Thơ & Truyện: Nguyễn Thị Lộc             |                 www.ninh-hoa.com

 Nguyễn Thị Lộc

* Quê Quán :
 
Nha Trang, Khánh Ḥa
 

* Cựu Giáo sư:
Trường Trung học Ninh Ḥa Trần B́nh Trọng
 Niên khóa: 1968-1972

 


Hiện sinh sống
tại California, Hoa Kỳ.


 

 

 

 


Bản đồ Nam Mỹ

  Nam Mỹ ( South America ) là phần lục địa thuộc châu Mỹ, nằm về phía Tây của Nam Bán Cầu, bắt đầu từ phía Nam kênh đào Panama trở xuống, kéo dài đến tận cực Nam của hai nước Chile và Argentina. Vùng này cũng chiếm phần lớn khu vực châu Mỹ La Tinh. Người dân ở đây sử dụng tiếng Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Tiếng Anh, tiếng Pháp cũng được nói, c̣n có cả ngôn ngữ Hindi và Ả Rập nữa.

 

  Nam Mỹ gồm 12 quốc gia được sắp theo thứ tự từ lớn đến nhỏ như sau:

STT

Quốc gia

Diện tích

Dân số

Thủ đô

1

Brazil

8.511.965

188.078.227

Brasilia

2

Argentina

2.766.890

39.921.833

Buenos Aires

3

Peru

1.285.220

28.302.603

Lima

4

Columbia

1.138.910

43.593.035

Bogota

5

Bolivia

1.098.580

8.989.046

La Paz, Sucre

6

Venezuela

912.050

25.730.435

Caracas

7

Chile

756.950

16.134.219

Santiago

8

Paraguay

406.750

6.506.464

Asuncion

9

Ecuador

283.560

13.547.510

Quito

10

Guyana

214.970

767.245

Georgetown

11

Uruguay

176.220

3.431.932

Montevideo

12

Suriname

163.270

439.117

Paramaribo

  Chiếm diện tích gần 18 triệu cây số vuông và khoảng 400 triệu dân sinh sống. Mật độ dân số quá hoàn hảo so với các châu khác.

 

  Ngoài 12 quốc gia kể trên, c̣n có một số đảo chung quanh. Quần đảo Falkland ( thuộc Anh ), Guyane ( thuộc Pháp ), quần đảo Nam Georgia và Nam Sandwich ( thuộc Anh ), quần đảo Caribbean...

 

  Trong suốt hai thế kỷ, các quốc gia ở Nam Mỹ đă trải qua một thời kỳ phát triển kinh tế cao. Điều này có thể thấy được qua các công tŕnh xây dựng như ṭa nhà Grand Costanera ở Chile hay hệ thống tàu điện ngầm Bogota Metro. Tuy nhiên các vấn nạn thường gặp ở các quốc gia như tỉ lệ lạm phát, tỉ lệ lăi suất ở mức cao, đầu tư thấp... đang là những cản trở chính cho nền kinh tế các quốc gia Nam Mỹ.

Patagonia, Chile

  Nền kinh tế Nam Mỹ phụ thuộc rất lớn vào sự xuất cảng hàng hóa và tài nguyên thiên nhiên.

 

  Khoảng cách kinh tế giữa người giàu và người nghèo ở các quốc gia Nam Mỹ được cho là cao nhất trong các châu lục địa. Ở Venezuela, Paraguay, Bolivia và nhiều quốc gia Nam Mỹ khác, 20% số người giàu nắm giữ 60% tài sản quốc gia. Trong khi 20% số người nghèo chỉ chiếm chưa đến 5% tài sản quốc gia. Khoảng cách về thu nhập này có thể thấy rất nhiều ở các thành phố lớn thuộc Nam Mỹ. Nơi có những lều trại và các khu nhà ổ chuột nằm xen kẻ giữa các ṭa cao ốc và trung tâm mua sắm sang trọng.

Montevideo, Uruguay

  Khu rừng nhiệt đới và con sông Amazon huyền bí, dăy núi Andes cao nhất bên ngoài châu Á, những ḥn đảo xa xôi..., những băi biển đẹp tuyệt vời giống như chỉ có trên thiên đường, do trí tưởng tượng khá phong phú của con người nghĩ ra... Những sa mạc mênh mông, ngút ngàn... không thấy bóng người đi. Những phong cảnh băng giá như chỉ có trong tranh vẽ...Thác nước cao nhất thế giới: Angel Falls cao 979m ở Venezuela và dăy thác nước Iguassu nằm giữa hai quốc gia Brazil và Argentina đầy hấp dẫn và ngoạn mục...

