Thơ & Truyện: Lê Thị Mỹ Châu             |                 www.ninh-hoa.com

 Lê Thị M Châu

* Quê Quán :
 Phú Thọ 2 – Ninh Diêm – Ninh Ḥa

* Cựu Học sinh:
Trường Trần Quư Cáp -
Ninh Diêm - Ninh Ḥa

* T́nh trạng hôn nhân :
Độc thân (chưa kết hôn)



Hiện sinh sống và làm việc
tại Sài G̣n, Việt Nam.


 

 

 

 

 

 


Thương Một Đời Cơ Cực:
MUỐI ƠI !
Lê Mỹ Châu
 

Thương tặng cho xứ sở quê tôi trong những ngày mùa tháng 6

 

Quê hương mỗi người chỉ một…

 

Uh! Đó là một sự thật hiển nhiên không thể nào chối cải được, cho dù chúng ta đi về phía chân trời nào cũng có lúc ngoái đầu nh́n lại sao không khỏi xót xa, chạnh ḷng, thương nhớ quê hương???

 

Đi xa, tôi tránh ánh nắng bạt ngàn mang hơi nước từ biển tràn về, da thịt mặn chát như pha trộn đầy đủ da vị của nước biển và hơi sương từ những cánh đồng muối mang tới. Tôi vẫn nhớ như in những ngày thơ ấu. Nói là thơ cho kí ức thêm ngọt ngào và đầy chan chứa, nhưng khi ấy cũng 14, 15, cái tuổi đă biết nũng nịu làm duyên, biết e  thẹn mắc cỡ khi bạn bè trêu chọc. Tôi thường hay đi xin muối từ những cánh đồng xa để bán lấy tiền. Bọn nhóc như chúng tôi ở làng ít nhất cũng một lần trong đời làm thế.

 

Tôi không am tường ǵ mấy về cái nghề này, bởi tôi không phải gắn liền mệnh số với nó. Nhưng đời ông nội tôi đă từng tiếp xúc, đến đời ba và khi chúng tôi trưởng thành th́ nó dường như là một cái ǵ đó xa vời mà khó có thể chạm tới. Không phải gánh muối, cào muối là điều đơn giản, không phải bất cứ ai cũng có thể làm được việc này. Tôi nghe nói, lúc mới bắt đầu gánh thật sự khó khăn nhưng rồi quen dần trong công việc theo thời gian và cần phải có một sức khỏe bền bỉ. Mặc khác, người dân quê tôi đa phần là làm nghề diêm dân này, không gắn cuộc đời ḿnh vào nó th́ lấy kế ǵ sinh nhai. Chắc có lẽ v́ hiểu được nỗi nhọc nhằn của nghề muối nên ba tôi mong muốn chúng tôi học hành đàng hoàng để kiếm nghề khác bớt cực nhọc hơn chăng???

 

Những năm trước đây, có lẽ cách đây 10 năm  th́  có chính xác hơn không nhỉ? Nghề muối quê tôi đă có tên tuổi với biệt danh Muối Ḥn Khói, nó có tiếng bởi độ mặn, sự tinh khiết hay là ǵ th́ tôi không biết nhưng đi đâu có ai hỏi : “ Mày quê ở đâu th́ nói là quê Ḥn Khói th́ họ biết, c̣n nói Phú Thọ 1, 2, 3 th́ chẳng ai biết mô tê ấy là chỗ nào cả”. Đôi khi tôi đùa, muối Ḥn Khói là thương hiệu không thể tách rời cho người dân quê tôi chăng???, nói vậy như tri ân những giọt mồ hôi mặn đắng đổ xuống chan ḥa cùng cái nắng tháng 6 rang rác người, chắc v́ thế nên gia vị nó mặn nồng đến vậy. Bởi nó đến mang theo những cơn gió Lào khắc nghiệt, đi giữa cái nắng tháng 6 ḥa trộn mùa đặc trưng khét tiếng mà nói đến ai người quê tôi không nể đó là gió Lào, hơi muối bốc lên trong nắng, gió Lào thổi áp vào da vào thịt th́ sao không khỏi nồng nàn quanh ḿnh mùi gia vị đặc trưng.

