Cầu Sắt Sng Dinh năm 2000 - Nguyễn Văn Thnh
Trang Thơ v Truyện của Nguyễn Thanh Ty           |                 www.ninh-hoa.com



 Nguyễn Thanh Ty


 
Người Hn Khi
 Bnh Ty, Ninh Ha.



 
Hiện cư ngụ tại:
 Hoa Kỳ

 

 

 

 



Dư m Ngy Cũ
Nguyễn Thanh Ty

  

Phần 12:

Thương Nhớ
Một Mnh

C người ni: Tuổi trẻ sống với tương lai, tuổi gi sống với qu khứ. Đối với ai th ti khng dm xc quyết, nhưng ring với ti th cu ny đng một trăm phần trăm. "Xăng buộc xăng".

Ti đ bước qua ci tuổi su mươi gần ba năm trn. Thời gian đ tri theo từng ngy mặt trời mọc rồi lặn. Trăng trn rồi khuyết. Ci hệ quả tất yếu thứ tư của luật tạo ha mỗi ngy một gần. Bụi thời gian cũng năng nổ lm cng việc tất nhin của n l xa dần tất cả những hỉ, nộ, i, ố -lục dục, thất tnh trong no bộ của con người, để con người dọn mnh trở lại thanh khiết như lc mới cho đời, để chuẩn bị trở về nơi xuất pht.

Ti ra t cải tạo sau gần su năm với tấm thn tn tạ đ chịu đựng với bao điều gian khổ, đọa đy, với bao nỗi nhục nhằn, cay đắng. Lng đầy ứ nỗi căm th uất hận. Ra khỏi cổng trại, quyết khng ngoảnh mặt lại chốn địa ngục trần gian, hạ quyết tm "th ny phải trả". Mn nợ "đn th" ny phải trả từ gốc tới ngọn. Phải qut sạch lũ bạo tn, man d. Từ đm chp bu cho tới tn ti xế xe hng gian c, dm . Lũ ti xế v lương tm khốn kiếp ny đ lợi dụng thời buổi su bọ ln lm người, nước đục thả cu, trực tiếp nhng tay vo tội c, lm cho nhiều gia đnh tan nt. Con mất mẹ. Chồng mất vợ. Gia đnh ti l một trong mun ngn thảm cảnh ấy.

Thế m ...

Bụi thời gian v tuổi gi đ cng nhau ngy ngy, từng giy, từng pht "hiệp đồng" xi mn ch lớn của kẻ mi kiếm dưới trăng. Than i! Mới đ m đ gần ba mươi năm qua. Một phần ba thế kỷ. Những hận th trong ti đ theo ging nước chảy, theo ng my tri m phai nhạt, tan long dần đi. Cu kinh nh Phật "Lấy ơn bo on, on ấy tiu tan - lấy on bo on, on ấy chập chng" như tiếng chung cha sớm sớm, chiều chiều vẫn văng vẵng bn tai.

Cu kinh ấy đ gip ti qun đi gần hết ci qu khứ đau thương ngy cũ. Ti cũng qun đi gần hết những chuyện thị phi ngy hm qua. Ci gnh nặng hận th trn lưng ti đ theo dng thời gian m nhẹ bớt. Ci lẽ huyền vi cửa Phật sắc sắc, khng khng, đm chồi, nẩy lộc trong ti, mỗi ngy mỗi lớn. Tm hồn ti nhiều khi trống rỗng. C lc ti cứ lẫn lộn giữa mơ v thực. Mnh đang mơ hay l thực? Mnh đang sống trn ci đời ny hay l đang nằm mơ thấy mnh lạc trn ci đời ny.

Ci qung đường cn lại trước mắt ti rất ngắn. Ti khng thể no li ko lại được khoảng thời gian mười lăm năm bị tước đoạt v bị đọa đy một cch tn nhẫn. Ci khoảng thời gian đ rất qu bu với ti. V đ l lc tuổi thanh xun của ti đang trn trề nhựa sống. Cuộc sống của ti đang tốt đẹp biết bao. Ti đang đem hết nhiệt huyết v niềm tin phục vụ cho qu hương.

Bỗng trong một "St na", một cuộc đổi đời đ lm cho hằng triệu triệu người rơi xuống địa ngục trần gian, m những kẻ bạo hnh chủ trương n, cứ nhắm mắt gọi l thin đường. Quả thật l một "thin đường m". Từ đ ti mất tất cả. Một tương lai đang tươi đẹp phơi phới bỗng tối sầm, sụp đổ một cch tức tưởi, nghẹn ngo.

...Cuối cng, ti phải bỏ nước ra đi để được sống cn v để được ht thở bầu khng kh tự do, thanh khiết. Ti đ chấp nhận sự lưu vong. Đ lưu vong th c nghĩa l khng cn g ngoi nổi khắc khoải thương đau của con chim cuốc ngy ngy ku ln tiếng bi thương nhớ nước, nhớ nh...

Ti cứ tưởng ti sẽ sống những ngy cn lại một cch v vị v nhạt nhẽo. Nhưng may thay cho ti, mấy năm gần đy, ci dĩ vng m đềm tuổi thơ của ti lại đột nhin bừng bừng sống lại. N như một ln hơi ấm p, đem lại cho ti sự hồi sinh. Ti c cảm gic như mnh đang sống lại một thời. Bỗng chốc ti nhớ lại một qu khứ xa xăm m ti hầu như qun bẵng đi hơn năm mươi năm. Thời gian gần đy n trổi dậy mnh liệt. N hiện về ngy cng r nt. N sống dậy trong ti mỗi buổi sng sớm tinh mơ, khi dạo vườn rau với ly tr nng trong tay. N cuồn cuộn trong lng ti mỗi buổi chiều khi cầm bnh sen tưới nước mấy luống vườn. Mỗi cy c, mỗi bụi ớt l mỗi nỗi nhớ. Mỗi mi quế, mỗi mi rau răm, mi l ta t... l mỗi nỗi day dứt khn ngui.

