Cầu Sắt Sông Dinh năm 2000 - Nguyễn Văn Thành
 thơ & truyện Nguyễn Văn Sanh         |                 www.ninh-hoa.com
 

Nguyễn Văn Sanh
Bút hiệu: Người XVạn



Quê tại Vạn Giă
  
Cựu học sinh trường  Trung học Vơ Tánh,
Nha Trang - 1968



Hiện cư ngụ tại:
Úc Đại Lợi

 

 

 

 

 


BA MƯƠI NĂM VĂN HỌC NGHỆ THUẬT
CỦA NGUỜI VIỆT TẠI ÚC (1975 – 2005)
 

* Người Xứ Vạn

Tại nước Úc nói chung và tại Brisbane (tiểu bang Queensland ) nói riêng, có hai nhà hoạt động văn hóa âm thầm đáng cho người viết ngưỡng mộ: Đó là ông Ngô Lâm và một người nữa là ông Nguyễn Dũng (nguyên chủ nhiệm kiêm chủ bút tờ nguyệt san VN trước đây, đă quá văng). Cả hai đều đă quá tuổi “thất thập cổ lai hy”. Ở đây, tôi đặc biệt đề cập đến ông Ngô Lâm – chủ biên quyển sách “Ba mươi năm Văn Học Nghệ Thuật của người Việt ở Úc” trong giai đoạn 1975-2005.

 

          Ông Ngô Lâm tên thật là Ngô Thành Long, là một người có duyên cơ gần gũi như là một học tṛ với vị học giả quá cố, nổi tiếng người Việt ḿnh mà ai cũng biết, đó là nhà văn Nguyễn Hiến Lê. Ông Ngô Lâm vẫn thường quen gọi là Hiển Thư Ngô Lâm (trong các mục tử vi đẩu số hàng năm) c̣n có các bút hiệu khác như Anh Lâm, Thành Tâm, Nguyễn Việt Nam và Lâm Văn Hà… Ông Ngô Lâm là một người không xa lạ đối với người viết, nếu không muốn nói là quá gần gũi nữa là khác. Người viết có duyên gặp ông từ năm 1980 khi c̣n ở đảo Pulau Bidong, đến Úc cùng sống tại tiểu bang Queensland của xứ Bà Hoàng, cùng sinh hoạt văn hóa từ 1981 đến nay và hiện giờ vẫn giữ mối giây liên lạc bền vững giữa hai thế hệ.

           Như đă nói trên, cả hai ông Ngô Lâm và Nguyễn Dũng đều quá tuổi “thất thập cổ lai hy”. Tại sao phải đề cập đến ông Nguyễn Dũng ở đây? Bởi cả hai là đôi bạn văn hóa thâm giao nếu không muốn nói cả hai đều đồng tâm, đồng chí hướng trong việc vun xới tài bồi nền văn hóa nước nhà ngay tại hải ngoại này trong suốt 30 năm qua. Nếu thiếu người này là người kia khó mà hoàn tất được hoài băo văn hóa của ḿnh. Đôi bạn già tâm giao ấy chẳng khác nào như cây liền cánh, chim liền cành. Người viết cũng có duyên gần gũi cả hai ông trong suốt 30 năm qua.

 

