Trang Thơ và Truyện của Lê Ánh                |                 www.ninh-hoa.com

Bs LÊ ÁNH
Bút hiệu:
LÊ P Thọ


 
 
Quê làng Phú Thọ, Ḥn Khói, Ninh Ḥa,
Khánh Ḥa, Việt Nam
Cựu học sinh các trường Tiểu học Pháp Việt,Ninh Ḥa, Trung học Vơ Tánh
Nha Trang, Việt Nam
Tốt nghiệp Y Khoa Bác Sĩ tại Đại Học Y Khoa Sài G̣n

Làm việc tại Quân Y viện Pleiku, Bệnh viện
Nguyễn Tri Phương, Sài G̣n,

Làm việc tại Covenant Medical Center, Lubbock, Texas, Hoa Kỳ.

 

 

Hiện làm vườn tại Phoenix, Arizona, Hoa Kỳ.

 Tập ṭ viết lách dưới bút hiệu Lê Phú Thọ,
Anh Tư Ḥn Khói.

 

 

 

 

 

 

 

 

PHẬT HỌC 32

TỨ DIỆU ĐẾ
- THẬP NHỊ NHÂN DUYÊN

 

 - Lê Ánh

 

 

Tứ Diệu Đế-Thập Nhị Nhân Duyên – 2 giáo lư cơ bản nhà Phật.

 

Giáo lư cơ bản của Phật giáo có “Tứ Diệu Đế”, “Thập Nhị Nhân Duyên”, v.v… Truyền thuyết PhậtThích Ca Mâu Ni chứng ngộ thành đạo dưới cây bồ đề, nội dung ngộ được TứDiệuĐếThậpNhịNhânDuyên. Sau này ở trong nhiều trường hợp Đức Thế Tôn cũng nhiều lần tuyên giảng “Tứ Diệu Đế” và “Thập Nhị Nhân Duyên”, cho nên những giáo nghĩa cơ bản nhất của Phật giáo là “Tứ Diệu Đế” và “Thập Nhị Nhân Duyên”.

II-Tứ Diệu Đế là ǵ?

Sau này sự phát triển của học thuyết giáo nghĩa Phật giáo có sự biến chuyển rất lớn, nhưng cũng dựa trên cơ sở của những giáo nghĩa cơ bản, ư nghĩa của từ “Đế” là Chân lư, ư của “Tứ Diệu Đế” là “Bốn loại chân thật của Chân lư”, bốn loại Chân thật của Chân lư gồm “Khổ, Tập, Diệt, Đạo”.

Phật giáo cho rằng bốn thứ này là chân lư tuyệt đối của nhân sinh, cho nên gọi là “Tứ Diệu Đế”.

1-   “Khổ Đế” là chỉ những đau khổ của đời

người. Phật giáo cho rằng Khổ là một hiện

tượng của sự tồn tại phổ biến của con người. Trong một đời người, từ sinh ra đến khi chết, luôn tràn đầy những đau khổ và phiền năo, mục tiêu cuối cùng của Phật giáo tu hành là giải thoát tất cả Khổ, những thứ đó luôn dồn ép thân tâm của chúng sinh. Lư luận giáo lư của Phật giáo cũng luôn vây quanh vấn đề tham cứu tại sao người đời lại chịu sự khổ ách và làm sao để giải thoát sự đau khổ đó rồi triển khai rộng thêm.

2-   “Tập Đế” là chỉ những nguyên do và

căn cứ dẫn đến sự đau khổ, “tập” là ư là chiêu

tập, có thể chiêu cảm tụ tập mà tạo nên tác dụng của quả khổ.

Phật giáo cho rằng nếu sự hoạt động của thân tâm với cái nghiệp tương ứng, sau này tất nhiên chiêu cảm cái khổ của sinh tử. Cho nên gọi là Tập. Tất cả phiền năo hoặc nghiệp, chắc chắn chiêu cảm sự đau khổ sinh tử trong 3 đường, bởi vậy gọi là Tập Đế. Những căn cứ và nguyên nhân này tức “phiền năo” và “nghiệp” là cái sẵn có của con người.

“Nghiệp” thường được chia thành ba loại: thân nghiệp, ngữ nghiệp và ư nghiệp, là kết quả của sự hoạt động về ngôn ngữ, hành vi và ư thức tư duy của hữu t́nh chúng sinh, làm cho con người sinh ra những dục vọng và phiền năo, đó là một trong những nguyên nhân căn bản dẫn đến đau khổ cho người đời.

 

3-   “Diệt Đế” là mục tiêu sau cùng của

Phật giáo tu hành. “Diệt” ư là tắt, tận diệt tức sau

khi diệt trừ những thứ căn bản phiền năo và đau khổ, đạt được tới cơi Phật giáo thường nói là bất sinh bất diệt, những lư tưởng của cảnh giới tinh thần, tức giải thoát và tự do tự tại.

