Trang Thơ và Truyện của Lê Ánh                |                 www.ninh-hoa.com

Bs LÊ ÁNH
Bút hiệu:
LÊ P Thọ


 
 
Quê làng Phú Thọ, Ḥn Khói, Ninh Ḥa,
Khánh Ḥa, Việt Nam
Cựu học sinh các trường Tiểu học Pháp Việt,Ninh Ḥa, Trung học Vơ Tánh
Nha Trang, Việt Nam
Tốt nghiệp Y Khoa Bác Sĩ tại Đại Học Y Khoa Sài G̣n

Làm việc tại Quân Y viện Pleiku, Bệnh viện
Nguyễn Tri Phương, Sài G̣n,

Làm việc tại Covenant Medical Center, Lubbock, Texas, Hoa Kỳ.

 

 

Hiện làm vườn tại Phoenix, Arizona, Hoa Kỳ.

 Tập ṭ viết lách dưới bút hiệu Lê Phú Thọ,
Anh Tư Ḥn Khói.

 

 

 

 

 

 


THIỀN VÀ SỨC KHỎE

Lê Ánh

 

 

Đời sống tiết độ, tri túc, kham nhẫn, chánh niệm, tỉnh giác… phải chăng có thể góp phần giải quyết những vấn đề sức khỏe thời đại và bảo vệ môi trường sống của chúng ta hôm nay? Đừng t́m đâu cho mất công. Hăy quay về nương tựa chính ḿnh. Quả đúng như vậy. Bởi nói cho cùng, ai có thể “thở” giùm ai? Ai có thể “thiền” giùm ai?

 

Con người ai cũng muốn khỏe mạnh không bệnh hoặc ít bệnh. Tuy nhiên trong thời đại tân tiến hiện nay không một ai tránh khỏi hiểm họa này như căn bệnh ung thư, Sida (AIDS) hoặc những bệnh do các điều kiện tâm lư phát sinh v́ bức xúc và căng thẳng trong cuộc sống hằng ngày, tạo ra những biến chứng phức tạp khó chữa trị. Trên thực tế, người thầy thuốc chỉ có thể chữa được cái đau mà không chữa được cái khổ và chỉ có thể chữa được cái bệnh mà không chữa được cái hoạn. Mặt dù khoa học, y học ngày càng phát triển với những thành tựu đáng kinh ngạc nhưng cũng chỉ là manh mún và thiếu sót, t́nh trạng tâm thần, tự tử, bạo lực, bất an và các bệnh do hành vi lối sống gây ra như tim mạch, tiểu đường, béo ph́… cứ ngày càng phát triển. Thiền, có phải chăng là một lối thoát?


I- Vây nên chúng ta hiểu thiền là ǵ?
Thiền là những phương pháp giúp chúng ta h́nh thành thói quen tập trung tư tưởng để làm đúng công việc mà chúng ta muốn và đang làm. Nó giúp điều chỉnh t́nh trạng mất cân bằng giữa hưng phấn và ức chế của hệ thần kinh là nguyên nhân của quá tŕnh sinh hoạt và làm việc căng thẳng. Nhưng thiền cũng có tác dụng tốt đối với nhiều bệnh tật của cơ thể, nhất là những bệnh do căng thẳng gây ra. Nhiều cuộc nghiên cứu về tác dụng lên bệnh tật của thiền đă và đang được thực hiện.


Cho đến nay, các nhà y học chính thống và bảo thủ nhất cũng đă phải công nhận thiền là một phương pháp trị liệu khoa học và hiệu quả trên một số bệnh lư, cũng như cải thiện cả hành vi và lối sống, đem lại những hiệu quả tích cực cho sức khoẻ của cá nhân và cộng đồng. Ngày càng có nhiều nghiên cứu về lâm sàng và về sinh lư học trong thiền nhằm soi sáng nhiều điều trước đây chỉ được biết qua kinh nghiệm. Nhưng thực ra thiền không dừng ở đó. Thiền Phật giáo lại c̣n có những sắc thái riêng biệt, đáng được nghiên cứu và thể nghiệm.


 II-Thiền là con đường đưa chúng sanh đi đến thanh tịnh?  
Trong đời sống thường ngày, những người b́nh thường như chúng ta cũng có thể có những phút “ngộ” như: đời là vô thường, là bóng cây qua cửa sổ, là bọt bèo, là giấc mộng. Nhưng ta chỉ “ngộ” một chút rồi quên, rồi “trôi lăn” theo những tham sân si, những quấn quít chằng chịt không sao thoát nổi! Ngay cả những triết gia họ vẫn đi t́m kiếm cái ư nghĩa của cuộc sống, sự hiện hữu của kiếp người cũng vẫn luôn loay hoay với bao nhiêu cái gọi là đau, là khổ. Ắc hẳn phải có một con đường khác chứ? 