Ti đ tri nổi xứ người gần mười ba năm đằng đẵng. Mười ba ma tuyết lạnh ở miền Đng Bắc Hoa Kỳ. Mười ba ma đng đầy băng gi v c đơn, quạnh quẽ. Mười ba năm l với hơn bốn ngn su trăm ngy bắt đầu lại cuộc đời với hai bn tay trắng, với biết bao tranh đấu để sống cn v tồn tại. Vật lộn với bao nỗi kh khăn chồng chất để vươn ln. Thế m by giờ, hồi tưởng lại, từ ci ngy đầu tin đặt chn ln ci đất nước xa lạ ny cho đến ngy hm nay, ti khng c được một hnh ảnh no r nt để m nhớ, m thương cho kỹ niệm. Trong khi đ, ti lại nhớ về những dấu ấn xa xưa...

Ti nhớ về những hnh ảnh đ chm khuất trong bụi thời gian qu khứ xa xăm. Tự nhin, ti nhớ lại tất cả những bạn b. Ti nhớ rất r khun mặt thằng Pht học lớp ba, sau ti hai lớp, c cặp mắt tot đầy lng cặm, lc no cũng đỏ hoe, đầy ghn. Thằng So trọc, ci đầu tc lun lun cạo trọc lốc giống ci bụng trn chang bang của n. Thằng C (tn n l Thừa, rất mập, giống ng C Xương, nn chng ti gn cho n ci hỗn danh l C ) với dng đi phục phịch. Hai anh em thằng Giảng (Jean), thằng Ri (Jie) con nui ng Tư Yersin, lanh như sc, tụi n cng học một lớp v sau ti một lớp. Cn người chị v anh n nữa l Jolie v Jack. Đồng trang, đồng lớp với ti cn c những thằng La từ qu Thnh, Ph Lộc, theo mẹ xuống xm ti trọ học. Thằng Cạch, tuy con nh ngho như chng ti m bao giờ cũng mặc o quần do tiệm giặt v ủi lng cong. Thằng Đn, con ng Hương bộ x Xương Hun, mới mười mấy tuổi đầu m đ giống cha, c ci đầu si... By giờ ai cũng đ l ng nội, ng ngoại. Lớp chết, lớp lang thang đi khổ tại qu nh, lớp lạc lng bơ vơ xứ người...

i! Một cuộc bể du !
...Nha Trang năm 1945-1950: Một thời thơ ấu ngọt ngo!

Chẳng biết từ lc no, cuộn phim dĩ vng trở về trong ti như dng sng Ci Nha-Trang, m đềm tri chảy từ lạch nguồn cho đến cửa biển đại dương, mỗi ngy một r rệt. Những hnh ảnh m mờ trong miền su thẳm của tm thức bỗng sống động ngời ngời trở lại. Hnh như n mới xảy ra hm qua hay sng nay.

Thời gian đ, chng ti một lũ trẻ con, nhc t, quần chằm o v, mặt mũi lem luốc, li thi, lếch thếch m cặp đến trường a bi học vỡ lng. Ngi trường thn yu đầu đời của ti m suốt đời ti khng bao giờ qun được. Đ l trường Nam Tiểu Học Nha Trang. Ngi trường đ c ng Đốc Thnh lc no cũng quần "sọoc", o sơ mi ngắn tay trắng. Với dng thấp, đậm người, trn lẵn, hồng ho. Bao giờ ng cũng uy nghi, bệ vệ như một vị thần linh trước mắt lũ chng ti. Cn c cả thầy Lộc bụng phệ, thầy Ẩn với hm ru c chốt, thầy Thanh xuề xa, đn hậu, thầy Tuy hiền lnh, nhỏ nhẹ, thầy Ngộ tướng dữ m hiền, thch đ g... Cn c c Mai, h no cũng mang bầu, đến ngy tựu trường th nghỉ đẻ; học tr chng ti khng c gio vin, lại được nghỉ học thả dn. C Lệ ốm cao, dng người Huế qu phi với mi tc giả bọc trong lưới, c vẻ mặt lc no cũng buồn buồn. C phải c lun ngẫm nghĩ về một qu khứ cung đnh vng son nơi xứ Thần kinh? Cn nhiều Thầy, C nữa... Nhưng lũ chng ti đặc biệt nhớ, thương v sợ nhất l hai ng cai trường. ng Đốc Thnh cũng kho chọn hai ng cai: Một ng , một ng ốm. Chng ti cứ gọi l Cai , Cai Ốm, riết thnh chết ci tn. ng Cai Ốm rất hiền. ng thương học tr lắm, nn học tr cũng thương ng lại. Ngược lại chng ti rất sợ ng Cai . ng Cai cn một tn khc nữa l Cai Kềm. Bn cạnh ngn tay ci bn tay phải ng, mọc thm một ngn nữa. N tạo thnh hnh giống như ci kềm. Ch học tr nhỏ no giờ ra chơi m cứ lng vng trn thềm cc lớp học th ng Cai Kềm bắt giải giao ln ng Đốc. ng kẹp cổ tay thằng nhc bằng ci kềm trời cho của ng, cứng như sắt, khng ti no giựt ra được để trốn chạy. Ti cũng đ một lần được thưởng thức ci đau thấu trời của ci kềm ấy v nghịch ngợm, nhảy ln đnh ci trống chầu đang giờ nghỉ giải lao. May m c ng Cai Ốm xin gim. Nếu khng th bị giải ln văn phng ng Đốc, lnh ci bạt tai trời ging, nổ đm đốm con mắt, thm một ci "rờ ve" nhng lửa, sn đi trong quần. C bạn no trong khoảng thời gian đ được hưởng ci "n huệ" ny chưa ?