           Một ngày nọ cách đây hai năm, hai ông bạn già Ngô Lâm và Nguyễn Dũng ngỏ ư cho hay là cả hai có ước mộng sẽ ra một tuyển tập nói về sự đóng góp vào gịng Văn Học Nghệ Thuật tại Úc trong 30 năm qua. Trong đó có sự hiện diện của vài văn nghệ sĩ thân hữu trong Bút Nhóm Nguồn Việt như Nguyễn Ngọc Mạnh, Lệ Thư, Tuấn Dũng, Nguyễn Sỹ Nam, bà Đức Lan, Lư Bá Dũng v.v… Thoạt đầu người viết sững sốt không tin là chuyện này có thể xảy ra được bởi nhiều lư do: Sức khỏe của hai ông đều sa sút thấy rơ ở tuổi quá 70, vả lại đây là một công tŕnh cũng khá nhiêu khê bởi phải thu thập tất cả tin tức văn nhân, văn nghệ sĩ, thi sĩ, nhà báo, các nhà làm truyền thông kể cả phát thanh v.v… khắp nơi trên đất Úc, nói chung là những người có công trong việc tài bồi nền văn hóa nước nhà trong ṿng 30 năm qua. Đây quả là một công tác có tính cách “đội đá vá trời” ở cái tuổi gần đất xa trời của các ông ấy. Người viết mặc dù nghe tận tai, thấy tận mắt nhưng hoàn toàn không tin là chuyện này sẽ xảy ra! Ấy vậy mà hai ông vẫn tŕ chí hoàn thành cho kỳ được. Người chịu trách nhiệm chính trong việc này là ông Ngô Lâm và người phụ trách phần kỹ thuật là gia đ́nh Đức Lan cùng quư anh em thân hữu như Bá Dũng, Tuấn Dũng, Ngọc Mạnh v.v…

 

            Để tác phẩm này có giá trị với sự đóng góp của tất cả các văn nhân nghệ sĩ ở khắp các tiểu bang trên đất Úc, ông Ngô Lâm đă phổ biến sâu rộng các lá thư ngỏ nói về mục đích việc làm này trên các báo chí tại Úc châu trong suốt thời gian cả năm trời để vận động thu thập tin tức, tài liệu, h́nh ảnh từ các văn thi nhân, các nhà làm báo, làm truyền thanh, các kiến trúc sư, các nhạc sĩ người Việt suốt từ các thành phố Brisbane, Sydney, Darwin, Perth, Canberra, Melbourne, Adelaide v.v… Đây không phải là việc làm dễ dàng ǵ v́ một phần địa lư xa xôi cách trở của một nước Úc rộng lớn, phần khác bởi sự quá đa dạng trong công tác, văn nhân thi hữu lại chưa quen biết nên cũng khó tin nhau. Ông Ngô Lâm nhận ra sự khó khăn này nên mặc dù tuổi già sức yếu, ông cũng cất công lặn lội xuyên các tiểu bang để gặp gỡ mọi người khắp bốn phương trời để giải thích sâu rộng hơn về mục đích việc làm hầu có thể làm quen và thu thập trực tiếp mọi tài liệu từ các văn nhân thi hữu này. May mắn thay, nhờ uy tín cá nhân bấy lâu nay cũng như sự quen biết nhiều, ông Ngô Lâm đă có dịp tiếp xúc hầu hết tất cả những văn nhân nghệ sĩ trong cuộc và họ đă đặt niềm tin vào công việc làm của ông và đă hỗ trợ giúp đỡ.

 

            Công việc đang tiến hành ở bước sơ khai chưa đi đến đâu th́ đùng một cái, một trong hai vị nói trên lại ngă bệnh! Mà bệnh của các ông toàn là bệnh nan y hết thuốc chữa. Loại bệnh bác sĩ la làng, thầy thuốc chạy mặt. Ư chí th́ mạnh mẽ nhưng bệnh t́nh lại là sợi dây oan nghiệt chặn lối hoài băo của họ. Rất may, sức khỏe hai vị tâm giao cũng tạm ổn định trở lại nên cả hai lại tiếp tục dấn thân sâu vào chốn gian nan của công tác văn hóa cũng như cố rút ngắn thời gian ác nghiệt đang bám sát theo quư ông từng giờ từng phút của cái tuổi “gần đất xa trời” này! Nh́n công việc của quư ông làm, người viết cảm thấy ngao ngán và thầm tự hỏi không biết hai ông có sống quá cái ngày hoàn thành tác phẩm này không!?

 

            Bẵng một thời gian khá lâu, bất ngờ ngày nọ, người viết nhận được điện thoại của ông Ngô Lâm báo tin vui tác phẩm sắp… ra ḷ!