Đúng vậy, đó là con đường mà đức Thế Tôn khẳng định cách đây trên 25 thế kỷ: “Đây là con đường độc nhất đưa đến thanh tịnh cho chúng sinh, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh trí…”


Đây chính là con đường hạnh phúc mà đức Phật đă trải nghiệm với nụ cười tự tại trên môi, con đường nhất quán, xuyên suốt 45 năm tận tuỵ và sẻ chia dẫn lối cho tất cả chúng sinh. Đó là con đường thực nghiệm, không lư thuyết suông, không lư luận, được kiểm chứng và có tính phổ quát. Những lời dạy cuối cùng của đức Phật cùng các đệ tử cũng đă không quên nhắc lại con đường độc nhất đưa đến thanh tịnh cho chúng sinh. Bởi sợ rằng ngày sau người ta lại có thể say mê với những tranh luận, lư luận, mà quên đi cái thực hành. Con đường đó chính là thiền định, từ đó dẫn đến tuệ giác, giải thoát rốt ráo.


 Tuy nhiên, thiền đă có từ rất lâu đời từ ngày xa xưa con người t́nh cờ phát hiện ra những giây phút rơi vào trạng thái an lạc, sảng khoái, siêu thoát nào đó, một trạng thái nói không được, mà chỉ có thể cảm nhận, trực nhận bởi chính bản thân ḿnh, rồi tích luỹ kinh nghiệm, truyền đạt lại cho nhau bằng nhiều cách. Nhưng thiền Phật giáo có những sáng tạo riêng. Thế nhưng đọc cả chồng sách luận về thiền, ta càng bị tẩu hoả nhập ma, bởi có lẽ nó là cái ǵ đó “bất khả thuyết” và đặc biệt “bất khả đắc” khi ta nóng ḷng muốn “chộp” lấy nó! Nó như là một thứ thách thức với những học giả, những trí thức, nhưng mà lại mỉm cười với anh hàng thịt, người gánh rau. Bởi nó đ̣i hỏi sự tinh tấn thực hành, sự nhẫn nhục thể nghiệm trên chính bản thân ḿnh, hơn là hàng ngàn chương sách. Từ đó, để con người cảm nhận được những điều đó, th́ trước tiên chúng ta nên cần phải thực tập những phương pháp Thiền định.


Thiền được mô tả thích đáng như là “không để tâm dính mắc ở đâu cả,” (ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm trích “Kinh Kim Cang”) lư tưởng nhất là 20 phút hay lâu hơn mỗi ngày. Trong thời gian thực hành thiền này, bạn tỉnh giác đối với những ư tưởng của ḿnh và không để ḿnh dính mắc vào những ư tưởng đó.


Tạp niệm hay suy nghĩ lung tung là điều b́nh thường của tâm thức. Khi điều đó xảy ra, chắc chắn là sẽ xảy ra, hăy nhẹ nhàng tháo gỡ những tạp niệm ra và tập trung trở lại vào hơi thở của bạn, một chữ nào đó, cầu nguyện, hay một đối tượng nào đó. Thiền không phải hoàn toàn không có nguy hiểm. Nó có thể gợi lên sợ hăi, tổn thương, hay những kư ức đau buồn cho một số người, đặc biệt đối với ai bị rối loạn tinh thần, trầm cảm nặng, hay rối loạn do căng thẳng thời kỳ hậu chấn thương. “Những người này chỉ nên thực hành thiền dưới sự quan sát của chuyên gia sức khỏe tâm thần hay vị thầy có kinh nghiệm thiền,” theo Tiến Sĩ Katherine MacLean, từ Trường Y Khoa của Đại Học Johns Hopkins.

                                                           &

Trong khi đó có nhiều loại thiền khác nhau, và sau đây là một vài loại thiền thông dụng nhất:  


1- Thiền Tập Trung Tư Tưởng đ́nh chỉ những tạp niệm: Ngồi trên tọa cụ hay trên ghế với lưng thẳng và hai bàn tay xếp chồng lên nhau. Rồi tập trung tâm thức vào một điểm cố định, như hơi thở, một h́nh ảnh nào trong tâm, hay một ngọn đèn đang cháy. Nếu tâm khởi tạp niệm, hăy nhẹ nhàng quay trở lại tập trung vào đối tượng của thiền. Dần dần, sự thực tập này sẽ huấn luyện tâm thức canh chừng những tán loạn, “hăy để chúng đi” mỗi khi chúng khởi lên, và rồi tập trung tâm thức trở lại. 


