Cầu Sắt Sng Dinh năm 2000 - Nguyễn Văn Thnh
Trang Thơ v Truyện của Nguyễn Thanh Ty           |                 www.ninh-hoa.com



 Nguyễn Thanh Ty


 
Người Hn Khi
 Bnh Ty, Ninh Ha.



 
Hiện cư ngụ tại:
 Hoa Kỳ

 

 

 

 



Dư m Ngy Cũ
Nguyễn Thanh Ty

  

Phần 13:

Chị Tm
"Lại Ci"

Xm ti c một nhn vật đặc biệt m từ đứa trẻ nhỏ cho ch người lớn tuổi, ai cũng ku l "Chị Tm lại ci" hay "B Tm lại ci".

Đ l chị, l b sao lại cn ku l "lại ci?"

Nhn dng bn ngoi, chị đch thị l một người đn ng trăm phần trăm.

Đ l một người đn ng c nước da ngăm đen, dng cao lớn, gn guốc. Anh c một khun mặt xương xương. Hai lưỡng quyền nh cao. Cục Adam nơi cổ họng chạy ln, chạy xuống, trng rất r khi ni chuyện. Hai tay v hai chn đầy lng l. Những khi anh cong lưng đẩy xe phở đi xuống cuối xm để bn th những bắp thịt ở chn, tay v bắp vế nổi ln cuồn cuộn. Anh lun mặc quần đi, o thun v đi chn đất. Hai bn chn to b. Da gt chn dy cộm, nổi mu xanh đục.

Ci điều khc đn ng l tiếng ni của anh ta lc th ồ ề, lc th eo o. Tc anh để di, hoe hoe vng v chy nắng, tuy lưa thưa nhưng cũng đủ vấn thnh một củ tỏi sau t. Anh lại đeo bng tai v đnh phấn đỏ hai g m giống như hai con dấu ịn ln.

Những ngy nghỉ bn phở, anh diện bộ đồ b ba bằng lụa, mu xanh đọt chuối non, rất chi mắt. Anh độn ngực phnh ln bằng cặp x ching c đệm mt. Anh đi ỏng ẹo trn đi guốc sơn hnh hoa bướm, mu le loẹt.

Những điều khc biệt dị hợm đ, thời gian cch đy ba, bốn mươi năm về trước, người xm ti gọi l "lại ci". C nghĩa l "một nửa đn ng l đn b". (Mi về sau, người ta gọi l "đồng bng". Cuối thế kỷ 20, văn minh hơn gọi l "đồng tnh luyến i")

Ti khng biết anh ta từ đu lưu lạc đến xm ti v đến từ hồi no?

Xm ti l nơi qui tụ dn tứ xứ. Đa số đều l cng khổ, phải bỏ nơi chn nhau, cắt rn, đi tm chỗ c thể kiếm miếng cơm, manh o.

Đ l lng Xm Cồn.

Lng Xm Cồn ti chỉ l một dải đất nhỏ, gọi l một rẻo đất th đng hơn. N nằm cạnh Ta Tỉnh Nha Trang, giống như một ngn tay mọc thm của bn tay su ngn ng Cai Kềm trường Nam Tiểu học. Mặt hướng đng l biển. Mặt hướng ty l sng. Ba bề đều l nước. Nước sng v nước biển.

Ci rẻo đất ấy l ph sa do dng sng Ci mang theo, chảy từ thượng nguồn ra cửa biển, bị sng biển chận lại m thnh.

Nhưng hằng năm cứ đến ma biển động, tức từ thng mười đến thng hai m lịch, cũng do sng biển xm thực, ci rẻo đất ấy mất dần, teo tp lại, chỉ cn một nửa. Những con sng lớn, nhỏ, lc r ro, lc ầm ầm, suốt ngy đm vỗ vo bờ, li đất ra lại biển. Những luồng sng bắt đầu từ thềm cừ Lầu ng Tư, đc bằng b tng, chạy đến đến đui cồn. Mỗi sng thức dậy, lại c thm mấy chục căn nh sắp sập v đất dưới nền nh đ biến mất, cn trơ lại hng trụ cột cao lnh khnh. Phải dở nh. Hết mu biển động, đất lại bồi, Xm Cồn ti dần d hnh thnh như cũ. Đặc biệt những năm c lụt lớn, ph sa về đục ngầu cả dng sng hằng nửa thng, th diện tch xm ti phnh ra, di ra, to gấp đi hay gấp ba.

Những năm ấy l những năm thần tin của tuổi thơ chng ti. Chng ti c thể chạy ra tận giữa biển để thả diều, trn một doi đất đ mọc thm ra từ đui cồn. Doi c dng cong cong hnh trăng lưỡi liềm, ảnh hưởng bởi dng nước từ sng tun ra, ct trắng phau phau, nhờ sng biển giặt rữa nhiều ngy, di hơn nửa cy số, rộng hơn năm chục thước bề ngang.

Những cuộc thi thả diều l nguồn vui đầy hấp dẫn v say m v tận của hầu hết trẻ con xm ti.

Những cnh diều lm bằng giấy nhựt trnh, dn bằng cơm nguội trn ci khung tre hnh cnh cung, nối liền bằng những khc giy nhợ chắp nối, xin được của những người v lưới, bay bổng tận trời xanh. Chng ti thi nhau thả coi diều ai cao hơn, bay đẹp hơn v c gởi thơ được khng!

Những lần ấy, ti ln lấy cắp của M ti những tờ giấy ngũ sắc dng để cng c hồn, cc bc, bn trong qun, đem ra biển, cắt thnh những tờ to bằng ci b thơ, xoi một lỗ chnh giữa, xỏ vo dy diều thnh những phong thơ đầy mu sắc. Thơ theo gi bay vun vt ln tận trời cao, mang theo nhiều điều mơ ước của ti thầm cầu nguyện.

Cột dy diều vo ngn chn ci, nằm ngữa trn ct, hai tay vng ra sau t gối đầu, ti khoan khoi ngắm nhn chiếc diều của mnh chao liệng giữa trời xanh mnh mng. Những chiếc đui diều lm bằng rẻo giấy, di hng thước, bay lồng lộng, phất phới trong gi. Vừa ngắm diều, vừa lắng nghe tiếng sng vỗ đều đều, r ro xung quanh, đi lc ti chợp mắt ngủ lơ mơ thấy mnh đang cưỡi ln cnh diều như Thi Thượng Lo Qun cưỡi hạc xuống trần gian ph trận đồ Hổn Ngươn để cứu Tn Tẩn trong truyện Phong Thần.

Mi đến khi thấy kiến b trong bụng mới luyến tiếc thu diều về nh.

Cư dn xm ti độ hơn ba trăm nc nh nằm thưa thớt trn một diện tch chưa đầy hai cy số vung. Đầu xm gip Lầu ng Tư Yersin. Cuối xm, hay gọi l đui Cồn, gip với cửa biển.

Nhn qua bn kia về hướng Bắc, l Xm Bng, Thp B.

Xm Cồn v Xm Bng giao nhau thnh cửa biển Nha Trang. Điểm xuyết cho phong cảnh thm phần nn thơ v kỳ vĩ, thin nhin đ đặt pha trong cửa biển, dưới chn Thp B, một tảng đ c tn l "Hn Đ Chữ", trn, to chừng mười người m, cao chừng năm thước, nổi hẳn ln giữa dng sng như ci cột đồng của Phục Ba M Viện trong sự tch "Đồng trụ chiết, Giao Chỉ diệt". Ngoi cửa biển chừng năm trăm thước l Hn Ra nằm yn tĩnh, ngẫng đầu nhn về hướng Hn Chồng, Hn Vợ hnh như để xem chừng cặp vợ chồng ny khi no về Trời.

Đứng trn Thp B phng tầm mắt ra biển mới thấy hết ci vẻ đẹp của lng ti.

Phần đng dn cư trong xm sống về nghề chi lưới. Một t đi lm mướn v bun bn lặt vặt. Ngoại trừ vi nh ph hộ, c của ăn của để, cơ ngơi to lớn.

Kể từ Lầu ng Tư trở xuống theo thứ tự, bn tri l nh ng Phn Lin lm cng chức Ta tỉnh, đối diện bn phải l nh Cậu Ba ti, nhn vin phng th nghiệm Sở Thuốc (sau ku l Viện Pasteur). Xuống giữa cồn l nh Hương bộ Phẩm, Hương bộ Kiểm. Tận đui cồn l nh X Tả, nh X Thanh.

Những nh của cc ng Hương, ng X, c từ đời nảo, đời nao, xy bằng gạch, với vi trộn mật đường, mi ngi m dương, rất bề thế, rộng lớn. By giờ chng đ qu cũ kỹ, ru phong. Nhn vo bn trong, tối mờ mờ.

Nh Cậu Ba ti v nh ng Phn Lin xy theo kiểu tn thời. Mi ngi đỏ. Tường gạch, xi măng. C nhiều cửa sổ, chấn song bằng sắt, rất sng sủa.

Khi ti hơn mười tuổi th chỉ nghe ni lại chớ khng biết mặt cc ng Hương, ng X. Cc ng ấy đ về chầu tin tổ từ lu, để lại cơ ngơi cho vợ v con. Ti chỉ thấy c mấy người cn sống như ng Hương bộ Phẩm v ng X Thanh, ng Phn Lin. ng Phn Lin l ba thằng Bng, học cng lớp với ti. Hồi đ ti cứ thắc mắc: Tại sao ba thằng Bng lm ng Phn m n học dốt qu trời vậy ?

Cn c cậu Ba ti nữa. Cậu lun chững chạc trong bộ đồ ty trắng. Cậu đi lm bằng chiếc xe đạp hiệu "Bờ R" mu đen, lc no cũng lng bng. Ti thch nghịch ci chung ku knh coong, mỗi lần tới chơi nh Cậu.

Nh X Tả by giờ chỉ cn b vợ chuyn lm bnh t l gai, nhưn đậu xanh, bnh t nếp nhưn dừa, bỏ mối ngoi chợ Đầm. Chu b l chị Cang c sạp vải ở chợ Đầm. Chị chỉ bn buổi sng. Buổi chiều chị ở nh cho thu truyện Tu. Tủ sch Tn Đức Thư X của chị, ti nhn ngợp mắt. C lẽ ti phải đọc cả đời mới hết. Ấy vậy m khi m ti sanh đến đứa em thứ bảy, ti đ ngốn hết bao nhiu sch trn kệ tủ của chị.

M ti mỗi năm "nằm nơi" một lần. Mỗi lần từ một thng tới hai thng. M ti sanh năm một. Mỗi lần M ti c mang, Ba ti lại chửi thằng cha thầy bi Hột ở Xm M O, bi bậy. Khi mới cưới M ti, ng ln cng tiền cho thầy v xin một quẽ về đường gia đạo. Thầy bi Hột, đốt nhang, rờ mu ra, gieo ba đồng tiền kẽm xong phn rằng:
- "Ch my số khng c con nối di".

Nghe Ba ti kể lại, M ti khc mấy ngy đm. Ai d năm sau b c mang, sinh ra ti. Tiếp liền mười hai năm, b sinh ra một loạt mười hai anh em chng ti, bốn trai, tm gi. Ba ti chạy gạo hụt hơi cũng khng đủ đt v mười hai ci miệng ăn như hổ x. Nh ti ngho mạt rệp cũng bởi mười hai ci miệng ăn khng biết no ny.

Mỗi lần sanh gọi l "nằm nơi", b sai ti đi xuống nh X Tả mướn truyện. Khi b ngủ qun, bung cuốn truyện xuống giường l ti s sẹ chớp lấy, đem ra sau h đọc ngấu nghiến. C khi b đọc mau qu, ti chưa kịp đọc mấy hồi cht, b ku ti đi đổi cuốn tiếp theo. Ti dạ dạ rồi m cuốn truyện dng ra biển, đọc cho hết mới đem trả, lấy cuốn tiếp. Khi về phải tm cch ni lo (dối):
- "Chị Cang bữa nay về trễ qu trời M ! Con phải ngồi đợi lu muốn chết!"
- "N c tnh tiền thm nửa buổi khng con?"
- "Dạ khng m !"

Thế l m. M ti khng hề thắc mắc. Ti l thằng con ngoan m! (? )

Nhờ vậy bao nhiu truyện Thuyết Đường, Phong Kiếm Xun Thu, Thất Hiệp Ngũ Nghĩa, Tiết Nhơn Qu Chinh Đng, Tiết Đinh San Cầu Phn L Hu, Cn Long Du Bắc, Du Nam, Ngũ Hổ Bnh Ty... chui tọt trong bụng ti hết. Nhưng m nhất vẫn l bộ Ty Du k. Ti sống trong mộng mơ ngy đm với ba nhn vật Tề Thin Đại Thnh, Trư Bt Gii v Sa Tăng. Buồn vui, khc cười cng ba nhn vật ny. Cn ci ng Tam Tạng, ti ght cay, ght đắng. Người đu m khờ ơi l khờ! Khng phn biệt được ai nịnh, ai trung. Lc no cũng hm hồ, c ngơ, c ngo. V tch sự suốt bộ truyện.

Cơ ngơi ng X Thanh by giờ l nh thng, lm nước mắm. Những đứa con ng X Thanh, trai gi đều cao lớn, dềnh dng, nước da trắng trẻo, đẹp gi, đẹp trai nhất xm. Nhưng mỗi lần đi đổi truyện cho M ti, đi ngang nh X Thanh l ti phải bịt mũi, khng chịu nổi ci mi mắm thi. C lẽ ảnh hưởng ly, ti cũng khng ưa mấy đứa con nh X Thanh. Thật ra th chng chẳng bao giờ thm chơi với chng ti, lũ con nh ngho dơ bẩn.

Chỉ cn ng Hương bộ Phẩm ở gần nh ti, chiều chiều ng tới qun M ti, uống một ly rượu trắng, trả một đồng bạc Đng Dương c vẻ hnh người đn b gnh dưa l ti c cảm tnh. ng Hương bộ Phẩm l người k giấy "ắt đờ nt xăng" cho ti. (Acte de naissance = Giấy khai sinh )

Tới by giờ ti vẫn cn thắc mắc v sao ci xm nhỏ xu, vn vẹn hơn ba trăm nc gia m c nhiều ng Hương, ng X vậy? Cn c cả ng Ho Hai nữa!

Phải chăng đ l những hư vị của kẻ giu c, bỏ tiền ra để mua cht phẩm, cht hm để tăng thm địa vị x hội của mnh?

Ngoi những cơ ngơi mi ngi m dương, tường gạch xy bằng gạch trộn vi với đường mật của những nh giu kể trn, cn lại đều l nh cửa tạm bợ. Nhất l về pha m biển. Ton l nh tranh, vch l. Cột ko lm bằng tre hay lồ . Đến ma biển động, sng bổ ầm ầm, nước trn cả vo nh, chạy ra tận đường ci th họ dở nh, xếp đống, gửi nhờ những nh ở m sng, chờ cho đến hết thng hai, biển m, đất bồi, th đem ra cất lại.

Về pha m sng th an cư hơn. Nhưng phải l những người c cht tiền để mua những vật liệu mắc tiền như cột (lọai cy to chặt từ rừng) để lm trụ đ, vn để lt sn. Đ l loại nh sn trn sng. Loại nh tạm bợ trn sng gọi l chồ. Người kh hơn một cht th mua đ san h từ hải đảo về xếp thnh một ci hộc, gọi l cừ. Gnh đất đổ đầy ci cừ ấy thnh một ci nền nh. Cất nh trn ấy l vĩnh viễn, khng di dời hằng năm như m biển.

Nh ti ở m sng l loại nh ny. Ba ti kể lại, ng phải mượn hai b c ti, c Hai Tr, c Ba L, con ng nội Mười, từ Hn Khi, Bnh Ty vo gnh đất gip cả thng mới hon thnh.

Dn tứ xứ tri dạt về đy mang theo nhiều thổ ngữ v m sắc của địa phương mnh nghe rất lạ tai. Tụi trẻ con chng ti cứ theo nhi giọng để chọc ghẹo mấy đứa con nt bằng tuổi để lm tr vui.

Đầu tin v chiếm đa số l người Quảng Nam v Quảng Ngi. ng b ngoại ti l người Quảng Nam. Hai ng b dắt du nhau vo đy từ hồi no khng r. Đến đời cc cậu, cc d v m ti th khng ai ni "lm en" (lm ăn) nữa. Khi ti được năm bảy tuổi th ng b ngoại ti lần lượt qua đời, nn ti khng cn nhớ giọng Quảng của ng b ra sao. Chng ti chỉ biết giọng Quảng của đm người tụ nhập sau ny. Ci cu thường thường được đem ra nhi chọc l:
- "En khng chịu en, đổ ch en, tt đn đi ngủ" (ăn khng chịu ăn, đổ ch ăn, tắt đn đi ngủ).