 

 Nghề muối này có thể nuôi sống bao gia đ́nh, tạo công ăn việc làm cho bao lớp người. Con cái học hành, xây dựng nên nhà cao, cửa rộng, cuộc sống an nhàn hơn cũng xuất phát ít nhiều từ nghề muối. Trước đây, khi công nghệ làm muối chưa cách tân lắm, người ta chỉ đơn thuần làm muối với công cục thô sơ, gánh, rổ, cào… được làm bằng tre, cây … Khi xă hội phát triển, công nghệ ứng dụng vào nghề cũng phát triển theo. Người ta không chỉ làm theo cách tự nhiên như bao đời mà ông cha đă từng có, họ làm muối bạt ( cái này cũng nghe thông tin lỏm thôi nha), sản xuất muối sạch..vvv…vvvv.. Người ta không cần nhiều công sức như trước nữa, đồng thời muối bắt đầu đang trong giai đoạn “ế ẩm” nên dần dần diêm dân lặng lẽ rời bỏ muối mà đi t́m kế sinh nhai mới trong niềm nuối tiếc. Loáng thoáng đâu đó vẫn có những câu chuyện buồn và nhiều kí ức chứa chan, chất chứa trong ḷng bao người.

 

Diêm dân là những con người chân đất , vai trần, mộc mạc, thô sơ, họ gắn cuộc đời ḿnh vào nghề muối, sống với mệnh trời. Nói như thế có quá bi quan hay không? Nếu trời không thương, mưa băo thất thường, cuộc sống của diêm dân đă nghèo lại kéo theo nghèo chồng chất. Đó là cách nh́n không thể nào khác hơn với nghề muối trong giai đoạn này. Họ là những con người cơ cực, thu nhập thấp mà có khi những mùa thất bát th́ đành bó tay mà than trời chứ biết nói cùng ai??? Nỗi khổ nhọc này không chỉ có “ một nắng hai sương” mà phải nhiều nắng với chiếc lưng cong quặp trên chiếc trang cào, đôi vai kẽo cà kẽo kịt bên quang gánh. Có ngôn từ nào viết hết những nỗi nhọc nhằn này không? Cái nghề “ bán mặt cho đất bán lưng cho trời” sao lắm nỗi nhiêu khê, sao thương lắm những đống muối ê chề trong mảnh đất trống trên cánh đồng muối quê tôi.

 

Tôi nhớ những bà, các mẹ và chị, những cha chú, anh em trong làng đến mùa muối là rộn ră biết bao nhiêu. Cái không khí gọi nhau í ới đến cánh đồng trong tiếng gà gáy canh ba, sột sẹt gánh, thang cào và những dụng cụ cần thiết. Những đêm gánh hát về, họ coi hát xong rồi quai gánh đi thẳng lên cánh đồng trong đêm mù tịt ấy. Đó là những công nhân công trường muối thuộc cty xí nghiệp muối xuất khẩu Ḥn Khói . Họ làm việc từ khi rất sớm cho đến khi tối mịt mới về nhà, cực nhọc và mệt mỏi biết dường nào. Nói như thế nào cũng không thể diễn tả nỗi bằng ngôn từ với sự truân chuyên của những con người gắn đời vào muối.

 

C̣n những xă viên hợp tác xă muối Ninh Diêm th́ đỡ cực hơn, họ thường làm việc từ lúc 12h đến 15h chiều sau khi mọi công đoạn đă hoàn thành. Coi nước ( người chịu trách nhiệm lớn nhất với hợp tác xă trong thửa ruộng đó) và bạn cào là những người có trách nhiệm lấy nước ra vô để làm sao cho ruộng  ḿnh đóng được nhiều muối nhất. ( Viết theo sự am hiểu bé nhỏ của tôi). Rồi đến bạn gánh, có trách nhiệm gánh muối từ ruộng đổ thành đóng trên phần đất trống c̣n lại trên thửa ruộng. Gánh đến hết, từ bạn cào vuông vén cho đống muối vuông vức, gọn gẽ. Một ngày kết thúc làm việc trên cánh đồng muối được mưu tả ngắn gọn với những ngôn từ thô kệch. Nhưng nếu có thể bạn hăy đến đây, quê hương tôi, bạn chiêm ngưỡng sẽ thấy tuyệt tác của bức tranh thật sống động, họ là những con người góp phần nên bức tranh diễm lệ trong các tác phẩm của không ít những nhà nhiếp ảnh đă đến, sẽ đến để khai thác. Ít cực hơn không có nghĩa là những nỗi nhọc nhằn kia không có. Có hôm muối nhiều th́ ránh gánh cho xong rồi mới được về nhà, đến lúc nào hay lúc ấy.

