Trang Thơ & Truyện: Lê Thị Thanh Tâm                     |                 www.ninh-hoa.com

Lê Thị Thanh Tâm
 

Bút hiệu:
Gia B́nh Vân Nga,
Lê t. Thanh Tâm

Sinh trưởng: 
Gia Định,
B́nh Hoà, Sài G̣n.

Nghề nghiệp:
Dạy Việt ngữ 

 

 


Hiện sinh sống tại

Ḥa Lan (Holland)



 

 

 

 


Lầu Trống (Cổ Lầu – Drum Tower)

 

 

 

Bạn thân mến ơi,

Nếu bạn muốn nghe về xứ Tàu phù, ngày xưa đă đô hộ dân tộc ta cả 1000 năm, đọa đày dân chúng ta đến tận cùng đất đen, th́ ta sẽ kể thêm về nó. Chứ nếu bạn không nói, th́ ta không dám ngang nhiên mà kể lể dông dài chi đâu. Gia đ́nh ta đi theo tour, để có người dẫn dắt và nói tiếng Anh, v́ thành phố Peking lớn vậy mà t́m người nói tiếng Anh rất khó. Ngay như hotel 3 sao mà ta ở cũng chỉ có 2, 3 người phục vụ nói sơ sơ tiếng Anh mà thôi. Điều khổ cực cho ta là đêm đầu tiên, không ngủ được v́ giường ḷ xo cứng quá, làm ngủ đau cả người cứ trăn trở hoài suốt đêm. Và từ đó mỗi đêm chỉ ngủ được 2, 3 giờ là nhiều – nên long thể và thần sắc ta sa sút thấy rơ, nhưng v́ đi xem những nơi lịch sử đă học qua, nên tinh thần ta phấn khởi, bớt nhọc mệt nhiều lắm. Nhờ đem thuốc bổ, nên ta đă có sức mà leo núi hay đi xa mỗi ngày như: Thiên An Môn, Quảng trường Đỏ, nơi 10 năm trước xác chết bao sinh viên đă ngă xuống cho dân chủ, tư do như c̣n đây đó trên quảng trường rộng bao la này…