Hay:
- "Chu choa, nghe ni ci đất Nhoa Troang lm en được, bn bon hết nh cửa, mua ci v xe Phi Leong, để đi v. Khi xe qua đo C Meong, cy kim hn cứ ght một trem, một trem thiệt dễ sợ". (Chu cha, nghe ni ci đất Nha Trang lm ăn được, bn bn hết nh cửa, mua ci v xe Phi Long, để đi v. Khi xe qua đo C Mng, cy kim (tốc độ) hắn cứ gt một trăm, một trăm thiệt dễ sợ)

Người Bnh Định, Ph Yn th hay ni "nẫu" v "dẫy na cc ng". V giọng ni thường đi ln.

Lắng nghe hai b Bnh Định, Ph Yn tr chuyện:
- "Chị Bảy ! Bữa nay đi chợ, chị c nghe "nẫu" đồn ci g khng?
- "Nẫu" đồn ci g? Tui chớ nghe g hết!"
- :Nẫu" đồn l vi hm nữa xm mnh sẽ mở lớp "Bnh dn học vụ" ban đm đ!
- "Dẫy!"
- "Nghe "nẫu" ni sẽ c giăng dy đầu xm để đố chữ nữa! Chắc tụi mnh phải xch đn đi học qu!"
- "Dẫy na cc ng!"

Năm 1954, Ba ti tm gặp lại được b nội ti v ch Bảy ti, tri tn thất lạc từ năm 1930, đem về nh ở chung. B nội ti v gia đnh ch Bảy, thm Bảy cng cc con ni rặt "nẫu" v "dẫy na". Họ ở tận lng G Duối, Ph Yn".

V vậy, người xm ti gọi họ l dn "nẫu".

Người Huế hay cn gọi l dn "trọ trẹ". Điển hnh l b mợ du ti. Suốt ngy, trn ci lưỡi th ra của b đều c dnh một điếu thuốc cẩm lệ, hi nồng nặc, vấn hnh su kn, to bằng ngn tay ci. B ni "suột gi" thay v qut nh.

B hay ăn qu vặt nhưng dấu cậu ti. C lần b bị bội thực, thở khng được. Cậu ti lo lắng hỏi:

- "Sng giờ b c ăn ci g bậy bạ khng?"

Mợ ti tay vuốt ngực, miệng thều tho:

- "Mai chừ chưa ăng chi hệt!"

Cậu ti lấy dầu c l xoa ngực v lấy lng g thọc v cổ họng cho b i. B hộc ra ton l hột vịt lộn chưa tiu ha được. i ra được, nhẹ người, b thở ci ph. Cậu ti thấy vậy hứ một tiếng, quăng ci lng g:

- "Dị" m ni "mai chừ chưa ăn chi hệ...ệệệt"! ng ko di giọng để cho đ nư.

Mấy b trong xm thường ghẹo mợ ti ci cu:
- "Chị Su ơi! m ng nội lội qua sng đi!" (m ống nổi lội qua sng)

Muốn nhi giọng Huế, người ta cứ đnh dấu nặng trong mọi chữ, mọi lời l xong.

Người Quảng Bnh, Quảng Trị tri tắp vo lng ti trn những chiếc ghe kh lớn, c những cnh buồm bằng vải nu. Trn ghe c mui cong vng. Cả gia đnh vợ chồng, con ci đều sống chung trn ghe v chui rc trong ci mui đ. Người xm ti gọi họ l dn "nốp" (ci mui ghe). Họ sống bằng nghề cất v. Trước mũi ghe c một ci cần lm bằng thn tre gi, di chừng su thước, cha ra khỏi ghe. Đầu cần l một tấm lưới hnh vung, mỗi bề độ bốn thước, được căng ra bởi bốn thanh tre, xếp thnh hnh chữ thập. Ban ngy họ ngủ hoặc lm việc khc. Ban đm họ chong ngọn đn dầu chai, sng t m trn đầu cần tre v hạ v xuống nước. Chừng mười lăm hay hai mươi pht, họ cất v ln một lần. Hay khi nhn thấy c c tụ lại giỡn đn, họ vội vng ko lưới ln. Những con c bạc mắc lưới, nhảy lăn tăn, bng ln, bng xuống tanh tch, trng rất vui mắt. Nhiều bữa, Ba ti thm cho c, ng đứng ở trn sn nh ku vi ra, mua c:

- "ng "nốp" ơi ! C c đối khng? Bn cho tui t con!"

Tiếng trn ghe trả lời văng vẳng:

- "Cọ! Cọ! ng chờ chụt!" (C! C! ng chờ cht!)

C tiếng mi cho khua trong nước. Chốc lt chiếc "thng" bơi lại gần sn nh. Một người đn b đưa rỗ c đối ln bn. Những con c đối to bằng cườm tay cn tươi roi ri, nấu cho trong đm l mn ăn tuyệt vời. Vừa bo, vừa ngọt nước. Thịt c dai v thơm, quyện với mi hnh, ng, tiu, nước mắm thật khng cn g bằng. M ti ch mắc gấp hai lần ngoi chợ. Ba ti cười giải thch :

- "B khng nhớ cu "đắt đồng ế chợ" sao? Tuy mắc một cht m c tươi, c chợ sao bằng?

Bọn trẻ chng ti th cứ vỗ tay ht:

- "Con c đối nằm trong cối đ! Con mo cụt nằm mt đui ko!"

Mấy ng gi khi lai rai ba sợi hay bnh phẩm người Quảng Bnh, Quảng Trị l dn keo kiệt:
- Tụi "nốp" l tụi "c gỗ"!

Họ kể rằng "tụi nốp" h tiện đến nổi khng dm lấy c thiệt để nấu ăn. Tụi n lấy gỗ đẽo thnh hnh con c, treo trn "nốp", rồi ngy no cũng nhn con c gỗ m ăn cơm. Cũng c người ni, con c kho nấu nhiều lần, chỉ ăn nước m khng dm ăn c, nn lu ngy con c cứng như gỗ. Lc đ, ti khng r hư thật như thế no. Nhưng sau ny, ng nhạc ti l dn Quảng Bnh, ni giọng rất nặng, nhiều khi ti nghe khng kịp, phải nhờ vợ thng ngn lại, đ l tay xi sang c tiếng ở Qui Nhơn một thời.

Đến năm 1954, ln sng di cư từ Bắc v, nơi no cũng c người Bắc đến ở. Xm ti cũng dung nạp một số. Đa phần họ lm nghề bn xi. Xi bắp rắc nhưn đậu xanh. Xi đậu đen ăn với cốt dừa gi bo thnh sợi. Đn b, con gi mặc vy sồi. Đầu tc vấn trần hoặc bọc trong ci ti vải hay nhung, quấn xung quanh đầu, trn th ra một ci đui g vắt ngược. Cch họ đi tiểu lạ lắm. Họ khng ngồi. Họ đứng xổm. Hai đầu gối khuỳnh xuống. Tay ko ci vy x tới trước một cht để khỏi dnh nước tiểu. Rồi cứ thế m... x...x. Bọn trẻ con chng ti thường rnh coi mấy đứa con gi đi đi để cười h hố. Một lần nọ, nghe c con gi chạy v mt, b mẹ ra đứng trước cửa, một tay chống nạnh, một tay xỉa xi, miệng chửi sa sả:

- "Bố mẹ tin sư nh chng my! Con nh mất dạy! Con b đi giải m chng my ln, chng my nhm. B m bắt được tay, vy được cnh, b cho chng my liếm qua, liếm lại!"

Chng ti đu c hiểu được b đang chửi ci g.

- "Tiếng Bắc Kỳ ni, nghe hổng được".

Chng ti bảo nhau như thế, rồi cng cười ph ln, cng lm cho b tức đin người. Ci đui g cng vỗng ngược.

Đại để xm ti l như vậy. Nhưng d l người miền no, ni giọng no, phong tục tập qun no đi nữa, một khi đ thnh dn xm ti, họ đều trở thnh thn cận, hng xm, đm bọc, gip đỡ nhau rất tận tnh những khi tối lửa, tắt đn. Họ thường ni chữ nghĩa thnh hiền với nhau khi c dịp gip đỡ qua lại:

- Nhứt cận thn, nh cận ln m!"

Nhất l sau những vụ hỏa hoạn khủng khiếp. Tất cả lng đều trắng tay. Chy nh đ xảy rất nhiều lần. Lần no cũng điu tn, ra tro cả xm. Chy khng chữa được. Nh tranh, vch l ma h kh hanh, bn lửa chy bừng bừng tạo ra gi. Gi gip lửa chy cng dữ. Chỉ cn ko nhau chạy ra bờ biển trnh lửa. Đứng nhn b hỏa thiu rụi bao nhiu mồ hi, nước mắt trong pht chốc m đau lng. Mặc d ba bề bốn bn đều l nước. Nạn chy nh thường xuyn đến nỗi người dn trn Đầm (dn ở phố) kho nhau, mỗi lần ko nhau đng nghịt xuống đứng ở Lầu ng Tư coi chy nh:
- "Xuống Cồn coi lửa! Mau mau xuống Cồn coi lửa!"

Họ vừa ni thật, vừa ni li để đa.

Cc thổ ngữ v m sắc của cc dn tứ xứ như thế, cn giọng ni của dn Xm Cồn th sao?

Những người từng lang bạt kỳ hồ khắp nơi đ dừng chn lại lng ti, xem như chỗ đất lnh chim đậu, đ lập vợ, lập chồng, sinh con đẻ ci, bầy đn, th tử. Họ cưới qua, g lại con chu cho nhau, dần d những m sắc dị biệt đ tự lc no ha lẫn vo nhau tạo thnh một m ngữ ring biệt, vừa ngọng nghịu, vừa chả chớt rất kh nghe. Ci m giọng ny thường nghe ở cc lng chi lưới ven biển từ Vạn Giả Tu Bng cho đến Cam Ranh, C N.

Họ khng ni được vần r, vần tr, vần v, v vần a.

Chẳng hạn ci rổ, ci r họ ni thnh "ci giổ, ci gi'. Ci trn, ci trẹt họ ni thnh "ci chn, ci chẹt". "Đi về" họ pht m thnh "đi da". Đi v thnh "đi d".

Tụi trẻ con chng ti c đi học, nhờ thầy, c uốn giọng nn ni được "đi về nh ăn cơm" th những đứa trong xm khng đi học, lại nhi chọc chng ti l:

- Tụi n ni "tiếng v" bay ơi!(ni giọng c gi) Thay v chng ni "đi da nh ăn cum".

Dn Nha Trang chnh cống, đa số đều ni Cơm thnh "cum". Người ta thnh "ngừ ta". Cười thnh "cừ". "Đừng ni ăn cum, ngừ ta cừ" (Đừng ni ăn cơm, người ta cười)

Nhưng d cc thầy, c c ra sức uốn lưỡi, uốn giọng cho chng ti cch mấy cũng đnh b tay, bất lực trước vần a. Chng ti đều ni thnh e.

Một anh bạn, người Miền Nam hỏi ti:
- Anh Hai! Anh ở Nha-Trang sao ni giọng khng giống mấy người ở chung trại tị nạn với tui. Họ cũng l dn Nha-Trang m ni nghe lạ lắm. Họ ni":
- "Bữa nay khng c học "ke". Trại bữa nay pht "k", khng c pht "gh". (Bữa nay khng c học ca. Trại bữa nay pht c, khng c pht g)

Nghe hỏi, ti chợt nhớ ra hơn năm mươi năm về trước, ti l một nạn nhn đau khổ của chữ a ny. Số ba ti cứ ni thnh "số be". Hồi cn lớp Ba, thầy Thanh đ bỏ nhiều th giờ cố tập cho ti ni cho được "số ba, nước đ" m ti cứ gn cổ ht ln "số be, nước đ". R rng l ti ni số ba, nước đ m! Thầy c qu! Thầy muốn chọc con. Ti ni trong nước mắt.

By giờ nhớ lại, ti ph cười, bảo người bạn:
- "Khng phải dn Nha-Trang ni như thế đu! Mấy người đ l dn biển. Họ ở mấy lng chi, c ghe, vượt bin, nn mang theo giọng biển, chớ khng phải giọng Nha-Trang. Tao hồi xưa cũng ni y chang như họ vậy. Nhờ sau ny lưu lạc khắp nơi nn mới sửa được giọng đ chớ. Chắc chắn họ l những người đ ở một trong những lng ny: Bnh Tn, Cửa B, Chụt, Cầu Đ, Xm Cồn, Xm Bng, Lương Sơn, Đại Lnh ...

Chị Tm "lại ci" (by giờ ti phải gọi theo mọi người trong xm cho đồng nhất) c lẽ cũng "l gt giang hồ" nhiều nơi trước khi "cắm so" tại xm ti, nn ti khng thể nhận ra chị ở địa phương no. Thứ nhất l ci giọng ồm ồm, eo o của chị. Thứ hai l trong một cu chị lai vừa Quảng, vừa Bnh Định, Ph Yn v cả giọng miền Nam. N trộn hầm b lằng c "nẫu", c "lm en" v cả "chng đc ơi" nữa.

By giờ nghĩ lại, ti lấy lm tiếc, hồi đ sao ti khng đnh bạo ngồi tr chuyện với chị lu lu một cht để "phỏng vấn" chị đi điều cho thỏa tnh t m. Thật ra, hồi đ, t ai dm lm bạn với chị v đa số dn lng đều c đầu c đầy m tn, dị đoan v nặng thnh kiến với chị. Họ rỉ tai nhau hoặc cng khai ni ra rằng:

- "Ci thứ "lại ci" đi tới đu l mang theo tai họa chết người tới đ. Ai m dy với n l gặp điều xui xẻo".

Cả một xm đều ni như vậy. Mọi người đều nhn chị bằng cặp mắt e d, ngại ngng. Như thế th c ai m dm ln la với chị.

Chị tứ cố v thn. Khng một ai l họ hng thn thch, bạn b. Chị sống thui thủi v lặng lẽ. Nhiều lần ti thấy chị nhe răng cười với mọi người để lm quen, nhưng đp lại sự niềm nở l những ci ngut xo hoặc tảng lờ.

Những năm đầu chị lm mướn cho mấy b "rổi". Chị c sức khoẻ dẽo dai. Hai tay chị c thể bưng một rỗ rổi c nặng cở ba, bốn mươi k l. Chị bơi o ra ghe đậu giữa sng để bưng những rỗ c như thế vo bờ cho mấy b "rổi" ở nh qu thu chị. Ai muốn trả cng cho chị bao nhiu th cho. Chị khng đi hỏi nhiều t.

Dnh dụm được mấy năm chị mua được một xe hng phở. Chị khng bưng c mướn nữa. Chị bn phở.

Ci chuyện chị bn phở l duyn may cho chị m cũng l điều bất hạnh cho người khc...

Xm ti c nhiều người bn hng ăn, qu vặt cho cư dn trong xm v bạn hng "rổi" từ qu xuống, đn chờ mua c từ mnh ở biển về. Nhưng quanh đi quẩn lại chỉ c mấy mn "cy nh l vườn" như bnh căn, bnh xo, bnh canh, cho lng. Thỉnh thoảng đổi mn như bn b, m quảng, bn c, bn sứa...

Khng một ai biết nấu phở. Ngay M ti được mọi người xưng tụng l "D Bảy nấu đm" cũng khng biết cch nấu ra sao. Lu lu M ti cũng nấu một nồi phở để gia đnh đổi khẩu vị. Nhưng khi ăn, ngon th c ngon, vẫn khng cảm thấy mi phở. M ti nấu phở gi heo. Nấu phở b, mi mỡ b nồng nặc, ăn khng v. Muốn ăn phở, phải ln chợ Đầm, vo qun phở hiệu "Bnh Dn", trong ci ki-ốt đầu tin, đối diện với trụ sở Phường Đệ Nhứt Xương Hun, lm một t ba đồng, mới thưởng thức ci mi phở n hấp dẫn lm sao!

Trong số những gia đnh người Bắc di cư vo "cắm di" ở xm ti c gia đnh anh Xun Thủy l người đầu tin nấu v bn phở xe.

Anh Thủy người tầm thước, trắng trẻo, đẹp trai. Tuổi khoảng hai mươi lăm. Anh c gương mặt sng sủa, lộ vẻ thng minh, khc hẳn với người trong xm đều đen đa, chai sạm. Anh cng người bố gi, cứ qung su giờ chiều l đẩy xe phở từ đui cồn đi ln, vừa rao, vừa bn.

Mi nước phở bay ra lẫn theo trong gi, thơm ngo ngạt, thoang thoảng c mi thuốc Bắc, khiến ai cũng thm ăn, đng lc ci bụng đang chuẩn bị buổi cơm chiều. Chưa ăn m ci miệng đ ứa nước miếng. Trong đầu đ hnh dung ra t phở nng hi hổi, bốc khi với bnh phở trắng ngần, loang long nước bo, với những miếng thịt b ti đỏ tươi trn mặt, điểm thm mấy cọng hnh xanh c cả củ, cộng thm mấy khoanh ớt đỏ với mấy cnh rau quế tươi ri.

i chao! Phải nuốt nước miếng đnh ực một ci.

