Cầu Sắt Sông Dinh năm 2000 - Nguyễn Văn Thành
Trang Thơ và Truyện của Nguyễn Thanh Ty           |                 www.ninh-hoa.com

 Nguyễn Thanh Ty


 
Người Ḥn Khói
 B́nh Tây, Ninh Ḥa.



 
Hiện cư ngụ tại:
 Hoa Kỳ



 

 

 



  

Kỳ 6:


Rừng mơ.

 

Hoa nở, hoa tàn. Đó là qui luật của tạo hóa.

Bạn cũng đừng quá bi lụy làm chi cho thêm hao tổn ḿnh vàng!

Thiên nhiên sẽ lập tức đền bù cho bạn thứ khác ngay.

Giữa tháng bảy, khi các loài hoa vừa xếp cánh để đi vào giấc cô miên, ngủ vùi, chờ mùa hạ sang năm th́ trên mặt san hô đă thấy nhú lên lấm tấm những hạt tṛn màu vàng mơ, mịn màng óng ả.

Có thể bạn không chú ư đến nó.

 

Nhưng một tuần sau, khi bạn trở lại chỗ cũ th́ bạn sẽ thấy một quang cảnh khác lạ không kém phần ngạc nhiên như lần đầu tiên thấy hoa cúc nở. Cả một rừng rong mơ đă thành h́nh nhanh chóng. Những thân rong mọc thẳng lên trời, màu vàng mơ, mềm mại, ngă nghiêng qua, ngă nghiêng lại, theo từng đợt nước xao động mơ hồ, y như cánh đồng lúa xanh ngă rạp theo chiều gió, rồi lại ngẫn lên rung rinh dưới ánh mặt trời. Rồi từng đàn, từng đàn cá lia thia, cá sọc dưa, đủ màu sắc xuất hiện. Thêm cá chim vàng, chim xanh, ḿnh dẹp, to bằng bàn tay với cái đuôi rẽ làm hai, mỗi bên kéo dài  hai sợi chỉ trắng phất phơ trong nước như xiêm y tha thướt của các nàng tiên nữ trong vũ khúc Nghê thường trên Nguyệt điện. Lẫn lộn trong bầy tiên nữ xinh đẹp lộng lẫy muôn màu muôn vẻ ấy, lại lạc lơng vài anh cá bo da màu xám nâu như da ḅ, viền cổ trắng, vài anh cá ḅ ḥm, to bằng nắm tay, màu nâu nhạt, h́nh dạng vuông như quả khế bốn cạnh, hay giống như cái quan tài (ḥm) nên gọi là ḅ ḥm đứng yên lặng một chỗ, say sưa ngắm nh́n đoàn ca vũ đang biểu diễn nhịp nhàng những vũ khúc liên tu, bất tận.

Những anh chàng Lưu, Nguyễn đại dương, lạc vào động thiên thai, quên mất đường về...

Ba tuần sau nữa, bạn lại thêm một bất ngờ khác.

Thuyền bạn không thể nào cặp bờ được. Rong mơ đă vây kín khắp các bờ rồi. Trên mặt nước dày đặc rong. Nếu thuyền bạn ngoan cố cứ xông vào th́ sẽ bị tắt máy ngay. Chân vịt tàu sẽ bị rong quấn chặt và bạn phải hụp lặn hồi lâu mới cắt, gở hết mớ ḅng bong ấy. Thôi th́ cứ neo thuyền lại đây, chịu khó mang nồi niêu lỉnh kỉnh lội bộ vào vậy.

 

Giờ đây cũng đúng thời điểm mực sinh sản. Chúng đẻ hằng hà sa số những chùm trứng vào gốc rong. Những chùm trứng trắng nơn, trong veo như những cái bong bóng con con, dài chừng gang tay, bên trong có một chấm đen. Đó là phôi của một sinh vật sắp ra đời. Mực con. Độ hai tuần sau, chùm trứng chỉ c̣n lại cái vỏ không. Trong nước đă xuất hiện những đàn mực li ti, dày đặc.