Sau m dy bn phải của trường l hai ngi nh l của hai ng cai tr ngụ. Hai b vợ cc ng mở qun bn qu cho học tr. Chng ti m nhất l hai mn chả ram ăn với rau đắng v mn cơm dừa gi, trắng nn n, ăn với muối ớt đỏ au, cay thấu trời. Vừa ăn vừa chảy nước mắt, ht h. Chả ram năm xu một cuốn. Ci dừa một cắc một miếng, hnh tam gic cn, to bằng bn tay nhỏ xu của ti. Đ l những mn rẻ tiền dnh cho con nh ngho. Một cuốn chả ram, chng ti ngốn thm một t rau đắng, chan nước mắm tỏi ớt, chua chua, ngọt ngọt. Ngon dn trời! Ti tiền chỉ đủ ăn được một cuốn. Ăn xong, thần khẩu vẫn cn thm thm. Ci dừa gi cng nhai cng bo. Thủ trong ti vo lớp, canh lc thầy quay lưng ln bảng, ln gặm một miếng, nhai tp tp, ngon ơi l ngon.

Ngi trường thn yu của ti trong suốt thời gian năm năm, mi mn đt biết bao ci quần sọoc xanh, từ lớp Năm lớn đến lớp Nhứt, ngoi những kỷ niệm tnh cảm giữa thầy với tr, tr với tr, cn c những kỷ niệm khc tưởng chừng như v tri, v gic, nhưng khi sắp la xa n th mới hay n cũng c linh hồn. N cũng biết ngậm ngi, buồn b lc chia tay. Đ l những ci bn học. Mỗi năm khi nghỉ h, chng ti sắp sửa ln thm một lớp, chng ti bịn rịn khắc tn mnh ln bn bằng mảnh gương vỡ. Đ l những gốc cy bng to tướng bằng cả người m, vỏ nứt nẻ, x x. Rễ mọc trồi ln cả mặt đất, ngoằn ngoo như những con trăn. Nơi đ, những buổi trưa nắng, chng ti ngồi hng mt v cũng tẩn mẩn khắc tn mnh vo gốc cy. Chắc lc đ nghĩ rằng sẽ c dịp trở về nhn lại tn mnh trn gốc cy năm xưa để bắt chước ng Cạc-N, khi trở thnh đại tướng nước Php, trở về trường lng, thăm thầy cũ v vng tay ci đầu trước thầy gio cũ nay đ gi m thưa rằng: "Thưa thầy, con l Cạc-N xưa đy". Cn c hng điệp (gọi văn hoa l phượng vĩ) trước cổng trường cứ đến h l nở hoa đỏ rực như lửa, quyến rũ lũ ve sầu tụ về ca ht, ku than rền rĩ ngy đm, nghe buồn thi ruột.

Năm thi Tiểu Học xong, ti trở lại thăm ngi trường lần cht trong những ngy cuối h để gi từ n, chuẩn bị bước ln trung học với một ngi trường khc xa lạ hơn v nhiều bạn mới hơn. Ti ngậm ngi p mặt vo khung cửa knh lớp học kha chặt để cố nhn lần cht ci bn c khắc tn mnh trn đ. Trường vắng lặng. nh sng trong lớp mờ mờ. Dấu phấn, bảng đen, hai dy bn ghế im lm. Những cu cch ngn treo trn tường: "Tin học lễ, hậu học văn", "Trọng thầy mới được lm thầy"... chng ti đ cắt dn trong giờ thủ cng, đang nằm ngủ mơ mng bn cạnh những bnh hoa bằng snh, hnh con c chp ha rồng đang h miệng ngậm mấy giy trường sanh chng ti đ cắm vo, nay đ kh nước. L đ vng ho buồn thảm.

Ti thẫn thờ đi quanh mấy hng điệp. Hoa đỏ rụng tả tơi đầy mặt đất. Những tri điệp gi, đập lấy hột ăn l mn ăn trưa thường xuyn của lũ chng ti, nay đ trở thnh kh đen, lng thng trn cy, v khng cn bn tay no hi nữa. Lng ti thổn thức, bồi hồi. C ai chia sẻ với ti nỗi niềm lưu luyến ny? C chăng chỉ l lũ ve sầu tiễn đưa ti với bản tnh ca mun thuở bằng điệu nhạc trầm buồn, rền rĩ, min man bất tận!

Ti lại nhớ đến hai ng Ch V gc dan. Một ng ở Lầu ng Tư Yersin, đầu lng Xm Cồn ti. Một ng ở Sở Thuốc, nay gọi l Viện Pasteur. Thuở nhỏ ti cứ thắc mắc tự hỏi: "Tại sao người ta lại mướn mấy ng Ch V lm người gc dan?" Rồi tự trả lời: "C lẽ mấy ng Ch V mặt my đen thui, dữ tợn, tướng t to như ng Hộ Php vẽ hnh trong cc đnh cha chăng?"