Từ đui cồn đến đầu cồn, tức Lầu ng Tư, anh bn lin tục tới chừng chn, mười giờ đm l hết sạch. Ngy no biển động, mnh khng ra khơi được, dn mnh khng tiền ăn, phở ế, bố con anh phải đẩy ln tận đường Nguyễn Bỉnh Khim, xm M O để rao bn.

Được chừng vi năm, gia đnh anh khắm kh thấy r. Con ci anh ăn mặc tươm tất, gọn gng. Hai đứa con gi anh đ ngy ngy m cặp đến trường Nữ Tiểu Học Nha Trang. Đứa học lớp Tư, đứa học lớp Ba.

... ...

Khng biết v ganh ăn, ght ở hay v l do no khc ti khng r, bỗng c tin đồn rĩ tai chuyền đi mau lẹ trong xm, đầu lng, cuối ng đều biết:
- "Cha con thằng Bắc kỳ Thủy bn phở thịt ch!"
- "Chao i! Thịt ch! Sao m gớm ghiếc vậy!"

Hầu hết dn xm ti l người Lương. Một số nh c bn thờ Phật. Họ rất sng đạo. Họ nghe lời cc Thầy hơn l tin Phật. Lấy thịt ch lm nhưn bnh bao cho cc Thầy ăn, bị tội sa vo địa ngục thứ mười hai, ngồi bn chng, đầu đội chậu mu l chuyện Mục Kiền Lin ai ai cũng thuộc nằm lng.

Ch l con vật dơ bẩn chuyn ăn c...

Trong xm nhiều nh nui ch, khng phải để giữ nh, canh cửa. C ch g m canh với giữ! Họ nui ch với mục đch bắt ch dọn vệ sinh cho những đứa b ị ra nh v liếm đt khỏi lau chi.

Vậy m, bấy lu nay cứ ăn phở thịt ch của thằng cha Thủy Bắc kỳ!

Mấy b gi chấp tay, lim lim mắt, miệng niệm Phật, mỗi khi anh Thủy cng bố đẩy xe phở đi ngang:

- "Thiện tai! Thiện tai! Nghiệp chướng! Nghiệp chướng!"

Lũ con nt th chạy theo xe h la:

- "Bắc kỳ ăn thịt ch con! Ăn nhằm ch dại chết cha Bắc kỳ!"

Trong xm c anh Bảy Phết l tay ba trợn, ngổ ngo. Anh v cng, rồi nghề. Nhưng anh sống thong dong như một ng hong con. Ngy ngy anh rong chơi hay m g đi khắp xm để đ lm vui. Anh ăn ni bạt mạng, hnh động lỗ mng với những kẻ anh khng ưa. Nhưng anh rất được lng b con trong xm, nhờ ci tnh mau mắn, nhặm lẹ gip đỡ b con của anh. Ai cũng biết anh l loại "ăn bm gấu quần đn b" nhưng họ cười dễ di, xởi lởi khi ni về anh. Mấy anh thanh nin đồng trang lứa chp miệng thm thm:

- "Tao m được như thằng Bảy Phết cũng sướng một đời. Người ta ni "của to" khng lo g đi, đng qu x l đng!

Tnh ra, lc ấy, Bảy Phết c tới cả thẩy năm b vợ. Nhưng Bảy Phết vẫn ở một mnh. Năm b kia khng biết ở đu. Người ta thấy mỗi ngy, một b thay phin nhau đến ở với anh, hầu hạ anh hết mực. Từ ăn uống phủ ph, coi cải lương, ht bng, sắm đồ đạc, đồng hồ, c r, quần o... nhất nhất đều đầy đủ.

Cơm no xong th b cởi.

Sng hm sau ra đi, nhường cho b khc tới tiếp tục bổn cũ soạn lại.

Bảy Phết chuyn ở trần để ph trương bộ ngực nở nang v thn hnh đầy những bắp thịt rắn chắc. Anh mặc chỉ c mỗi ci quần đi rộng ống. Anh m g đi từ đầu lng tới cuối xm. Ci "của qu" to v di như ci chy đm tiu lũng lẵng giữa hng, đnh qua, đnh lại hai bn bắp vế theo nhịp đi của anh. Những lc anh ngồi chồm hỗm theo di con g mnh đang đ, thằng nhỏ của anh cũng th ci đầu bng lưỡng ra khỏi ống quần để xem k. Thin hạ lc ny bỏ coi đ g quay qua chim ngưỡng ci "vưu vật" hiếm c trn đời ny. Đến lc pht hiện ra chuyện lạ, Bảy Phết đỏ mặt, đứng vụt dậy, ko ống quần xuống, cười bẽn lẽn nhưng cũng đầy vẽ tự ho.

...Một buổi chiều, trời mưa lm rm suốt ngy, mới hơn su giờ m đ tối mịt. Xe phở của bố con anh Thủy vừa đẩy đến giữa xm, cch nh ti độ năm chục thước th bị Bảy Phết ở đu xộc ra chận lại. Mặt anh đỏ ta, chắc đ v vi xị rồi. Anh hng hổ vung nắm tay chỉ mặt bố con anh Thủy ht lớn:

- "! Thằng Bắc kỳ! Sao my dm bn phở thịt ch cho xm tao ăn hả? Hả?"

Anh Thủy cng bố run lẩy bẩy thanh minh:

- "Đu c anh Bảy! Chng em đu c bn thịt ch! Anh đến m xem ny! Thịt b đấy chứ ạ!"

- "Thịt ch my dấu trong thng nước lo chớ đu! Bảy Phết ny biết ro trọi!"

- "Lm g c anh Bảy! Anh cứ đến xem! Nếu c cứ đnh chết chng em đi!"

Lc ny trẻ con, người lớn, ta tới bu coi mỗi lc mỗi đng. Tiếng con nt h la "Bắc kỳ ăn thịt ch!" cng lc cng lớn, khiến Bảy Phết cng hăng mu, cng hừng ch. Anh xăm xăm xp lại gần xe phở. Bố con anh Thủy cng run lập cập li ra xa. Bảy Phết đưa tay giở nắp thng nước xp, th mũi vo ht ht mấy ci, rồi lấy ci gi trụng bnh phở khua khua trong thng một lc, bỗng la lớn ln:

- "N b con, c bc, c ci đầu con ch trong ny n!"

Mọi người ồ ln một tiếng thật to. Đm con nt sợ xanh mu mặt.

Bảy Phết lui một bước, co chn đạp chiếc xe phở một ci thiệt mạnh. Xe phở lật nghing, ng chỏng gọng. Thng nước lo đổ o ra đất lẫn với thịt b, xương b, hnh l, rau , gi sống, ru x lch, t chn bể lổn nhổn. Trong ci đm hỗn tạp ấy c một ci vật g giống như một ci đầu ch đen thui nằm chỏng chơ, lồ lộ trong ci nh sng nh nhem của ngọn đn dầu lửa t m. Tiếng la ht, chửi bới của dn lng cng vang động. Ci khng kh hung hăng muốn đnh người cng kch thch, khiến bố con anh Thủy hốt hoảng, quơ vội đồ nghề quăng vo xe v lật đật đẩy về nh, đng cửa im ỉm.

Ba ngy sau, gia đnh anh Thủy dọn nh trn một chiếc xe ba gt, đẩy ra khỏi xm đi mất biệt. Khng ai biết anh dời đi đu. V mọi người mau chng qun lng chiếc xe phở cng gia đnh anh Thủy bn thịt ch.

Mi mấy năm sau, M ti học được cch nấu nước xp bằng xương b m khng bay mi mỡ b để b bn bn b v cả phở nữa. Lc đ ti mới biết l gia đnh anh Thủy bị ci oan Thị Knh. Ci vật đen đen nằm chỏng chơ năm xưa, trong ci nh sng nh nhem dưới ngọn đn dầu t m kia chỉ l ci ti vải, trong đ chứa ci b mật nh nghề để nấu phở b m anh Thủy đnh ngậm đắng nuốt cay ra đi, nhất định khng chịu mở ra để thanh minh với b con.

Trong đ c g b mật? Theo lời dặn d của M ti, anh em chng ti sau ny đừng theo nghề M ti nữa để khỏi khổ ci thn. M ti ni:

- "Cc con nn kiếm t chữ nghĩa để ci thn đở cực!"

V vậy, chng ti khng sợ cạnh tranh nghề nghiệp m dấu b mật lm chi. Ai thch nấu phở b th cứ theo như vầy... như vầy... m lm! (Chữ nghĩa trong Tn Đức Thư X) Xin xem tiếp hồi sau sẽ r!

Chỉ mấy thng sau khi gia đnh anh Thủy dọn đi, chị Tm bỗng khai trương một xe phở mới toanh. Cch trnh by trn xe y hệt của anh Thủy. Cũng miếng thịt b đỏ tươi treo tng teng bn cạnh b hnh xanh ngắt v miếng thịt ba chỉ luộc chn, bo ngậy. Một rỗ rau quế, gi sống, x lch, ng gai xanh mướt. Lẫn chnh giữa l mấy chm ớt chn đỏ. Tương đỏ, tương đen, x dầu, nước mắm, chanh tươi đều c cả. Mi nước xp thơm phưng phức khng thua g mi phở của anh Thủy. Ai cũng ngạc nhin tự hỏi khng biết chị Tm đang vc mướn cho rổi m học được nghề nấu phở Bắc hồi no vậy!

Cch nh ti một căn, một gia đnh người Bnh Định được thơ nh từ Đập Đ gửi v nhắn mau mau về lại lng cũ. Thơ ni, by giờ "nẫu" đang phục hồi nghề dệt vải tm, c ăn lắm. (Đập Đ l lng dệt vải nổi tiếng rất lu ở Bnh Định). Gia đnh ny bn nh cho chị Tm để về qu. Ni l nh chớ thực sự chỉ l một ci chi xập xệ bn m sng. Thế l chị Tm thnh chm xm của gia đnh ti v gia đnh chị Tư Ngỗ.

Xe phở của chị đặt ngay trước cửa nh. Hm no ế qu chị mới đẩy xuống đui cồn bn khuya. Chị bn rẻ hơn anh Thủy nn b con ngy no cũng chiếu cố nồng nhiệt. Gi no chị cũng bn. Trẻ con khng đủ tiền, một đồng cũng ăn được một t nhỏ. Tụi ti, tối tối, cũng ra ku vi t đem v nh ăn chớ khng ngồi chồm hỗm trn con ngựa chị đặt trước xe. M ti nếm thử nước xp, chp chp miệng mấy ci rồi ni:
- "Ton l bột ngọt! Hn g bn rẽ l phải! Tụi my ăn nhiều sẽ mỏng bao tử đ!"

Rồi b th thầm dặn:
- "Nghề lm ăn của người ta! Cc con chớ ni tm lum ra ngoi m tội nghiệp!"

... Hai năm lin tiếp, su mươi, su mốt, ghe mnh mất ma, ngy no ghe cũng về lưới kh. Những bầy c cơm, c nục, c sơn, c chuồn, c suốt... khng biết biến đi đu hết. Đầu nậu (chủ ghe) lỗ tiền sở hụi, đnh phải đậu ghe ở nh vi tuần chờ hy vọng. Li phụ, bạn nghề, bạn qua lồ trơ mỏ. Gia đnh vợ con xơ rơ, xc rc. Ba ti thường ni:

- "Ci nghề biển l nghề bạc đi! Tiền bọt biển, c nay, chưa chắc c mai. Ngy no hn di nhng nước l ngy đ c tiền ăn uống thả dn. Ngy no hn di kh l ngy đ trơ mỏ.

Nhưng hai năm liền, ngy no di cũng nhng nước, m vẫn khng đủ c để chia cho bạn ăn, ni chi tới chia tiền. Thế th cn tệ hại hơn nhiều! Nhiều người phải năn nỉ đầu nậu xin lấy tiền "khống" ăn trước, hẹn trả lại ma sau. Tiền "khống" giống tiền bn la non ở nh qu.

Mấy người gi cả thiếu ăn, bệnh tật khng tiền mua thuốc, lần lượt nối gt nhau về trời. C thng đưa đm đến hai, ba người. Nhưng dn trong xm khng chịu tin người chết v tuổi gi v bệnh tật. Họ đổ riệt cho "thằng cha lại ci" đ đem lại xi quẫy cho xm.

Chị Tư Ngỗ th thầm:

- "Tại thằng "lại ci" đ chớ khng ai hết. Hồi giờ lng mnh đu c chết nhiều dữ vậy!

Thm Đảm, vợ ch Đảm thợ may, ở đối diện phụ họa:

- "Tui đ ni m! Chỗ no c "lại ci" l chỗ đ xui tận mạng!

Vợ Ng Thuẩn ở nh xo bn, phn vn:

- "Lm sao by giờ? Chẳng lẽ đuổi n đi? N ở đy đ mấy năm rồi, đu c chuyện g?"

B Đấu gi c cục bứu to ở cổ, vừa nhai trầu bỏm bẻm, vừa than thở:

- "Trời phạt, trời hnh, kh m trnh được. Rng m ăn chay, niệm Phật mới mong trnh khỏi tai ương!"

Nhưng mấy b chỉ xầm x với nhau chớ khng dm ni ra lời trước mặt chị Tm. Nhiều buổi x xế, bng mt nh ti vừa ng xuống sn xi măng chừng ba thước, cc b tụ trước nh ti, người ny đ đầu ngươ kia, bắt ch cho nhau, thnh mấy dy di. Vừa bắt ch, vừa ni chuyện rm ran. Tiếng cắn ch trong miệng lụp bụp lẫn tiếng hnh, tiếng tỏi, ch người nọ, bai người kia, một hồi cũng quay sang chỉa mũi di vo chị Tm. Ti ngồi học bi trong cửa sổ, ngứa miệng ni leo:

- "Mấy Bc ! Mấy người chết trong xm mnh tại họ gi qu m bị bịnh nữa. Chớ đu phải tại chị Tm! Ni vậy tội cho chị".

Ni chưa dứt cu đ c tiếng một b no đ t đi:
- "Mầy nhỏ biết g m ni! Mầy ni mấy người đ gi th chết, chớ sao mấy đứa nhỏ tắm sng cũng bị chết đuối?"

C người lại c khẩu:

- "Hay l thằng "lại ci" cho my ăn phở khng lấy tiền nn my bnh n?"

Ti biết l ni khng lại một đm đn b lắm mồm, lắm miệng đ nn đnh nn thinh. "Chng khẩu đồng từ, ng sư cũng chết". Huống hồ l ti, một thằng con nt. Huống hồ l chị Tm, thn c, thế c.

Chị Tm biết hết. Chị đ nghe hết. Nhưng chị giả bộ để giả dại qua ải. Chị cần phải sống. Nhưng no chị được c yn ci thn. Chị lại phải đương đầu với Bảy Phết.

Mới bảy giờ tối, ma h trời cn sng rực đằng sau dy ni, Bảy Phết đ chn nam đ chn xiu, đứng trước nh chị Tm ku ro, chửi rũa sm:

- "! Thằng cha Tm "lại ci" ra đy tao biểu! Đ.M my! Từ ngy my tới đy tới giờ, xm tao chết biết bao nhiu người rồi, my biết khng?"

Bảy Phết vừa chửi tục, vừa gục gặt ci đầu đỏ k, miệng hi nồng mi rượu đế. Đm con nt bu đng trước cửa. Đn b, con gi cũng ta ra. Nhiều người đứng chn trong, chn ngoi ở nh mnh, ngng chờ xem pha gay cấn sắp xảy ra giữa Tm "lại ci" v Bảy Phết y như chuyện anh Thủy Bắc kỳ lần trước. Bảy Phết đứng ngoi chửi rũa. Đm con nt đứng sau lưng h reo trợ oai. Chị Tm thủ trong nh khng dm ra. Hồi lu, Bảy Phết hăm dọa:

- "Đ.M my khng ra hả? Tao v, tao đốt nh my!"

Đm con nt h theo:

- "Đốt nh b "lại ci"! Đốt nh b "lại ci"!

Chị Tm hoảng hồn lật đật chạy ra, hai tay chắp lại, lạy Bảy Phết lia lịa:

- "Anh Bảy ơi! Lm ơn, lm phước tha cho em đi anh Bảy! Em lạy anh trăm lạy, ngn lạy, tha cho em, đừng đốt nh em m. Em no c tội tnh g!"

Khng biết v tnh hay qun trong lc đang xắt thịt, chị Tm trn tay vẫn cn cầm con dao bầu bn ngt, khi lạy, con dao cứ đưa ln, đưa xuống, nh dao loang long dưới nh đn lm Bảy Phết phải li xa khỏi cửa. C lẽ Bảy Phết cũng nhợn cơ trước thn hnh lực lưỡng của chị Tm khng thua g mnh v cả con dao bầu nữa.

Bảy Phết tuy ng ng, cũng ơn ớn, sợ chị Tm lm liều:

- "Thằng "lại ci" ny nổi đin cũng dm chm ẩu lắm nghe!"