 

Gánh muối cũng phải có vần có điệu, có nhịp bước đàng hoàng, chứ không phải muối đi sao th́ đi, muốn chạy sao th́ chạy, người trước lên trước và nối tiếp như tṛ chơi rồng rắn. Hàng hàng lớp lớp người nhấp nhô như đang hành quân trên con đường mưu sinh. Có rất nhiều nhiếp ảnh gia về Ḥn Khói mang đến cho bạn đọc những bức ảnh độc đáo mà khó có thể bắt gặp đâu đó trong đời. Như bài và ảnh của Trần Công Nhung trên Saigonvietnam, Phạm Văn Mùi, Trần Xắn Vinh ( copy theo tin tức đă đọc của Trần Công Nhung) hoặc nhiếp ảnh gia http://huynhnamphotography.vox.com  mà vô t́nh đă t́m thấy. Hoặc bạn có thể vào google, gơ nhẹ cụm từ Muối Ḥn Khói th́ kết quả sẽ cho bạn những bài viết sinh động, những h́nh ảnh đẹp bắt mắt.

 

Bây giờ,  theo tin tức từ công nghệ thông tin, thông cáo báo chí, người ta nói đến sự nghèo nàn của nghề muối, nói đến sự khó khăn phải đương đầu trong lúc xă hội ngày càng phát triển vượt bậc. Những ngày tháng hoàng kim của muối lặng lẽ trôi vào quên lăng, có c̣n chăng chỉ là những tiếng tắc lưỡi đầy mệt mỏi, chua chát và mặn đắng như muối của những diêm dân một đời gắn vào muối mặn. Sao thương quá một đời cơ cực : Muối ơi!!!

 

Chúng ta không thể đếm mưa rơi trong những cơn dông ngày mùa đổ tới, không thể đếm sợi nắng của ngày mai đang réo gọi, nô đùa th́ chúng ta măi măi không thể nào đếm những giọt mồ hôi rơi lặng lẽ để có những hạt muối trắng tinh trên thửa ruộng. Những đống muối vuông vức trên cánh đồng là công sức của bao nhiều người để có một tuyệt phẩm đẹp như thế. Bao thửa ruộng nhỏ nhắn, vuông vắn kia đă h́nh thành từ bao lớp thế hệ, đời cha truyền, con nối, những con bờ vững chắn ngàn đời mang bao nhiêu nỗi niềm của sự cầu mong ngày mùa bội thu. Bao hạt muối trên cánh đồng đă nên h́nh nên vóc là bao giọt mồ hôi chan ḥa cùng nước mắt của bao thế hệ, bao lớp người nối tiếp cho đời muối này.

 

Cơn mưa đầu mùa tháng 6 mang đến những hoài niệm ngọt ngào, giữa hai thái cực trong một tâm trạng, nơi xứ người mưa giông ùn ùn kéo đến che kín cả một ṿm trời bởi những vầng mây đang vần vũ. Nơi quê tôi, đang hứng chịu những cơn gió Lào khắc nghiệt, cái tiếc nuối đầy u buồn trên những thửa ruộng mới h́nh thành những tác phẩm đầu mùa. Muối ế ẩm, thang cào gác lại, quai gánh treo lên, diêm dân buồn không muốn viếng thăm những cánh đồng muối. Thấy giá 300 đồng/ kg theo tin tức đă đọc sao không khỏi sót xa, bùi ngùi thương cho những cuộc đời gánh nặng với cuộc mưu sinh. Muối ứ đọng trên những cánh đồng mà nhà nước lại cho nhập khẩu muối th́ sao không điêu đứng cho cuộc mưu sinh chân chất này??? Dù có những nguyên nhân nào đi chăng nữa th́ cuộc mưu sinh một đời của diêm dân sao có lúc không chạnh ḷng, không thể xót xa cho những cơ cực : Muối ơi!!!

 

 

 

 

Lê Thị M Châu
17h30, ngày 08 tháng 07 năm 2010 

    

         

 


 

Thơ & Truyện: Lê Thị Mỹ Châu               |                 www.ninh-hoa.com