Trang thơ & Truyện của Nguyễn Thị Thu           |                 www.ninh-hoa.com

Nguyễn Thị Thu

Cựu học sinh 
Trung học Đức Linh
Niên khóa 1967-1971


Hiện ngụ tại Vancouver BC, Canada.
 

 

 

 

 

CON ĐƯỜNg TÔI VỀ
Nguyễn Thị T
hu

 

Sau một cuộc nói chuyện đường dài qua điện thoại với cô mười Trạch (người em út của ba tôi). Ḷng ḿnh chợt miên man buồn vui lẩn lộn, nuốt vội miếng cơm c̣n lại trong chén của bữa cơm chiều. Tôi xoay qua nói với ông xă:"Anh à, kỳ này có dịp về V.N., em sẽ dắt anh về thăm Phan Rí Cửa quê nội, quê cha của em. Chuyến đi này em phải thực hiện cho được ước nguyện mà từ lâu đă ấp ủ trong ḷng, v́ con đường c̣n lại trước mặt không c̣n đủ dài để ḿnh cứ hứa với hẹn, và rồi để ngày hôm nay không phải khóc hận cho ngày hôm qua".

 

          Tôi đă biết được số điện thoại của cô mười Út qua chị Ba tôi. Câu chuyện như thế này: Mùa hè năm ngoái, chị Ba tôi đă tháp tùng cùng chị bạn ở Mỹ về, dự khóa họp mặt các nhà giáo sư phạm tại Quy Nhơn, mà hầu hết nay các thầy cô đă về hưu trí. Trong kỳ họp mặt này có khóa đàn anh của chị Ba là dượng Tiếu tức phu quân của cô mười Út tôi, hiện đang sống tại Quy Nhơn, sau đó tôi biết được cô mười Nhỏ ở Đà Nẳng, chú Tám ở Di Linh. Hai cô cháu đă mất liên lạc được với nhau sau hơn bốn mươi năm, nên ḷng tôi thấp thỏm, chân tôi dồn dập ngứa ngáy muốn đi t́m lại bà con phía nội một lần. Rồi nhiều ngày sau đó, trung tuần tháng giêng vừa rồi, hai vợ chồng tôi đă làm một chuyến du lịch với nhiều ấn tượng khó quên. Giờ đây đôi lúc có những giờ phút tỉnh lặng sống cho riêng ḿnh, tôi ngồi viết xuống, viết tiếp, viết thêm những kỷ niệm c̣n giữ lại vào cuốn sổ của cuộc đời ḿnh.

 

           Tôi rời V.N. năm 1979, cả đời ḿnh chỉ biết lẩn quẩn bên chân mẹ, chiếc Cầu gỗ, với nhà thờ, với chợ Dinh, với thầy cô, bạn bè trường lớp cùng nhiều thứ quư giá khác. Thế mà tôi đành dứt ruột bỏ lại tất cả, để đổi lấy một chuyến đi định mệnh, chuyến đi không hứa hẹn ngày trở về. Mười hai năm xa gia đ́nh, tôi sống bằng những lá thư dài lem luốt những giọt nước mắt gởi đi rồi lại gởi về, với những lời kinh nguyện hàng đêm:" Chúa ơi cho con sớm gặp lại gia đ́nh, nhớ quá Chúa ơi". Rồi như một phép lạ, năm 1991 lần đầu tiên sau 12 năm xa xứ, tôi đă được theo đoàn người rủ nhau quay ngược hành tŕnh t́m lại cội nguồn, được về th́ dại ǵ không trở về.

 

 

          Đi và về với tôi đều giống nhau, v́ cái nào cũng phải đi. Nhưng hoàn cảnh và cảm xúc th́ hoàn toàn không giống nhau. Ngày đi tôi có biển, có tàu, có bến, có bờ. Hành trang vỏn vẹn chỉ hai bộ đồ, chân bước đi mà ḷng nặng trĩu để lại. Ngày về tôi đi trên chín tầng mây xanh, trời cao mênh mông thăm thẳm, chận bước vội vă, hai tay trĩu nặng va ly hành lư, ḷng nhẹ bồng bềnh bay theo cùng những áng mây xanh. Và rồi sau đó tôi đă đi đi về về nhiều lần, mà bây giờ vẫn không nhớ đă là lần thứ mấy. Có khi tôi đi một ḿnh, có lần đi với chồng con, sau này hai con lớn hết nên hai vợ chồng tôi về thường xuyên hơn. Mỗi lần về tôi có cơ hội đi chơi, thăm viếng chỗ này, chỗ kia, những nơi mà ngày xưa tôi không có đủ điều kiện để đi đến. Được đi nhiều, được biết nhiều nhưng sao trong ḷng vẫn c̣n khắc khoải, cào cấu một điều ǵ đó chưa yên.