Bảy Phết nghĩ thầm trong bụng rồi giả đ say hung, xiu qua, xiu lại vi ci, lảm nhảm chửi thm một hồi nữa rồi chệnh choạng bỏ đi. Đm đng tiu nghĩu, khng coi được mn cht hấp dẫn. Ai nấy đều tiếc hi hụi, tản hng.

... Thời gian tri qua, mọi việc rồi cũng m. Ghe mnh lại trng biển. C lại đầy khoang. Mnh Thường, mnh Si, mnh Bng, mnh Diệu... ni chung tất cả ghe mnh khc trong xm đều "khẳm". Dn lng ti lại sung tc, dồi do. Hng qun mọc ra rất nhiều. Sng cờ bạc nổi ln cũng lắm. Thin hạ đua nhau sắm sửa đồ đạc trong nh, đi coi ht bng, coi cải lương, ăn qu vặt suốt ngy. Kinh tế trong lng theo nhau m kh ln. Xe phở chị Tm lại đắt khch hơn bao giờ hết. C hm mười hai giờ khuya m xe phở chị vẫn cn đng khch. Chị Tm vui vẻ tr chuyện rm rả với mọi người. Miệng ni, tay lm. Trụng bnh phở, xắt thịt, mc nước lo, thm cht nước bo, rắc cht tiu, vắt thm miếng chanh... Ai xin thm ci g chị cũng xởi lởi, vui vẻ theo yu cầu.

Quả thật, khi trong ti đầy tiền, người ta bỗng thnh Tin, thnh Phật. By giờ mọi người trong xm bỗng rộng ri, dễ di, khoan dung. Khng cn ai nhắc đến chuyện tai ương, xi quẫy nữa. Mọi người đều vui vẻ. Chị Tm cũng cảm thấy lng mnh cng thơ thới, hn hoan.

Dạo ny chị nghỉ bn ngy mng một v ngy rằm để đi cha cng Phật. Buổi sng chị sắm sửa nhang đn ln cha. Sm sẩm tối, chị chưng diện đi dạo phố. Chị mới "rp" một chiếc xe đạp hiệu "Ta Bo" co cạnh, chỉ đi trong hai ngy nghỉ. Chiếc xe chị o bế kỹ lưỡng nn lc no nước sơn cũng bng lộn. Chị đnh một bộ đồ b ba bằng vải "xoa" mu nu non. Chn đi dp "Lo" chớ khng mang guốc gỗ như trước. M đnh phấn hồng. Mi bi t son. Cục tc củ hnh được giắc thm một ci bng cc vng lm bằng vải. Chị dắt chiếc xe ra khỏi nh, tht ln yn nhanh nhẹn như một kỵ sĩ nh nghề. Chiếc xe "Ta Bo" nhẹ nhng chạy vun vt.

Mấy b lại xầm x:

- "Con mẹ Tm rượng đực!"

Mấy ng nhc nhc chm v:

- "Tụi tui thấy bả đi xuống biển kiếm "bồ"!

Một buổi xế nọ, Bảy Phết cng mấy ng bạn đ g xong, ko tới xin Ba ti được ngồi trước thềm xi măng nh ti để nhậu. Ba ti cũng vui lng. Bảy Phết ku vi qua xe phở:

- "Em Tm! Mc cho anh dĩa xu quch nhậu chơi!"

Tiếng chị Tm dạ một tiếng nghe ngọt xớt như trong tuồng cải lương.

Khi chị Tm bưng dĩa xương b đầy t hụ qua th đm Bảy Phết đ "lỳ tới ba lam" rồi. Rượu trắng "cng xi" bốn mươi lăm độ bắt rất mau. Mỗi người th tay bốc một cục xương b gặm từ ngoi v trong, sạch sẽ khng cn một cht thịt dư. Xong, họ chu mỏ ht tuỷ trong ống xương nghe chụt chụt.

Dĩa xu quch vơi đi một nửa th lt đế cũng vơi theo hai phần ba. Rượu vo lời ra cng rm rả. Mặt no cũng bắt đầu đỏ gay v tranh nhau, mạnh ai nấy ni, ồn o như ci chợ xổm. Chẳng ai nghe ai. Thnh lnh Bảy Phết dơ tay ra hiệu cho mọi người im lặng. Mắt liếc liếc qua chị Tm. Ngn tay trỏ để ngang bụng cứ chỉ chỉ về hướng xe phở. Mọi người đều ngưng ni nhn Bảy Phết đang c vẻ b b, mật mật chuyện g.

Mấy ci đầu chụm về pha Bảy Phết th thầm:

- "Chuyện g anh Bảy? Ni ra bọn ny nghe thử!"

Bảy Phết cũng nhỏ giọng:

- "Để tao ku dĩa xu quch nữa đ, rồi kể cho tụi my nghe chuyện động trời của thằng cha "lại ci". Tụi my sẽ cười bể bụng lun!

- "Thiệt hả anh Bảy!"

- "Hồi no "dị"!

- Ch! Anh Bảy "dị" m cũng rnh "b Tm" su cu chớ!

Cả đm nhậu lao xao, ho hức nghe chuyện c phần hấp dẫn. Vi người nn nng đưa tay vi chai rượu giữa sng nhậu rt thm cho mnh ly nữa, đnh ực một ci, ci ly hết sạch, đưa tay chi mp, chồm st tới Bảy Phết hối thc:

- "Lẹ lẹ đi anh Bảy! Anh lm bọn ny nng ruột qu!"

Bảy Phết hắng giọng gọi to:

- "Em Tm! Cho anh dĩa nữa với lại t hnh củ, thm mấy tri ớt xim nữa nghe! Xu quch của em bữa nay ngon tận mạng đ em Tm !"

Chị Tm lại dạ một tiếng ngọt hơn ma li. Chữ dạ ko di, phần sau m hưởng cng đi ln nghe mi như ht bội.

Đm nhậu cười ph ln như giặc. Chị Tm bưng sang một t xương v một dĩa hnh ớt. Miệng cười chm chm, mắt liếc Bảy Phết ra vẻ tnh tứ lắm.

Chờ cho chị Tm về lại xe phở, Bảy Phết bắt đầu:

- "N! D một ly nữa rồi nghe chuyện mới đ!"

Ly no cũng trn đầy. Năm su cnh tay cng giơ ln cụng ly cốp cốp, rồi cng nhau ngữa cổ đnh "trt" một ci, cạn tuốt. Người th kh, người th kh một tiếng thiệt l đ. Bảy Phết bắt đầu, giọng nho nhỏ vừa đủ nghe:

- "Rằm thng trước, cch đ một ngy, tao ngồi ăn phở một mnh, vắng khng c ai, thằng "lại ci" gạ gẫm tao đi chơi với n. N ni:

- "Anh Bảy ! Tối mai anh đi nhậu bia với em được khng?"

Nghe ni uống bia l tao biết trng mnh rồi, nhưng lm bộ ni khng c tiền. N ni:

- "Em bao m! Lu lu em bao anh một lần khng được sao!"

Tao khoi ch tử trong bụng. Tao hỏi đi lm sao? N ni:

- "Đng bảy giờ, em đạp xe đi trước, đợi anh ở Lầu ng Tư, anh đạp xe đi sau để khỏi ai thấy hai đứa mnh đi chung. Rồi mnh ln chỗ khch sạn Đng Nam nhậu ph lấu với bia. Xong mnh ăn m honh thnh".

Nghe tới đ l tao chảy nước miếng rồi nn gặt (gật) đầu ừ đại.

Bữa đ tao nhậu thả dn. Bia con cọp tao lm năm chai. Đi đi mấy lần. N! Ph lấu ở Đng Nam ngon hết xảy nghe tụi my. M honh thnh, tao lm hai t. No n xong, thằng chả rủ tao xuống biển ngồi hng mt, ni chuyện tm sự chơi.

Tới đy, Bảy Phết ngừng lại, bốc một cục xu quch, nhe răng gặm. Hết bn ny, trở qua bn kia, mt nghe tp tp. Chi hai tay vo ống quần, từ từ rt thm một ly nữa. Nhn một củ hnh bỏ v miệng, thm tri ớt xim, Bảy Phết nhai ro rạo trong miệng. Hớp nửa ly, rồi đặt xuống, mắt ng qua chị Tm.

Chị Tm ny giờ đứng bn m ci tai hnh như cố vểnh về pha đm nhậu, để rng nghe họ ni ci g, m cứ thấy hết người ny, đến người kia, nhn mnh rồi cả đm cười rộ ln.

Bảy tm cặp mắt th l nhn Bảy Phết chờ đợi, sốt ruột. Bảy Phết cứ lờ đi. Lại bốc thm cục xương nữa. Ba Thuẩn th tay ra chận lại:

- "N anh Bảy! Tụi tui nhường hết t xương ny cho anh đ. Nhưng anh khoan ăn đ! Đến ci hồi gay cấn m anh ngưng lại, hết ăn rồi uống. Hết uống rồi ăn. Sao anh chơi c vậy? Đ quả con cc!" - Ba Thuẫn vừa năn nỉ vừa văng tục.

Đm nhậu lại lao nhao đồng tnh. Bảy Phết cười khục khục trong cổ họng:

- "Ny giờ tao lo kể, khng ăn được miếng no, uống ly no! Tụi bay vừa nghe chuyện, vừa ăn, vừa uống, sướng thấy mẹ, cn đi g nữa!"

- "Thi thi! Tụi tui dnh phần cho anh đ! Được chưa! Kể tiếp đi!"

- "Ừ! Kể th kể! Để tao lm hết ly ny đ!"

Bảy Phết tủm tỉm cười kể tiếp:

- "N rủ tao xuống ngồi ở bi ct gần Ty Bưu Điện, st mực nước. Trăng ln cao khỏi hn Yến, sng lắm. N ni Nam To, Bắc Đẩu lung tung. Tao ng ng. Gi mt hiu hiu muốn ngủ. Thnh lnh n quay qua m tao chặt cứng. N ni n thương tao từ lu rồi. N trch tao v tnh khng để tới n. Tao ngồi chết cứng, cố gỡ m khng ra khỏi hai cnh tay n. N hun chn chụt ln mặt tao. N biểu tao thương n. N lo hết cho. Tao cứ việc ăn đi chơi lp ba ga.

C tiếng bụm miệng cười hộc hộc trong cổ. C tiếng khoo hng:

- "Chắc anh Bảy chịu ci rụp chớ g! Sướng qu tay m!"

Bảy Phết trợn mắt nhn về anh chng vừa ni:

- "Sướng ci con khỉ kh! My muốn khng? Tao "bt s" cho my!

- "Thi, thi! Hổng được đu! Ni giỡn với anh chơi cht m! Kể tiếp đi anh Bảy! Rồi sao nữa!"

Bảy Phết đnh trt một ly nữa, chi mp, kể tiếp:

- "Tao trn mnh chịu trận. N tưởng tao chịu n như nai chịu đn nn cng lm tới. N đ ngữa tao ra. N th tay trong lưng quần tao lẹ như mấy thằng mc ti, nắm cứng thằng nhỏ của tao".

Tiếng cười ph ln rần rần. C người vừa ngụm hớp rượu trong miệng, cười hộc ln, phun ra như mưa vải xuống đầu những người ngồi đối diện.

Tiếng xuỵt xuỵt bắt im lặng của đm đng, tiếng hối thc cho mau đến hồi gay cấn:

- "Sao nữa anh Bảy! Ti chịu anh ở chỗ ny đa!"

Bảy Phết cười sặc sặc lẫn chửi thề:

- "Đ m! Thằng nhỏ của tao tụi mầy biết rồi chớ g! Vậy m lc n nắm, tao vừa nhột nhạt vừa nổi da g, n teo lại bằng ngn cẳng ci chớ mấy. Tao giựt tay n ra khỏi quần rồi đứng dậy đạp n một đạp t ngữa. Trong khi n hả họng, trợn to mắt nhn tao, tao dắt xe chạy ln đường nhựa, dng tuốt về nh. Tao cn nghe n ku vi sau lưng "Anh Bảy ! Em thương anh thiệt m".

Bảy Phết chấm dứt cu chuyện bằng một cu gọn ln:

- "Thương ci mụ nội tui, chớ thương ci đch g!"

Ba Thuẫn chưa thoả mn:

- "Anh Bảy lc đ sao khng m lại coi thử n l con chim hay l ci bẹp?"

- "Tao nổi da g đầy mnh, lo dọt lẹ chớ ở đ m m!"

Lc ny mọi người mới bật ra cười hả h. Ba ti ngồi uống tr bn trong cũng lắng tai theo di cu chuyện kỳ th, ngẵng đời của Bảy Phết. ng bước ra vừa cười, vừa ngầy Bảy Phết:

- "Phết ! Mầy cũng qu đng! Tội n chớ! N đi mầy ăn uống thỏa thu, n c rờ đi cht cũng chẳng mất mt g, sao my đạp n một ci qu mạng vậy?"

Bảy Phết gi tai phn bua:

- "Ch Hai ! Ch khng biết đu! N nhột nhạt v gh gh thấy mẹ! Hổng tin, bữa no ch Hai để n rờ thử một ci l biết liền h!"

Ba ti cũng ph cười ci cch ni bổ bả của Bảy Phết. ng giải tn đm nhậu:

- "Tầm bầy, tầm bạ ci thằng ny! Thi nhậu đến đy đủ rồi! Bọn by hốt hết mớ xương liệng xuống sng để ruồi khỏi đnh hơi bu lại".

Đm nhậu vừa dọn dẹp mm nhậu vừa cươ khoi tr. Ti khng thấy ai trả tiền hai t xu quch m cũng khng thấy chị Tm đi.

... Năm su mươi hai, ti rời lng đi học xa. Rồi đi lm việc. Năm bảy mươi, ti được thuyn chuyển về Nha-Trang, nhưng ở trn phố. Thỉnh thoảng chở vợ con về xm, thăm Ba, M ti. Ti gặp lại chị Tm v cũng đi lần ngồi ăn phở của chị. Mặc d by giờ so với những nơi khc ti đ từng ăn qua, phở của chị khng snh bằng, cả chất lượng lẫn vệ sinh. Nhưng ti vẫn cảm thấy một tnh cảm thn thương, gần gũi, đậm đ trong t phở chỉ c vi miếng ti lo to khng gn, khng sụn, khng nạm, khng gầu... Ti ăn t phở của chị ngon lnh hơn bao giờ hết, d vẫn biết nước lo chị nấu "ton l bột ngọt" như lời M ti nhận xt.

C lẽ chị biết ti by giờ l thầy gio (duy nhất trong lng) nn đặt biệt tỏ ra qu mến hơn. Chị ku ti bằng anh Hai chớ khng ku ch Hai như trước nữa. Vợ ti nghe ti kể chuyện về cuộc đời của chị, nn thỉnh thoảng cũng đa chị vi cu:

- "Chị Tm ! Chị bn rẽ đặc biệt cho ảnh coi chừng lỗ vốn chị đ nghe!"

Chị Tm cươ ngoản ngoẻn:

- "Dạ đu c chị Hai! Lu lu anh chị về thăm hai Bc, ăn dm em t phở, em cm ơn. Thm vi miếng thịt cho anh Hai, đu c nhằm nh g ba ci lẻ tẻ! Tnh cảm anh em trong xm mới qu m! Phải khng anh Hai?"

Vợ ti được thể, đa dai:

- "Đ, đ! Chị Tm thương anh rồi đ!"

Chị Tm lật đật xua tay:

- "Hổng c đu! Anh Hai l người c học m! Anh Hai l người đứng đắn! Chị Hai đừng c nghi oan cho ảnh m chn bay, dĩa bay, em hổng c chịu trch nhiệm đu nhe!"

Chng ti muốn cười ph ln trước cu ni của chị m rn nn khng dm cười.

... Thời gian sau, ti thấy chị c nui một b gi mấy thng tuổi. M ti cho biết con Tm mới xin đứa con lai của ai ở trn phố. Khng biết con "nhm" no lấy Mỹ, đẻ con, rồi bỏ lại nh thương.

Chị thương con b lắm. Ci cch thương con, cng muốn lm mẹ của chị cũng l một tr vui cho cả xm cười nhạo chị. Chị cho n b bằng bnh nhựa c nm cao su. Nhưng chị cũng giả bộ vạch o ra, ấn đầu con b vo ngực, cũng giả bộ ơ:

- "Ờ, ờ! Con ngoan! M cho con b nghen! Ngoan ngoan! B đi con!"

Rồi chị rung rung con b trn tay, ru n ngủ bằng ci giọng ồm ồm:

u ơ ... V dầu tnh bậu muốn thi,

u ơ ... Bậu gieo tiếng dữ cho rồi bậu ra,

u ơ ... Bậu ra cho khỏi tay choa,

ci xương bậu nt ... ơ ...

Ci xương bậu nt, ci da... ầu ơ ...

ci da bậu mn ...