Phật giáo cho rằng những cảnh giới lư tưởng này măi măi không bị những đau khổ và phiền năo trói buộc, măi măi được vĩnh hằng tịch tĩnh trong cảnh giới tinh thần. Cảnh giới tinh thần như vậy, được gọi là “Niết Bàn”, cũng được gọi “trạch diệt vô vi”.

 

4-   “Đạo Đế” cũng gọi “Đạo Thánh Đế”,

“Khổ Diệt Đạo Thánh Đế” v.v… Đạo Đế ư chỉ

thoát khỏi sự tróibuộc của “Khổ Đế” và “Tập Đế”, muốn đạt được những lư tưởng của cảnh giới tinh thần trong “Diệt Đế” cần phải có phương pháp tu hành và con đường thực tiễn, phương pháp và con đường này thường chỉ “Bát chánh đạo”.

II- Bát chánh đạo là ǵ?

Ư nghĩa của Bátchánhđạo là “Tám loại này chính là phương pháp tu hành và con đường chân chính để đến thế giới bờ bên kia”, gồm có:

1.   Chánh kiến,

2.   Chánh tư duy,

3.   Chánh ngữ,

4.   Chánh nghiệp,

5.   Chánh mạng,

6.   Chánh tinh tấn,

7.   Chánh niệm,

8.   Chánh định.

Phật giáo cho rằng tết cả tinh thần và hiện tưởng vật chất trong thế gian, nhất định đều nằm trong luật nhân quả, dựa trên một điều kiện nào đó của luật nhân quả mà tồn tại, “Thuyết Duyên Khởi” là một học thuyết của sự biến hóa. Khi Phật Đà giải thích sự quan hệ của duyên khởi, xác định sự quan hệ này là: “Cái này có nên cái kia có, cái này sinh nên cái kia sinh”. Tất cả hiện tượng của nhân sinh đều như vậy, quan hệ lẫn nhau, tồn tại lẫn nhau, đều là sự hỗ tương của nhân quả, Phật giáo coi vấn đề nhân sinh làm trung tâm, cho một đời con người như những mắt xích lẫn nhau, trong đó những nhân duyên hỗ tương lẫn nhau thành 12 giai đoạn, gọi là “Thập Nhị Nhân Duyên”, hoặc gọi “Thập Nhị Duyên Khởi”, “Thập Nhị Hữu Chi” v.v…

III- Thập Nhị Nhân Duyên là ǵ?

Thuyết Thập Nhị Nhân Duyên là dựa trên thuyết Duyên Khởi mà phân tích những hiện tưởng sinh diệt biến hóa của nhân sinh. Theo thuyết Duyên Khởi, quá tŕnh sinh mạng của con người do sự tác dụng hỗ tương lẫn nhau và sự hỗ tương của nhân quả chia thành 12 mắt xích, 12 mắt xích này là:

1.   Vô minh (sự mê muội vô tri của con người),

2.   Hành (do sự vô tri mà dẫn tới những dục vọng và ư chí),

3.   Thức (do dục vọng và ư chí dẫn tới thể tinh thần thông nhất của con người),

4.   Danh sắc (do thức dẫn tới thể xác và tinh thần của con người),

5.   Lục xứ (chỉ sáu thứ giác quan của con

người, tức nhăn, nhĩ, tỉ, thiệt, thân, ư – tức tâm),

6.   Xúc (chỉ sáu giác quan tiếp xúc với sự vật bên ngoài),

7.   Thọ (thông qua sự tiếp xúc mà dẫn tới những cảm giác khổ vui),

8.   Ái (do cảm giác mà dẫn tới tâm trạng ham thích những sự vật vui sướng đó),

9.   Thủ (do ham thích mà đẻ ra ư tưởng đeo đuổi và chấp trước),

10.   Hữu (v́ đeo đuổi và chấp trước mà tạo nên hoàn cảnh sinh tử),

11.   Sinh (có hoàn cảnh của sự sinh ắt phải có sinh mạng sinh ra)

12.    Lăo tử (có sinh ắt phải có già và chết).

12 mắt xích này cấu tạo thành một sợi dây chính của nhân quả tuần hoàn một đời người, trong đó mắt xích này và mắt xích kia cấu thành mối quan hệ nhân quả, con người có hiện tượng sinh lăo bệnh tử nảy sinh, qui tụ lại là do “vô minh” khởi lên, nên trên căn bản phải diệt trừ vô minh, mới có thể thoát khỏi sự trói buộc của Thập Nhị Nhân Duyên, thoát khỏi biển khổ, giải thoát luân hồi.

  

 

  

LÊ ÁNH
      12/2021

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trang Thơ và Truyện của Lê Ánh              |                 www.ninh-hoa.com