Cầu Sắt Sông Dinh năm 2000 - Nguyễn Văn Thành
Trang Thơ & Truyện: Nguyễn Thi Thi                |                 www.ninh-hoa.com


 Nguyễn Thi Thi
Bút hiệu: THA HƯƠNG

  Quê quán: Phước Sơn,
 Ninh Đa, Ninh Ḥa
Cựu học sinh các  trường:
 Tiểu học Đức Trí, TIểu học Ninh Ḥa và Trung học
Vơ Tánh, Nha Trang

Trước năm 1975:
Giáo sư Trung học Vạn Ninh


Hiện cư ngụ tại:
California, Hoa Kỳ

 

 

 

 

 

 

Vu Lan báo hiếu lại về,

Ḷng con dâng Mẹ tràn trề nhớ thương!

 

Trên quốc lộ một về hướng Bắc, cách đèo Bánh Ít chừng hai cây số, phía trong Lạc An là làng Ninh Ích, quê Mẹ tôi.

 

Ninh Ích là nơi Mẹ tôi sinh ra và lớn lên. Đây cũng chính là nơi chôn nhau cắt rốn của đời tôi. Làng quê Ninh Ích là đất Mẹ rất gần gũi và c̣n ghi dấu đậm nét trong tâm trí tôi. Thân sinh tôi sau khi cưới Mẹ tôi, đă chọn nơi này để lập nghiệp. Từ lúc ban sơ với hai bàn tay trắng, Cha Mẹ tôi đă dùng công sức lao động,chịu khó làm việc đă khai hoang nương rẫy tạo ra những mảnh vườn ruộng đất khá tươi đẹp. Ḍng thời gian trôi qua, biết bao cuộc đổi dời, từ thời Pháp thuộc cho đến trước năm 1975, tuy ruộng vườn có đó, nhưng v́ t́nh h́nh mất an ninh ở địa phương nên Cha Mẹ tôi phải lánh cư về Vĩnh Phú để tạm trú.

 

 

Cha tôi vốn là thầy gíáo nên tiếp tục làm công việc dạy trẻ để nuôi sống gia đ́nh. Thỉnh thoảng Cha Mẹ tôi về thăm quê làng Ninh Ích vào ban ngày. Trong những dịp này, Mẹ tôi thường dắt tôi về thăm quê Ngoại. Ông Bà Ngoại tôi qua đời đă lâu nên tôi không được biết mặt. Ruộng vườn của Cha Mẹ tôi phải bỏ hoang và nhờ người Cậu ruột tôi là Anh của Mẹ ở miệt dưới làng thường xuyên lui tới trông coi giúp.

 

Nhà cửa và ruộng vườn của gia đ́nh tôi ở sát đường xe lửa xuyên Việt, bên kia về phía Tây là khu núi rừng cây cối chằng chịt,ít người lui tới. Nơi đây thuận lợi cho giới người hoạt động mật khu ban đêm. Trong khu rừng núi này, kể cả vùng đất hoang Cha Mẹ tôi đă khai khẩn gần đó,có lẽ ngày xưa rất nhiều cây găng mọc, về sau những cây này đă bị chặt bỏ để lấy đất làm ruộng vườn, đôi chỗ xa xa c̣n sót lại gốc rễ nên người dân thường gọi tục danh nơi này là gốc găng.

 

Ngày nay loại cây găng này không c̣n thấy phát triển nữa. Tôi vốn sinh ra vào thời lọan lạc chiến tranh,Mẹ tôi kể rằng, khi tôi c̣n trong bụng Mẹ,gần ngày khai hoa nở nhụy, cũng là thời gian gia đ́nh tôi phải chạy giặc lánh nạn. Lúc chưa rời quê,Mẹ tôi đă hạ sanh tôi ở buội chuối sau vườn gần đó, may mắn được Cô Mụ trong xóm săn sóc cho Mẹ và tôi. Khăn tả là mo cau,tàu lá chuối,tôi lớn lên là nhờ bầu sữa Mẹ.

