Trang Thơ & Truyện: Nguyễn Xun Hong              |                 www.ninh-hoa.com

NGUYỄN XUN HONG
Bt danh: TR ĐỨC

 

Qu qun:

Xm Rượu, Ninh Ha

 

Cựu học sinh
Trường Tiểu học Đức Tr v Trung học Trần Bnh Trọng Ninh Ha, NK 1976-1979
 

 

 

Hiện cư ngụ tại
Tiểu bang Minnesota, USA

 


 

 

 

 

 

 


Hnh ảnh minh họa: Lấy từ Internet

 

 ***

 

 

PHẦN 3:
 

 

By giờ ta bắt đầu con thứ hai.  Khi lấy con thứ hai ln, ta nhớ đập vi ci ngay chỗ sợi dy nhựa (dy b con) để cho c độ nhn khỏi gy.

 

Bước kế tiếp l xe su cy đt ra v dng ngn tay giữa ln vo để chia đều ba cy trn v ba cy dưới, rồi dng ngn tay ci đẩy phần cuối của bng đ lặt ra pha trước.  Khi ta đặt con thứ hai vo con thứ nhất xong, những ngn tay cn lại đẩy ba cy trn v ba cy dưới ngược về pha sau của con thứ nhất rồi quấn đều ba tua.

 

Tc dụng của ba cy trn v ba cy dưới ngược về pha sau l cốt để khi ta siết chặt, n sẽ khng di chuyển v lun giữ đường thẳng với con thứ nhất, đồng thời ci bụng trống lồi ra để ta chm cy v.

 

Cứ khoảng hai con hoặc ba con ta chm vo một cy đt cỡ ngn t để cho n giữ cứng ci đầu chổi v trn đều từ nhỏ tới to hoặc khng bị mp.

 

Con thứ ba được quấn cũng giống như cch quấn của con thứ hai; khi ta quấn th lng bn tay ta lắc lắc cho n vừa chặt v xe đều cho trn.

 

Động tc vừa xe đều v vừa uốn cho ta c cảm gic để biết chỗ quấn mập hay ốm. Nếu mập th ta cắt bớt, cn ốm th chm thm vo (giữa ci eo của ngn ci v ngn trỏ được dng để xe cy chổi cho trn, đều v chắc) v cứ thế tiếp tục cho đến con thứ su đều giống nhau.

 

Khi tới con thứ bảy th ta khng cần phải chia ra trn ba v dưới ba nữa m chỉ xe su cy ra cho đều rồi đặt su cy ra mặt ngoi, cn phần đt lặt v trong để cho su cy đ lấp ci bụng.

 

Con cuối cng được quấn cũng giống như con thứ bảy (khi ta quấn hai con cuối ta dng tay giữ n lại hoặc dng ci eo tay (phần giữa ngn tay ci v trỏ) lắc lắc cho chặt; theo ti biết n chẳng nhc nhch g mấy v c phần đt con nằm trong bụng; v lc đ cy chổi đ to v cứng cho nn chắc chắn n khng mo được (nn nhớ chỉ lắc lắc cho chặt chớ đừng ko ).

 

Cn ci bụng trống ta cho n ăn no trn v đều cỡ bằng bắp tay rồi sau đ ta cuốn cỡ mười hai tua, rồi đưa tuột-vt xoy lủng qua bn kia xong đt sợi dy qua ko căng, kế đ rt tuột-vt ra v dng ci eo giữa ngn ci v ngn trỏ xoy trn ( vặn trn ) theo chiều dy my quấn, khi dư ln th tay kia ko đầu dy siết chặt mỗi lần một t cho tới khi chặt cứng như đ mới thi

 

Xong tới phần kha sợi dy lại c nghĩa l ta dng tuột-vt lần nữa, v lần ny ta thọc qua một cy đt gần đ rồi nắm đầu dy pha bn kia ko lại cho chặt rồi cắt.

 

Lm như vậy ta đ xong phần cổ.

 

Cng đoạn kế tiếp l b phần cn:

 

Khi ta nắm vo tay cảm thấy bự th cắt bỏ bớt phần chm trong ruột, nhưng nếu nhỏ ta chm thm vo theo muốn.

 

Thường th cn chổi bự bằng cổ tay, v từ khoảng cch của sợi my của ci cổ, độ khoảng một tấc rưỡi, ta lấy một cy nằm ở giữa rồi cho sợi my gấp trn qua cy đ v dng tay xe cn chổi cho đều, cy no thẳng thừng theo cy đ rồi nắm thật chặt v quấn sợi my qua ba tua rồi dng tuột-vt xoy xuyn qua bn kia v đm chọc ngược lại bọc qua một cy của mặt đ rồi ko sợi dy qua bn kia xong rồi dng tay xoay sợi dy theo chiều thật mạnh, dy dư th ta ko tiếp cho thật chặt rồi cắt. V cứ như thế đến sợi cuối cng (cứ một tấc rưỡi một sợi, thng thường cn chổi c bốn sợi "su tấc").