Nhưng nghĩ lại cũng khng đng. Chng ti đu c sợ mấy ng Ch V đ. Họ đứng gc trong cổng. Chng ti lũ học tr, đứng hng thứ ba sau quỉ v ma m: "Nhất quỉ-nh ma-thứ ba học tr", mỗi lần đi ngang cổng th cng nhau h rống ln bi ca: "Ch V Ma N t te, ci bụng th l, con mắt ốc bưu, ci miệng tu h, ci v di thong... " rồi cười r ln bỏ chạy. Khng biết mấy ng đ c hiểu tiếng Việt khng. Chỉ thấy mỗi lần như vậy mấy ổng trợn mắt, bặm mi giơ nắm tay ln dọa. Chng ti vừa chạy tn loạn, vừa cười ngặt nghẽo. Thời gian ln trung học, chng lại nghịch hơn, khng biết do ai xi bậy, ni rằng người Ch V thờ con heo, họ rất tn knh con heo v khng ăn thịt heo. Rồi by chng ti muốn tru tức họ chỉ cần giả vờ cầm ci gc của t o khum lại giống ci lỗ tai heo v lấy ngn tay bng bng vo. Thế l mỗi lần đi ngang mấy ng Ch V, ngoi hai ng ở lầu ng Tư Yersin v Sở Thuốc ra, by giờ chng ti cn c hai ng ở hai tiệm bn vải ở đường Độc Lập nữa l Phạm thị Một v Phạm thị Hai, chng ti tha hồ chọc ghẹo. Hậu quả trng thấy r. Chng ti bị rượt chạy trối chết. Ci chuyện chạy khng thnh vấn đề. Ci nguy hại v xấu hổ cho ti ko di suốt bốn năm ở hai trường Trung Học Tương Lai v Văn Ha l ti khng dm nhn tận mặt hai người bạn gi học cng chung lớp l Phạm thị Mt v Phạm thị Mười. Hai c ny chnh l hai c con gi của hai ng Ch V bn vải đ. Sau nhiều lần nghịch, quậy, ti mới khm ph ra sự việc tối ư hệ trọng, ci tội ty trời ny, do một tnh cờ biết được, khi bất ngờ trng thấy hai c phụ gia đnh đứng bn vải. Đ qu trễ khi bọn ti đ ha nhau bng tai heo trước mắt hai c. Ti cn nhớ như in nh mắt đầy hờn on của hai c. Thi rồi! Suốt đời ti sẽ khng c cơ hội để được gần gũi hai c hng ng lời xin lỗi hoặc thả lời ong bướm. Tội nặng thật đng chết!

Thuở Tiểu Học ti cn hai kỷ niệm để đời nữa. Một của ng Ch V Sở Thuốc v một của ng Ty chủ nh hng Frgate.