Thật mừng vui được Mẹ tṛn con vuông, sau đó gia đ́nh tôi lại phải tiếp tục kế hoạch di tản rời quê. Cha tôi đă đi từng bước d́u dắt Mẹ tôi mới sanh, đang bế tôi trên tay c̣n đỏ hỏn, các anh chị lớn đi theo sau Cha tôi dọc con đường ṃn xuôi về phía làng. Trên con đường từ nhà xuống quốc lộ khá xa, Mẹ tôi sức khỏe rất yếu nhưng cũng phải cố gắng lê từng bước chân đi lánh nạn. Khi đến đầu làng, gặp một người phú hộ thấy hoàn cảnh tội nghiệp  bèn có ư muốn xin tôi để nuôi, có lẽ thấy tôi tuy da ngâm đen nhưng mặt mũi có nét dễ thương chăng? Nhưng rồi v́ rằng:

 

Khúc ruột cắt không đành...

Giọt máu đào hơn ao nước lă!

 

Mẹ tôi từ chối trước những lời năn nỉ của người phú hộ kia. Tôi lớn lên nhờ bầu sữa Mẹ từ đó.

Về sau Cha Mẹ tôi đặt tên tôi dựa vào câu chuyện hí hỏm trên, xin cho mà không cho, văn hoa hán tự hơn, đặt tên Thí và thường nói: con Thí đẻ ở gốc găng. Tôi có diễm phúc Cha Mẹ thương yêu nuôi dưỡng trải qua những chuỗi ngày cơ cực lầm than đến khi khôn lớn, cho ăn đi học nên người và có được như ngày hôm nay. Tôi muôn vàn tạ ơn công lao sinh thành dưỡng dục trời biển của bậc song thân tôi!

 

Trong thời loạn ly chạy giặc lánh nạn, Cha Mẹ tôi đă có ư định chọn nơi gần trường học và bảo đảm cuộc sống dễ dàng để giúp cho anh chị em chúng tôi tiếp tục bước đường học vấn. Vĩnh Phú, Ninh ḥa và Nha Trang là những nơi gia đ́nh tôi đă trải qua sinh sống và mỗi nơi đều ghi lại trong tôi những kỷ niệm vui buồn của thời thơ ấu,tôi không bao giờ quên được.

 

Ninh ḥa Vĩnh Phú quê hương,

Nha Trang phố biển vấn vương t́m về.

Dẫu cho cuộc sống dăi dề,

Ḷng tôi vẫn măi trăm bề nhớ thương!

 

Khi tôi vào đời, Cha Mẹ tôi vẫn c̣n ham mê cảnh sống vui thú điền viên,trở về quê làng xây dựng tạm thời mái nhà khu vườn ngày xưa để trồng khoai sắn bắp ḿ và đào mương lấy nước,thiết lập hệ thống dẫn thủy nhập điền.  Qua bao ngày tháng trở lại sống nơi nương rẫy ruộng đồng bên cạnh bờ đê, ao cá, mảnh vườn tươi mát, Cha Mẹ tôi cảm thấy rất vui thích say mê trồng tỉa các loại hoa màu, kể cả cây lương thực lúa nếp hầu tạo thêm nguồn sống cho gia đ́nh và được dịp như sống lại thời xa xưa Cha Mẹ tôi mới tạo dựng cơ nghiệp ở đây. Những buổi sáng mai thức dậy sớm khi vừng đông vừa ló dạng, hít thở được không khí trong lành của đồng ruộng, nghe tiếng chim hót lượn cành thấy vui tai, nh́n những bác nông phu vác cuốc thăm đồng sớm trên đường về nhà. Xa xa, nơi cḥm xóm, các bà Mẹ quăy gánh rau, gà vịt ra chợ bán để đổi lấy cá mắm, đang nhanh chân cho kịp buổi chợ đông. H́nh ảnh những trẻ mục đồng tay cầm mo cơm muối đậu,dắt trâu ḅ đi ăn cỏ buổi sáng và nằm vắt vẻo trên lưng trâu ḅ hát nghêu ngao rất thú vị trong những buổi chiều tà nắng nhạt đă tăng thêm cảnh sắc của đồng quê. Đẹp nhất những đêm trăng rằm sáng tỏ vào ngày mùa,đôi trai gái giả gạo, tiếng hát câu ḥ đối đáp t́nh tứ, tiếng chày khua vang, nhịp điệu rộn ràng...

H́nh ảnh của thời vàng son đất nước trong cảnh thái b́nh, an cư lạc nghiệp, mà một thời Cha Mẹ tôi đă sống qua. Ôi, bây giờ c̣n đâu những ngày tháng cũ êm đềm đó, tất cả chỉ là dư âm...!