 

            Chuyện khó tin nhưng có thật. Người viết được hân hạnh gặp tác giả Ngô Lâm tại gia và ông đă cho thấy các công tŕnh đang tiến hành tốt mặc dù hơi chậm bởi có người muốn đóng góp nhưng không chịu đưa ra h́nh ảnh hoặc gửi tới chậm quá thời hạn thu nhận. Ngày hoàn tất cũng phải dời đi dời lại đôi ba lần bởi bệnh t́nh khắc nghiệt cũng như những bận rộn trong việc chuẩn bị hôn nhân cho con cái trong gia đ́nh. Vậy mà ông Ngô Lâm vẫn tiến hành…

 

            Và ngày trông chờ ấy đă đến! Tháng 4/2005, đúng 30 năm tṛn, tác phẩm Ba Mươi Năm Văn Học Nghệ Thuật (1975-2005) đă chính thức ra đời tại nhà hàng Kim Khánh ở Darra. Mọi người đều hân hoan có mặt trong ngày ra mắt sách tại Brisbane. Buổi họp mặt tuy đơn sơ nhưng không kém phần long trọng và xúc động với sự có mặt của hầu hết của những thân hữu văn nghệ sĩ nồng cốt trong cuộc tại Brisbane như  ông bà Ngô Lâm (tác giả), ông bà Nguyễn Dũng (Đức Lan), ông bà Bác sĩ Hà Ngọc Thuần, vợ chồng các văn hữu như Lệ Thư, Nguyễn Sỹ Nam, chuyên viên đặc trách kỹ thuật đánh máy in ấn có Tuấn Dũng và Bá Dũng. Ngoài ra c̣n có sự hiện diện của ông Huỳnh Kim Quế (học tṛ ruột của nhà văn Nguyễn Hiến Lê) chịu khó quay phim chụp ảnh. Một bữa tiệc thân mật cũng đă diễn ra tại đây.

 

            Nh́n quyển sách dày cộm trên tay gần 400 trang, biết bao nhiêu mồ hôi công sức mà hai ông Ngô Lâm và Nguyễn Dũng cùng các thân hữu cật ruột đă bỏ ra, đă gợi nhớ tất cả các anh chị em trong tập thể Bút Nhóm Nguồn Việt cùng quư cô bác văn nhân thi hữu trong cuộc về sự bền chặt của t́nh bạn, t́nh thầy tṛ, t́nh đồng hương trong công tác gian lao này.

 

            Cuốn sách như tựa đề đă ghi rơ bởi hai ḍng chữ Việt và Anh “30 Năm Văn Học Nghệ Thuật của Người Việt ở Úc - 30 years of Vietnamese Cultural Activities in Australia” đă nghiễm nhiên trở thành một quyển sách bất hủ, một tự điển phong phú về văn hóa,  góp nhặt tương đối đầy đủ các tinh hoa văn hóa, văn học nghệ thuật của người Việt tại Úc châu trong suốt quá tŕnh 30 năm qua. Những công tŕnh vô giá của họ đă đóng góp mạnh mẽ vào sự phát triển chung của hệ thống đa văn hóa trên nước Úc và để lại cho cháu con niềm hănh diện về cha ông của họ! 

 

            Cuốn sách có bộ mặt trông thật trang nhă, đẹp mắt với b́a trong cho thấy một ban biên tập gồm các vị Ngô Lâm, Bác sĩ Hà Ngọc Thuần, Giáo sư Đào Hoàng Nga, Thầy Thiện Hữu, nhà văn Nguyễn Ngọc Mạnh, Đức Lan và Tuấn Dũng với phần in ấn do LeeBa Printing thực hiện. Những tấm h́nh offset màu đẹp đẽ của các văn nhân thi hữu, các văn nghệ sĩ c̣n sống hoặc quá cố đă làm cho quyển sách tăng thêm phần trang trọng. Vào sâu bên trong, quyển sách đă có h́nh ảnh của 12 vị đă quá cố nằm ngay trang đầu như một nhắc nhớ trân trọng những người đă khuất. Tiếp đó là h́nh ảnh các văn nhân thi sĩ, các nhà làm văn hóa nổi tiếng nhất tại các thành phố trên khắp đất Úc mà đông nhất là ở Sydney và Melbourne. Kế đến là h́nh ảnh của các tờ báo, nhật báo, bán tuần báo, nguyệt san, bán nguyệt san, các công tŕnh kiến trúc đầy xúc động c̣n ghi lại dấu ấn cho đời sau.