 

 Người ta thường hay nói văn là người. Văn của tôi lúc nào cũng lảng đảng h́nh bóng mẹ nhiều hơn cha. Nói vậy không phải ḿnh không có cha, không cha sao có ta ngày hôm nay. Ba tôi là người gốc Phan Rí Cửa, xứ nước mắm. Nhưng lớn lên Ba đă chọn Ninh Ḥa làm quê hương thứ hai cho ḿnh, và cuối đời ông cũng đă gởi gấm thân xác ḿnh vào ḷng đất của xứ Ninh cho trọn vẹn t́nh nghĩa với cuộc đời. Thuở ấy ba tôi là một quân nhân hành chánh ở TTHL Lam Sơn Dục Mỹ, phục vụ suốt đời với cấp bậc cuối cùng chỉ được chức Thượng sĩ, thế mà Ba vui và hănh diện lắm. Hồi nhỏ tôi nghe Ba khoe rằng:" Thượng sĩ già vậy chứ mấy thằng Úy, thằng Tá gặp Ba phải lấy mũ "chào Thượng sĩ", tôi thấy Ba vui, tôi cũng vui lây, chứ có biết ǵ cấp bậc nhà binh.

 

          Ba tôi là con trai trưởng nam và cũng là một " Favorite son" trong mười một người con của ông bà nội, lễ phép, hiếu thảo, lo lắng, đùm bọc nên các cô, các chú tôi ai cũng kính nể, quư trọng Ba. Với gia đ́nh Ba mẫu mực th́ với con cái Ba nghiêm khắc, uy quyền và kỷ luật như một ông tướng nhà binh. Chúng tôi lớn nhỏ, trai cũng như gái đều sợ Ba một mực không dám lạng quạng hó hé.  Thế mà trong t́nh cảm đời ḿnh Ba tôi lại phóng khoáng, phiêu lưu như một chàng lăng tử. Ngày ấy tôi nghĩ Ba chắc là người đàn ông hạnh phúc và may mắn nhất trên cơi đời này, v́ Ba có đến hai bà vợ, và mười ba đứa con. Má tôi là "pḥng nh́" của Ba, như một bến đổ, khi vui tàu ghé, khi buồn tàu nhổ neo. Ngày ấy tôi thấy Ba vui bao nhiêu th́ Má tôi lúc nào cũng phảng phất ẩn một nét buồn trên khuôn mặt đẹp. Mỗi khi Ba về thăm, má tôi không vui và cứ xô xát, nặng nhẹ nhau hoài, nên đă có nhiều lần trong thời non dại, tôi muốn Ba thôi về với Má, với Má tôi thương mười, th́ với Ba tôi tôi thương c̣n chín, v́ Ba là nguyên nhân những nỗi buồn của Má tôi. Mỗi khi thấy Má buồn, mấy chị em tôi đều trốn trong pḥng, vả lại chuyện của người lớn th́ để cho người lớn giải quyết, con nít muốn biết làm chi cho bị ăn đ̣n. Thật t́nh tôi không hiểu nổi người lớn, sao cứ măi làm hiu hắt đời nhau. Măi đến sau này lớn khôn, tôi tự hiểu, và lấy đó làm kim chỉ nam cho hành tŕnh vào đời của ḿnh:" Tuyệt đối không chia t́nh cảm vợ chồng với kẻ thứ ba", mặc dầu Má tôi là kẻ đến sau, nhưng bà cũng có những nỗi niềm riêng của người đến muộn. Có điều thật đáng quư là cả gia đ́nh bà con phía nội ai cũng chấp nhận, quư mến, nể nang Má và thương anh em tôi đồng đều như các anh chị con của Má lớn tôi. Cũng như trong tôi có hai khuôn mặt của cha và của mẹ. Về Phan Rí quê cha, bà con phía nội bảo tôi giống Ba, về Vạn Giả quê mẹ, bà con bên ngoại bảo tôi giống má. Làm con bất hạnh nhất chỉ sợ ḿnh không giống ai, chứ được giống cha lẫn mẹ th́ c̣n ǵ diễm phúc bằng.