 

Với cảnh sắc đồng quê êm ả

Sáng tinh sương đến cả chiều tà

Trời mây trăng nước bao la,

Nhớ nhiều kỷ niệm thật là đáng yêu!

 

Cha mẹ tôi đă nhớ lại rất nhiều kỷ niệm vui buồn trong suốt thời gian sống nơi quê làng hẻo lánh này, đôi lúc muốn gợi nhớ và kể lại cho con cháu nghe dĩ văng của đời ḿnh. Có phải chăng những cô thôn nữ cùng các chàng trai quây quần giả gạo dưới ánh trăng thuở nào, đó là chàng trai lịch lăm,tuấn tú Cha tôi đưa cùng điệu hát câu ḥ với cô gái xuân th́ Mẹ tôi ngày trước? Thật là t́nh tứ và đẹp duyên cho Cha và Mẹ tôi! Một cô gái quê thật thà, hiền lành, duyên dáng như Mẹ tôi, quả là diễm phúc lớn cho đời tôi.

 

Đẹp thay hai chữ t́nh yêu,

Tài trai duyên gái mỹ miều sánh đôi.

Thật là hạnh phúc làn môi,

Bên Cha cùng Mẹ ḷng tôi ngập tràn!

T́nh thương Cha Mẹ vô vàn,

Những ngày tháng cũ một sàng yêu đương.

Bây giờ tiên cảnh cùng phương,

Mong Cha và Mẹ mọi đường thong dong!

 

Mải mê trong cảnh vui thích cuộc sống ruộng vườn sau thời gian dài xa cách quê làng Ninh Ích thân yêu của Mẹ tôi, thấm thoát được vài năm, Cha Mẹ tôi thỉnh thoảng về thăm nhà ở Nha trang vài hôm rồi theo xe lửa trở lại trại mang theo các thứ cần thiết trong một lần đi. Vào ngày nghỉ tôi cũng tranh thủ ra thăm Cha Mẹ tôi đang ở quê làng và không quên mang theo vài món quà đăc biệt bồi dưỡng cho Cha mẹ tôi.

Dần dà thời gian trôi qua, với không khí khắc nghiệt của núi rừng ở đây, ngày nóng bức,đêm sương lạnh,thời tiết bất thường, Mẹ tôi lớn tuổi,sức khỏe mỗi ngày yếu dần,cơ thể không chống nổi và thích nghi được với ngoại cảnh môi trường khí

hậu thay đổi đột ngột nên đă bị mắc chứng bệnh Suyễn nan y! Thời gian sau đó Mẹ tôi qua đời v́ cơn bệnh nặng tuy gia đ́nh tôi đă hết sức chạy chữa thuốc men cho Mẹ tôi. Cảnh nhà từ đây vắng Mẹ, Cha tôi sống trong hiu quạnh với đàn con cháu!

Cách đây vài năm, một dịp về thăm quê Mẹ sau thời gian dài sống xa cách quê hương. Ninh Ích vẫn c̣n dấu vết ngày xưa lúc tôi c̣n bé bỏng. Mảnh ruộng vườn c̣n đó, nền móng mái nhà vẫn c̣n đây, song Cha Mẹ tôi đă ra đi biền biệt! Tấm h́nh lưu lại kỷ niệm, tuy miệng héo cười v́ một thuở mới có dịp về thăm mà ḷng lâng lâng chua xót trước cảnh vắng Mẹ thiếu Cha!

 

Con trở về thăm lại

Mảnh vườn ruộng đất xưa

Vắng bóng Mẹ lẫn Cha

Ḷng bồi hồi xúc động

Lệ tràn ứa đôi mi

Nặng cả đôi vai gầy!

 

Trong miên man suy nghĩ, riêng tôi tự hỏi ḷng, có lẽ Cha tôi thương yêu Mẹ tôi nhiều,không muốn Mẹ tôi sống xa Ngoại nên Cha tôi đă mạnh dạn dấng thân lập nghiệp ở đây. Một điều nữa tôi thầm nghĩ,Ninh Ích là quê hương đất lành chim đậu nên Cha tôi muốn mọc gốc rễ ở đây chăng?

