Trang nhà www.ninh-hoa.com   |   Trang Thơ và Truyện của Nguyễn Thanh Ty


 

Nguyễn Thanh Ty

       Người Ḥn Khói
    B́nh Tây, Ninh Ḥa.
  Hiện cư ngụ tại Hoa Kỳ.

 

 Văn/Truyện/Tùy Bút


 
  Mắm Ruột Cá Ngừ 
 
Bữa Cơm T́nh Nghĩa
        Của Người Dân
     B́nh Tây - Ḥn Khói

 
Nhân Đọc:
  " Phương Ngữ Ninh Ḥa"
  của Nguyễn Văn Thành
.

 
.....Bánh Căn ! 
  Cái Cặp Táp Lạ Đời
  Con Đường Rợp Bóng
     Là Muồng Tây
 
 
Nàng "Xụi" 
       Kỳ 1   
|   Kỳ 2  

  Về Một Quăng Đời
     Trịnh Công Sơn


   Kỳ 1 
Kỳ 2  |  Kỳ 3 |

   Kỳ 4  Kỳ 5  Kỳ 6  |

   Kỳ 7  |  Kỳ 8  | Kỳ 9 |

   Kỳ 10  Kỳ 11 

 

 


 




                             

 


T



  Đinh Ninh Trong Dạ

 

 

 
 

 


 

          

N h â Đ c
" P h ư ơ n g  N g ữ  N ́ n h  H ̣ a "
Của 
Nguyễn Văn Thành  
Nguyễn Thanh Ty

  


Sáng nay, ngày 8 tháng 9, nhằm ngày lễ Lao Động của Hoa Kỳ, được nghỉ, tôi vừa nhâm nhi nước trà buổi sáng vừa mở "I-meo" xem thư bạn bè. Rất ngạc nhiên, thấy cái thông báo lạ mà nghe chừng rất quen: "Ninh Ḥa đót Com".

Ninh Ḥa – Ḥn Khói là quê nội tôi. Tuy tôi là kẻ lăng du, suốt gần năm mươi năm cuộc đời lang bạt, rất ít khi nằm nóng lưng chiếc chiếu ở quê nhà, nhưng mỗi khi có ai nhắc đến hai tiếng Ninh Ḥa – Ḥn Khói là ḷng tôi lại chợt rung lên một nỗi xúc động bồi hồi như âm thanh của tiếng chuông chùa trầm ấm ngân nga.

Hai tiếng Ninh Ḥa – Ḥn Khói sao bỗng nghe thân thương quá chừng.

Thân thương như cái tên Xóm Cồn của tôi vậy.

Vào trang nhà Ninh Ḥa, tôi bắt gặp bài " Phương ngữ Ninh Ḥa" của anh Nguyễn Văn Thành, tôi đă đọc liền một mạch 28 tiểu đoạn cho đến hàng cuối cùng của đoạn kết.

Cám ơn anh Thành đă cho tôi sống lại một quăng đời thơ ấu, những kỷ niệm tuy thấp thoáng như những nét chấm phá trong bức tranh thủy mạc cuộc đời tôi. Nhưng những cái thấp thoáng đó đă là những dấu ấn sâu đậm trong tôi tự thuở bé thơ, đă một thời bị lăng quên, một thời bị chối bỏ, giờ chợt sống dậy mănh liệt trong tôi.

Những con đường đất, những hàng rào trồng bằng cây duối, những vườn rau xanh um, những núi muối khổng lồ hai ven đường, ngôi lầu Ông Hoàng Thương Chánh đổ nát, điêu tàn v.v… vụt hiển hiện trong tôi.

Nhưng thương nhất, nhớ nhất vẫn là cái giọng nói quê ḿnh.

Ôi chao! Cái giọng nói sao mà quê mùa, thô lậu, chân chất quá đổi! Cái giọng nói nghe sao mà vừa kỳ dị lạ lùng, vừa tŕu mến thân thương, vừa ôm trọn bên trong cả cái t́nh làng, nghĩa xóm, giếng nước, hàng cau, bóng dừa, hương khế,… Tất cả đều quyện chặt lấy nhau, quấn quít lấy nhau bởi những cái mắc xích " dị hửng… ăn rùi…thương em lắm lựng…"

Những ḍng tôi viết này không có ư phê b́nh hay phân tích " Phương Ngữ Ninh Ḥa" của anh Thành mà chỉ xin được đắm ḿnh trong "ḍng nước mát sông Dinh Phương ngữ Ninh Ḥa" và bao nhiêu là kỷ niệm miên man của tôi trôi theo ḍng nước ấy.

Thú thật, ngày xưa hồi c̣n bé tí, cái ngày c̣n mài đũng quần ở trường Tiểu Học, tôi đă có nhiều tự ti mặc cảm về cái xóm Cồn của tôi từ cái tên nó mang, đến cái giọng nó nói. Sao mà hủ lậu quê mùa quá chừng.

Cái giọng nói xóm Cồn tôi vừa thô cứng, ngọng nghịu, vừa pha tạp đủ bốn giọng Nam Ngăi B́nh Phú, cứ ngang phè phè, chẳng một chút âm điệu du dương, nhẹ nhàng uyển chuyển.

Bạn bè đứa nào cũng chế diễu tôi:
- Xuống Cồn coi lửa! Con ké uốp nước đé! (Con cá ướp nước đá)
Bởi dân xóm Cồn tôi nói năng chả chớt, ngọng nghịu, không phát âm được âm “a”, âm “oe” ṭe loe thành tà la, vần " r " cái rổ thành cái giổ v.v… 

Khi ra Ninh Ḥa – Ḥn Khói nghe các cô tôi, các em tôi nói "ăn cơm rồi" thành "ăn cuôm rùi", "vậy hả" thành "dị hửng", uống rượu thành " uống riệu" tôi càng phát rầu và buồn bă vô cùng.