 

          Ba tôi mất ở tuổi đời thật ngắn. Mỗi ngày Ba đi làm với chiếc Vespa từ Ninh Ḥa - Dục Mỹ, rồi từ Dục Mỹ - Ninh Ḥa cứ đi đi về về. Thế mà có một buổi chiều, Ba không về nhà nữa mà vô thẳng bệnh viện, rồi trút hơi thở trong Quân Y Viện Nguyễn Huệ Nha Trang, nguyên nhân đơn giản chỉ v́ tai nạn giao thông. Mỗi năm đến ngày giỗ Ba, Bà nội tôi từ Phan Rí lụm cụm, mắt mũi lem nhem nhạt nḥa, một tay xách giỏ trầu cau, một tay xách túi quần áo, với bị cá khô, vài lít nước mắm nhỉ ra Ninh Ḥa thăm con cháu. Chúng tôi ra đầu ngơ Thái Thị Trực đón, khi chiếc xe đ̣ thả Nội xuống. Lần nào cũng như lần đầu, Nội bồ đi bồ khóc lóc kể lể thảm thiết, cảnh tre già khóc măng non nghe đến đứt ruột năo ḷng. Thế rồi bà khóc, cháu khóc, hàng xóm đứng nh́n hai bên đường cũng khóc theo. Năm nào Nội cũng ra thăm thằng con yêu quư của ḿnh, đến khi tuổi già sức yếu mỏi ṃn, Nội không c̣n đi được nữa. Mấy năm sau khi tôi rời V.N. bà Nội cũng theo ông theo bà.

 

          V́ Má tôi có uy tín với gia đ́nh chồng, nên ngày ấy Bà Nội đă gởi Cô Mười Út ra Ninh Ḥa học nghề Cô đỡ của Má tôi. Khi ấy cô c̣n rất trẻ, c̣n tôi th́ chưa kịp lớn, nên hai cô cháu có một thời gian sống thật gần gũi nhau. Sau này Cô là một phụ tá đắc lực của Má tôi trong các công việc hàng ngày, săn sóc cho các sản phụ ở nhà cũng như ở bên ngoài. Đó cũng là thời gian hưng thịnh và phát đạt nhất trong nghề nghiệp của Má tôi. Sau một thời gian học hỏi và thực tập cứng tay nghề, Cô vào Bệnh Viện Y Tế Nha Trang để thi lấy bằng, sau được bổ nhiệm về trạm xá ở Phú Hữu, sau đó lập gia đ́nh xa lắt tận Quy Nhơn, nên hai cô cháu tôi mất liên lạc từ dạo ấy.

 

 Bây giờ lần đầu tiên sau hơn bốn mươi năm, hai cô cháu gặp lại nhau qua phone. Giọng nói Cô lúc đầu nghe thật vui vẻ đầy ngạc nhiên, rồi từ từ chùng xuống rời rạc, sau đó hai cô cháu cùng im lặng trong những cảm xúc nghẹn ngào, nước mắt tôi bắt đầu chảy lăn tăn trên má. Sau những tâm t́nh dài hơn bốn mươi năm cuộc đời, tôi đă cho Cô một lời hứa:" Cô cháu ḿnh sẽ gặp lại nhau một ngày thật gần". Trước khi gát phone Cô không quên hỏi tôi một câu thật ngộ nghĩnh, vui vui: "Cháu của Cô có c̣n đẹp không?". Tôi không trả lời mà chỉ cười ha hả trên khuôn mặt vẫn c̣n đọng những giọt nước mắt chưa khô, Cô khen cháu chẳng khác nào mèo khen mèo dài đuôi. Chào Cô xong tôi mỉm cười một ḿnh:" Cô ơi, rồi đây cô sẽ thấy cháu của cô bây giờ chỉ c̣n lại nét của thời gian".

 