Dăy thác nước Iguassu, nh́n từ Brazil

 


Điệu nhảy Tango quyến rũ và sang trọng, Argentina

  Peru, Brazil và Ecuador là ba quốc gia đều có  " Vùng Amazon huyền bí " riêng của họ.

 

  Bên cạnh những thắng cảnh thiên nhiên..., những di tích lịch sử, văn hóa của các bộ tộc người da đỏ ở Nam Mỹ đang dần dần được khám phá... điều này tạo ra không ít kinh ngạc cho thế giới.

Machu Picchu, Peru

  Ngày nay, người ta nhận biết vùng đất Nam Mỹ rất giàu tài nguyên thiên nhiên và trên đà phát triển. Hứa hẹn một sự thịnh vượng vào giữa thế kỷ  21 này.

Băi biển nổi tiếng Copacabana nổi tiếng ở Rio de Janeiro, Brazil

 

 Kênh đào Panama

 

  Tuy Panama không được xem thuộc về Nam Mỹ, nhưng khi nói đến Nam Mỹ chúng ta cũng cần nên biết về con kênh đào rất nổi tiếng trên toàn thế giới này.

 

  Panama thuộc Trung Mỹ, là một đất nước khá nhỏ, chỉ có 25.347 cây số vuông, nhưng lại có con  "Kênh đào Panama" nổi tiếng trên thế giới nhờ vào vị trí thuận tiện nhiều mặt của nó dành cho nhân loại vào đầu thế kỷ 20.

Kênh đào Panama

 

Kênh đào Panama

  Từ thế kỷ 15, khi Columbus phát hiện châu Mỹ th́ vua Tây Ban Nha Charles đệ Ngũ đă thấy được vị trí địa lư độc đáo của xứ Panama và cho đào kênh để nối một số hồ trong vùng Isthmus.  Gần ba thế kỷ sau, công ty kênh đào De Lesseps của Pháp tiếp tục đào con kênh này và đặt tên là Panama. Nhưng do địa h́nh đồi núi phức tạp và thời tiết bất thường của vùng Isthmus nên công tŕnh bị dang dỡ sau 10 năm thi công.

 

  Năm 1894, một công ty khác tiếp tục lại. Kênh đào được nối thông hai đại dương là Thái B́nh Dương và Đại Tây Dương. Nhưng do núi đá vùng Isthmus dày đặc gây khó khăn cho việc đào sâu kênh. Công ty đă nghiên cứu và xây dựng các cửa ngăn nước, giúp tàu bè di chuyển vượt qua địa h́nh. Dự án có khả quan nhưng cần vốn đầu tư lớn. Sau 4 năm thực hiện, kênh đào lại bị bỏ dỡ.

 

  Năm 1904, người Mỹ nhảy vào công tŕnh kênh đào Panama. Kế thừa những thứ đă có sẵn, rút kinh nghiệm từ thất bại của công ty Pháp đi trước, nên công ty Mỹ có nhiều thuận lợi.

  Với hơn 75.000 công nhân làm việc miệt mài trong 10 năm, kênh đào Panama được hoàn tất với sự thành công tốt đẹp.

  Kênh đào dài 80 km, qua các hồ lớn nhỏ và gồm 3 cửa ngăn chính. Mỗi cửa có hai lối đi.

 

  Để xây dựng kênh đào Panama, người ta phải đào và di chuyển 152 triệu mét khối đất đá. Nếu muốn vận chuyển khối lượng đất đá này trên tàu hỏa, th́ đoàn tàu sẽ dài gấp 4 lần chu vi của trái đất và có thể dựng lên một bức tường như Vạn Lư Trường Thành ở Bắc Kinh, Trung Quốc.

 

  Ngày 15/8/1914, kênh đào Panama đă hoàn tất tốt đẹp. Người Mỹ đứng ra quản lư và thu lệ phí. Tàu thuyền bắt đầu đi vào hoạt động.

  Đến ngày 31/12/1999, chính phủ Panama đă giành lại sự quản lư kênh đào.

