trang nhà www.ninh-hoa.com   |   trang thơ & truyện của Lê Lai


Lê Lai
***

     Quê Nội: Vĩnh Phú
   Quê Ngoại: Thuận Lợi

    Cựu học sinh trường
          Trung học
Trần B́nh Trọng, Ninh Ḥa
  Niên khóa: 1965 - 1969
  (Đệ Thất 1- Đệ Tứ 1).

       Hiện cư ngụ tại
 Huntington Beach, CA, US
              E-mail:
      ylaile@yahoo.com

 

Văn/Truyện/Tùy Bút


 :: Lời Tâm Sự 
 
:: Một Chút T́nh Bạn
     Trong Thơ Văn Ninh
      Ḥa: 
Kỳ 1
 |   Kỳ 2

 


T


 :: Vọng Quê (Ninh Ḥa)
 
:: Vịnh Lá Rơi  
 
:: Gửi Em Ninh Ḥa
 :: Vĩnh Biệt Vơ Thi
      Thanh Tâm
 
 :: Ga Chiều Phố Nhỏ

 


Cùng một tác giả


 :: Ảnh Nghệ Thuật 
 
 

 


 


(Lê Lai - Little Saigon, California, Tết Dương Lịch 2006)

  

K 2

Nhưng nói chỉ có thơ của Vinh Hồ mới có quy luật của con tim có lẽ không công bằng cho lắm khi chúng ta thấy quy luật này cũng bàng bạc trong t́nh bạn của Phạm Tín An Ninh. Xót xa làm sao cho hai câu thơ mở đầu "Người Bạn Làng Tam Ích":

Bạn về gơ cửa đêm thâu
Ta nghe âm vọng nỗi sầu ngày xưa

Người từ ngàn dậm về mang nỗi sầu và dù không có nhịp cầu ô thước người cũng đă trở về gơ cửa đêm thâu. Gơ th́ cứ gơ, nhưng Phạm Vi Dân ơi, anh có biết chăng tấm ḷng của bạn anh đă mở sẵn tự bao giờ:

Bạn - tôi như nhạn lạc bầy

Nhớ khung trời cũ, nhớ ngày vui xưa

Nhớ ngày nắng, nhớ đêm mưa

Ba mươi năm tưởng như vừa đâu đây

Phan Khôi, một trong những nhà thơ tiền chiến khởi đầu cho phong trào thơ mới, đâu ngờ rằng 24 năm "T́nh Già" đă bị bỏ lại phía sau bởi 30 năm t́nh bạn làng Tam Ích của Ninh Ḥa khiêm tốn quê tôi, cái xứ mà Phạm Tín An Ninh đă ví mỗi người là một nhà thơ. Ôi ba mươi năm dài đăng đẳng gần hết một phần ba thế kỷ đời người. C̣n đâu những ngày từng cắp sách dưới mái trường Vơ Tánh. C̣n đâu một thời của những kẻ đa sầu đa cảm từng đứng về phía Chu Mạnh Trinh để "Giả sử khi trước Liêu Dương cách trở, duyên chàng Kim đừng dở việc ma chay, ...". C̣n đâu những mối t́nh học tṛ thơ dại khi tuổi chưa kịp dậy th́. C̣n đâu cô hàng sách Vĩnh An Thành mà một dạo những cây si khờ khạo được vun trồng. Ba mươi năm bỏ lại sau lưng những khói lửa binh đao, vào sinh ra tử. Ba mươi năm với những ḍng lệ khô của lao tù cùng cực, thất vọng ê chề. Ba mươi năm đầy ắp nghĩa t́nh Long Khánh. Ba mươi năm chia ly kẻ Bắc Âu, người Bắc Mỹ.... Ôi, ba mươi năm phải viết bằng hết nước mắt của tất cả những con người từng chịu đựng bao nhiêu điều tan tác khổ đau, trải qua không biết bao nhiêu cơn ác mộng kinh hoàng, và họa chăng chỉ có chiêm bao mới thấy hết được tâm t́nh tri ngộ:

Trải qua cơn ác mộng dài
Giật ḿnh tỉnh giấc ngỡ ngày xa xưa
...
T́m nhau sau cuộc biển dâu
Những con chim lạc nhớ bầu trời xưa
Ṿng tay ôm mấy cho vừa
Hàn huyên chuyện cũ mà ngờ chiêm bao

Một khi những cơn ác mộng bị đẩy lui th́ chiêm bao quư lắm. Có lúc nó là liều thuốc thần tiên xoa dịu những cơn bệnh sầu nhớ trầm kha, có khi nó lại là chiếc đũa thần mầu nhiệm giúp ta thực hiện những mơ ước mà thực tế không bao giờ làm ta toại nguyện. Nếu thích măi là ban ngày để ngắm mưa th́ xin Phạm Tín An Ninh hăy nhớ để dành một chút ban đêm cho những cơn mộng mị "liêu trai về một thời quá khứ êm đềm" có cơ may thành tựu, v́ mấy ai trong chúng ta lại thích nằm mơ giữa ban ngày!