Bảy Phết đi ngang chửi đổng:

- "Tổ b thằng lại ci! V mm đu cũng by đặt vạch o, b đi con, b đi con! Con! Con ci con c... tao đy n!"

Chị Tm xua xua tay ra hiệu cho Bảy Phết đừng ni lớn tiếng lm con b thức dậy:

- "Anh Bảy lm ơn! Em n đang ngủ!"

Rồi chị lại rung rung con b ht tiếp. Mắt th ng Bảy Phết ra vẻ hờn trch:

Ầu ờ ... ơ Gi đưa bụi chuối sau h,

Ầu ờ ... ơ Anh m vợ b ...

Ầu ờ ... ơ ... Anh m vợ b, bỏ b con thơ!

Bảy Phết chắp tay sau đt đi tuốt.

Mấy năm sau con b lớn dần, chị lm giấy khai sanh cho n v đặt tn l Nga. Hng xm thắc mắc:

- "N l Mỹ lai, sao my khng đặt tn l Mỹ, m lại đặt tn Nga vậy Tm?"

- "By giờ người ta đi lm sở Mỹ nhiều. Đi lm đĩ cũng nhiều. Đẻ tưới hột sen ra, bỏ đ, thất nhơn thất đức. Tui đặt tn n l Mỹ, người ta cho tui l lấy Mỹ sao ? Cho nn tui đặt n l Nga khỏi sợ hiểu lầm!"

Chị l giải gọn ơ. Chị cũng khng thm để đến mấy b đang quay mặt chỗ khc cười chm chm.

Con b l ni Mỹ trắng, nn n c mi tc vng mềm mại. Đi mắt xanh lơ. Ln da trắng trẽo. Nhưng n khng giống như trẻ con Mỹ trong xi n, mập mạp, trn trĩnh, hồng ho, m ốm tong ốm teo. Hai cnh tay, hai ống chưn như cy sậy. Đặc biệt l ci miệng nhọn hểu. Hai ci mi cứ chu lại khi ni chuyện, giống như ci mỏ diều hu. Trẻ con trong xm khng ku n l Nga m cứ gọi xch m l con Diều Hu. Từ đ chết ci tn Diều Hu.

Con Diều Hu cng lớn cng lm biếng v hỗn xược. Suốt ngy n rong theo đm con gi trang lứa ra bờ biển, chun xuống mấy ci chồ (sn nh) để chơi "chắt nẻ" hoặc đnh bi tứ sắc. Chị Tm khng nhờ cậy g được n. Đến bữa, n mới m về ăn ba hột no bụng rồi dng thẳng. Chị Tm bận bịu với xe phở khng đi đu được v cũng chẳng c th giờ dạy dỗ n. Nhiều lc cần cấp điều g, chị ra giữa đường ro:

- "Bớ ba hồn, chn va con Diều Hu! My ở đu, về đy tao biểu cht!"

Chị phải ro hơn chục lần mới thấy mặt n l ra khỏi đường luồng nh thm Đạm thợ may. Chưa thấy n m đ nghe tiếng n tru tro, chửi lại chị Tm:

- "B "lại ci"! B ku ro tui ci g?"

Chị Tm tức đin người, qut rống ln:

- "Con H B! My dm ni tao vậy hả! My về đy! Tao vặn họng my, tao x xc my, cho my chừa ci thi hỗn xược!

- "B vặn họng b đi! B "lại ci"! B quỉ sứ L B, Chng Năm, Ngũ Vị!"

N trả treo, chửi lại chị bằng những tn thần linh dưới nước m dn biển thường dng để rũa nộp lẫn nhau khi c hiềm khch. Chị Tm vớ lấy cy chổi ch xng tới, chưa kịp giơ ln, n đ như con chạch, luồn vo đường luồng biến mất. Tối mịt mới về nh. Lc ny chị Tm cũng đ ngui giận. Lại m, m, con con ngọt ngo tnh mẫu tử.

Năm bảy lăm, "Cch mạng về", "giải phng" hầu hết dn lng ti. Ai ở đu th phải về qu nấy. Lần ny dở nh ra đi vĩnh viễn, chớ khng cn chờ ma Xun, biển bồi, cất nh trở lại. Ai khng muốn về qu mnh th Phường cho xe chở đi lập nghiệp ở Nhiễu Giang, xy dựng đời sống mới, văn minh. Gọi văn hoa l đi "Kinh tế mới".

Chị Tm, khng qu qun để về, nn ưu tin "trng tuyển" đợt đầu. Chị khc b lu, b loa khi hay tin mnh "được trng tuyển". Chị m con Diều Hu khc ngất ln từng hồi. Chị khng chịu dở nh theo lệnh du kch. (Mấy thằng nhc con du thủ, du thực, x vải đỏ quấn ở tay, lượm sng M16 ngoi đường, mang trn vai, đi nghnh ngang xưng l du kch phường) Chị kha cửa lại, giao cha kha cho chị Tư Ngỗ, nh bn cạnh, nhờ coi chừng dm. Chị dắt con Diều Hu ln xe "boa lua" cng đm người trong xm. Ai nấy đều nước mắt, nước mũi rng rng.

... Su thng sau, chị cng một số người, bỏ vng kinh tế mới trốn về lại. Chị tuyn bố th chết tại đy chớ khng đi ln đ nữa. Chị kể lại bằng giọng uất ức:

- "Đ. M. n chớ. N gạt mnh đi kinh tế mới. N ni Đảng, Nh nước lo hết trơn, hết trọi rồi. C nh cửa, trường học, trạm x, chợ ba. Ln đ chỉ cng nhau lo sản xuất thi. Gạo Nh nước sẽ pht khng cho su thng. Đến nơi, n thả mnh xuống một đm rừng mịt mng rồi pht cho mỗi người một cy rựa, biểu đi chặt cy lm nh. Mọi thứ n hứa khng thấy đu hết. No muỗi, no vắt. Cn sợ beo hm, rắn rt nữa chớ. Mấy b coi n! Mới mấy thng m ghẻ đầy mnh. Khng c thuốc xức. Hi bậy mấy ci l đắp ln cho đỡ ngứa".

Chị vừa ni vừa xăn ống quần, tay o ln cho mọi người coi ghẻ. Con Diều Hu by giờ ốm nhom như con c ma. N đứng lủi thủi trước cửa nh, mặt my ngơ ngc.

... Năm tm mốt ti cải tạo về, khng nh cửa, nn phải về lại Xm Cồn, t tc nh cha mẹ một thời gian. Ti gặp lại chị Tm. Chị tiếp tục bn phở như xưa. Hỏi thăm chị. Chị bảo:

- "ng vua cũng thua thằng liều". Anh Hai biết khng? Tui liều mạng với tụi Ủy ban Phường. Tui ni muốn chm, muốn giết g cứ việc. Nhất định tui khng ln trển nữa. Tụi n hăm dọa cho tui đi cải tạo. Tui chịu liền với điều kiện giao con Diều Hu cho Phường nui. Tụi n tng thế phải chịu cho tui ở lại chơ".

Rồi chị hạ giọng:

- "Anh Hai mới ở t về nn khng biết! By giờ ci tụi lm ẩu hồi VC mới v bị đuổi hết rồi. Hai ci thằng du kch bắt anh đ, con thằng Chống cụt gi, ci nh xo xo trước mặt đ chớ ai! Anh bị bắt mấy thng th hai thằng con lo Chống bị cng an bắt về tội hiếp dm con gi người ta ngoi bờ biển rồi giết chết phi tang. Ta n xử bắn thằng anh, thằng em ở t chung thn. Quả bo nhn tiền m! Đng đời, đng kiếp qun ch m!"

Chị Tm cng kể, cng hăng. Ti th mới thot từ địa ngục ra nn hy cn run sơ trước lũ đầu tru, mặt ngựa chực chờ nn chỉ lắng tai nghe, khng c kiến. Chị Tm mắng nhiếc một hồi rồi sực nhớ ra điều g lại kể tiếp:

- "Anh Hai cn nhớ ci đống nh họ Ng pha trước nh anh khng? Ci đống Ng L..., Ng C..., Ng Thuẩn, Ng Bnh, Ng Bột đ. Đống đ c thằng ch l Ng Bền đi tập kết mấy chục năm ở ngoi, tưởng đu chết tan thy rồi, ai ngờ lo l l xuất hiện dẫn theo con vợ Bắc kỳ mi vẫu, răng h về".

Chị Tm thấy ti chăm ch nghe nn cng cao hứng, chị mc thm nước xp nng cho ti rồi nhắc:

- "Anh Hai cứ ăn cho nng! Để tui kể chuyện ci lo khốn nạn Ng Bền cho anh nghe. Hồi lo mới về, đầu đội nn cối, chưn đi dp ru. Đi đu cũng k k ci "bị dết" bằng vải ka ki Nam Định, chớ khng được ci xắc cốt bằng nhựa đen Trung Quốc đu. Lc no lo cũng ni: "Ơn Bc, ơn Đảng" ở cửa miệng giống như mấy b xm mnh đi cha ni m Phật, m Phật vậy. Xm mnh ai ai cũng ngn lo. Thấy lo lng chng lại gần l người ta lnh xa. Lo v nh ai cũng tự tiện đi tuốt ra đằng sau, giở lu gạo ra coi rồi ph bnh nh ny tư bản, nh kia tiểu tư sản, phải cho đi cải tạo hết mới được. Nh bc Hai ở bển cũng bị lo ra sau giở lu gạo ra coi. Lo cn ni nh Bc Hai bữa no cũng ăn cả k l thịt b với lại bốn năm ci gi heo".

Chị lại chp miệng chửi:

- "Ci đồ khốn nạn! Ngu như con ch! N biết Bc Hai bn bn b gi heo hằng ngy chớ đu phải mua về ăn m n ph bnh l tiểu tư sản bc lột".

Rồi chị tot miệng ra cười kể tiếp, lc no bắt đầu chị cũng lặp lại cu: "Anh Hai biết khng?"

- "Anh Hai biết khng? Lc đầu lo mới về, đống nh họ Ng, anh em thằng Thuẩn, thằng Bnh, thằng Bột xun xoe, h hửng ci mặt hất ln trời, ra vẻ ta đy c người nh lm cch mạng. X! Cch mạng g ci thứ đ! Cch ci mạng thằng cha n th c!"

Chị lại chửi thề một cch thoải mi. Chửi xong lại tiếp:

- "Mới ngy đầu, anh em đống nh Ng đn tiếp ng ch rnh rang, om xm cho cả xm biết, để ra oai với người trong lng. Chu cha! Tụi n đi đằng ng ch, b thm du Bắc kỳ răng h với đm con nt mất dạy no g, no vịt, ăn uống phủ ph. Lo Bền cn được uống bia Con Cọp nữa chớ! Anh em thằng Thuẩn, Bnh, Bột hớn hở ci mặt thấy m ght. Tụi n cứ bu theo lo Bền hỏi hết chuyện ny đến chuyện nọ, như đi theo Bc Hồ ra sao, đến chuyện vượt Trường Sơn đnh Mỹ cứu nước ra sao theo ci kiểu mới học lm được trong mấy bi ht Trường Sơn Đng, Trường Sơn Ty m mấy ci loa ở Phường ngy no cũng ra r điếc con ry".

Đến đy, chị bỗng ngưng lại, cười hộc ln một tiếng thật to, c vẽ khoi ch điều g sắp xy ra bất ngờ. Chị ni:

- "Anh Hai biết sao khng? Trong lc anh em thằng Thuẩn cứ hỏi lung tung th lo Bền cứ ngồi xĩa răng lm lơ, khng trả vốn, trả lời g cả. Cuối cng khi ra bn uống tr, lo ku hết cả nh ba anh em thằng Thuẩn, Bnh, Bột đứng sắp hng trước mặt lo. Ai cũng tưởng lo sắp đem cho qu cp g qu gi từ ngoi Bắc v. Ai d lo ph bnh: - "Nhn dn ta mới đnh Mỹ xong, đang cn nhiều kh khăn. Chng my ăn g, ăn vịt như thế l khng tốt. Đầu c hy cn tư bản, tiểu tư sản. Từ ry phải kham khổ với nhn dn. Như thế mới học tập theo gương Bc, sống giản dị, cần, kiệm, lim, chnh". Ối! Lo ni c pho, c phch, c giăng, c dấm, c văn, c vần đến nổi nước miếng đng cục hai bn mp. Vợ chồng con ci nh anh em thằng Thuẩn đứng h miệng, mở mắt to ra, sững sờ trước sự ngược ngạo lạ đời của lo ch mắc dịch. Tui nghĩ chắc l tụi n tức i mu chớ khng phải chơi".

Chị lại cười to thnh tiếng:

- "Tui nghe ci giọng ni của thằng chả cũng thấy ght. Ci thứ đồ ngu dốt m hay bắt chước. Ci g thằng chả cũng ni đệm đng sau chữ "tốt" hay "khng tốt". Lo giả giọng Bắc kỳ "tốt" thnh "tot". "Thế l "tot" đấy". "Thế l khng "tot". Thiệt nghe m ứa gan. Nhn ci bản mặt b b của lo m muốn loi một loi cho sặc mu".

Thấy ti vừa ăn xong, chị đưa tay đỡ lấy ci t v trao cho ti ly nước tr nng rồi ni tiếp. Lần ny c lẽ l đoạn hấp dẫn hay sao m chị c vẽ khoi tr ra mặt:

- "Anh Hai biết kết cục ra lm sao khng?"

- "Lm sao ti biết được chị Tm!"

- "Ờ h! Tui qun mất l anh đi ở t biệt tăm chớ!"

- "Chị cứ kể hết đi! Ti nghe hay lắm. By giờ lo cn ở đy khng?"

- "Cn ở đy! Nhưng khng phải ở trong nh thằng Thuẫn nữa. Tụi n đuổi lo đi rồi!"

- "Ủa, sao vậy chị Tm?"

- "Chuyện thắc cười lắm! Anh Hai uống tr đi! Từ từ tui kể cho nghe".

Chị kể tiếp:
- "Sau lần bị ph bnh như tt nước v mặt, bọn thằng Thuẫn, Bnh, Bột nghĩ cch trả th cho hả tức. Mấy ngy liền sau đ, khi ăn cơm, chng dọn cho vợ chồng con ci lo ch một mm ring ở trong nh. Tụi n ăn mm ring trước thềm. Mm tụi n th cơm trắng, c thịt đầy đủ. Cn mm lo Bền th chỉ c rau muống luộc, dĩa c pho muối mặn, ăn với cơm độn khoai lang kh. Chỉ hai lần ăn, l mụ vợ răng h của lo chửi tong ln. Ci giọng Bắc kỳ của mụ to như ci loa Phường, cả xm đều nghe hết. Mụ li thằng chồng ra m chửi:

- "Tin sư nh anh! Anh l ci ch g! Anh chỉ n thằng "anh lui" về "hiu". Anh n cn bộ g m by đặt đi ph bnh người ta. Chu "l" qu anh, qu gia đnh ta, chng n tốt như thế, chng n đi ta như thế m khng biết cm ơn "nại" cn đi ph với bnh. Tư bản với tiểu tư sản. Anh dốt bỏ mẹ đi! Biết ch g đường "nối" với "nị" Bc Hồ m "li".

Ni đến đy, chị khng giả giọng Bắc nữa, m trở lại giọng ồ ề:

- "T ra lo chỉ l thằng đi chợ nấu ăn cho một đơn vị no đ. Họ gọi l "anh nui". Hồi xưa lo hoang đng chi địa, bị gia đnh đnh đuổi, lo m v Hố Du sau Thp B đi theo Việt Minh rồi tập kết ra Bắc hồi năm tư. Lo dốt khng biết chữ A chữ B nn người ta cho lo đi chợ nấu ăn. Ở đ một thời gian lo lấy mụ vợ răng h ny, mụ cũng l "chị nui". Mụ xấu qu, đ đen lại cn mi vẫu, răng h nữa, nn khng ai thm. Gần bốn mươi, cực chẳng đ, mụ mới "đăng k, quản l" đời lo Bền. Lo Bền sợ mụ một php. Mụ chửi lo suốt ngy hm đ. Mấy đứa con cng dm ra mm cơm của bọn thằng Thuẫn, thm thuồng bao nhiu, mụ cng lồng lộn chửi lo bấy nhiu. Lo im thin tht. Chưa hết! Một tuần sau, tụi thằng Thuẫn tuyn bố, ch thm tự đi chợ nấu ăn, tụi n khng đi nữa. Mụ vợ phải mc hầu bao ra, mụ cng chửi hung".

Lo Bền ức lắm m khng biết phải trả th bằng cch no. Một hm mụ vợ tru tro:
- "Bố tin sư anh l ci đồ lo khot! Anh khoe với ti rằng l nh của anh trong Nam xy bằng gạch Ty, to lắm. Về tha hồ m ở. Ha ra nh l nh của người ta. Anh chỉ l ci thứ lng bng, ma c bng, ma c chớp, chẳng ci sự tch g. Lấy anh chỉ l vớ thứ của nợ bao nhiu năm giời!"