Thiên An Môn, nh́n từ Cấm Thành

Cấm Thành nơi các vị vua ở, mà trong cuốn phim ‘Vị Hoàng đế cuối cùng – The Last Emperor’ có lẽ bạn đă xem qua. Đó là khuôn viên của hoàng tộc (Yuan Ming Yuan Imperial Garden), các nơi vua ngự trên ngai vàng (c̣n giữ y nguyên) hay họp triều đ́nh, vườn thượng uyển rất đẹp v́ cây cối đă thành cổ tích, già lăo hàng mấy trăm năm, mà vẫn c̣n sống là điều kỳ diệu. Cái đẹp của khu vườn này là theo ngày xưa, nhưng nếu so với vườn thiên thai của Nhật Bản th́ nó thua xa, hay so với vườn tuyệt vời Buckingham của Anh, th́ nó nhỏ bé lắm. Mỗi một nước có cái nghệ thuật riêng biệt, nên khó mà so sánh, nhất là thời xưa bao ngàn năm trước. Nhưng ở đây cứ đi lang thang th́ sẽ gặp những công viên rộng lớn đẹp hơn vườn vua ngày xưa nữa (như công viên Beihai Park), ở đó nhiều người già vào thư giăn, tập taichi, tập đủ thứ thể dục mà họ thích, thật tự do. Cái khó chịu nhất là mùi hôi thối cống rănh ở khắp nơi trong thành phố làm ḿnh mệt lỗ mũi, và người Tàu cứ khạc nhổ khắp nơi khiến ḿnh phải chú ư nh́n xuống đất, như ở Ḥa Lan phải chú ư coi chừng đạp ‘ḿn’ của lũ chó nhà vậy. Ta ăn uống cũng rất cẩn thận như khi đi Việt Nam, vậy mà khi ḿnh chỉ dùng salad cuốn với vịt quay thôi, là bị tiêu chảy cả đêm, uống thuốc th́ hết ngay, nên vui được những ngày c̣n lại. Các đền chùa Tàu nổi tiếng nhờ cổ tích như Lầu Chuông và Lầu Trống ở gần hotel ḿnh. Nó đánh trống và chuông mỗi giờ (sáng chuông chiều trống) nhưng rất tiếc, v́ có án mạng xảy ra hôm Olympic tại đây, nên phải ngừng hết không c̣n đánh chuông trống và không cho du khách vào xem nữa. Nhưng ở Lama Temple (Yong He Gong = Ung Ḥa Cung – Lạt ma tự viện) th́ đẹp và đông đúc khách, có tượng Phật bằng gỗ cao 28 mét, thiếp vàng rất đẹp, nhưng vỏn vẹn chỉ có một vị sư Tibet nằm ngủ trong đó thôi. Temple of Heaven và Temple of Earth có vào xem được. Nơi này, lúc xưa các vua tế tự cúng thần linh bằng máu và tóc… mà ta cũng không biết máu tóc của thú vật hay của người??? Ghê rợn thật. Đi xem di tích rồi, ta mới hiểu tại sao nước Việt Nam ḿnh phải cúi đầu khuất phục họ, để mỗi năm phải triều cống nhiều lễ vật, có cả người bằng vàng (bạn c̣n nhớ chứ?). Ta chua xót như nh́n thấy máu xương của dân tộc ḿnh ở trong từng ngai vàng chỗ vua Tàu lâm triều, ở từng viên gạch trong từng ngôi đền mà vua chúa Tàu đă hưởng thụ… Có đến nước Tàu vĩ đại rồi, nh́n thành phố văn minh phồn thịnh chỉ mới vươn lên trong 28 năm thôi, mà đă không khác ǵ Âu Mỹ này, mới công nhận là người Tàu vẫn hay tuyên bố rằng: “Vài năm nữa thôi, nước chúng tôi sẽ là CON RỒNG THẾ GIỚI…” Phải khâm phục họ, nếu ḿnh đă xóa cái oán hận ngàn xưa đó đi, bạn ạ.

Nhà nghỉ mát của Từ Hy Thái hậu

Đến cung điện nơi Từ Hy thái hậu nghỉ mát (The Summer Palace), cảnh trí thật đẹp tuyệt vời. Bà hoàng này đă cho nuôi ṣ, để lấy ngọc trai trong một cái hồ rộng mênh mông mà bọn này đi thuyền qua bên kia chơi), để trang sức cho bà làm đẹp với các vương tôn, quan lại, người hùng trẻ đẹp mà bà yêu thích. Ta nhớ ḿnh đă đọc qua cái dâm đăng tàn ác của bà đă thủ tiêu, giết chóc bao nhiêu đấng anh hùng… mà rùng ḿnh, tưởng như nh́n thấy… nơi này, đă xảy ra điều bạo ngược đó, bao ngàn năm trước… Luân hồi quả báo…, giờ linh hồn ba ta về đâu??? Nhưng nhờ bà có ngộ đạo Phật, nên 4 câu kệ đầu khi tụng kinh (nếu bạn có đọc qua) là của bà Từ Hy này:

Vô thượng thậm thâm Vi Diệu Pháp

Bá thiên vạn kiếp nan tao ngộ

Ngă kim kiến văn đắc thọ tŕ

Nguyện giải Như lai chơn thiệt nghĩa

Ngày gần cuối, sau khi đă leo Vạn Lư Trường Thành rồi, bọn này c̣n leo lên ngọn núi cao 890m nằm trong công viên Fragant Hills Park ở vùng ngoại ô phía tây bắc Peking nữa. Công viên này rộng lớn và đẹp vô cùng. Càng đi vào trong, là đường lên núi cao. Bọn này đi bộ để ngắm cảnh đẹp, nhưng chỉ bận xuống thôi, v́ lúc lên đă ngồi dây cáp (5 euro/người) nên ta bị xụm chân luôn, chỉ c̣n lết đi tới phố thôi. Đă vậy c̣n bị lạc đường nữa chứ. Anh cu con đi t́m mẹ được, mừng quá kéo mẹ xềnh xệch như giải tù nhân, làm ta đau buốt tay chân, chỉ muốn khóc thôi.