Giá như đừng có ban đêm
Anh ngồi ngắm măi bên thềm giọt mưa

Mưa Hoa Kỳ, mưa Cali, mưa Việt Nam, mưa Sài G̣n tôi có ngắm qua, nhưng chỉ có giọt mưa Ninh Ḥa vào những tháng mười ướt át từ một góc lớp học nào đó trong kư ức là làm tôi xúc động nhiều nhất. Giờ đây tôi biết thêm quê tôi có một người rể tốt, đă dùng thơ văn của ḿnh để ca tụng làng Tam Ích và t́nh bạn Ninh Ḥa - Phạm Tín An Ninh. Vào trang thơ truyện của anh, tôi thấy ngay h́nh ảnh của một người mẫu mực nghiêm trang. Ngôi chợ Vạn Ninh ở "phông" sau làm tôi mường tượng phần nào về xuất xứ của anh. Đúng sai cũng không quan trọng, với tôi Vạn Ninh lúc nào cũng là khúc ruột gần kề và là giọt máu đào chứ không phải ao nước lă của Ninh Ḥa.

Thêm vài "clicks" nữa và thú vị thay, thơ văn của anh không nghiêm trang mẫu mực lắm đâu, ngược lại rất dạt dào t́nh cảm, lăng mạng đa sầu, lại thêm tính phóng khoáng. Thảo nào tôi chẳng ngạc nhiên khi thấy anh rất thích thơ Quan Dương. Tôi cũng thích thơ Quan Dương nữa. Phải công nhận là cái ông anh ở đàng luồn xóm Cây Thị ấy mà, làm thơ tàng tàng mà đọc đến đâu cứ tưởng như là tim gan phèo phổi bị đem đi ướp cồn 90 độ đến đó vậy. Chúng ta hăy xem Phạm Tín An Ninh viết về cái chỗ đồng điệu với Quan Dương:

Bây giờ cứ mỗi lần đọc bài thơ của ông nhà thơ Quan Dương, người Ninh Ḥa, là tôi nh́n thấy có tôi trong đó: Cái ông nhà thơ Quan Dương này làm thơ hay thiệt. Cứ như là giỡn chơi vậy mà buồn đến cháy gan cháy ruột.

Hồi nhỏ tôi rất anh hùng

Một ḿnh dám nhảy cái đùng xuống sông

Bơi nghiêng, bơi ngửa giữa ḍng

Hiên ngang trấn giữ một vùng tuổi thơ

…………………………………………

Lớn lên trở chứng ngu khờ

Mắt em nào phải bến bờ sông sâu ?

Cớ sao chưa kịp lộn nhào

Đành chịu chết đuối, thiệt đau đúng là...

Thật ra thơ văn của Phạm Tín An Ninh cũng có tính mênh mang làm cháy ruột cháy gan người ta không kém. Cái mênh mang của tâm hồn độ lượng nhân ái. Cái độ lượng nhân ái của người đa cảm thường thương người trước khi thương ḿnh:

Ngồi nghe đời bạn nắng mưa
Bỗng dưng ta thấy buồn ơi là buồn

Tội nghiệp người bạn một thời học hành chăm chỉ và khi làm lính th́ vẫn hiền lành như một thư sinh, vậy mà hơn sáu năm tù đày trở về phải bỏ cái làng quê Tam Ích với biết bao dấu chân suốt một thời thơ ấu, dắt vợ con lang thang vào vùng kinh tế mới Đồng Ḅ. Chỉ hai năm sau, rừng thiêng nước độc đă cướp mất của bạn tôi người vợ hiền chung thủy cùng đứa con trai mà ngày cha vào tù nó chưa gọi được tiếng Ba.
...
Cám ơn Trời Đất đă mở ra một con đường cho những người cuối đường bất hạnh.
...
Hai năm trước đó, nhờ một nhịp cầu tao ngộ, bạn tôi gặp một cô "con gái" Long Khánh.
...
... Trong cái cảnh bi thương giữa một thời nhá nhem t́nh nghĩa, vẫn c̣n có biết bao tấm ḷng như người Long Khánh.
...
Bây giờ bất ngờ gặp chị, nghe lại giọng nói hiền từ của một người Long Khánh, tôi bất giác nhớ lại chuyện xưa, và càng trân trọng chị. Chị
đă mở rộng tấm ḷng, đón nhận một người bạn đời trên tuổi sáu mươi, mà những vết thương trong tâm hồn vẫn chưa lành được. Xin cám ơn Long Khánh, đă sản sinh cho đời những người con gái giàu t́nh nặng nghĩa. Tôi mừng cho người bạn thật dễ thương, hiền hậu của tôi, t́m được ṿng tay, an ủi, vỗ về, sau những đớn đau mất mát tưởng chừng chẳng c̣n ǵ lớn lao hơn.
...
Tôi nghe ḷng lắng xuống và thấy thương người bạn hiền thời thơ ấu rồi thương cả chính ḿnh.