Nghe vợ chửi đến đy, lo sực nhớ ra l, nh ny lo cũng c phần, do cha mẹ để lại. Thế l lo ku mấy thằng chu ra, lo đi chia phần. Ai d lo đụng phải kiến lửa. Lo bảo:

- "Nh ny ngy xưa l của cha mẹ tao, tức l của ng b nội tụi my, để lại. Cho nn tao l ch của tụi my, tao phải c phần. Tụi my phải chia cho tao một gian để ở ".

Nghe đến đy ba thằng chu nhảy dựng ln:
- "ng ni ci g? Tụi tui nghe khng r!"
- "Tao ni l nh ny tao cũng c phần!" - Lo gằn giọng - "Tao được quyền ở đy! Bc Hồ ni "Khng c g qu hơn độc lập tự do". By giờ độc lập, thống nhất đất nước rồi. Tao c quyền tự do về nh tao ở! Tụi my nghe r chưa?"

"Thằng Bnh em kề thằng Thuẫn, được đi học tới lớp Nhứt, c văn ha hơn thằng Thuẫn v thằng Bột, nn ăn ni nghe trơn tru:
- " ! ng ni l nh ny l của cha mẹ ng để lại hả? ng cn nhớ ci nh đ khng? N chỉ l một ci chồ bằng tranh, bị sng cuốn đi từ tm đời vương rồi. By giờ ng muốn đi th ra biển ku H B m đi. Cn ci nh ny ba anh em tui lm lụng cực khổ mấy chục năm trời, dnh dụm mới cất được mấy năm nay. ng đi mất thy mấy chục năm khng gip được g cho ng b nội. By giờ về đy mới c mấy ngy, tụi tui đi vợ chồng, con ci ng ăn uống mập thy. Đ khng biết điều th chớ, cn bắt chước ci đồ cn bộ ngy tối đi ph bnh. By giờ cn đi chia nh, chia cửa! ng ni m khng biết mắc cở ci lỗ miệng".

Thằng Bnh ni một hơi, đỏ mặt ta tai. Thằng Thuẫn, thằng Bột đứng sau lưng, vỗ tay đm đốp, chm v:
- "Phải, phải!"

Lo Bền ngồi cứng họng. Hồi lầu lo xuống nước giả lả:
- "Ừ! Th ch ni vậy m! Cc chu thng cảm cho ch. Ch đi lm cch mạng bao nhiu năm cũng v nước, v dn. Nay cch mạng thnh cng, thắng lợi vẽ vang, ch mới được về qu cha đất tổ để thờ phụng ng b. Cc chu cũng thương m chia cho ch một gian để ch c nơi thắp hương cho ng b nội cc chu chớ".

Lần ny thằng Thuẫn ln tiếng:
- "Mới ngy đầu ng đem vợ con về đy, ng đ trch tụi tui sao khng mua hnh Bc Hồ để ln bn thờ m thờ. Nay ng ni thờ l thờ ai? Bn thờ ng b nội tụi tui c đ, ng khng thấy sao? ng cn đi g nữa? Ni thiệt ng biết! Ba anh em tụi tui bữa nay nhứt định khng cho ng ở trong nh ny nữa. ng c cng đi lm cch mạng cho nước, cho dn g g đ th ln Nh Nước m đi nh, chớ ở đy một miếng tranh tụi tui cũng khng mắc nợ ng đu".

"Thằng Bột chạy v buồng li hết mấy ci giỏ lc với hai ci ba l khng biết chứa thứ g bn trong căng phồng ra nm phịch trước cửa nh. Cả ba thằng đều ni một rập:

- "Mời ng b ch thm ra khỏi nh tụi tui ngay by giờ! Nếu khng tụi tui quăng hết xuống sng th đừng c trch!"

"Mụ vợ m đầu ku ln:
- "Giời ơi l giời! Thế c khốn nạn thn ti với cc con ti khng cơ chứ! By giờ th mẹ con ti biết đi đu by giờ hỡi lo Bền! Ci đồ chết giẫm!"

Lo Bền ngồi chết cứng, khng h miệng ra được.

Chị Tm kết thc cu chuyện c hậu y như tuồng ht bội trn rạp Thạnh Xương:
- "Hm sau lo Bền đội nn cối, mang dp ru ln Phường khc lc, xin Phường gip đỡ. Anh Hai cn nhớ năm bảy su, bảy bảy, bảy tm, xm mnh vượt bin gần hết, bỏ lại nh cửa thiếu g. Phường cho gia đnh lo một căn nh tn gần lầu ng Tư. By giờ cha con lo hết hoạnh hoẹ rồi. Ngy tối ngồi nh xỏ mnh trc. Cn mụ vợ th lăn ra chợ ngồi ở gốc cy bng, gần hng c, bn rau, dưa, hnh ớt trn ci mẹt. C ai nhắc lại hồi xưa vợ chồng lo hồi mới về, thấy b con trong xm bn đồ ăn lặt vặt th trề mi, nhn mỏ ch l ci thứ try lười lao động, chỉ biết bn bun phe phẩy, sao by giờ mũ cũng lăn ra chợ kiếm ăn, th lo ci gằm mặt m đi".

Nghe xong cu chuyện, lng ti buồn vui lẫn lộn. Quả thật chuyện đời như một tr hề trn sn khấu. Mn trước, mn sau đ thay đổi một kiếp người.

Chợt nhớ đến con b Diều Hu m ngồi suốt buổi nghe chuyện ti vẫn khng thấy bng dng n. Ti hỏi chị:
- "Sao ti khng thấy con Nga, con của chị?"

Đang vui vẻ, chị bỗng sa sầm nt mặt:

- "Thi anh Hai ơi! Đừng hỏi chi tới con ngựa "th đ", con voi "h nm" đ lm g! B con trong xm ai cũng cho ti l v phước, v phần. Tưởng đu nui đứa con để sớm hm mẹ con hủ hỉ c nhau. Tưởng đu n cũng đỡ đần tay chưn đi cht. Ai d cng ngy n cng qu tệ. Anh Hai thấy đ. Bảnh mắt ra l n đi mất đất. Đồ ci thứ ngựa rượt, tru bằm.

Chị thở di, đưa tay ln chi nước mắt sắp sửa rơm rớm. Ti thấy khng tiện hỏi thm sợ chị cng đau lng rồi xổ ra hng trng rũa sả bằng những từ đặc biệt chỉ c Xm Cồn v cc lng chi lưới mới c.

... Những năm sau đ, ti lo vật lộn ứ hơi với miếng ăn, t c th giờ về Xm Cồn để thăm cha mẹ, nn cũng khng c dịp ngồi ăn phở, nghe chị Tm kể chuyện nữa. Cũng đng tiếc. V xe phở của chị l "trung tm tin tức" của mọi chuyện ngoi đường.

Hnh như giữa năm tm chn th phải, một hm ti về thăm nh. Vừa thấy mặt ti, chị Tm ngoắc tay lia lịa. Ti xuống xe đạp, đến gần hỏi chị chuyện g. Chị do dc ng xung quanh rồi ni nhỏ:
- "Anh Hai v thăm hai bc xong, lt ra đy em đi anh t phở rồi anh gip cho em việc ny nhe!"

Thnh lnh bữa nay chị đổi cch xưng h. Chị lại xưng em với ti. Tnh ra chị lớn hơn ti cả chục tuổi. Chị đang c toan tnh g đy. Ti vụt nhớ tới chuyện Bảy Phết. Nhất định ti sẽ khng mng mấy chai bia với dĩa ph lấu Đng Nam của chị đu. Ti nhủ thầm.

Ni chuyện thăm hỏi một lc với Ba, M ti xong, ti ra hng phở chị ngồi. Chị lm cho ti một t t hụ. Một lc vắng khch, chị chồm qua xe cho gần chỗ ti ngồi đối diện, th thầm:
- "Anh Hai gip em lm đơn đi Mỹ được khng? Mấy thng nay em chờ anh hoi !"

- "Chị m đi đi Mỹ? Chị "gic ngộ cch mạng" hồi no m bắt chước Bc Hồ đi tm độc lập tự do? - Ti tưởng chị giởn nn c rỡn hỏi lại. Nhưng chị xuỵt xuỵt mấy ci, mắt lắm lt ng xung quanh.

- "Em nghe người ta ni ai c con lai th được đi Mỹ. Em c ln chỗ văn phng gần khch sạn Hong Yến coi thử. Thấy người ta bu ở đ đng lắm. Em hỏi thăm mấy người đứng ở ngoi. Họ ni phải c mấy "cy" mới v trong được. Em dốt khng biết chữ nn sợ người ta gạt. Anh Hai giỏi chữ nghĩa gip dm em chuyện ny đi. Tnh hng xm với nhau em tin tưởng anh Hai.

Quả tnh ti khng biết chuyện ny. Suốt ngy đầu tắt mặt tối với ba ci chỉ, sợi. Hết giặt sợi, hồ sợi, phơi kh. Rồi quay chỉ, dệt mng mn. Ti no biết ngoi cửa nh c g xảy ra. Ti ni để ti đi xem thử c đng như chị thấy khng rồi trả lời sau. Trong nh mắt chị c vẻ tin tương ở ti lắm.

Sng hm sau ti đến chỗ xưa kia l khch sạn Hong Yến trn đường Độc Lập, nay bị trưng thu lm cửa hng c ph quốc doanh, dơ dy, ồn o như ci chợ chồm hỗm. Thiệt khng ra lm sao cả. Bn cạnh đ l văn phng đặt tn l Bi Thị Xun, đặc trch "hồ sơ con lai". Ai c con lai muốn xuất cảnh đi Mỹ th lm thủ tuc tại đy. T ra l c thiệt. Ti đứng đọc v ghi chp hết một l thng co, rồi đạp xe xuống Cồn kể lại cho chị Tm biết. Xong ti kết luận:
- "Chị chỉ bỏ ra năm trăm đồng, mua bộ hồ sơ, về ti điền cho rồi đem ln Phường xc nhận. Xong đem ln đ nộp. Đch thn người c con lai mới được mua v nộp hồ sơ. Ti khng gip được chị chuyện mua đu.

Chị gục gặt ci đầu lia lịa, ci miệng tot ra cười c vẻ sung sướng lắm.

Tuần sau mọi hồ sơ hon tất. Chị bắt đầu hy vọng, chờ đợi.

V chờ đợi.

Thời gian chị đợi chờ được đi Mỹ trong hy vọng bao nhiu th chị bị con ngựa b Diều Hu, hnh hạ, lm khổ, lm sở chị bấy nhiu. Con Diều Hu cng lớn cng ngựa. Mấy b gi xầm x quả khng sai. N cng lc cng lộng. Hai v nở căng thầy lẫy. Hai ci mng vỗng cao, đnh bn ny, đnh bn kia theo nhịp bước. N bắt bồ một lc hai ba, thằng. By giờ l tụi trai trn phố, xe Honda buổi sng một chiếc chở đi; xe Suzuki buổi chiều một chiếc rước mất. Nhiều đm ngủ lun, khng về nh. Chị Tm ku trờ, than đất khng thấu m khng dm ni động một tiếng. C la chửi n th n dọa bỏ nh theo trai, khng đi Mỹ. Chị Tm lại xuống nước năn nỉ. N đi sắm bng tai, c bng tai. Đi nhẫn vng y, c nhẫn vng y. Quần o xoa, lụa, "Mt xoa lin", mỗi thứ năm ba bộ. Nhất nhất thứ g n đi l được. Chị Tm cắn răng chu chuộng n. Bao nhiu tiền dnh dụm, khng dm tiu xi bấy lu, by giờ xt ruột, xt gan, m moi ra hết.

Đng một ci, mấy thng sau n hi cơm tanh c, nn oẹ suốt ngy. Ban đầu chị Tm tưởng n bị trng gi. Chị vội vng nhờ chị Tư Ngỗ cắt lễ, nấu nước l sả để xng mồ hi. Vẫn khng khỏi. Chị Tm lo rầu. Chị Ngỗ ku ni nhỏ:

- "Chị Tm ! Tui nghi con Diều Hu c bầu qu!"

Chị Tm trợn trn muốn nổ trng con mắt:

- "Thiệt hn chị Tư! Sao m chị biết n... "

Chị Tm bỏ lững cu khng dm ni tiếp ci điều gh gớm đ. Ci điều m n c thể lm tiu tan nguồn hy vọng v cả cuộc đời chắt bp, tảo tần cực khổ của chị nữa. Nhưng chị Ngỗ vẫn thiệt th:

- "Tui sanh su mặt con với anh Ngỗ, tui rnh qu m!" - "Chị cứ để ci thp cổ họng th biết. N c giựt, c giựt như mặt trống. Nt mặt th xanh mt, xanh ẻo. Tui dm chắc n c phải hơn thng rồi".

Khng biết mặt con Diều Hu xanh cở no m khi nghe chị Ngỗ ni tới đ mặt chị Tm xanh l như tu l chuối, tay chn run lẩy bẩy. Y như chị đang c bầu bị bắt quả tang. Mấy hm nay để , con Diều Hu nằm vật, nằm vựa ở nh đắp mền, khng lồng ln như mọi ngy, chị đ sanh nghi m khng dm nghĩ đến ci chuyện động trời ấy. By giờ nghe ni trng tim đen, chị chết sững. Thi rồi! Tiu tan hết rồi! Bao nhiu điều mơ ước v tiền bạc, một tay "con ngựa th đ", "con voi h nm" đổ xung sng, xuống biển hết rồi. Trời ơi l trời! Chị ku trời trong bụng. Chị ngồi b gối, mặt buồn hiu, hết xanh đến trắng bệt. Chị mếu mo:
- "Chị Tư ơi! Tội tui qu chừng! Chị nghĩ cch lm sao gip dm tui chị Tm. Tui đội ơn chị cả đời".

Chị Ngỗ liếc quanh một vng khng thấy ai ở gần, rồi kề tai chị Tm ni nhỏ:
- "Tui ni chị nghe! By giờ nh nước cho đi ph thai thả dn. M n c đức qu. Tui khng dm by chị. Chuyện ny do chị quyết định. Chị suy nghĩ cho kỹ lưỡng. Khi chị quyết định xong th chị cứ việc dẫn n ln phng y tế khoa phụ sản k giấy. Họ lm chừng một tiếng đồng hồ l xong.

Mắt chị Tm sng ln. Chị nghiến răng, quyết tm phải giải quyết chuyện ny mới được. N l con voi ch, ngưạ đạp. Mới by lớn m rượng trai qu chừng. Hết thằng ny tới thằng nọ. By giờ biết thằng no m nu lưng. Tối hm đ chị Tm dỗ ngọt, con Diều Hu vư khc, vừa th thiệt c chữa m khng biết tc giả l thằng no. C đm n ngủ một lượt hai, ba thằng. Chị Tm giả vờ vừa xoa lưng n vừa an ủi, vừa rũa thầm trong bụng:
- "Con ngựa rượt! Con ch đ... m!"

Sng hm sau chị dẫn n đi tới phng phụ khoa.

... Con Diều Hu nằm l trong nh hơn một tuần lễ mới th mặt ra đường. Mấy thằng trời đnh, thnh đm vừa xồ xe Honda tới trước cửa, đ bị chị vc chổi ch rượt đnh. Thấy ci tướng hung dữ của chị Tm, bọn trai lơ, đ c lăn dưa chạy trối chết, khng dm bn mng tới lần thứ hai. By giờ th chị Tm ra sức canh giữ con Diều Hu ngy đm như canh giữ của qu.

... Gần một năm im ru, b r. Khng thấy c tin tức động tĩnh g. Chị sốt ruột v nhờ M ti nhắn ti xuống hỏi thăm. Ti vừa đến, chưa kịp xuống xe, chị đ chạy ra nắm ghi đng xe li ti vo nh chị. Giọng chị lo lắng:

- "Anh Hai ơi! Sao m giấy tờ tui lu qu vậy? Khng biết c g trục trăc khng? Tui ln trển mấy lần d hỏi đm người bn ngoi, họ ni muốn mau phải c vi cy l xong! C mấy người họ lnh lo cho tui, họ chỉ nhận tiền tr nước đại khi thi. Cn cy th nộp cho ng sếp. Anh Hai coi thử chuyện ny chắc khng, để tui lo. Kệ, mấy cy cũng được. Miễn đi được th thi".

Chị ni một hơi, ti theo khng kịp thở. Chắc ci lo lắng dồn nn lu nay by giờ mới c dịp "xả x bắp". Ti gạt phắt mọi chuyện v trấn an chị:

- "Nh nước đ c k kết với Mỹ rồi. Một bn nhận tiền. Một bn nhận con rơi. Giấy tờ chnh tay chị đi nộp. Nếu c trục trặc, họ đ trả lại cho chị bổ tc. Chị thấy người ta nộp hồ sơ khng? Mỗi ngy c hng trăm người. Họ giải quyết từng hồ sơ theo thứ tự. Chị nộp sau người ta, đương nhin chị phải chờ".