***

Bạn thân mến,

Bạn muốn nghe tiếp phải không? Th́ ta đang rảnh rang để phúc tŕnh lại chuyến đông du này, như sứ thần đời Lê, Lư, Trần… ngày xưa đi Tàu triều cống vậy. Mà đời nay th́ tụi ḿnh hănh diện được làm con cháu Trưng Triệu, Nguyễn Trăi, Lê Lợi… nên chi đi với tấm ḷng xót thương cho dân tộc cả hai nước, là nạn nhân của ḷng tham lam bạo ngược của các triều đại vua quan Tàu mà ra. Như đi thăm Vạn Lư Trường Thành, khúc Tây Bắc Peking có hai tụ điểm: 1 là nơi mới khôi phục lại của đoạn thành 600 năm tuổi, và tụ điểm kia là nơi tu sửa lại khúc thành của hơn 2000 năm trước. V́ tụ điểm 1 đă hết chỗ đậu xe, nên phải đi điểm 2. Nơi đây đường đi đă trùng tu lại quá tốt và mới, nên ít thấy di tích cũ hơn nơi kia. Đến nơi, th́ trời đă mưa lâm râm, ta phải đi mua cây dù cho anh cu con, v́ anh không đem áo mưa theo, mà chỉ ôm máy chụp h́nh như phó nḥm thứ thiệt…

Vạn Lư Trường Thành

Đường lên rất mau mệt v́ các bậc thang không đều, dài ngắn lung tung nhưng rất sạch, rộng và có tay cầm lên xuống an toàn. Thiên hạ thật đông nhưng dân nội địa nhiều nhất (ta thấy ít du khách Âu Mỹ, có lẽ do giá vé cao nhất trong năm, v́ khí hậu tháng mười này lư tưởng nhất), ai cũng thở hào hển, cười nói vui như ngày hội, dù cho mưa rơi nho nhỏ, cũng không thấy hề chi. Nh́n bên kia tường thành chỉ một màu xanh rừng núi, mây bay chim hót, xa kia trên cao là nhà nghỉ mát pavillon đẹp như trong tranh. Nào đâu thấy rợ Hồ hay Hung Nô, mà ngày xưa vua Tần đă run sợ, nên đày đọa dân ḿnh như vậy??? Nh́n đây đó, ta như nghe tiếng dân Hán rên xiết, bi ai v́ bị chôn sống trong dăy tường đá kiên cố, chạy dài suốt trên những ngọn núi bao bọc Beijing này… Mỗi bước chân lên, ta nghe năo nề như có hạt nước mắt người cô phụ ở quê nhà khóc chồng, đau thương… Ta buồn muốn khóc như trời đang đổ mưa… T́nh cờ lúc đi xuống, hai mẹ con ta đang nói chuyện, th́ bỗng nghe một ông đi ngược chiều hỏi tiếng Việt rằng: “Trên đó có đẹp lắm không?” Ta ngạc nhiên khi nghe tiếng Việt Nam của quê nhà yêu dấu… Th́ ra ông ấy đi du học và ở lại Pháp, lấy vợ đầm luôn. Anh kể ngay về con trai ḿnh. Chỉ trong vài phút, mà tự dưng lại thân thiện như đă quen từ lúc nào… Có phải tiếng mẹ đẻ là nguồn suối mát, là ngọn lửa hồng làm ấm ḷng kẻ xa nhà không??? Từ đó, trở xuống núi để ra cổng về, bỗng trời chuyển mưa, mây đen vần vũ… Hai mẹ con đi chậm hơn hai bố con nó, nên anh cu con cứ đứng dưới này nhảy nhảy, ra dấu kêu mẹ và chị nhanh chân, để kẹt trên đó là khốn v́ biết mẹ là con rùa leo núi mà. Và khi chạy nhanh lên được xe rồi, th́ trời mưa như trút nước, kinh khủng đến giật ḿnh và nghĩ ḿnh may mắn quá. Rồi thấy thương cho những người đang c̣n ‘hành cước’ trên đó, không chỗ trú chân, và đường leo đá trơn trợt dễ gây tai nạn lắm… Trên đường đi, vườn hồng và táo nhỏ, táo lớn nhiều vô cùng (Cũng như hôm đi vườn của cung điện Từ Hy, vườn trồng đầy hồng, thấy thèm, nhưng không thấy vườn hoa mai, mà bà đă bắt cung nữ, quan hầu nửa đêm phải nấu nước sôi đem ra vườn quạt nóng cho mai phải nở, để bà thưởng thức mùa xuân)… Họ bày bán trái cây thật đẹp, hấp dẫn vô cùng, giống như dọc đường ở Biên Ḥa, Lái Thiêu vậy. Từ hôm đến đây, ta không dám ăn trái cây nhiều v́ sợ họ xịt thuốc, nên mua táo Tàu nhỏ nhỏ, ngon ơi là ngon mà ăn cứ sợ sợ, phải gọt vỏ hoài cũng cực lắm, thôi chả ăn cho xong. C̣n phu quân th́ ăn tỉnh bơ, ngon lành.