Thương thay cho những mái đầu xanh hóa bạc, để rồi t́nh cờ trên đất khách:

Gặp nhau sau cuộc phế hưng

C̣n chăng chút nắng lưng chừng cuối tây

Rượu nồng ta uống thật say

Để mừng cho cuộc sum vầy tri âm

Ngoài người bạn thắm thiết làng Tam Ích, đối với một số bạn bè khác, tôi thấy Phạm Tín An Ninh cũng trang trọng thương mến họ nhiều lắm. Từ những nén hương ḷng anh đă dành cho Trần Công Lâm, Đặng Trung Đức, Thiếu Úy Phùng của câu chuyện "Người Con Gái Phú Ḥa", đến sự ưu ái về các bạn hải quân khác binh chủng với anh như Nguyễn Văn Thành, Đường Hào, Huỳnh Sanh trong "Gởi Cô Học Tṛ Bên Sông Dinh Thuở Trước", hay là với nhà thơ Phạm Dạ Thủy trong "Bạn Đằng Đông, Tôi Đằng Tây" (Hello chị Phạm Dạ Thủy! Tuy là khác làng, nhưng nhà chị ở Ninh Ḥa chỉ cách nhà em vài căn trên cùng con đường Trần Quư Cáp, không biết chị có đoán được nhà em ở đâu không?). Dường như ở đâu, Phạm Tín An Ninh cũng quyến luyến bạn bè. Tôi c̣n thấy tính thẳng thắn của anh trong "Chuyện Con Dế", hay lăng mạn hữu t́nh như "Trời Đất Bao La". Văn của anh rất thu hút, đọc được vài ḍng là phải cố đọc cho hết bài. Có một lần tới giờ cơm, thấy tôi măi mê dí mắt vào cái laptop ở trên bàn, bà xă tôi bảo tạm xếp qua một bên để ăn cơm nhưng thấy tôi vẫn cứ ngồi im. Ṭ ṃ nhà tôi cũng ghé mắt nh́n qua, bây giờ đến lượt tôi bảo bà xă tiếp tục dọn cơm th́ lần này nhà tôi cố t́nh làm lơ và nhất định khám phá cho được cái duyên kỳ ngộ của nàng kiều nữ Jacqueline gốc Pháp mà Phạm Tín An Ninh đă có dạo kín đáo thêu thêm tên nàng vào nắp túi áo lính của ḿnh và giả vờ đánh trống lăng là ái mộ phu nhân Tổng Thống Kennedy chính gốc Hoa Kỳ. Pháp Mỹ, Mỹ Pháp, đúng là "Trời Đất Bao La" :-)

Có lẽ tôi đi hơi lạc làng Tam Ích rồi, xin trở lại tâm sự của Phạm Tín An Ninh với người bạn thân Phạm Văn Nếp của ḿnh:

C̣n với ḿnh, cái "làng Tam Ích dù không trọn một ngày" ấy vẫn măi măi c̣n lại trong ḷng ḿnh như một tấm bản đồ, có cả "tọa độ" ngôi đ́nh làng, ngôi nhà của bạn và "điểm đứng" của hai đứa ḿnh trong một ngày nào đó thật xa xưa.

Riêng tôi, tôi không nhớ rơ ḿnh đă đi vào làng Tam Ích bao giờ chưa, có thể là chỉ đi ngang qua thôi, nhưng theo các anh, tôi có thể h́nh dung được ngôi làng này đẹp lắm. Nếu một lần tôi cám ơn Ninh Ḥa đă có làng Điềm Tịnh th́ xin cho tôi thêm một lời cám ơn Ninh Ḥa cũng đă có làng Tam Ích. Mặc dù không có tôi trong "điểm đứng" nào đó ở trong làng, nhưng tôi vẫn thấy được Ninh Ḥa đẹp hơn rất nhiều qua t́nh bạn và những đoạn văn hay các anh đă viết về làng Tam Ích.

Chưa một lần diện kiến các anh Vinh Hồ - Điềm Ca cũng như Phạm Tín An Ninh - Phạm Văn Nếp, nhưng cảm xúc v́ "Hồn Đi Theo Người" và "Người Bạn Làng Tam Ích", tôi chỉ viết theo sự rung động của t́nh thơ văn chân thật, theo cái bộc trực của tính văn nghệ phản xạ, nếu có ǵ xúc phạm mích ḷng th́ xin các anh hăy lấy tấm ḷng Ninh Ḥa mà bỏ qua cho. Dẫu sao tôi cũng đă dựa hơi một chút vào chỗ Đồng Hương Thân Hữu, hơn nữa "Đồng quê mới thấu nỗi đoạn trường" đó mà.

Kính chúc t́nh bằng hữu của các anh lúc nào cũng hào hùng như một Sở Lưu Hương với một Hồ Thiết Hoa, cũng thiết tha như một Tần Quỳnh với một Đơn Hùng Tín, xuất hiện trong cái huyện lỵ nhỏ bé đầy nghĩa khí của chúng ta.

 

      Lê Lai
    Sincerely
      Little Saigon, California, Tết Dương Lịch 2006