Xin kể chuyện ng Ty trước. Hằng ngy, bọn trẻ chng ti đi đến trường Nam Tiểu Học bằng con đường tắt. Từ lng Xm Cồn, chng ti đi qua khỏi Lầu ng Tư, hết một đoạn đường chừng năm trăm thước, bn phải l bờ sng Ci, st m đường l một vực thẳm từ trn nhn xuống, mọc đầy dy hoa nho m c người gọi l hoa Ti Gn, dầy bịt bng, um tm lc no cũng tối om om. Ci vực thẳm tối om om đ đ tạo nn những chuyện ma, quỉ khủng khiếp trong tm hồn b thơ của chng ti. Chng ti lạnh xương sống, mỗi lần đi ngang đ một mnh. Trong đ c nhiều chuyện thuộc về loại "ma da" chuyn mn rnh bắt trẻ con trấn nước chết để thế thn cho mnh đi đầu thai kiếp khc. C dịp sẽ kể hầu cc bạn về những cu chuyện hoang đường ny m đ một thời chng ti bị m ảnh gh gớm! Bn tri l tường thnh vy quanh Ta Tỉnh Nha Trang. Đối diện với nh anh Lm "sụt sịt" l một cổng phụ pha sau của To Tỉnh. Chng ti xin mấy anh lnh gc cửa để đi xuyn qua Ta Tỉnh. Nếu khng, chng ti phải đi đường chnh cho đến tận ng ba, ở đ c cy bng đi cao thấu trời xanh. Tng l um tm che kn, phủ bng mt cả một vng rộng lớn. Gọi l cy bng đi v gốc cy bng tự nhin chẻ ra thnh hai thn, mọc song song với nhau. Thn no cũng to bằng hai vng tay m của chng ti. Cy bng đi ny giống như cy dầu đi ở trn Thnh. C lẽ tuổi đời của hai cy khng thua km g nhau. Từ ng ba cy bng đi chng ti đi ngang qua Ty Kiểm Lm, Ty Điền Địa, rồi tới Sở Lục Lộ (by giờ gọi l Cng Chnh) rồi mới tới nh hng Frgate. Như thế thật l xa. Chng ti đi ng tắt, xuyn qua Ta Tỉnh, đoạn đường ngắn được hai phần ba. Ra khỏi Ta Tỉnh l Ty Bưu Điện. Đối diện Ty Bưu Điện l nh hng Frgate. Bn cạnh nh hng l sn Tennis dnh do qu ng, qu b thượng lưu mặc quần sọoc trắng, ngắn tới bẹn, o thun trắng hở nch đầy lng, chơi banh mỗi buổi sng, buổi chiều. Sn Tennis nằm giữa ngi trường thn yu của ti: Trường Nam Tiểu Học Nha Trang v Sở Thuốc. Trước khi đi vo chuyện ng Ty nh hng, xin lướt qua một cht về ci tn anh "Lm sụt sịt" nghe buồn cười v th lậu qu phải khng cc bạn? Chng ti khng biết anh Lm từ đu tới lng ti, thu một căn nh nhỏ trn bờ sng, đối diện với cổng phụ Ta Tỉnh. Con đường từ "Lầu ng Tư" đến chợ Đầm hồi xưa chưa c tn. Mi về sau, dn tứ xứ tụ tập về lm nh dọc theo bờ sng rất đng. Tỉnh mới đặt cho ci tn l đường Nguyễn Bỉnh Khim. Sng sng, chiều chiều anh Lm vc chiếc kn lnh ra trước cửa ngồi thổi. Anh ở trong đội lnh kn của Tỉnh. Chiếc kn rất kỳ dị. N chỉ gồm c hai ống di. Đầu ny anh thổi. Đầu kia l ci loa kn. Chng ti rất thch th bu quanh anh để nghe anh thổi kn v nhất l xem ci miệng anh phng ra thổi. Cổ anh nổi những sợi gn to bằng chiếc đũa. Tay tri cầm kn, tay phải anh cầm hai thanh đứng, giữa cy kn, sụt tới, sịt lui hai ống kn m pht ra những tiếng khc nhau tạo thnh những bi nhạc rất hay. Chng ti t m hỏi tn ci kn, anh ni tn bằng tiếng Ty. Chng ti khng ni được tiếng Ty nn cứ gọi l ci kn sụt sịt. Từ đ mỗi khi ni về anh Lm, chng ti cứ ni "anh Lm sụt sịt". Đố cc bạn c biết anh Lm sụt sịt thuở ấu thời của chng ti l ai khng? Chắc cc bạn khng ti no đon ra đu! Mấy năm sau ti ln trung học, M ti thưởng cho ti cy đờn "Măng-đ-lin", ngy no ti cũng từng, tứng, tưng. Do vậy ti mới c cơ hội l d v lng văn nghệ, văn gừng. Một hm ti mua một bản nhạc mới ra, kh nổi tiếng thời bấy giờ. By giờ th ti qun tn bản nhạc rồi. Khi lật ba sau th: "Chng ơi! Anh Lm của chng ti đy m!" Hnh anh được để cạnh hnh nữ ca sĩ lừng danh một thời: Ca Sĩ Kim Tước. Tc c phi d dợn sng cao, hai bn kẹp nhiều ci kẹp tc. Cặp mi c t son đậm. Hnh đen trắng nn thấy đen thui. Cn hnh anh Lm, rất bảnh trai. Anh c ci tn khc ku rất hay: "Nhạc sĩ Minh Kỳ" . Từ đ ti cng thch anh Lm, cng yu anh Lm nhiều hơn. Nhưng anh khng cn ở trong đội kn Ta Tỉnh nữa. Sng sng, chiều chiều, chng ti khng cn nghe tiếng kn anh thổi nữa. Anh đ thuyn chuyển Saign. Thay thế vo đ, lng ti xuất hiện một nhạc sĩ khc. Đ l nhạc sĩ Thanh Chu. Bản nhạc của anh được ban Tm L Chiến thời bấy giờ tuyn truyền rộng ri trn Đi Pht Thanh, để ku gọi lng yu nước của thanh nin, tnh nguyện nhập ngũ, đi dẹp giặc bạo tn. Đ l bản "Bức thư tm tnh". Tuy lời nhạc bnh dn m được nhiều người biết tiếng hơn l bi "Anh đi chiến dịch" của Phạm Đnh Chương. Bi nhạc được mở đầu bằng hai cu thơ lục bt, được ngm như sau:

Đm qua nằm ngủ m mơ,
Sng nay em viết l thơ tm tnh.

Rồi mới bắt đầu v nhạc: "Vi hng gửi anh tru mến. Vừa rồi lng c truyền tin. Ni rằng nước non đang cần. Đi qun dịch l thương ni giống... "

Lũ nhc con chng ti lại tinh nghịch đổi lời bản nhạc thnh bậy bạ để chọc ghẹo anh chơi. Chẳng l nh anh cch nh ti một căn. Anh tn thật l Mn Thiệu, anh trai của Mn Thị Dưỡng, một trong những người đẹp nổi tiếng kha I Sư Phạm Qui Nhơn, Gio Học Bổ tc năm 1962-1964. Chng ti đổi lời thơ v nhạc của anh thnh:

Đm qua nằm ngủ m mơ,
Sng nay thức dậy giặt sơ ci quần.

Rồi chng ti ht ong ỏng ln: "Vi hng gửi anh.... Đến cu "đi qun dịch l thương ni giống" chng ti đổi thnh "đi qun dịch l sưng hn di". Ht xong lấy lm khoi ch, cng cười ln h hố. Nhưng anh Thiệu rất hiền. Anh chỉ đứng trn bậc thềm nh, nhe răng cười với chng ti thi.

Trở lại chuyện ng Ty nh hng Frgate. Mỗi sng, c lẽ đ chơi xong Tennis, ng mặc đồ thể thao từ giầy đến mũ đều trắng, đứng trn tam cấp nh hng. Chng ti đi ngang qua ng, ng xoa xoa ci đầu hớt "ca r" chng ti v ni:

- "Bng rua! Mng pơ t sơ vơ noa!" (1)

Chng ti sung sướng trả lời l nh trong miệng:

- "Bng rua Mng xừ! Mẹc xi Mng xừ!" (2)

ng Ty cũng vui vẻ, cười ha hả đp lại:

- "Bin! Bin! Tre bin!" (3)