Nếu ḿnh nghĩ đi Tàu để ăn ngon là hơi sai lầm, v́ đến nơi mới biết khó t́m nhà hàng ăn theo ḿnh muốn,. Như hôm đầu, may mắn gặp nhà hàng loại xịn, nấu theo Nhật loại hot pot (lẩu). Mọi người được một cái nồi nhỏ, nhúng tất cả thịt cá rau rất tươi vào đó, nên ăn rất ngon, sauce rất lạ và sạch sẽ vô cùng, không bị đau bụng. Điều hơi buồn là nhà hàng nhất định không nhận tiền ‘tip’ của ḿnh. Anh con trai thấy mấy anh hầu bàn trẻ nhỏ, rất dễ thương, ch́u khách nhất là bàn tụi này, muốn cho thêm họ, nhưng bị trả tiền lại. Âu cũng là cái hay của xứ cộng sản. Chắc bạn cũng biết, dạo du khách đến Olympic, đám hầu bàn này đă cảnh giác mấy vụ này nhiều rồi. Lần ăn sau, th́ gặp nhà hàng nấu theo Nam Kinh chỉ có ớt, tỏi, muối… mặn chát và cay xé miệng và tê hết lưỡi, làm cả nhà giật ḿnh sợ luôn. (Cũng may là lưỡi bị tê chỉ 5, 10 phút là hết, nếu không, th́ không c̣n lưỡi để nói nữa). Ta là đứa nhát gan, nên ăn ít thôi, dù món tôm cá ở đây khó mua và đắt lắm. Từ đó đi ăn ở đâu, cả nhà đều cảnh giác coi chừng bị ‘đầu độc’ nữa. Nhưng vẫn bị một lần nữa, v́ nh́n h́nh đặt menu, rất khó đoán là món ǵ, nên bị mắc lỡm một trận (v́ bởi họ không nói tiếng Anh).