Rong mơ đă phát triển hết mức. Có dây dài vài chục thước, thân to bằng chiếc đũa, lá đơn, nhỏ bằng bàn tay đứa trẻ, ngoài ŕa lá chia thành năm cánh nhọn giống như lá (?) người ta kết thành ṿng nguyệt quế trong lễ Noel. Rong càng già màu càng sậm màu nâu đen.

 

Lướt qua một chút về dược tính và ích lợi của loài rong mơ này để bạn có thể h́nh dung thực tế câu rừng vàng, biển bạc quê hương ta. Những quả hột của rong to bằng viên bi hay nhỏ hơn chừng đầu đủa mà bạn thấy tấp vào bờ vô số đó đă được dùng nấu uống thay trà chữa bệnh bứu cổ, nó chứa hàm lượng i-ốt rất nhiều. Thân và lá rong cũng chứa hàm lượng chất nhờn rất cao. Rong Khánh Ḥa được công nhận có độ nhờn cao để chế tạo ra chất hóa học gọi tên chung là a-gha. Rong được nấu lên, tách lấy ra chất nhờn, đem tẩy trắng, ly tâm thành bột, sấy khô.  Bán cho Nhật, thời điểm 1981, là 15 USD một kư. Tôi làm cho HTX Ngân Hà, cạnh Ḥn Chồng, đă chế biến thành công loại a-gha này, nhưng không có thuốc tẩy trắng nên bột có màu vàng ngà, đành phải bán lại cho Ba Tàu Chợ Lớn để họ tẩy trắng và ăn hết của ḿnh 5đô/kư. Bột này có nhiều công dụng, được pha chế vào kem đánh răng để giữ độ mềm, dẽo. Pha vào màu để in hoa vào vải. Màu không bị thôi và lâu phai. Pha vào sơn để sơn được bóng láng và bền v.v... Và thiết thực hơn cả là bà con ḿnh vớt rong về rửa sạch nước mặn để dành nấu cho heo ăn. Sau chót, nó cũng là một món làm đồ chơi hấp dẫn cho bất cứ đứa trẻ nào đi tắm biển cũng thích lấy rong mơ quấn đầy ḿnh giả làm Lỗ b́nh Sơn (Robinson) lạc trên hoang đảo, trong truyện Lỗ b́nh Sơn phiêu lưu kư.

Bạn đă lần nào đi dạo thơ thẩn một ḿnh trên đồi thông Đà lạt, xứ sương mù chưa?

Nếu đă, th́ lần này bạn sẽ có cảm giác kỳ thú hơn ngàn lần đi bộ. Bạn sẽ tưởng ḿnh là chim, nhẹ nhàng bay, lượn (không phải bơi, lội đâu ) giữa khoảng trời nước bao la.

Này nhé, bạn nh́n xem, dưới làn nước trong veo, rong mọc trùng trùng, điệp điệp, hàng hàng, lớp lớp vươn ḿnh thẳng đứng lên tận mặt nước. Tóc rong phủ kín cả mặt nước, tạo thành một ṿm dày đặc. Chỉ có bạn phóng ḿnh dưới đáy nước, bay lượn, nhởn nhơ, luồn lách giữa các hàng rong mơ cùng bày cá sặc sỡ màu sắc.

Khi cạn hơi, bạn trồi lên, ống thở sẽ xuyên qua lớp rong, giúp cho bạn thở dể dàng. Bạn lại hớp một hơi dài, tiếp tục lặn tiếp. Và không ǵ thích chí cho bằng bạn phát hiện ra anh chàng tôm hùm xanh to bằng bắp chân, giờ này không chịu ngủ yên trong hang mà nổi máu giang hồ vặt, ra đi dạo một ḿnh.

 

Có lẽ là thi sĩ đi t́m vần thơ sầu rụng chăng?