Cho đến một hm, khng biết ng thần nước mặn no chơi trc chng ti, by thm cho mấy chữ nữa để ni cho oai, cho ngon. Cũng như hằng ngy, ng Ty vẫn xoa đầu chng ti v ni cu thường lệ. Lần ny chng ti đều rập ln một lần, knh cẩn h to để tỏ lng knh trọng ng Ty đ đối xử tốt với lũ con nt chng ti:
- "Qu Mng Xừ! Mẹc Xi Mng Xừ! Mng Xừ Măng Gi Caca!" (4)

H xong, chng ti tot miệng ra cười, chờ ng ban thưởng cho chữ "Bin" v "Tre bin". No ngờ nghe xong, mặt ng đang hồng ho đột nhin trở nn ti ngắt rồi chuyển sang tm bầm. ng phng xuống tam cấp, quơ cy ba toong, rượt chng ti đến tận cổng trường. Chng ti lẫn vo đm đng học tr v biến mất. ng Ty hng hng, hổ hổ đi thẳng đến văn phng ng Đốc. Thi chết phen ny rồi!

Tiếng trống trường bo hiệu giờ vo lớp hm nay ti c cảm tưởng to hơn mọi khi v c lẽ n đập vỡ cả lồng ngực ti ra nữa. Đứng xếp hng trước lớp, chờ thầy ra hiệu vo lớp, ti lấm lt nhn về pha văn phng. Ti vốn nhỏ con thường đứng hng đầu, nay trụt ra sau vẫn thấy thn thể mnh to ra, cao lớn hơn mỗi ngy, tay chn di thong, nổi bật lồ lộ trong đm bạn đứng xung quanh. Phải chi lc ny c php biến thn như Tề Thin Đại Thnh th hay biết mấy. ng Ty theo sau ng Đốc, mặt hầm hầm, đưa đi mắt giận dữ r sot từng lớp một, tm cho ra những thằng n con no đ ăn ni hổn xược, bậy bạ với ng. Đi khắp một lượt, ng chẳng tm được thằng n dịch no. Mặc d lc ng đi ngang qua ti, tri tim ti đnh lớn hơn tiếng trống chầu ht bội ở rạp Thạnh Xương mỗi buổi tối, m ng chẳng nghe thấy g. Thật l h va một phen. Suốt cả thng sau, chng ti khng dm đi ngang nh hng Frgate nữa m phải đnh vng qua Ta n v qua căn nh Ty n ku l "boọc đền". Trong đ thường c rất đng cc c gi phấn son lo loẹt đứng xếp hng chờ khm bệnh. Mấy đứa ranh con xầm x với nhau: "Nh đĩ đ mầy!" Trước đ, chng ti hay lượm trong thng rc của nh ny những ci bong bng mu trắng đục, cuộn trn, mỏng te, đựng trong những ci hộp xinh xắn để thổi chơi v chứa nước chọi nhau. Những ci bong bng đ bở rẹt rất mau rch. Sau lớn ln, ti mới hay rằng đ l những ci "ca bốt" (5) dnh cho mấy ng đi chơi bời khỏi bị bệnh lậu. Vậy m hồi đ chng ti đu biết cứ tưởng l bong bng nn thổi chơi một cch khoi ch! Rồi chng ti phải chạy băng thật mau qua một to nh su cạnh được bao quanh bởi dy thp gai kn mt. Nh ny l "đơ dm buya r" (6) của Php chuyn giam giữ v tra tấn người. Người ta đồn rằng, đm khuya nghe c tiếng than khc nỉ non, th thảm của oan hồn người chết trong nh vẵng ra.

Mi khi ln lớp Nhứt, ti mới biết chữ "măng gi caca" l "ăn kt". Thiệt l bậy bạ hết chỗ ni! Một kỷ niệm "ngu" để nhớ đời!

Ci kỷ niệm thứ hai cũng kh qun trong đời l ng Ch V gc dan Sở Thuốc.

Trong vng tường ro bằng gạch xy, cao chừng hai thước của Sở Thuốc l chỗ nui ngựa của ng Yersin. Mấy dy chuồng ngựa nằm dưới bng mt của những cy tra tn l um tm. Cậu Ba ti lm ở phng th nghiệm Sở Thuốc ni l ng Tư nui ngựa để lấy huyết thanh của ngựa bo chế thnh "Vắc Xin" chữa bệnh đậu ma mặt rổ.

Ti nghe vậy, hay vậy chớ hồi đ đu biết huyết thanh, "vắc xin" l ci giống g. Chỗ nui ngựa ny đối diện với sn tennis bn kia đường. Chng ti khng ưa mấy ci chuồng ngựa hi hm mi ngựa. Chng ti chỉ m mấy cy tra v tri của n.

Cc bạn ở NhaTrang lu năm đ từng thấy v biết cy tra khng? V đ c lần ăn tri tra chưa? Nếu đ th ti khỏi cần phải tỉ mỉ dng di lm g cho mất th giờ của cc bạn. Nếu chưa th hy đọc đoạn ny để cng ti nhớ lại một mng nhỏ kỷ niệm của một thời thơ ấu.