Suốt cả những năm Trung Học tôi càng bị ảnh hưởng mạnh mẻ và sâu đậm bởi hằng lô tiểu thuyết Tự lực Văn đoàn. Cách hành văn, các đối thoại trong truyện đọc sao mà hay ho, quí phái đến như thế. So với tiếng xóm tôi, quê tôi, không thể nào sánh kịp. Tôi cứ h́nh dung, một bên như là phượng hoàng bay lên tận trời xanh. C̣n môt bên như là con gà, mà lại là gà què mới thảm hại nữa chớ, chỉ quanh quẩn cối xay một cách đáng thương.

Tôi yêu các nhân vật trong "Hồn bướm mơ tiên", trong "Gánh hàng hoa", trong "Đoạn tuyệt"… và nhiều nhiều nữa trong hầu hết các tác phẩm của Tự lực Văn đoàn thời bấy giờ . Cái thời của thập niên năm mươi. Cái thời lăng mạng của tiểu thuyết trữ t́nh Tố Tâm Hoàng ngọc Phách. Tôi yêu cái yêu của họ, tôi thích cái cách nói năng của họ sao mà quí phái, sang trọng đến thế.

Tôi mơ ước sau này sẽ có một người t́nh, một người yêu như thế. Người yêu tôi sẽ nói với tôi những lời yêu đương tha thiết, dịu dàng như:
- Vâng! Em yêu anh! Em yêu anh lắm cơ!

Tôi đă rất vô cùng dại khờ một thuở ở cái tuổi hai mươi hai, khi lặng lẽ chối bỏ mối t́nh nồng nàn của cô gái Ninh Ḥa có cặp mắt lá răm, nước da bánh mật, chỉ v́ nàng đă thật thà bộc bạch tấm ḷng chân thật của cô với lời chân quê:
- Nói ra thiệt hổ ngư, chớ em thương anh lắm lựng!

Những năm sau đó, tôi đi học ở Qui Nhơn, B́nh Định cũng bị cái mặc cảm của giọng nói địa phương “ Nẫu - dẫy na - dẫy đấy” mà tạ từ bao mối t́nh đắm say của các cô gái xứ Hàn Mặc Tử.

Tôi nhất quyết phải lấy cho được một cô vợ “Bắc kỳ nho nhỏ” để được nghe giọng oanh vàng thỏ thẻ đầy quí tộc cao sang: " Vâng thưa anh! Em yêu anh lắm cơ " của nàng.

Và tôi đă toại nguyện.

Năm 1967 tôi đă cưới một cô Bắc kỳ làm vợ, sau hai năm thư qua từ lại, lăng mạn như tiểu thuyết thứ thiệt. Và tôi đă trả giá thật đắt cho cái lăng mạn ngu ngơ khờ dại của ḿnh.

Năm 1976, nằm trong trại Cải Tạo Đá Bàn, tôi được tin người vợ “Bắc kỳ nho nhỏ” đă từng mười năm đầu ấp tay gối, đă ra đi, bỏ lại bốn con thơ.

Trong nhiều lư do để ra đi, tôi chắc cũng có lư do " gà và phượng " như tôi đă từng so sánh bên trên. Tôi chỉ là con gà xứ Nha Trang- Ninh Ḥa quê mùa nói năng chả chớt th́ làm sao sánh với dân Bắc, đất Thăng Long ngàn năm văn vật.

Tôi đă quá dại dột khi không tự lượng sức ḿnh, "con ếch muốn to bằng con ḅ” để rồi chê bai, ruồng bỏ giọng nói chân quê làng ḿnh, xóm ḿnh mà quên đi cái hồn, cái t́nh đậm đà, chân thật, nồng nàn trong đó, để vói xa hơn ngoài tầm tay cái bong bóng xà bông hạnh phúc thăm thẳm xa vời.

Dân B́nh Tây Ḥn Khói tôi hay nói:

Gối rơm giữ phận gối rơm!
Có đâu dưới đất lại chồm lên cao!

Thật là đúng cho cái số kiếp ngày nay của tôi.

Bây giờ tôi ngồi viết mấy ḍng này như một lời ăn năn sám hối muộn màng cho một lỗi lầm tuổi trẻ, một lời tạ tội với quê hương nói chung và đất quê nhà Ninh Ḥa – Ḥn Khói nói riêng.

Xin đất nước, ông bà, tổ tiên hăy niệm t́nh tha thứ cho đứa con bất hiếu này.

Và cũng xin cám ơn anh Nguyễn văn Thành môt lần nữa, đă cho tôi một phương thuốc Nam, làm toàn bằng những cây lá quê ḿnh, tuy đơn giản nhưng rất công hiệu, giúp tôi chữa lành vết thương ḷng từng làm tôi đau nhức suốt nửa đời người c̣n lại trên đất khách quê người.

 

Ghi chú:

... Xin gửi đến anh coi như chút t́nh lưu luyến quê nhà và đặc biệt cám ơn bài viết của anh đă bỏ nhiều công sức sưu tầm tài liệu dân gian.  Tôi tin rằng dù người ở Ninh Ḥa lâu đời chưa chắc đă làm được.  Rất hoan nghênh việc làm của anh.

Thanh Ty

  

 

Nguyễn Thanh Ty
Quincy, mùa tựu trường 2005.