 

Nếu muốn lm quai để mc th ta xỏ xuống một rồi xỏ ln một, xong ta uốn thnh ci quai di cụt ty muốn, xuống ln thnh hnh chữ "X" rồi ta cắt.  C điều nn nhớ l ci quai phải nằm bn hng của cn chổi, khi ta cưa cn chổi th cưa từ sợi my cuối cng cho tới chỗ cưa cỡ 3 mắt (lng) tay tức bảy phn. 

 

Thế th ta đ lm xong phần cn.

 

Thắt Con Rt:

 

By giờ tới phin phần thắt con rt cho bng chổi xe ra. Nếu muốn chổi xe bự ra th ta thắt con nhỏ lại v ngược lại muốn xe t ta thắt con bự.

 

Ta cũng chuốt một sợi dy my c chiều ngang cỡ 3cm tức 1/8 inch, chiều di khoảng một thước rưỡi. Đầu tin ta lấy một nm bng cỡ ngn tay t rồi ta cho sợi dy my vo rồi vng qua bn kia lm một gt sống ko thật chặt v xoay mối cột vo bn trong c khoảng cch từ sợi my đan cho tới sợi my cổ l một ngn tay giữa cỡ 7 phn (khi bắt đầu, ta đi từ con cuối tới con đầu nghĩa l từ 8 đến 1),

 

Xong lấy con thứ hai cỡ cũng giống như con thứ nhất, đưa sợi my qua bắt lấy con thứ hai rồi xỏ từ dưới ln trn của sợi my con thứ nhất rồi ko chặt vo, quật cọng my qua đầu cuối của con thứ hai, rồi bc tiếp con thứ ba cho cọng my qua đ rồi xỏ từ dưới ln trn mặt bn kia của con thứ hai rồi quật lại đến đầu cuối của con thứ ba rồi bc tiếp con thứ tư v cứ thế ta tiếp tục đi đến con cuối cng. 

 

Khi đến con cuối cng ta xỏ xuống xỏ ln mấy tua cho kha lại thọc sợi dy vo chnh giữa của đt rồi cắt chừa phần cn lại của sợi my khoảng bốn phn đ l cch thứ nhất.

 

 - V by giờ ta đan cch thứ hai cũng sợi my nhỏ di giống như trn rồi ta đặt sợi my thẳng nằng một mặt rồi quật sợi my qua mặt bn kia, rồi bc con thứ nhất rồi xỏ sợi dy my qua sợi thẳng bn kia rồi quật ngược trở lại bc con thứ hai xỏ thẳng qua sợi dy thẳng bn kia rồi bc con thứ ba....cho tới con cuối cng th hon tất (dng dy thp đan cũng được). C người đan từ dưới ln trn hoặc c người đan từ trn xuống dưới..khi ta thnh phẩm ta phải danh (tỉa) trn ngọn đt cho n đều.

 

***

 

Say m b chổi đến nỗi người ti đẫm mồ hi m khng hay biết. Dưới sức nng của Xm Rượu vo h, mồ hi ti lnh lng nhiểu xuống ướt cy chổi, thn thể th bm đầy những bụi bng đt.

 

Mặt trời sắp ng bng sau rặng Trường Sơn đnh dấu ngy sắp hết.  Đy cũng l lc nghỉ việc, lo qut dọn sạch sẽ chuẩn bị cho  sng sớm mai tiếp nối sản phẩm mới. Những vật liệu thừa thải khi cưa cn chổi cần được gom gp lại bỏ vo thng để khi cần dng cho cy chổi mới sẽ được b. Từ sng sớm cho tới chiều tối, ti b được khoảng 50 cy chổi.  Nghề no cũng vậy, từ từ nghề cũng sẽ dạy nghề m thi.

 

***
 

Chổi đt dng để lm chổi qut nh, chổi trn lớn dng để qut bn thờ, chổi trn nhỏ dng để qut bếp, hoặc được b vo cy di để qut vi nh cửa, thợ hồ thường dng để thấm nước khi trng xi-măng.  Ngoi ra chổi cn được dng trong việc qut chai để trng ghe. V rất thuận tiện cho cc em nhỏ học sinh lặt đt kiếm sống.

 

V những cng dụng thiết thực nn chổi được đưa đi khắp mun nơi, ring tổ hợp th xuất khẩu chổi ra ngoi nước. Mỗi khi Tết đến, nh ai cũng c một cy chổi mới (khng dng chổi cn) v tin rằng c thm ti pht lộc.

 

Ti rất yu qu nghề b chổi v n đ gip ti kiếm cht đỉnh trong cuộc sống hng ngy đỡ phải chật vật v vất vả khi thiếu thốn v nhất l trong thời buổi kinh tế kh khăn, khng c việc lm.

 

 

Nhn đọc bi: "Cy Chổi Lng G" của anh Nguyễn Văn Thnh, ti xin ghi lại những cng đoạn cần thiết trn cho việc b chổi đt v giới thiệu với qu đồng hương v thn hữu về ngnh tiểu cng nghệ của xm Rượu ti, v cy đt l một trong những ti nguyn phong ph của Ninh Ha.

 

 

 

HẾT

 

 

 

 


NG
UYỄN XUN HONG

Minnesota, thng 6/2012

 

 

            

 

Trang Thơ & Truyện: Nguyễn Xun Hong               |                 www.ninh-hoa.com