Thuở cn ngồi lớp Ba, lớp Nh, ti đ cng lũ bạn từng đi hi, ăn tri ma dương, tri dũ dẽ, tri chim chim, tri lồng đn, tri c ke... ở khu Xm Mới thời cn l bi ct mnh mng, đầy những mồ hoang, m lạng v gai xương rồng bn chải... ở bi dương hoang vắng dưới khu sn bay v Lỗ Nước (7) Bnh Tn. Nhưng chưa c tri cy no ngon cho bằng tri tra. Cy tra thuộc loại thn mộc, da trơn lng. L to, trn v dầy như tai voi. L tra che kn nh nắng mặt trời. Khng một tia nắng no soi rọi xuống gốc cy được. Ngược lại với l, tri tra nhỏ như tri sim v mọc thnh từng chm như tri chm ruột. Tri tra mọc lng thng chi cht khắp cc cnh. Lc cn non n mu xanh. Khi gi n chuyển từ mu đỏ rồi sang tm bầm giống mu "tm hoa sim" của nh thơ Hữu Loan. Đ l lc tri tra hấp dẫn chng ti ngy đm, ăn khng ngon, ngủ khng yn với n. Ci vị của n lạ lắm cc bạn ạ. N ngọt lịm ở đầu lưỡi v bi bi ở cuống họng. N thơm lừng lựng trong mũi khi ăn. Ăn hết tri ny th ci vị chua nh nhẹ ở kẽ răng lm ứa nước miếng, bắt phải ăn thm tri nữa. M cơm, thịt n nhiều nhỏi g cho cam. N chỉ c một lớp thịt mỏng bao quanh ci hột giống như con vụ. Ăn n phải ăn từng vốc mới khoi ci thần khẩu. Chng ti ngậm một lc cả nắm. Dng lưỡi đảo quanh trong miệng cho lớp cơm tơi ra rồi chu mỏ phun hột ra ph ph. Ấy vậy m vừa ăn xong, ci miệng lại ngứa ngy thm ăn thm nữa. Mỗi buổi trưa tan học lc mười một giờ, chng ti ti cứ rnh m dưới chn bức tường vi Sở Thuốc. Canh chừng ng Ch V đi hết một vng tuần rn l chng ti, đứa ny đứng trn vai đứa kia để leo tường, nhảy vo bn trong. Đứa cuối cng ở ngoi, giữ một đống cặp vở. Thn tra to lớn cả một vng m của người lớn v cn trơn nữa nn rất kh tro ln. Cn phải giữ im lặng tuyệt đối nữa. Trnh đạp nhầm l kh ku xo xạc dưới đất, gy tiếng động cho ng Ch V nghe thấy. Vậy m chng ti lanh như những con khỉ con, thoắt ci, mỗi đứa đ ở trn một cy. o sơ mi được cởi ra để bọc những tri tra chn tm rịm, thơm điếc mũi. Vừa hi, vừa ăn thỏa thu. Khi khng cn chỗ để chứa nữa, chng ti nh nhẹ tụt xuống v nhẹ nhng tt ra ngoi. Thằng giữ cặp được chng ti cho một phần. Ăn xong, ko nhau vo sn tennis bng vụ bằng hột tra xem ci vụ no quay m hơn. Chơi thỏa thu, về đến nh bữa no cũng qu mười hai giờ trưa. Nhưng đi đm ắt c ngy gặp ma. ng b ni quả khng sai! Bữa nọ, lo Ch V thnh lnh trở lại sau một vng tuần rn. Trời đất quỉ thần ơi! Chng ti nn thở, thu mnh trn cy nhn xuống. Lo Ch V nhe hm răng trắng nhỡn, ngước cổ nhn ln. Lo thấy bọn ti mắc bẫy, lo cười hăng hắc, đắc ch lắm. T ra lo đ theo di v rnh chng ti lu ngy rồi m chng ti khinh địch. Cứ nhởn nhơ lm như ở nh mnh vậy. Ci thế cọp vờn mồi lm chng ti sợ t đi trong quần. Lm sao by giờ? Leo xuống bị lo tm cổ l ci chắc. Chng ti khng sợ lo, m chỉ sợ ci văn phng ng Đốc Thnh. Lo m giải chng ti vo đ th chết l ci chắc. Nhất định bị đuổi học. Nhưng khng lẽ cứ ngồi trn cy mi sao! Chng ti h to một tiếng, h nhau tụt xuống một lượt. Tường cao khng c th giờ để leo ln. Chng ti chạy vng vng quanh mấy dy chuồng ngựa rồi dng thẳng ra cửa chnh. Một số thot ra được. Một số bị lo tm gy. Trong đ c ti v thằng Jean. Nhưng số hy cn may! Quả l hong thin khng phụ kẻ... gian! Vừa b lu, b loa khc đi theo lo Ch V qua văn phng ng Đốc th vừa lc Cậu Ba ti v ng Si, ba thằng Jean, lm thợ nguội trong Sở Thuốc, vừa tan sở về. Thấy chng ti bị ng Ch V xch cổ như xch hai con mo con, hai ng lại hỏi cớ sự ra lm sao. Sau khi biết chng ti chỉ hi trộm tri tra ăn. Hai ng xin lo Ch V tha cho lần đầu. C lẽ Cậu Ba ti v ng Si cũng c cht uy tn trong Sở nn lo Ch V tha ngay cho. Trước khi bung tay, lo x x, lu lo một trng tiếng "Ch V ma n t te", chng ti khng biết l g nhưng nhn bộ tịch lo, cũng hiểu rằng lo đang doạ: - "Tha cho lần ny! Lần sau nữa, bắt được l chết đ nghe con! Mấy thằng n!"