***

Bạn thân mến,

Nếu chúng ḿnh đi Tàu mà không xem opera – hát bội – th́ rơ là điều thiếu sót lớn, phải không? V́ vậy khi nghe anh chàng hướng dẫn (guide) hỏi, ta đồng ư ngay lập tức, v́ nhớ ngày xưa c̣n bé đă từng đi xem hát bội ở đ́nh B́nh Ḥa (Gia Định) những ngày lễ Bà rất lớn. Lũ trẻ trong xóm rủ nhau đi xem, thật vui. Ở đó, mấy bà cụ ăn mặc rất sang trọng hay ḷe loẹt (nếu được lên đồng). Họ đem từng mâm lớn bánh trái, đồ dâng cúng thần linh và có cả đám rước có người lên đồng nhảy choi choi rất buồn cười, họ đánh trống thổi kèn ầm ĩ, đi diễn hành khắp chợ Bà Chiểu, Gia Định cả ngày tưng bừng. Ba má ta đạo Phật, không tin mấy vụ lên đồng cốt, mê tín dị đoan này nên không qua đ́nh cúng lễ ǵ cả. Chỉ có lũ nhóc ta là vui thôi, v́ được cho ăn bánh trái đă đời, rồi c̣n được ngồi xem hát bội suốt buổi tối, vui nhộn vô cùng. Ta nhớ ngày đó họ hay diễn tuồng Phàn Lê Huê hay Phụng Nghi Đ́nh (Điêu Thuyền, Lữ Bố), mà bà Phùng Há chuyên thủ vai Đổng Trác giả vờ ghen với con Lữ Bố thật xuất sắc, thiên hạ vỗ tay muốn vỡ đ́nh luôn.

‘Opera’ theo kiểu Trung Quốc

Thật ra opera này không phải là Hát Bội như ở Việt Nam ngày xưa ta đă được xem, mà có lẽ so sánh nó với cải lương ḿnh th́ đúng hơn. V́ hát bội Việt Nam rất khó hiểu và khó nghe hát, chỉ nghe thấy nghệ sỹ cứ nhảy múa la chói lói …ải …ải suốt buổi thôi. Chỉ có ông bà già hiểu tuồng tích của Tàu th́ thích lắm, riêng đám con nít chỉ thấy vui, đẹp và lạ… nên ṭ ṃ kéo nhau đi xem, chứ không mê thích được. V́ thế, lần này được xem opera Tàu, th́ đúng là nhạc classic rất hay, cộng với cách diễn xuất tuyệt vời của nghệ sĩ Peking, khiến cả rạp như nín thở mà thưởng thức, như lúc cô đào nũng nịu e thẹn che mày chuốc rượu anh hùng. C̣n tướng quân kia, áo măo oai phong, đẹp lộng lẫy không thua ǵ cô đào (không có vẻ cải lương rẻ tiền như Việt Nam). Và họ vừa hát vừa đùa giỡn theo lối cải lương mà Việt Nam ḿnh vẫn biết (có phụ đề Anh ngữ)…

Màn thứ nhất là các nghệ sỹ tŕnh tấu vài bản cổ nhạc, họ mặc vest lịch sự chứ không mặc đồ quốc phục như ta nghĩ. Có lẽ v́ họ tŕnh diễn cho du khách Âu Mỹ, trong nhà hát quốc gia sang trọng, nên họ muốn ḥa hợp với người Tây phương chăng?

Màn thứ hai là một đoạn trong vở Điêu Thuyền và Lữ Bố (không thấy Đổng Trác ǵ cả). Bây giờ, ta lại được xem chính gốc ngành hát bội này, và đào kép thủ vai Điêu Thuyền, Lữ Bố thật tuyệt diệu hơn ngày xưa của Việt Nam ḿnh nhiều! Hai đứa con ta chúng cũng thích lắm, dù không hiểu ǵ về tuồng tích này cả. Nhưng nh́n nghệ sỹ ăn mặc thật lộng lẫy, diễn xuất điêu luyện vô cùng và giọng ngân opera Tàu cao vút, trong vắt, lảnh lót như chim hót mừng b́nh minh, tuyệt vời quá đỗi. Ôi, ta sung sướng như được trở về ngày xưa c̣n bé thơ ngây, ngồi xem hát bội ở quê nhà, cho dù ngày đó Việt Nam chỉ là cải ngôn, bắt chước anh Tàu vĩ đại này thôi. Bây giờ ta đă hiểu ra, rằng nhân vật Điêu Thuyền chỉ là giả tưởng của tiểu thuyết Tàu, nên ta có cái tâm trạng khác, chứ không tưởng thật vui buồn theo, như ngày c̣n bé nữa.