- "Biết chờ bao lu? Lỡ họ thnh lnh ngưng lại th sao? Bởi vậy mới c người chạy lo lt cho mau! Anh Hai khng biết đ, chớ nhiều người ni với tui l lo hai cy l c hộ chiếu liền".

- "Ci đ ti khng biết! Nhưng chị coi chừng ci đm lưu manh c mồi n gạt người ta nhiều lắm. Cn lo lt l chuyện của chị, ti khng c kiến. Theo ti, nếu chnh sch trao trả con lai c thiệt th chị nằm ngủ ở nh tụi n cũng đựng đầu chị dậy, bắt đi. Cn khng, chị c chạy chục cy vng cũng bị gạt mất toi".

- "Ch anh Hai ni vậy ti khng biết phải lm sao by giờ?"

- "Lm sao hả? Chị cứ bn phở, lm ăn bnh thường. Khi no giấy bo tin cho chị đi th chị đi. Vậy thi. M chị ở đy cũng sướng rồi. Cần g đi Mỹ cho mệt".

- "Anh Hai ni vậy chớ, ai lại khng muốn đi Mỹ. Anh khng thấy hnh Bc Hồ giơ năm ngn tay ra hiệu l muốn đi Mỹ phải nộp năm cy vng đ sao?"

- "Ai ni với chị chuyện "phản động" đ? Cng an m nghe được th chị rục xương đ nghe! t ra l su năm t như ti đ.

- "Th ci vụ Ba Tu xuất khẩu bn chnh thức đ! Cả nước ai lại khng biết!"

- "Chuyện ny xảy ra lc ti đang cải tạo nn khng nghe".

Ti an ủi thm vi cu cho an lng chị v nhấn mạnh l khng nn lo lt g hết. V cũng hứa ẩu một cu cho chị nui thm nhiều hy vọng:

- "C lẽ hồ sơ của chị sắp tới rồi. Cả năm rồi cn g!"

- "Dạ! Cả năm rồi!" - Chị lặp lại một cch yếu xu.

Lời hứa ẩu của ti ngẫu nhin lại ứng nghiệm. Thng ging năm chn mươi, chị nhận được giấy bo của văn phng xuất nhập cảnh Nha Trang. Chị mừng qunh, ba chn, bốn cẳng, chạy tới khoe với ti ngay ngy hm đ.

Tiếp theo mấy thng sau, chị vo, ra Si Gn lin tục để khm sức khoẻ, phỏng vấn, chch ngừa... Cuối cng chị nhận được ngy hẹn ln my bay. Đu khoảng thng su năm chn mươi.

Trước ngy đi ba ngy, chị đi mời hết b con, chm xm đến nh ăn một bữa cơm chia tay. Ni ăn cơm cho đng cch chớ thiệt ra chị đi một bửa phở: "Phở đặc biệt". Chị tuyn bố. Hm ấy ai cũng hả h ăn uống vui vẻ. C người lm thoải mi đến t thứ ba. Cc b được uống X xị con cọp. Cc ng được đi rượu Cng Xi Nhiu B. Chị Tm cng con Diều Hu chạy ra, chạy vo, phục vụ b con n cần, sốt sắng. B con cũng đp lại n tnh bằng cch ăn uống thiệt tnh nồng nhiệt chớ khng khch so. By giờ con Diều Hu phải gọi l c Nga mới đng điệu. C Nga giờ đy đ mười tm tuổi, cao lng khng, vẫn ốm như xưa. Duy chỉ c bộ ngực v cặp mng th to tổ chảng. Mặt trổ tn nhang y như Mỹ con. Nhưng tnh tnh thị ngựa hết nước. Bắt thằng ny, bung thằng kia như thay o. Trai trong xm nhiều đứa khoe l đ qua tay n. Mấy b gi xầm x: - "Ci thứ lai n dm lắm! Ci con ngựa trời Diều Hu ny th phải tay cở Bảy Phết mới trị nổi".

Nhưng hm nay mấy b qun hết chuyện đ rồi. Mấy b xm v khen chị Tm thiệt l c phước, c phần. Ai d nui con nui m lại được hưởng phước. Hồi nẫm biết vậy tui xin về nui vi đứa. Mấy b lại xoay qua c Nga, khen nức nở:

- "Con Nga mầy trổ m con gi đẹp hết xảy! Ch đi bng tai mới sắm hả con? Chắc mắc tiền lắm phải hn? Cn sợi giy chuyền nữa! t ra l cả lượng!"

Mấy b xm nhau, cầm tay con Nga, mn m, vuốt ve ra vẻ yu thương, tru mến lắm. Mọi người đều xụt xi, thi nhau ni một cu chc tụng, dặn d:
- "Con đi qua Mỹ, B nhớ con lắm. Con đừng qun b nghen".
- "Chu Nga ra đi, thm thiệt buồn. Nhưng m thm cũng chc con thượng lộ bnh an. Qua bển nhiều tiền, nhiều bạc, nhớ viết thơ về thăm thm v b con lối xm nghe".

Trong lc hăng say tỏ tnh thn i với mẹ con chị Tm, ci tnh nồng thắm, keo sơn "đời đời bền vững" như mối tnh "mi răng Trung Quốc Việt Nam", ai ai cũng dặn d viết thơ m qun mất mẹ con chị Tm khng biết chữ v cc b cũng mt đặc. Về pha đn ng th c lẽ tnh cảm dấu kn, khng nước mắt, nước mũi như ci đm đn b con gi, nn t ni, cứ ngồi gặm xu quch, uống t t.

Chị Tm cũng thực sự cảm động trước sự yu thương yu, tru mến của b con, xm lng dnh cho chị, chị mở một chai x xị, hai tay giơ ln cao mời mọi người cạn ly với chị "chăm phần chăm". Chị ni:

- "Tui thiệt tnh cm ơn b con đ đến chung vui hm nay với mẹ con tui. Tui cũng muốn ở đy với b con, chớ khng muốn đi đu hết. Mnh đ ở với nhau mấy chục năm rồi cn g. Nhưng v hon cảnh (?) phải đứt ruột ra đi, bỏ b con ở lại thiệt tui khng nở".

Ni tới đ chị nghẹn ngo, xụt xịt khc. Chị ko vạt o b ba ln chi mắt. Mấy b cũng xụt xịt theo, vn ống quần đen ln, lau mắt theo. Khng biết phải v cảm động lời của chị Tm hay v mấy tri ớt xim cay qu.

Bảy Phết từ lc mới nhập cuộc đến giờ chỉ nn thinh, ngồi ăn phở, gặm mng heo, uống rượu tn tn, bỗng ln tiếng như tuồng cải lương đến hồi mi mẫn, phựt đn mu:

- "Em Tm ơi! Em đnh đoạn ra đi sao em! Em qua xứ Mỹ giu sang, bỏ anh ở lại c đơn, chiếc bng sao... ơ... ơ... đnh!"

Ci khng kh đang xụt xịt nước mắt bỗng cười ln rần rần với ci ti diễu cợt của Bảy Phết. Bữa nay chị Tm đang cao hứng nn cũng mồm miệng dẽo quẹo:

- "Ci đ l tại anh Bảy! Anh Bảy khng thương em! Anh Bảy ch em, hất hủi em, anh Bảy đạp em một ci như trời ging. By giờ anh Bảy chịu bỏ năm b vợ m lấy em, em thề x bỏ giấy đi Mỹ để theo anh Bảy suốt đời liền".

Thin hạ lại ph ln cười rần rần. Thiệt l một ngy vui như Tết.

Trước khi chia tay, chị Tm hứa nhất định sẽ c ngy về thăm b con.

... Chị Tm đ giữ lời hứa thiệt. Một năm sau, chị trở về Việt Nam, trở về ci Xm Cồn quanh năm đi khổ, để thăm b con. Thăm lại ci đm người bnh bồng chi xứ như chị, đ tri dạt về đy, cng nhau lập thnh lng xm, ăn ở với nhau, như tnh b con ruột thịt. Mặc d cũng c những lc mưa bấc, gi nồm.

Mới một năm m chị Tm đ thay da, đổi thịt. Chị mập ra, trắng trẽo ra. Tc chị nhuộm mu nu vng v uốn dợn dng. Mắt chị kẽ ch xanh thẫm. Mi chị t son đỏ cht. Mng tay chị để di v cũng sơn đỏ cht. Chị mặc a thun vng di tay. Trước bộ ngực độn v giả (ai cũng biết) in hng chữ đỏ "California Little SaiGon". Quần "gin" xanh m cứng mng đi. Chị đi giầy cao gt cũng mu đỏ. Vai đeo bp đầm thả di tận thắt lưng. Đm đn b, con nt bu quanh chị như đi coi ht xiệc Sơn Đng Mi V hồi xưa. Họ tu tt nắm tay chị, rờ rẫm quần o chị, mn m vng vng chị đeo hực hở trn cổ, trn tay. Họ hỏi thăm chị đủ thứ chuyện bn Mỹ, lm như chị biết hết, rnh su cu hết. Nhưng đại để những cu chị c thể trả lời được trước sự ngạc nhin h hốc miệng của đm đng. Khng ngờ mới một năm m chị Tm giỏi thiệt. Lu lu chị lại ni tiếng Mỹ ngon lnh. Để cho khng kh "hồ hỡi, phấn khởi" ban đầu lắng dịu bớt, chị kể chuyện bn Mỹ cho b con nghe. Đm đng nghển cổ, vểnh tai, h miệng ra nghe như say, như m, theo chuyện chị kể:

- "Hồi mới xuống my bay ở Ca li, Tm sợ hết hồn (by giờ chị xưng l Tm). Ton l Mỹ khng h. Tm đang đứng lớ ngớ, lo sợ th c một ng Mỹ gi độ năm, su chục tuổi, tay cầm tờ giấy cạc tng to như bốn cuốn tập, trn đ c dn hnh Tm v con Nga. Ổng đến gần ni x x, x x một hồi. Tay chỉ vo ngực ổng rồi chỉ vo hai mẹ con tui. Rồi chỉ ra chiếc xe hơi. Tm cũng biết ổng muốn gip Tm. Thấy Tm gật đầu, ổng xch dm mấy ci va li ra xe v chở mẹ con Tm về nh ổng. Khng biết bao xa, thấy xe chạy o o. Hai bn xe l xe. Ton l xe hơi khng h. Khng c xe đạp, xe Honda, xe xch l, xe ba gt như bn mnh. Đu độ chừng tiếng đồng hồ th tới nh ổng. Trời đất quỉ thần ơi! Ci g m to, m đẹp qu chừng. M n sạch trưng h, khng c một cht bụi. Tm với con Nga khng dm bước v. Ổng ngoắc v. Tm bảo con Nga tụt giầy ra, ổng khng cho, cứ biểu v. ng chỉ xuống ci ghế m như bng gn, di thong, bốn năm người mnh ngồi cũng cn rộng, biểu hai mẹ con Tm ngồi xuống. Sau ny Tm biết ci ghế đ ku l "x pha". Ổng đi quay điện thoại, ni lu lo một hồi rồi p xuống.

Thm Đảm sốt ruột cắt ngang:

- "Tự nảy giờ, my với con Nga, nn thinh như người cm hả? Lỡ ng Mỹ đ chở đi v ni giết chết lấy tiền bạc th sao?"

Chị Tm ngưng kể để trả lời thm Đảm:

- "Th thm cũng biết l tui đu c biết tiếng Mỹ m ni g! Với lại tui đu c tiền bạc g m sợ ổng cướp. M tui cũng c coi gi, coi cẳng ổng, thấy bộ hiền lnh tử tế, tui mới đi theo chớ. Hơn nữa ổng c sẵn hnh tui, tui nghĩ chắc c ai quen giới thiệu nn mới yn tm đi theo chớ. Tm ny đu c dại mậu g! Phải khng thm Đảm?"

Vợ ba Thuẫn cũng ho hức xen v:

- "Chị Tm ! Chị mới đi c một năm m sao giu mau dữ vậy?"

Chị Tm nhoẻn miệng cười hớn hở, coi bộ thấm cu hỏi "ch mạng" m ai cũng sẽ hỏi. Chị thủng thẳng trả lời:

- "Để Tm kể c đầu, c đui cho b con, c bc nghe!"

- "Ờ phải đ! Để con Tm kể rnh mạch nghe mới đ ci lỗ tai. Con ba Thuẫn my nng ruột gấp gp qu!" - B Đấu gi cắt ngang mấy cu hỏi.

- "Một lc, tui thấy c một chiếc xe hơi khc chạy v nh," - chị Tm kể tiếp - "Trong xe bước ra l một người mnh, tui mừng như lượm được tiền. Tui với con Nga chạy ra cho hỏi. T ra ng đ l bạn của ng Mỹ. ng Mỹ ku ổng lại để thng ngn dm cho tui".

Mấy b lại ồ ln:

- "Thiệt l may h! Con Tm my thiệt l may! Tao đ ni m! Hễ ăn ở hiền lnh l đi đu cũng được quới nhơn ph hộ! Rồi lm sao nữa Tm?"

- "Hai người ni qua ni lại một hồi. ng người mnh quay qua giải thch với tui. ng Mỹ l "bng xo" cho gia đnh tui. Ổng ở trong hội "U Ết Xi Xi". Hội cho ổng hnh mẹ con tui, chớ hổng phải c ai quen giới thiệu. Ổng sẽ lo hết mọi chuyện cho tui v con Nga. Từ chỗ ăn ở cho đến đi học "I-Ết-Eo".

Chị Tư Ngỗ ngứa miệng khng cầm được vụt hỏi, b Đấu gi khng kịp chận lại:

- "Chị Tm ni ci g m "Bng xo" với lại "I-Ết-Eo" tui hổng hiểu!

C tiếng trả lời thay:

- "Chị Tm ni tiếng Mỹ m, chị Tư lm sao hiểu được!"

- "Con Tm giỏi thiệt! Mới đy m n được tiếng Ty, tiếng Mỹ!" - Đu đ c vi tiếng lo xo khen ngợi.

Chị Tm khng vội giải thch, cứ thong thả kể:

- "ng người mnh l người Si Gn, tn ổng l Hướng m tui nghe ng Mỹ cứ gọi l Hung. ng Hướng cho biết ng Mỹ "Bng xo" tn l "Tm". Nghe tn "Tm" tui cười r ln. ng Hướng nghe tui cười lấy lm lạ hỏi sao lại cười. Tui ni:

- "Xm tui lm nghề chi lưới nn thường lấy tn c tm để đặt cho con như Hanh, Da, Sạo, Ngừ, B, Thu, Ngao, S, Ốc. Cc thứ rau nấu canh như ngỗ, , me, hnh, ớt. Cn ở Mỹ m cũng đặt tn "Tm", Cua giống xm tui qu. ng Hướng nghe tui ni xong cũng cười ngất. Ổng bảo khng phải như chị nghĩ đu. ng "Tm" ny tn l "T Mt", gọi thn mật l "Tm", chớ khng phải l tm, cua như chị tuởng đu. Lần đầu tin tui lm lanh bị trật cha. Cn tn tui l Tm m ng Tm cũng gọi thn mật l "Them". Tui nghe n kỳ kỳ. M thi kệ! Muốn ku g cũng được".

Mấy người nghe chị kể chuyện tửng tửng cũng cười theo ngặt nghẽo. Chị Tm lại tiếp tục:

- "Mấy ngy sau, ng "Tm" chở tui v con Nga đi lm giấy tờ để lnh tiền "queo phe" v "pht tem". Mỗi thng Nh nước gởi tới tận nh cho tui với con Nga mỗi người bốn trăm năm chục đ la v hai trăm năm chục đồng "pht tem". ng "Tm" biểu tui cứ cất tiền m xi. Cn tiền "pht tem" th để ổng chở đi chợ mua đồ ăn. Ổng ni tiền ny chỉ mua đươc đồ ăn thi. Mua thứ khc người ta khng bn.

Thm Đảm lại cắt ngang:

- "Mấy trăm đ l bao nhiu chỉ vng vậy Tm?"

- "Cả cy lận đ thm chớ khng phải mấy chỉ đu!"

- "Hn g my đeo vng đỏ người! Cha! Lm sao m my xi cho hết?"

- "Ni vậy chớ ở đu xi theo ở đ thm Đảm ! Bữa đi chợ đầu tin tui thấy b rau muốn nhỏ xu, định mua về luộc ăn. Ai d hỏi bao nhiu, n ni ba đ rưỡi. Trời đất quĩ thần ơi! Ci thứ bn mnh dnh cho heo ăn khng hết m qua đy một b tnh ra gần năm chục ngn đồng bạc. Tui quăng trả lại ci bạch".

- "Ờ my kể ci chuyện đi học "I-Ết-Eo" g đ cho b con nghe chơi được khng?" - B Đấu gi cũng t m.