 

            Người viết muốn nhắc đến một vài khuôn mặt quen thuộc, một vài nhà làm văn hóa nổi danh trong rừng người Việt đă làm đẹp cho cộng đồng ḿnh không chỉ ở Úc châu mà c̣n nổi tiếng từ lâu đời từ VN và c̣n vang danh khắp nơi ai cũng biết. Ghi lại vài gịng để quư vị có thể nh́n về Úc châu mà t́m lại được những người thân của ḿnh hay những người ḿnh từng ngưỡng mộ xen kẽ với vài khuôn mặt mới.  Các vị nổi danh như Ls Lưu Tường Quang với công lao đóng góp to lớn vào việc lănh đạo cơ quan truyền thanh SBS (Đài phát thanh sắc tộc trên toàn nước Úc). Cố Gs Nguyễn Hoàng Cương với tác phẩm Con người từ Việt Nam - người suốt đời chăm lo văn hóa. Các điêu khắc gia nổi danh tại Úc có các ông Nguyễn Văn Khoát với tác phẩm nghệ thuật Hoàng hôn (Sunset) bằng đá, Lê Thành Nhơn (deceased) với tác phẩm Tự do (Freedom) bằng đồng… với nhiều công tŕnh nghệ thuật nổi tiếng khác ghi lại những nét đặc biệt của người tỵ nạn để lưu lại vạn đời sau. Về chụp ảnh nghệ thuật có nhiếp ảnh gia Nguyễn Cao Đàm (deceased) với các tác phẩm nổi tiếng quốc tế; nữ văn sĩ th́ có bà Thiếu Mai (đă quá văng), nữ thi sĩ có cụ bà Đan Phụng và cố phu quân Tú Phan; nữ văn sĩ Lệ Hằng… Đặc biệt, vơ sư kiêm nhà báo có cố Gs Trần Huy Quyền trước khi mất đi đă có bài vĩnh biệt thật xúc động gửi đến mọi người trước khi lâm chung đáng để cho chúng ta suy ngẫm và ngưỡng mộ. Ông bảo chẳng có ǵ làm cho chúng ta sợ cho bằng thời gian… thời gian làm tàn hại chúng ta và đưa chúng ta về nơi… an nghỉ cuối cùng…”. Ông nhắc đến tích sư Vạn Hạnh nh́n nấm mồ mà vẫn chưa thấy là vĩnh viễn qua hai câu thơ “Vị qui tam xích thổ, nan bảo bách niên thân – Kư qui tam xích thổ, nan bảo bách niên phần”, nghĩa là “Chưa về ba thước đất th́ khó giữ được cái thân trăm năm – Đă về ba thước đất th́ khó giữ được cái mồ trăm năm”. Không sợ là ǵ nữa!?

 

            Chưa hết, các vị c̣n gặp nhà báo lăo thành Nguyễn Ngọc Phách với Bút chiến ở Miệt dưới; cựu đại sứ Nguyễn Triệu Đan với phu nhân là bà Huỳnh Bích Cẩm với những đóng góp vô giá cho văn hóa và cộng đồng (đặc biệt về phụ nữ Việt ở Úc). Ở Melbourne có Gs Lương Minh Đáng (đă quá văng) ai cũng biết; triết gia th́ có Gs Phạm Công Thiện với tác phẩm Nguyễn Du – Đại thi hào của dân tộc hoặc các tác phẩm triết học của Hố sâu và Tư tưởng. “Bè bạn gần xa” th́ có nhà văn quân đội kiêm cựu tù nhân nổi danh Phan Lạc Phúc. Nhà văn kiêm bác sĩ quân y có Bs Trần Xuân Dũng. Về giới trẻ cỡ tuổi dưới 6 bó có các văn nhân, thi sĩ hiện tại nổi danh ở Úc như nhạc sĩ Ts. Hoàng Ngọc Tuấn; Ts Nguyễn Hưng Quốc, Ts. Lê Văn Ân, Ts Nguyễn Văn Hưng (chuyên gia hóa học và cũng là cựu nhà báo) v.v…