Bạn tiến tới, tôm thụt lùi, đuà nhau như mèo vờn chuột chán chê. Bạn cứ nh́n cái thân h́nh tôm xanh biếc, cong cong từng nấc, từng nấc với cặp càng dài ngoằng đang huơ huơ trước mặt mà cầm ḷng không đậu. Cái ḷng tham của bạn làm cho bạn  quên mất cái thơ mộng lăng mạn mà bạn đang có. Bạn hăng hái một cách có chủ tâm, đưa súng ra, và kết liểu đời một thi sĩ.

Ác thay! Nếu không, có lẽ giờ này chúng ta đă có được những vần thơ tuyệt diệu nói về đại dương của tôm hùm xanh ?

 

Rong chân vịt nấu chè rau cau và rong rể tre nấu xu xoa, thạch.

Vừa làm chơi, vừa ăn thiệt.

Song song với rong mơ, rong rau cau và rong rể tre cùng mọc một lượt. Hai loại này phát triển rất nhanh ở những vùng nước ấm như Băi Tiên - Ḥn Chồng, Mũi Kê  Gà -  Lương Sơn, Băi Tre, Băi Trũ v.v...

Rong rau cau mọc thành dề, rễ bám vào san hô, có dề to bằng chiếc chiếu con, màu xanh pha tím. Bạn chỉ việc, một tay dở lên, một tay cầm dao cắt những rể bám vào đá là xong. Chừng tiếng đồng hồ bạn đă có mươi kư trong bị lưới tha hồ về nấu chè và biếu cho bè bạn.

Nói theo kiểu của hội Sao Biển là vừa nấu, vừa kho, vừa cho mẹ vợ cũng không hết. Rong rể tre phẩm chất cao hơn, mọc như cỏ, nên khó lấy và tốn công một chút. Bạn phải cắt nó như cắt lúa. Nhưng nó mọc lưa thưa, không  dầy như lúa nên muốn được một  kư phải tốn nhiệt lắm. Chỉ có dân biển sống ở gần đó, chờ những ngày nước cạn, họ kéo nhau ra để bứt đem bán.

Rong hái từ biển lên có màu xanh lục và vị tanh tanh, kèm theo nhiều sạn san hô dưới chân. Bạn phải ngâm chúng trong nước  vo gạo một đêm rồi dùng dao nhíp cắt bỏ hết sạn đi, phơi khô. Chừng đó rong sẽ trắng ngà rất hấp dẫn và hứa hẹn cung cấp cho bạn những chén chè rau cau mát miệng.

Bạn đă từng ăn chè rau cau ở Nhà đèn chưa?

Hay những bà gánh  đi bán dạo những buổi trưa hè?

Trời đang nóng nực mà xực một chén hay hai chén chè rong cau chân vịt th́ thật đă cái thần khẩu!

Bạn muốn tự tay nấu hả? Dể thôi! Rong cau bán sẵn ngoài chợ, người ta đă làm sạch rồi. Muốn chắc ăn để khỏi bị mẽ răng khi nhai trúng sạn, bạn phải cẩn thận nhặt lại cho kỹ. Rồi cho vào nồi, canh chừng đừng cho rong cau tiêu ra nước hết, phải để c̣n lợn cợn những chân vịt, khi ăn, nhai sừng sực mới ngon. Tùy theo khẩu vị, bạn gia giảm lượng đường. Đường cát vàng ngon hơn đường cát trắng tinh. Chờ cho nước đường sên, nhắc xuống bếp, múc ra chén, để nguội, cho vào tủ lạnh, chè đông  đặc, ăn mới ngon. Không nên ăn lúc c̣n nóng. Chè xu xoa nấu bằng rong cau rể tre. Loại này rất mau tan thành nước. Khi đặc lại, ăn với nước đường thắng keo, pha gừng th́ hết ư !

 

Hăy cảnh giác cao độ với loài sứa lửa. 