- "Dạ đ l đi học tiếng Anh m họ gọi l "I-Ết-Eo". Tui với con Nga học một lớp. Được vi bữa, thấy kh qu m cũng kỳ nữa. Mnh gi m học chung với con nt thiệt dị hợm qu chừng. Tui trốn học lun. M tiếng Anh đu c kh bằng tiếng mnh. ng "Tm" by tui th tui ni được. Tui by ng "Tm" ni tiếng mnh th ổng ni trẹo họng cũng khng ni được. M cũng kỳ, ở bển, gi trẻ b lớn, ng b, chu chắt g cũng xưng h "du, mi" với nhau tuốt luốt. Khng phn biệt lớn nhỏ. Ai, tụi n cũng ku bằng tn. Cha n, ng nội n cũng ku bằng tn, chớ khng c vng tay thưa ng nội hay thưa b ngoại như bn mnh. Thiệt l ci đồ mọi rợ".

Cu chuyện đi Mỹ một năm, chị Tm kể mấy ngy đm khng hết. Chuyện no cũng lạ lng, cũng hấp dẫn, li cuốn người nghe.Vừa nghe vừa cười nn ruột.

Chị tư Ngỗ kết thc cu chuyện:
- "By giờ chị lm g ở bển? Con Nga ra sao?"
- "ng "Tm" biểu tui lm "gơn phen" với ổng, ổng lo cho suốt đời. Tui chịu liền. Ngy tối ổng chở tui đi chơi khng h. Ổng ni ổng hồi xưa c qua Việt Nam đnh mấy ng "cch mạng" ở Bnh Định. By giờ ổng lnh tiền hưu. Con Nga đi học một năm, c việc lm rồi. N cũng c "boi phen". Tụi n đi ở ring".

Chị ba Thuẫn cn thắc mắc:
- "Ở bển xin nhập hộ khẩu c kh khăn như bn mnh khng chị Tm? Khi chị đi chơi chỗ nọ chỗ kia c xin php tạm tr, thường tr Phường cấp khng?"

Chị Tm vng cười ngất:
- "Mỹ l ci xứ tự do m chị Thuẫn! Từ ngy qua Mỹ tới giờ, tui chưa gặp cng an cảnh st lần no hết. Muốn ở đu th ở. Muốn đi đu th đi. Hổng c xin php ai hết. Khng c ba ci vụ nhập hộ khẩu, hộ khiết, tạm tr, tạm vắng li thi kh khăn như bn mnh đu. Ở bển, tui mới thấy "Bc Hồ" ni đng "Khng c g qu hơn độc lập tự do".

Chị ở chơi ba tuần lễ. Ngy no nh chị (by giờ c người chu họ xa của chị ở) cũng đng vầy khch khứa, khng được đi ăn, cũng được đi uống thỏa thu.

Hm ti về Xm Cồn thăm cha mẹ th chị sắp về lại Mỹ. Gặp ti, chị mừng rỡ v cng, n cần mời mọc v lun miệng cm ơn ti đ gip chị lm giấy tờ. Nhất l việc ngăn cản chị trong chuyện lo lt, khỏi mất mấy cy vng.

Khi nghe ni, ti cũng đang lm giấy tờ đi Mỹ, th chị lại cng vui hơn. Chị mong ước:
- "Mai mốt anh Hai qua Mỹ, anh em mnh gặp lại nhau chắc vui lắm!"
- "Ờ, ti cũng mong được như vậy." - Ti đp lại m lng khng chắc. Trời đất mang mang, biết đu m gặp.

... Chị về lại Mỹ hồi no ti cũng khng hay.

Cuối năm chn mốt, gia đnh ti định cư ở miền Đng Bắc Hoa Kỳ. Nhn bản đồ nước Mỹ, từ chỗ ti ở, đến nơi chị cư ngụ, c tn l Little SiGn, xa lắc xa lơ. Một đầu l cực Bắc. Một đầu l cực Nam. Cch nhau mấy chục ngn dậm đường. Lm sao c cơ hội gặp lại nhau? Đng l trời đất mang mang!

Thỉnh thoảng c người quen ở Cali gọi điện thoại ni chuyện, ti cũng c hỏi thăm c gặp chị Tm "lại ci" khng, ai cũng trả lời l khng gặp. Những thư từ gửi về thăm nh, ti cũng c nhắc v hỏi chị Tm c cn về thăm Xm nữa khng, cũng khng.

Đ gần mười ba năm, ti khng một tin tức g về chị Tm. Ngồi ngẫm lại chuyện lng, chuyện xm, c lc ti buồn b, u sầu v nỗi nhớ nh. C lc bất gic ti bật ln tiếng cười khan một mnh, v nhớ lại những chuyện ngộ nghĩnh, o le trong xm. Trong đ c chị Tm, một nhn vật gy nhiều sng gi v cũng l người chịu nhiều hoạn nạn, ba đo đổ xuống trn cuộc đời hẩm hiu của mnh.

Giờ đy, ti tin rằng chị đang hạnh phc ở đu đ với ng "bng xo" tốt bụng. V nhất l chị sẽ khng cn mặc cảm ci số phận bất hạnh "lại ci". Ci bất hạnh khng ai muốn mang vo mnh. Nước Mỹ đ c đạo luật bảo vệ nhn phẩm v quyền lm người cho những kẻ bất hạnh ấy. Họ được tự do luyến i v kết hn với nhau như những người được trời cho bnh thường.

C điều ... chị cũng như ti, những cnh chim khng cn tổ ấm để m về nữa!

Xm ti đ bị người ta san bằng, xa sạch, di dời dn đi kinh tế mới hoặc đến một nơi khc. Lầu ng Tư đ bị ủi sập từ lu, để xy ln một nơi nghỉ mt cho bộ Cng An. Đ l một di tch lịch sử của Nha Trang Khnh Ho v cũng l di tch của cả nước v cũng c thể l của thế giới nữa. ng Yersin l một danh nhn thế giới. Phng th nghiệm đầu tin ng xy dựng tại lng Xm Cồn. Nơi đy ng đ tm ra phương thuốc chữa trị bệnh n dịch (đậu ma) v bệnh ch dại. Họ đ khng cần bảo tồn di tch lịch sử th ci xm nhỏ b của ti c nghĩa g khi họ cần bắt ngang qua một ci cầu cho ng Ty ba l, b Đầm ti bao tử, đi du lịch, để kiếm đ la!

Hơn một trăm năm trước, ng b ngoại ti đnh bỏ qu ngho, cũng như cc cư dn khc từ cc tỉnh Thừa Thin, Quảng Nam, Quảng Ngi, Bnh Định, Ph Yn, đnh bỏ nơi "đất cy ln sỏi đ" đi tha phương cầu thực, đ cng nhau trụ lại đy m thnh xm, thnh lng.

Ci tn Xm Cồn tuy mộc mạc, th lậu, m sao nghe thn thương, gần gũi qa đổi.

i! Xm Cồn yu dấu của ti! ng b ti, cha mẹ ti, rồi tới anh em ti cng bao nhiu họ trong lng đ một đời tắm biển mặn, uống nước ch hai sng Ci, lăn mnh trong ct trắng, giăng lưới, thả cu nơi biển xanh, ăn từng con cua, con c ở Xm Cồn m lớn ln thnh người. Nay phải đnh đoạn cắt ruột m ra đi.

Một trăm năm sau, đến thế hệ chng ti, dứt o ra đi khng phải v miếng cơm manh o, m bỏ xm, bỏ lng. Chng ti cần khng kh trong lnh để thở. Đất nước ti bị gi độc từ đu thổi đến lm nhiễm cả khng gian. My độc, gi độc trn lan phủ cả bầu trời. Hng triệu người phải liều mạng ra đi dẫu biết rằng mười chết, một sống.

Đm dn lnh như đn chim tan tc trước cơn gi dữ, đ tri dạt khắp bốn phương trời. Đn chim đ tm được nơi đất lnh để đậu. Họ cũng quần tụ nhau lại để lập xm, lập lng. Như trăm năm trước dn Xm Cồn ti đ lm.

Giờ đy, họ giỏi hơn cha, ng ngy trước nhiều. Họ lm vẽ vang cho dn tộc bằng những hnh ảnh ho hng trong con mắt thế giới. Thế giới đ kinh ngạc v cng khi thấy rằng chưa đầy một phần tư thế kỷ, khắp năm chu đều c những thnh phố Việt Nam, lng Việt Nam của những người xưa kia chạy nạn với hai bn tay trắng. Khng ni chi những thnh phố to lớn, huy hong như Tiểu Si Gn, hay Thung lũng Hoa Vng ở Cali, m ngay chỗ ti cư ngụ đy, một nơi cực Bắc, su thng ma đng, người Việt tị nạn, đủ mọi thnh phần trong x hội, cũng quần tụ nhau lại, m lập nn những thnh phố, mang những ci tn nghe rất Việt Nam như phố Đọt (Dorchester), phố L ( Lowell), phố M ( Methun), phố Rốt Ln Đo ( Rhode Lindale) ...

Nhưng by giờ, dẫu cho ai cũng đều nh lầu, xe hơi, (một mơ ước ngn đời của dn tộc ti) ti vẫn tin chắc rằng trong tm tư su kn mỗi người tha phương đều mơ về một lũy tre xanh, một dng sng nhỏ, một cnh diều bay, một bng c trắng liệng trn lưng tru, c em b ngồi thổi so... để m nhớ thương, luyến tiếc,ngậm ngi.

Khng nơi đu c được hnh ảnh dễ thương v đng yu ny. Chỉ qu hương ti mới c: Việt Nam.

Qu hương mnh ngn đời vẫn đẹp hơn cả!

...

Chuyện chị Tm đến đy l hết. Khng c đoạn kết để cc bạn biết r thm sau ny, cuộc đời chị Tm sẽ thế no, tri nổi về đu?

Tc giả kể chuyện cũng khng biết th lm sao cc bạn biết được!!!

Xin đnh co lỗi!

Nhưng khi đọc xong, c người sẽ hỏi:
- "Cn hai nhn vật c t nhiều dnh lu tới đời chị Tm l Bảy Phết v anh Thủy Bắc kỳ bn phở, tc giả bỏ qun trong cu chuyện, tnh cho chm xuồng lun chắc?"

Nếu vậy th tc giả xin mở thm dấu ngoặc đơn để ni về Bảy Phết v anh Thủy Bắc kỳ bn thịt ch, mỗi người một cht cho trọn tnh, trọn nghĩa!

... Năm bảy mươi, ti được thuyn chuyển nhiệm sở từ Bảo Lộc, Lm Đồng về Nha Trang.

C vợ Bắc kỳ của ti nhờ ti chở dm c ta đến bến xe Nguyễn Hong, Xm Mới để thăm người bạn cũ, lu năm khng gặp.

Xe ngừng trước một căn lầu hai tầng, bn ngoi c tường vy. Vợ ti bấm chung. Hai c gi ra mở cửa. Ba người m nhau mừng rỡ, ni cười tu tt. Ti dắt xe v nh m trong đầu hnh dung ra hai khun mặt quen quen. Nhớ l đ gặp ở đu rồi. Ti bấm vợ, ni nhỏ nghĩ của mnh. Vợ ti ngut lại:

- "Ai m anh khng thấy quen!"

- "Khng phải! Anh thấy quen thiệt m!"

Lc an vị ở phng khch, nhn thấy tấm ảnh người đn ng ton thn cở lớn treo trn tường, ti ngạc nhin v tin chắc rằng tr nhớ mnh khng lầm. Người đn ng trong hnh chnh l anh Thủy năm xưa. Anh mặc veston, c vạt sang trọng v oai nghim. Hậu cảnh l trụ sở Phường X... Quận Hai Nha Trang.

Khng cn nghi ngờ g nữa, ti hỏi hai c bạn vợ ti:

- "Hồi trước gia đnh hai c c ở dưới Xm Cồn phải khng?"

Hai người cng trả lời:

- "Dạ phải! M lu lắm rồi! Cch đy mười mấy năm. Hồi ấy tụi em cn b t xu !"

- "Ba em tn Thủy phải khng!"

- "Dạ phải! Sao anh biết r vậy? Anh c quen Ba em khng?"

- "Hồi ấy anh cũng cn nhỏ xu lm sao quen Ba cc em được! Anh chỉ biết thi! Cn ng nội cc em đu?"

- "Dạ, ng nội chng em mất cch đy mấy năm rồi. Ba em by giờ hết lm Phường Trưởng. ng về hưu hai năm rồi".

Ti ngạc nhin, trong lc hnh dung lại cảnh hai bố con anh đang g lưng đẩy chiếc xe phở trong một buổi chiều mưa lm rm bị Bảy Phết ngang tng đạp đổ. Hai khun mặt thất sắc, đầy vẻ kinh sợ.

- "Ba em lm Phường Trưởng hồi no?"

C chị liếng thoắng kể:

- "Hồi hết ở dưới Xm Cồn, Ba em dọn nh về đy lập hiệu phở để bn. Một năm sau, Ba em gia nhập Đon thể Thanh nin Cọng Ha trong Phường. Sau đ, nhờ ti ăn ni v c cht học thức nn được đề cử ln dần dần cc chức vụ trong quận. Sau cng th được quận đưa ra ứng cử chức Phường Trưởng. Ba em trng cử v lm lun từ năm su ba cho đến năm kia th về hưu".

Th ra chuyện "Ti ng Thất Ma" cứ diễn đi, diễn lại hoi trn ci đời ny.

Trn đường về, ti kể lại đầu đui cu chuyện cho vợ nghe. C ta ngồi sau xe cứ cười khc khch, lấy lm th vị lắm.

Cn Bảy Phết?

Cuối năm chn mốt, vợ chồng ti sắp đi định cư ở Mỹ, nn lần lượt đi một vng Nha Trang, ăn những mn ăn quen thuộc, để ghi nhớ những mi vị thn thương, sợ rằng nơi đất khch qu người khng c. V cũng sợ rằng sẽ khng c dịp trở về cố hương nữa.

Vo một buổi xế chiều, chng ti vo ăn qun honh thnh m tại gc đường ng ba L thnh Tn / Quang Trung v Yersin. Pha bn kia rạp xi n Tn Quang.

Vo đến nơi th chợt thấy Bảy Phết cng một người đn b đang ăn ở đ tự lc no. Người đn b trạc bốn mươi tuổi, nước da đen nhẽm, ốm dong dng. Dng điệu c vẻ qu ma. Bảy Phết by giờ khng cn phong độ như xưa. Anh cũng đ gi trước tuổi v gầy hơn trước. Tc đ hai mu tiu muối.

Ti chọn bn cuối để ngồi. Khi đi ngang, ti giơ tay cho anh. Anh đứng dậy đi đến gần, gật đầu cho vợ ti, tay anh đặt ln vai ti, ni giọng vui vẻ:

- "Ch Hai! Thm Hai! Mạnh khng? Tui nghe ni ch bị t mấy năm ở ngoi Ph Yn cực khổ lắm phải khng? By giờ lại nghe ni ch sắp đi Mỹ nữa! Chừng no đi vậy?"

- "C lẽ cuối năm nay đ anh Bảy? Cn anh ra sao? Con ci mấy đứa rồi? B ny l b thứ mấy?"

- "Mừng cho ch! Tui cũng vậy vậy thi! Ngy hai bữa, tắm rửa hai lần! Ch hỏi con mấy đứa, thnh lnh tui hổng tnh kịp. Đu chừng mười lăm, mười su đứa g đ, tui khng chắc lắm!"

- "Dữ dằn vậy sao? Lm sao anh nui nổi một bầy như một đại đội lnh vậy?"

- "Tui đu c nui đứa no. Mẹ tụi n nui hết. Con b no b nấy nui m! Cn b ny l b thứ bảy đ ch Hai!"

Ti kề tai anh ni nhỏ cho vợ ti khỏi nghe:

- "Sao anh chọn b ny đ đen thui m cn ốm nhm, ốm nhch vậy? Kiếm b no mỡ mng, mt mắt một cht cho ngon lnh chớ!"

Bảy Phết lắc đầu cười cười :

- "Th ch cũng biết m! Từ xưa tới giờ, mấy b chọn tui, chớ tui c chọn bao giờ đu! B no thch xp v th tui cụp! B ny lm nghề đốt than ở kinh tế mới Nhiễu Giang. Một tuần chở than về Nha Trang bn một lần".

Ti đa anh:

- "Vậy l bao nhiu than nạp mạng cho anh hết?"

- "Đu c ch Hai! Tui nạp mạng cho bả th c!"

- "Coi bả ốm nhm vậy lm sao địch lại anh?"

- "! Ch lầm rồi! Ch khng nghe ng b mnh ni "Mnh dy l thầy đ... " hả. Tui chịu đời hổng nỗi với bả đ. Ba chai bia với hai t m vừa ăn xong, cht tối, nạp lại cho bả hết!"

Hai anh em ti cng cười.

Đ l lần cuối cng, ti gặp Bảy Phết.

Quincy, ma Thu, thng mười, 2003.

 

Nguyễn Thanh Ty

 

 

Trang Thơ v Truyện của Nguyễn Thanh Ty              |                 www.ninh-hoa.com