 

            Phần đề tựa ông Ngô Lâm đă nói rơ mục đích và ư nghĩa việc ḿnh làm trong việc thực hiện cuốn sách này là để chúng ta cùng nhau ôn lại chặng đường phát triển văn hóa phục vụ cộng đồng suốt 30 năm từ 1975-2005 với lời tâm sự cuối cùng của ông bạn già tâm giao thuộc loại “bệnh sĩ” (tức nhà văn hóa Nguyễn Dũng) đă thốt lên một câu thật xúc động với ông Ngô Lâm “Tôi hết ḷng giúp anh và chắc chắn không c̣n cơ hội nào nữa…”. Và điều đó đă trở thành sự thật v́ ông Nguyễn Dũng nay đă qua đời nên đôi bạn tâm giao này không c̣n có cơ hội cống hiến cho đời những tác phẩm cao quư khác nữa. Quay về người bạn đời và các con, ông Ngô Lâm viết “vợ con đă nuốt hết những điều không vui để cho tôi được toại ư ở tuổi cuối cùng của hoàng hôn, mà ḷng cứ nghĩ làm được việc ǵ cho nhiều người vui là ḿnh măn nguyện”. Và cuối cùng th́ ông Ngô Lâm cũng khiêm nhường mà thưa với quư văn nhân thi hữu, quư độc giả rằng Nếu được một lời khen ấm ḷng, xin chan ḥa với tất cả bạn bè. Và chẳng may có điều ǵ bị chê trách th́ “bịnh sĩ” này cũng hănh diện dành riêng cho một ḿnh, bởi v́ nhiệt t́nh mà không đo lường được tài sức hèn mọn của ḿnh”.

 

            Sau đề tựa này của tác giả “bệnh sĩ” Ngô Lâm, quư độc giả sẽ được thưởng thức bài giới thiệu tác phẩm có tựa đề là “Ba mươi năm qua của cặp vợ chồng rất nổi tiếng và hết ḷng về văn hóa tại Úc (Brisbane) là Giáo sư Đào Hoàng Nga và Bác sĩ Hà Ngọc Thuần viết vào những ngày Mùa thu ở Nam bán cầu 2005. Đây là một bài giới thiệu vô cùng đặc sắc về tác phẩm này của hai nhà làm văn hóa âm thầm (kiêm ống chích) mà người viết không thể diễn tả hết ư ở đây được.

 

            Xin mời quư độc giả t́m đọc để nhận ra chân dung vô giá của tác phẩm này xen lẫn vào những h́nh ảnh của các văn thi hữu cùng các bài viết đầy giá trị mà mỗi người trong chúng ta khi t́m đọc sẽ thấy phản ảnh lung linh chính h́nh bóng tỵ nạn của ḿnh trong gịng lịch sử 30 năm qua. Một cuốn tự điển để đời của người Việt tỵ nạn. Một thành quả vô giá để lại cho cháu con niềm hănh diện vô biên về cha ông đă trải qua trên bước đường tạm dung vào thời điểm lịch sử 1975-2005 trên đất nước Úc Đại Lợi nhân hậu và bao la này./-

 

 

 

  ? ˜ { @

 

* Người XVạn

 (Úc Châu)

 

 

 

 

 

 thơ & truyện Nguyễn Văn Sanh               |                 www.ninh-hoa.com