 

Quê em đất cày lên sỏi đá

Nhưng em hiền Anh đă thấy thương

Anh xin làm rễ dọn đường,

Cho đời em mát,mảnh vườn thêm xinh!

 

Ninh Ích là nơi quê làng đất cày lên sỏi đá, nước mặn đồng chua,núi rừng gai gốc thâm u. Nhà cửa dân làng thưa thớt, căn bản người dân sống về nghề làm ruộng, chỉ ăn nước trời, năm một vụ mùa. Phụ thêm trồng trọt khoai sắn bắp ḿ và chăn nuôi nhỏ để tăng thêm thu hoạch gia đ́nh, bảo đảm đời sống tạm đủ. Năm nào hạn hán mất mùa,đời sống cư dân thiếu thốn, cơ cực, người nông dân phải xoay xở nuôi trồng để cải tạo đời sống hằng ngày. Sau này, nhờ đập nước Đá bàn, hệ thống dẫn thủy nhập điền được mở rộng nên ruộng đồng cây cối thêm tốt tươi, năm hai vụ mùa, năng suất thu hoạch kha khá, đời sống nông dân lúc này tương đối dễ chịu hơn. Nhưng với con trâu đi trước cái cày theo sau là cố hữu ở nông thôn thời bấy giờ,hầu như suốt cuộc đời người nông dân với tay lấm chân bùn, quần quật  với nắng sương đề tạo ra hạt thóc lúa nuôi sống gia đ́nh.

 

Tuy có xử dụng kỹ thuật máy móc nhưng chưa được phổ biến rộng răi đối với mọi tầng lớp nông dân trong làng nhất là lớp nông dân hạ tầng cơ sở. Ngoài thành phần nông dân nghèo khổ, đời sống cơ cực, c̣n có giới trung lưu khá giả hơn nhưng rất ít. Họ là giới phú hộ có nhiều tiền bạc của cải hay nắm chức tước quyền hạn trong xă hội thuộc chế độ thời bấy giờ. Đời sống ở quê làng rất khổ cực,chân lấm tay bùn nhưng Cha Mẹ tôi vẫn miệt mài làm lụng, chắt chiu dành dụm để nuôi con ăn học. Tuy sống nơi mảnh đất cày lên sỏi đá nhưng Cha Mẹ tôi đă nhận thức được tầm quan trọng của việc nuôi dạy con cái nên người.

 

V́ vậy Cha Mẹ tôi đă ra sức gầy dựng một nền tảng căn bản làm điểm tựa qua việc khai khẩn ruộng nương hầu tạo điều kiện nuôi con ăn học về sau.

 

Thương Cha nhớ Mẹ rất nhiều,

Mẹ Cha lo lắng mọi điều cho con.

Miếng ăn áo mặc mỏi ṃn,

Công thành danh toại các con nguyện ḷng!

 

Qua câu chuyện kể của Cha Mẹ về cuộc đời tôi lúc c̣n bé nhất là khi mới sanh ra, sau này lớn lên tôi có suy nghĩ, không may rơi vào tay của nhà phú hộ kia, tuy có tiền rừng bạc bể nhưng nào có t́nh thương con như Cha Mẹ tôi, có biết đâu cuộc đời tôi chỉ sống quanh quẩn hạn hẹp nơi ruộng vườn, làm bạn với cỏ cây hoa lá nơi thôn dă mà không có cơ hội  bay nhảy đó đây để học hỏi cái hay lạ văn minh nơi xứ người...Đời tôi thật diễm phúc lớn lao v́ có Mẹ Cha!

 

Tôi cũng đă mang trong ḷng niềm vui với cái tên đặc biệt được Cha Mẹ đặt cho tôi. Khi vào đời tôi nối nghiệp thân sinh trở thành cô giáo trường huyện đầu tiên. Duyện phận đưa đẩy, tôi gặp người bạn đời,hai tên ghép chung thật ư vị Thí Sinh! Có lẽ với ư nghĩa này,bây giờ tôi rất ham thích thơ văn nhất là  có tâm hồn thi sĩ. Tên tôi lúc nào cũng được xếp trước phù hợp với quan niệm sống ở Mỹ: Lady first! Tôi xin cám ơn Cha Mẹ,cám ơn phu quân, cám ơn đời đă cho tôi có được diễm phúc tuyệt vời và đáng yêu trong cuộc sống.