          Trong chuyến đi này tôi đă hú đứa em gái ở Đà Lạt về cùng đi cho vui. Mới đầu lên kế hoạch sẽ đi máy bay ra Đà Nẳng thăm Cô Mười Nhỏ trước, khi quay về sẽ thuê xe để tiện việc ghé Quy Nhơn thăm Cô Mười Út, sau đó xe sẽ trực chỉ chạy về Ninh Ḥa. Nhỏ Vân mới nghe đi máy bay nên ạo ực, hí hửng, v́ cả đời chưa lần nào được ngồi thử máy bay. Thế mà tội nghiệp, cuối cùng tôi đă cho nó đi tàu bay giấy, v́ ḿnh tính không qua trời tính. Chưa lần nào tôi về V.N. mà gặp thời tiết xấu như kỳ này. Trời có băo, ngày nào cũng âm u xám xịt, mưa gió ầm ầm, dầm dề suốt ngày suốt đêm. Ông xă tôi đi tắm biển Dốc Lết không được, cứ đi ra rồi đi vô miệng lầm bầm:" Lần sau d́a mùa hè cho chắc ăn, bảo đảm sẽ thấy mặt trời". Thời tiết xấu quá nên tụi tôi đă chọn mướn xe cho thằng cháu, con trai út của chị Hai tôi làm tài xế. Lần này tôi dặn ḷng phải đi cho được bằng mọi giá, không ngại chuyến đ̣, không ngại đường xa. Đi đến đâu mưa chạy theo tới đó, xe cứ vượt mưa, vượt gió mà chạy, cuối cùng cũng tới Quy Nhơn rồi Đà Nẳng.

 

          Trời đă không ch́u ḷng người, nhưng bù lại chúng tôi đến đâu cũng được "Tổ đăi". Gia đ́nh hai Cô Mười đă đón tiếp chúng tôi thật niềm nở, chân thành, ấm áp t́nh thương cô cháu lâu ngày. Nhưng cảm động nhất là khi vào Phan Rí thăm quê Nội. Ngồi trên xe ba tiếng từ Nha Trang-Phan Rí. Ḷng tôi miên man với những kỷ niệm rời rạc, kỷ niệm không bao giờ mất, vẫn c̣n đó cho dù vui hay buồn, chỉ cần khơi lên th́ h́nh ảnh hiện về như một cuộn phim quay chậm rơ nét. Tôi được biết Ông Nội chỉ có hai lần, lần đầu khi c̣n nhỏ được cha dắt về thăm quê nội, lần thứ hai về để đưa đám tang Ông Nội. Sau này hai chị em tôi thường rủ nhau đi xe lửa về Phan Rí xin Bà Nội cá khô và nước mắm nhỉ về ăn. Ở đó có Cô Tư sáng nào cũng cho tụi tôi ăn bánh bèo đổ trong cái chén ăn cơm trông thật lạ lạ kỳ kỳ, ăn với nước cá kho măn mẳn mà vị ngọt nhiều hơn vị mặn, sáng ăn một cái bánh bèo quê Nội là bụng no tới trưa. Nơi đó có con Thanh, con gái rượu của Cô Tư, cỡ mười giờ sáng hay rủ tôi đi chợ.

 

            Đất Phan Rí Cửa la đất biển có nhiều cát, nên các đàn bà dân tộc Chàm, Hời hay bắt con dong đem ra chợ bán. Tôi sợ các con dong kia xổ giây chạy ra ngoài, nên lúc nào cũng đeo con Thanh cứng ngắt mỗi khi đi ngang qua đây. Với tôi, những con dong xanh nằm phơi ḿnh lóng lánh trong ánh mặt trời kia không quyến rủ bằng chủ nhân của nó là những người đàn bà Chàm, đàn bà Nùng quấn " xà-rong", trên đầu lúc nào cũng đội một vật ǵ, với hai cánh tay dài thả lỏng, dáng người thon thả uyển chuyển, khoan thai trong từng bước đi chân trần không giày dép, đẹp lạ lùng. Có lần đi chợ mà không mua được cá v́ hôm đó biển động, Thanh nói với tôi rằng:" Thịt dong ngon lắm, dừng lại để nó mua vài con về làm thịt nấu cho tôi ăn thử", tôi lắc đầu kéo con Thanh đi nhanh, miệng nói nho nhỏ vừa đủ để hai đứa nghe:" Về nhà nấu cơm ăn với nước mắm nhỉ của Bà Nội ngon hơn". Nơi đó tối nào bọn tôi cũng xin tiền Nội đi ăn chè đậu đỏ, nấu thiệt nhừ, bỏ đường ngọt lịm, béo béo vị thơm nướcốt dừa của Chú Chệt bán, ăn một ly chưa đă thèm, muốn ăn ly nửa mà không đủ tiền trả. Nhà Nội vừa cũ, lại vừa chật, tối đến mấy chị em gái con cô, con chú nằm ngủ trên chiếc phản đen bóng lộng, sắp hàng san sát nhau như những con cá Bà Nội nhúng nước muối phơi khô ngoài sân nắng, rồi thủ thỉ nói chuyện, cấp đôi con Thanh với anh chàng gặp trên đường lúc đi ăn chè về khi nảy. Con trai ǵ đi èo ẹo như con gái, người như có pha nửa dầu nửa nhớt, rồi đứa nào cũng xúm nhau cười sục sục trong bụng không ra tiếng, sợ Bà Nội nghe được la chết.