2- Thiền Chánh Niệm quán chiếu tư duy, cảm thọ: Mục đích của loại thiền này, có nguồn gốc từ Phật Giáo, là để giám sát các trải nghiệm đa thù của tâm tư tưởng, cảm thọ, nhận thức, và cảm giác và đơn giản là chỉ quán sát chúng khi chúng khởi lên và diệt đi hơn là cố dính mắc vào hay thay đổi chúng. Chủ yếu là giữ sự tỉnh giác không dính mắc, không phán đoán, để trở nên tỉnh thức hơn và tiếp xúc với cơ thể, đời sống, và hoàn cảnh chung quanh. 


3- Thiền Tŕ Tụng Kinh Chú: Thiền tŕ tụng kinh chú gồm việc tụng một đoạn ngắn (lời cầu nguyện, thần chú, hay một bài kệ) để làm cho chính ḿnh lắng tâm theo tiếng tụng. Ư nghĩa của chữ không phải là yếu tố quan trọng nhất, nhưng quan trọng nhất, là sự tập trung vào âm thanh khi chữ được đọc ra. Bác Sĩ Maclean cho biết rằng,“Thiền tŕ tụng kinh chú là tốt nhất cho những người mới tập thiền bởi v́ nó giúp cho bạn chế ngự tâm tạp niệm.” 

4- Thiền Từ Bi: Thiền từ bi giúp phát sinh trạng thái tâm làm lợi lạc cho chính bạn và người khác. Điều thông thường hay lặp đi lặp lại là: “Mong cho tôi được hạnh phúc. Mong cho tôi được giải thoát khổ đau. Mong cho tôi được mạnh khỏe. Mong cho tôi sống an nhàn.” Rồi lặp lại cùng thông điệp đó hướng đến người bạn yêu thương, rồi người xa lạ, rồi một người bạn ghét, và tất cả chúng sinh. Theo Tiến Sĩ David Vago, của Trường Y Khoa và Bệnh Viện Brigham and Women’s Hospital của Harvard nói rằng, “Những người mắc bệnh kinh niên thường trải qua kinh nghiệm tự ghét và trách ḿnh. Nếu bạn có thể chuyển hóa những xúc cảm tiêu cực đó vào trong ḷng từ bi và yêu thương của bạn, th́ không những làm lợi lạc cho bạn mà c̣n lợi lạc cho mọi người xung quanh bạn.”


Có một sự nhất quán, xuyên suốt trong lời dạy hướng dẫn kỹ năng thiền định của Phật, từ Tứ niệm xứ, tới Thân hành niệm, rồi Nhập tức xuất tức niệm, đó là thở: Hít thở vào th́ biết hít thở vào, thở ra th́ biết thở ra. Hít thở vào dài th́ biết hít thở vào dài, thở ra ngắn th́ biết thở ra ngắn… Tóm lại, đó là luôn bắt đầu bằng sự quán sát hơi thở, đặt niệm (nhớ, nghĩ) vào hơi thở. Tuy nhiên, với việc quan sát hơi thởi bằng việc “Hít thở vào th́ biết hít thở vào, thở ra th́ biết thở ra…” có thể gây nhầm lẫn ở đây chăng? Thở th́ ai mà chả biết thở kia chứ! Thế nhưng ở đây không phải là biết thở, biết cách thở mà là nhận thức được, ư thức rơ, cảm nhận đựơc cái sự thở, cái hơi thở đang đi vào và đang đi ra kia ḱa, đó mới là điều cốt lơi!

 

 

Nguồn Tham Khảo:

1-https://www.facebook.com/notes/chùa-giác-ngộ/khoátuthiền.

2-https://thuvienhoasen.org/a6825/thien-va-suc-khoe-dau-tu-cho-chinh-minh.

3-https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/meditation/indepth.

4-https://nhs.berkeley.edu/sites/defaut/files/article_._meditation

5-https://mayoclinichealthsystem.org/hometown-health/speaking-of…
 

 

 

  

 

LÊ ÁNH
(tháng 7 năm 2018)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trang Thơ và Truyện của Lê Ánh              |                 www.ninh-hoa.com