Sau ci lần thot nạn đ khng ngờ n cứ m ảnh ti trong giấc mơ suốt một thời gian di. Ti cứ thỉnh thoảng nằm mơ thấy bị lo rượt chạy vng vng quanh mấy chuồng ngựa v bức tường cao. C lc ti thấy hai chn mnh cứ cứng lại, chạy khng được, m lo th mỗi lc lại đến gần, hm răng lo cứ trắng nhỡn nhe xuống mặt ti. Mỗi lần như thế, ti lại tỉnh giấc thot nạn. Mồ hi cứ đầm đa cả người v sợ. Sau ln Trung Học, ti khng cn cơ hội trở lại chốn cũ để tro tường hi tra. Khng c th giờ nm đ trộm ln những cy xoi quằn tri của Sở Lục Lộ. Khng c can đảm hi trộm mng cầu dọc bờ ro nh ng bn kẹo ko c ci miệng mo, mỗi lần rao: - "Kẹo ko đ...y!" Ci miệng ng cng thm mo. Nh ng ở đường Đon thị Điểm, bn hng "Cải Hối Thất Nha-Trang". Đứa con gi độc nhất của ng by giờ đ trổ m v xinh đẹp hẳn ln. Chng ti khng cn dm chọc ghẹo c một cch c độc như trước nữa, như đ từng chọc cho c pht khc. Chng ti khi đi ngang nh thấy cha c đang đnh kẹo ở gc cột l cứ go ln: "! ! Kẹo ko mo miệng!" Năm ti ra trường Sư Phạm, đi dạy ở Lm Đồng, nghe tin c đ l dược sĩ v lm việc ở Si Gn. Lng ti lc bấy giờ vui sướng một cch ngậm ngi, buồn rầu nghĩ lại những tr tinh nghịch tai c của tuổi trẻ m gợn ln một nỗi hối hận bng khung.

Ti đ qun bẵng đi hnh ảnh cy tra v những chuỗi ngy thơ ấu rộn r tiếng cười, tươi vui chan ho như nh nắng để lao vo cuộc sống đầy u lo để ginh lấy miếng cơm manh o hn mọn... Bước chn ti đ l gt nhiếu nơi chốn qu nh nhưng ti khng hề thấy nơi đu c trồng cy tra ngoi ci xứ Nha-Trang của ti, đặc biệt l chỉ c ở Sở Thuốc, Viện Pasteur. Ba năm, sau khi lưu lạc ở xứ người, vợ chồng ti c dịp đi nghỉ h ở Florida v đi tu biển ra thăm đảo quốc Bahamas, một hn đảo nhỏ, nằm giữa mũi Key West của Florida Mỹ v Cuba, thuộc địa cũ của Anh Quốc, by giờ đ được trao trả độc lập từ lu, bất ngờ thấy lại những cy tra mọc quanh đảo, những chiếc l to như tai voi, nhưng ma ny chưa c tri, mới thng chn. Bỗng nhin bao nhiu thương nhớ qu nh chất chứa trong ti bấy lu, giờ tun tro ln trong mắt ti thnh những giọt rưng rưng... Phong cảnh đảo Bahamas giống hệt Nha-Trang. Cũng biển xanh ct trắng, cũng c những cy dừa cao vt, cũng c những gin bng giấy đỏ đỏ, tm tm, những cy hoa sứ trắng rợp những hoa, mi thơm du dịu phảng phất trong khng kh v nhất l những đứa b thổ dn da đen, độc một chiếc quần đi, tay cầm cần cu với mấy con c nhỏ xu mới cu được, trn đường về nh. Đ l hnh bng của ti v lũ bạn ti hơn năm mươi năm về trước tại lng Xm Cồn. Một lng chi nhỏ b, ngho xơ xc, nằm np mnh một cch khim tốn, rụt r bn cạnh Lầu ng Tư Yersin v Ta Hnh Chnh Tỉnh Khnh Ha to lớn uy nghi.

i! Những kỷ niệm của ti sao m nhỏ b, tầm thường. N chỉ l những tri tra, tri xoi quo cn non. Những chm dũ dẽ nửa sống, nửa chn ở bi hoang Xm Mới. Những tri c ke ở khu sn bay Bnh Tn, Lỗ Nước... Những cuốn chả ram, những miếng dừa gi, những khc kẹo ko ngắn ngủn... m sao ti nhớ đến quay quắt, nhớ đến nn nao...

Những hnh ảnh Thầy, C... cả hai ng Cai của ngi trường Nam Tiểu Học sao m thương qu đỗi. ng Đốc Thnh cũng trở nn đng yu, đng mến biết bao... Những ng Ch V với hai hm răng trắng nhỡn cũng trở nn gần gủi, thn thiết v cng.

Ti thương nhớ hết thảy những ci g trong qu khứ xa xăm kể cả những cuộc ẩu đ lổ đầu, chảy mu của ti với lũ bạn để tranh nhau những tri bng kh ngoi bờ biển để đập lấy mộng lm bnh mỗi ma Trung Thu... Những hnh ảnh C , Pht Bt, So Trọc... vẫn chạy quanh đa bỡn, ni cười rầm rĩ... vui vẻ biết bao!

Sao ti ở đy cứ thương nhớ một mnh!
Quincy, Boston, ma h 2003.

Ch thch:

1- Cho cc em b tc đen của ti!

2- Cho ng! Cm ơn ng.

3- Tốt! Tốt Tốt lắm!

4- Vng thưa ng! Cm ơn ng! ng ăn c!

5- Bao cao su (Condom).

6- "Phng Nh An Ninh" của Php chuyn bắt v tra tấn người.

7- Tn gọi rất xưa trước 1960 chỉ chỗ ng ba sn bay, Trường Huấn Luyện Hải Qun v Bnh Tn. Chỗ ny trước kia l một trũng nước rất su. C một chiếc cầu nhỏ, ngắn bắc ngang. Nhiều chuyện hoang đường về ma v di, ma khng đầu, ma o trắng... xuất xứ từ Lỗ Nước ny.

 

(Xem tiếp kỳ 13)

 

Nguyễn Thanh Ty

 

 

Trang Thơ v Truyện của Nguyễn Thanh Ty              |                 www.ninh-hoa.com