 

Lời xin trân quí đặt tên,

Từ Cha và Mẹ rất bền bỉ thay.

Đời tôi đă có duyên may,

Gặp người phối ngẫu trăm hay ngh́n lần.

 

Nhân mùa Lễ Vu Lan lại về trên đất khách,chạnh ḷng nhớ thương về Mẹ, nhớ thương quê Ngoại dấu yêu, nơi tôi đă sinh ra và lớn lên trong thời ly loạn. Ḍng văn viết dâng trào, ư thơ nghẹn ngào lắng đọng từ trái tim tôi, thương nhớ về Mẹ,tuy Mẹ đă khuất từ lâu nhưng h́nh bóng Mẹ vẫn luôn ngự trị măi trong ḷng người con viễn xứ. Mất Mẹ, xa Mẹ là niềm đau xót lớn lao nhất của một con người! Dẫu biết ḍng đời vẫn trôi, trôi măi, thời gian không bao giờ dừng lại,nhưng nỗi đau xót mất Mẹ cứ triền miên trong cơi ḷng...!

 

Mẹ Cha đă khuất sầu năm tháng

Về thăm quê Ngoại vắng bóng h́nh

Nh́n quanh chỉ thấy một ḿnh,

Mênh mang nỗi nhớ tâm t́nh quê hương!

 

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, tôi rời xa nơi chôn nhau cắt rốn, với biết bao sự thay đổi của cuộc đời, giờ đây trên đất khách quê người, nhân ngày Lễ báo hiếu,ḷng tôi càng nhớ về Mẹ và quê Ngoại thuở nào.

 

Quê Mẹ dẫu vắng ch́m bóng tối

Thời gian dài khắp lối đ́u hiu

Mẹ ơi cứ mỗi buổi chiều,

Ḷng con cảm thấy nhớ nhiều Mẹ Cha!

Nhớ từ thuở phong ba khói lửa

Mẹ Cha lo từng bữa áo cơm

Tay bồng tay bế các con,

Tránh nơi giặc loạn xa non núi rừng.

Hôm nay hội tưng bừng lại đến

Lễ Mẹ hiền triều mến thương yêu

Mẹ luôn với nét mỹ miều,

Dẫu tuy Mẹ khuất, con nhiều nhớ thương!

Nén nhang thắp dâng hương lên Mẹ

Ḷng nguyện cầu Cha Mẹ bên nhau

Giống như cuộc sống ban đầu,

Những ngày thanh thản với bầu t́nh thương!

Ḷng cảm thấy vấn vương nỗi nhớ

Cuộc đời con với mớ sầu thương

Mẹ Cha cực khổ trăm đường,

Luôn mong con được tứ phương vẹn toàn.

Trong ánh mắt hân hoan của Mẹ

Từ lúc con bập bẹ tiếng cười

Đến ngày khôn lớn thành người,

Đời con vẫn măi vạn mười nhớ ơn.

 

Mẹ là h́nh bóng yêu quí nhất của đời con. Những ngày xa vắng Mẹ là chuỗi ngày sầu tuôn. Dẫu rằng thời gian có phôi pha chăng nữa nhưng Mẹ vẫn luôn ngự trị măi trong trái tim con. Ḷng con muôn vàn nhớ thương Mẹ! Con muôn vàn nhớ thương và cám ơn Ngoại đă cho con có được một người Mẹ tuyệt vời!

Nhân mùa Vu Lan lại về, mùa báo hiếu của con cái đối với Mẹ. Con kính dâng đóa hồng nồng thắm ngát hương lên Mẹ. Con cài hồng trắng để tưởng nhớ Mẹ.

 

Đóa hồng con nhặt từ tim,

Con dâng kính Mẹ, im ĺm từ lâu!

Đời con hồng trắng khắc sâu,

Nỗi niềm xa Mẹ canh thâu năo nề...!

Ḷng con luôn vẫn nguyện thề,

Phụng thờ hiếu thảo vẹn bề phận con.

Mang ơn Mẹ, Ngoại vuông tṛn,

Cho con có được điểm son cuộc đời!

 

 

 

 

TTTH

Mùa Vu Lan 2008

 

 

 

 

Trang Thơ & Truyện: Nguyễn Thi Thi                |                 www.ninh-hoa.com