 

          Kỷ niệm trong tôi nhiều lắm, nhưng nhớ nhất là ngày xưa c̣n nhỏ được Ba lần đầu tiên dắt về thăm quê nội. Hồi đó hai chị em tôi thường được Ba dắt đi chơi nhiều nơi, có lẽ Ba muốn khoe với làng xóm rằng: Ba có hai đứa con gái trông ngồ ngộ, dễ ghét. Tuy tôi lớn hơn em hai tuổi, nhưng v́ có bệnh " ăn nhiều mà chậm lớn", nên đi đâu ai cũng bảo hai chị em sanh đôi. Đă thế hai bà chị tôi may đồ cho em mặc lúc nào cũng giống nhau, một màu, một kiểu như con Cô Nhi Viện. Tôi nghĩ có lẽ nếu rập mẫu th́ dễ cắt, dễ may, một màu đỡ tốn tiền mua vải chăng. Hôm đó sau buổi cơm chiều xong, tối lại hai chi em tôi biểu diễn văn nghệ múa hát cho cả nhà xem, khán giả ngồi hai bên, trên hai chiếc phản bóng lộng, một bên là đàn ông có ông Nội, các Chú, một bên là đàn bà có Bà Nội và các Cô. V́ học trường Bà Xơ, nên hát múa với chị em tôi như một phản ứng tự nhiên, ai bảo múa, ai kêu hát lúc nào cũng vô tư, hồn nhiên, chưa biết mắc cỡ là ǵ. Cứ sau mỗi lần múa rối khỉ khọn xong, là những tiếng vỗ tay lốp bốp của gia đ́nh, ai cũng cười ngả nghiêng, ngả ngửa, lăn chiên. Tôi nghĩ đêm đó của mấy mươi năm về trước, chắc hai chị em tôi đă đem lại một niềm vui trọn vẹn cho gia đ́nh nhà nội. Rồi bây giờ mấy chục năm sau, hai chị em tôi cũng dắt nhau trở về. Cũng gian nhà cổ ba gian, hàng trăm tuổi già, vẫn sừng sửng đứng đó như thử thách với thời gian, trong một nét buồn thật đ́u hiu, vắng vẻ, cô đơn. Tôi đă biết được hoàn cảnh đại gia đ́nh của Nội ngày xưa, bây giờ chỉ c̣n lại hai bà cô và một ông chú. Nhưng giờ đây tôi vẫn không tin dược sự thật trước mắt ḿnh, khi Thanh dắt chúng tôi vào bên trong thắp nhang như một lời chào tôn kính những người đă khuất. Nh́n lên bàn thờ theo thứ tự, h́nh Ông Nội, Bà Nội, Ba tôi, Cô Tư, Cô Năm, Chú Sáu, Chú Bảy, Chú Chín,và Cô Mười Lớn. Tôi đứng đó lặng người trong từng nỗi đau ray rứt, nh́n quanh như cố t́m lại những h́nh ảnh thân thương thuở nào. Tôi muốn thưa với Ông Bà Nội, các Cô các Chú rằng: "Lần này về thăm, con sẽ không c̣n "hát xiệc An Đông" cho cả nhà xem nữa, mà con sẽ kể cho Nội, cho Cô, Chú nghe lại cuộc đời của một đứa cháu gái đă trưởng thành, tha phương lâu ngày nay được trở về sum họp. Và tôi sẽ kể, kể nhiều lắm "Hỡi các người muôn năm cũ, hồn bây giờ ở đâu ".

 

          Chuyến đi về V.N. lần này thật ngắn, cả đi lẫn về chưa tới ba tuần, mà những ngày mưa th́ nhiều hơn ngày nắng. Thời gian tuy chưa đủ, nhưng t́nh cảm th́ thật tràn đầy trong tôi. Tôi cảm thấy thật vui và hănh diện v́ ḿnh đă thực hiện được những điều ḿnh muốn làm, cũng như ít ra tôi đă giữ đúng một lời hứa với người Cô Út của ḿnh rằng: "tôi đă về".  

 

 


Nguyễn Thị Thu
Kỷ niệm "Father's Day" 2010

 

 

 

 

 

Trang thơ & Truyện của Nguyễn Thị Thu            |                 www.ninh-hoa.com