuộc sống v đắp đồng tiền bt gạo, người ta bắt c đem xuống chợ bn kiếm sống qua ngy.

 

Tất cả những loi chim  mỗi năm đều thay lng một lần vo ma h, nhưng khi c con thay lng tơ đợt đầu tin khng c mu sặc sỡ ra cồ, ra mi bằng năm thứ hai v những năm kế tiếp để dễ dng phn biệt.

 

Thường th con cồ trng rất oai hng v sặc sỡ hơn. Khi mới biết bay chập chạ, c theo mẹ tập tục qun để snh si cho cuộc sống.

 

Khi cn ở qu nh, khi gi man mt, ti thường ra bờ sng ngồi trn cy dừa nước nhn ra xa th thấy những con c bn ny sng hoặc bn kia sng đang chờ im lm bắt c.  C khi ti cho thuyền ra gần nước x hai nhn thấy những chng c thường đậu trn những cy đước chờ bắt c.  C thường đậu trn những cy thấp trong rừng ni ngước cổ ln cao, từ đ con người cũng dng c trong tranh ảnh nghệ thuật như hnh vẽ, chạm x cừ, tượng đồng bằng c đứng sừng sững trong cung điện nguy nga của bậc vua cha để tượng trưng cho nh sng.

 

C cn được đc tượng để thờ trong cc đền thờ của qu ti cho nn trong nhn loại c cu:

 

Con C Bay Lả Bay La,

Bay Từ Cửa Phủ Bay Ra Cnh Đồng.

 

Đứng Ni Ny M Trng Ni Nọ v như c bay từ ni ny qua ni khc. Mẹ thường la con rằng Con khng biết nhn xa trng rộng như C. Những người mua bn lm ăn thường dng cu: Lối lm ăn như C con non nớt.

 

C thường đứng một chn nn c người thường ni đi c c hoặc l c cưa ko di. Đến nỗi hnh ảnh khẳng khiu của c vĩnh viễn sống trong ca dao dn ca Việt Nam:

 

Con c m đi ăn đm,
Đậu phải cnh mềm lộn cổ xuống ao.
ng ơi, ng vớt ti nao,
Ti c lng no, ng hy xo măng.
C xo th xo nước trong,
Chớ xo nước đục, đau lng c con.

 

Con c lặn lội bờ sng
Gnh gạo đưa chồng tiếng khc nỉ non
..

Vo mỗi buổi chiều gần chạng vạng tối mt mẻ, ti thường nằm trn chảng bố ngoi sn nhn ln bầu trời thường thấy những đn c bay rất nhanh từ xa. Thường mỗi đn c vi con, c đn th bảy, tm con, cũng c đn bốn, năm con hoặc ba con.  Cũng c những con bay về trễ hoặc gặp trở ngại g đ, c  bay lẻ loi một mnh.  Khi c bay như vậy, c biết sắp theo đội hnh hoặc loại hnh hoặc chữ v rất đều đặn thẳng tắp khng lay chuyển cng bay thẳng về hướng hn Ho trở về nơi tr ngụ qua đm, sau một ngy trời khổ cực rng r kiếm ăn.

 

Ti rất yu C Trắng qu ti. Đ l một thuở ngn năm văn hiến đ đi vo lịch sử v nghệ thuật thậm ch ở nơi thờ phượng.  C l hnh ảnh đứng vững trong những trạc tượng v dng cho thợ vẽ tranh cảnh vật. Nhớ thời ti cn ở qu nh ti thường chim ngưỡng những g thuộc về c, hnh ảnh con c cao cao đang giương cổ ngậm ngọn đn mang lại nh sng cho nhn loại.

 

 

Tr Đức
NGUYỄN XUN HONG

Minnesota, thng 3/2013

 

 

 

 

 

 

         

 

Trang Thơ & Truyện: Nguyễn Xun Hong               |                 www.ninh-hoa.com