 

  Sự ra đời của kênh đào Panama được coi là một cuộc cách mạng trong giao thông đường biển trên thế giới. Nhờ có  " Công Tŕnh Thế Kỷ " này nối liền hai đại dương là Thái B́nh Dương và Đại Tây Dương lại với nhau. Điều này đă giúp tiết kiệm rất nhiều th́ giờ cũng như phần kinh tế giao thông cho hai lục địa Âu Mỹ.

 

  Các tàu chở hàng từ phía Tây châu Mỹ không c̣n phải đi ṿng xuống miền cực Nam của châu Mỹ, xuyên qua eo biển Magellan ( Strait of Magellan ), rồi sau đó đoàn thuyền lại phải đi ngược lên phía Bắc Đại Tây Dương mới đến được miền Đông Mỹ châu và hướng về các xứ châu Âu, châu Phi...

  Trước năm 1914, muốn đi từ bờ Đông sang bờ Tây nước Mỹ, người ta phải đi ṿng vèo qua Cape Horn trên một hải tŕnh dài 26.000 km đầy hiểm nguy. Quăng đường từ New York  đi San Francisco, nhờ vào con kênh dài 80 km này đă rút ngắn được khoảng 10.000 km.

 

  Kênh đào Panama là một trong những kỳ công kiến tạo lớn lao nhất được làm nên từ sức người trong lịch sử cận đại. Ta có thể so sánh với công tŕnh Đập thủy điện Hoover Dam của Hoa Kỳ, công tŕnh xây dựng Phi trường nổi Kansai trên mặt biển của Nhật Bản...   Bên cạnh sự thành công đó, con người cũng đă vấp phải những trở ngại, bệnh dịch hoành hành ( bệnh sốt rét và bệnh sốt vàng ) cũng như các vụ lỡ đất...

 

  Ước tính có đến 27.500 công nhân đă mất mạng trong quá tŕnh xây dựng kênh đào.

 

  Kênh đào Panama luôn hữu ích cho cộng đồng tàu thuyền quốc tế. Mỗi ngày có trên 40 tàu thuyền chạy qua con kênh này. Tuy vậy với nhu cầu sử dụng kênh đào ngày càng tăng, trong khi mực nước hồ Gatun đang giảm dần. Con đường thủy quan trọng nhất thế giới phải đối mặt với sự hủy diệt. Nguyên nhân lớn nhất là nạn phá rừng và sự gia tăng khối bùn dưới đáy hồ Gatun.

 

  Năm 2006, chính phủ Panama đă phê chuẩn kế hoạch mở rộng và nâng cấp con kênh. Mặc dù đă được nâng cấp rất nhiều lần, nhưng kênh đào Panama vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu vận tải đường biển ngày càng tăng.

 

  Chính v́ vậy, ngày 3/9/2007 chính phủ Panama đă tiến hành khởi công dự án trị giá 5 tỷ đô la Mỹ để mở rộng kênh đào Panama. Đây là dự án nâng cấp, mở rộng quy mô lớn nhất kể từ khi con kênh đào này được đưa vào sử dụng. Dự án quy mô này sẽ hoàn tất vào năm 2015.

 

  Ngoài những lư do kể trên, kênh đào Panama không những chỉ là tuyến giao thông đường thủy quan trọng, nối liền Thái B́nh Dương và Đại Tây Dương, mà c̣n là một " khu Du Lịch Sinh Thái " hấp dẫn du khách nữa.

( Tham khảo từ Internet )

  Trở lại với XUÔI VỀ NAM MỸ, vùng đất này đă quyến rũ khách du lịch tấp nập đổ về đây vô số. Những quốc gia có nhiều phong cảnh thiên nhiên đẹp tuyệt vời..., những nền văn hóa cổ đại nổi tiếng dần được khám phá...

 

  Ta phải kể đến Brazil, Argentina, Peru, Chile, Ecuador... và c̣n nhiều... nhiều nơi để đến với vùng đất vừa tuyệt vời..., cũng vừa huyền bí... này.

 

                             Xem tiếp kỳ tới

 

 

 

Nguyễn Thị Lộc

 Ngày 28 tháng 08 năm 2015

 

 

 

 

 

 

 

 

Thơ & Truyện: Nguyễn Thị Lộc                |                   www.ninh-hoa.com