Màn cuối cùng hay hơn nữa, v́ là chuyện Hầu vương cùng đám đệ tử, đông đúc lắm. Các nghệ sỹ ăn mặc cũng rất đẹp, hóa trang giống khỉ hay vô cùng. Nhất là họ múa vơ, đánh nhau bằng chùy, gươm kiếm, gậy gộc thật điêu luyện y như thật, mà ḿnh vẫn xem trong ciné phim Tàu vậy. Nhưng ở đây ḿnh được xem tận mắt họ nhảy múa, đấu vơ Tàu, lăn lộn trên sân khấu một cách nhẹ nhàng, gọn gàng, chứng tỏ họ có tập luyện rất thâm hậu thật sự. Màn này anh cu nhà ta thích lắm, v́ lúc xưa c̣n bé anh cũng đi học Judo mà không đấu giỏi như mấy nghệ sỹ này!!! Buổi hát chỉ hơn một giờ đă văn tuồng (vé khá đắt với dân bản xứ, 17 euro mỗi người), nh́n khán giả Tây chung quanh c̣n bàng hoàng tiếc nuối. Ta thấy ḿnh rất thân quen với không khí này, hơn là ở Ḥa Lan đi xem opera, ballet hey ḥa nhạc…, ở đó ta thấy ḿnh lạc lơng giữa những đôi mắt nh́n xa lạ, ngăn cách vô cùng bạn ơi!!! Phải chăng màu da, nét mặt, mái tóc đă chia cách nhau, nên ở đây mấy ngày mà ngoài phố họ xem bọn này như đồng chủng, cứ xổ tiếng Tàu lia lịa, làm cả nhà cứ ngớ ra, th́ họ cũng ngớ ra, cùng cười với nhau thôi. Nhất là mấy ông tài taxi (rất rẻ, đi khoảng 15km chi 3 euro thôi) rất dễ thương, dù biết tụi này là ngoại quốc, họ cũng nói chuyện thân t́nh, nhưng chỉ có họ hiểu thôi .

Lúc ra về, trời đêm mát dịu – êm đềm – thật đẹp với trăm ngàn v́ sao nhấp nhánh cười vui. Và bên kia đường, đối diện với hí viện, bỗng có một đoàn người hóa trang, vừa đi vừa đánh trống, thổi kèn thật vui nhộn, làm cho khán giả (du khách) thêm yêu mến cái văn hóa này hơn.

Hôm sau, anh chàng guide c̣n đề nghị đi xem xiệc nữa. Ta nghĩ xiệc Tàu đă đi khắp thế giới rồi, chả cần xem nữa và hai nhóc cũng từ chối v́ không c̣n bé mà thích xem mấy tṛ nhào lộn này. Nên chọn đi phố antique và ngày cuối, trước khi từ giă Peking, th́ sẽ đi chợ antique Panjiayuan xem đồ cổ, v́ chỗ này lớn nhất, chỉ có cuối tuần thôi.

Thôi, nắng thu đă lên rồi ta sẽ chạy bộ đây, để uổng một ngày đẹp như thế. V́ về đây mới thấy mùa thu lá vàng, lá đỏ đẹp năo nùng, c̣n ở Peking chưa thấy mùa thu ǵ cả, cây cối vẫn xanh ngắt, thơ mộng không kém ǵ con đường Nguyễn Bỉnh Khiêm của chúng ḿnh, bạn ơi. Và ở đó, chỉ có gió heo may, làm lạnh ḷng ai đó thôi… Và lá vàng lá đỏ mùa thu sầu, như c̣n ngủ quên trên ngàn cây sầu đông yêu dấu, chưa về…

  

 

 

Lê Thị Thanh Tâm
Gia B́nh Vân Nga
(T. V. ngày cũ) 

4/2016
 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trang Thơ & Truyện: Lê Thị Thanh Tâm                  |                 www.ninh-hoa.com