 

Cùng lúc với rong mơ phát triển tràn bờ, các loài thủy tộc khác cũng sinh sôi xuất hiện nhiều trong nước biển. Loại quí nhất là một loại rong đặc biệt, chim yến bay lượn ngoài khơi, gắp nhặt từng cọng để làm nên những ổ yến trắng, yến huyết trên những kẹt đá cheo leo giữa trời.

Nhiều người cứ nhầm tưởng những tổ yến là do nước miếng con chim yến nhả ra mà thành. Rồi từ đó thêu dệt thêm ly kỳ chuyện yến không làm kịp tổ để đẻ trứng, phải xuất máu ra làm tổ, thành yến huyết.

 

Và loài nhuyển thể nhiều vô kể, dập dềnh, dày đặc trong nước là sứa. Sứa là sứa. Chỗ nào cũng sứa. Có con to bằng cả cái nón lá, chân cẳng dài ḷng tḥng. Có con chỉ bằng miệng chén. Đủ h́nh dạng, từ tṛn đến dài, đến dẹp. Đủ màu sắc, trắng, xanh lục, xanh nhạt, vàng, đỏ... trôi theo ḍng nước, hàng hàng, lớp lớp. Bị sóng dồi, gió dập những con sứa chết tan ra thành những mảnh li ti lẫn trong nước.

 

Bơi đến đâu cũng nằm trong vùng nước sứa. Nhưng ngán và sợ nhất là loài sứa lửa. Sứa lửa rất độc. Chạm phải nó, có cảm giác bị điện cao thế giật và chỗ chạm nóng như lửa, rát bỏng. Hôm sau làm mủ độc. Chỗ làm mủ, da thịt bị ăn lơm xuống thành lỗ. Sứa lửa c̣n sống đỏ như máu, thấy được c̣n có thể tránh xa. Khi bị tan xác, những rớt rải, những râu ria, chân cẳng trôi nổi trong nước, bạn khó ḷng tránh khỏi khi bơi lội. Chỉ cần vướng phải một sợi chỉ có lấm chấm đỏ vào tay, bạn đă khốn khổ rồi. Hăy mau mau lên bờ, lấy đường tán đen, nhai nhỏ đắp lên chỗ nhớt sứa dính. Chất đường sẽ làm mát và dịu cơn nhức, rát của bạn và sẽ không làm độc. Cái cảm giác đau đớn khi bị sứa lửa chạm như bị roi quất nên mới hay gọi là bị sứa quất. Sứa đă chết rồi làm sao mà quất được!

 

Cũng nói thêm một chút về công dụng ích lợi của sứa. Trong vô vàn loại sứa, người ta t́m ra được một loại sứa to bằng cái chén, ăn được. Gọi là sứa chén. Sứa đem về ngâm với phèn chua cho giă độc. Rửa sạch, sắc sợi, ăn tươi với bún và rau ghém với nước lèo nấu bằng cá cơm. Nhai trong miệng, ḍn ḍn, dai dai, sừng sực rất ngon. Món này gọi là bún sứa. Quí bà thường đi chợ th́ biết rành.

Loại to bằng cái nón lá được vớt về chế biến thành sứa khô xuất khẩu. Năm 1981, tôi làm việc và đă theo dơi nghiên cứu thành công cách chế biến này, tốn hết năm ngàn đồng tiền công quĩ của HTX để thuê chuyên viên từ ngoài Bắc vào. Giai đoạn đang tiến hành thu mua sứa và xây hồ chứa th́ Công Ty Hải Sản Nhà nước Phú Khánh (giai đoạn hai tỉnh nhập một) dành độc quyền làm. Chúng tôi đành dẹp tiệm. Cách chế biến ra sao, dài ḍng, viết ra đây, tốn giấy, mất th́ giờ bạn đọc. Nên xin phép đánh dấu chấm.

 

 

(Xem tiếp kỳ 7)

 

? ˜ { @

Nguyễn Thanh Ty

 

 

 

Trang Thơ và Truyện của Nguyễn Thanh Ty              |                 www.ninh-hoa.com