Trang Thơ và Truyện của Lê Ánh                |                 www.ninh-hoa.com

Bs LÊ ÁNH
Bút hiệu:
LÊ P Thọ


 
 
Quê làng Phú Thọ, Ḥn Khói, Ninh Ḥa,
Khánh Ḥa, Việt Nam
Cựu học sinh các trường Tiểu học Pháp Việt,Ninh Ḥa, Trung học Vơ Tánh
Nha Trang, Việt Nam
Tốt nghiệp Y Khoa Bác Sĩ tại Đại Học Y Khoa Sài G̣n

Làm việc tại Quân Y viện Pleiku, Bệnh viện
Nguyễn Tri Phương, Sài G̣n,

Làm việc tại Covenant Medical Center, Lubbock, Texas, Hoa Kỳ.

 

 

Hiện làm vườn tại Phoenix, Arizona, Hoa Kỳ.

 Tập ṭ viết lách dưới bút hiệu Lê Phú Thọ,
Anh Tư Ḥn Khói.

 

 

 

 

 

 

 

PHẬT HỌC #22:


SỐNG BIẾT ĐỦ ĐỂ GIỮ TÂM

ĐƯỢC THANH TỊNH

 - Lê Ánh

 

 

 Nhiều người quan niệm sai lầm rằng Phật Giáo khuyên Phật tử đừng nên làm nhiều tiền, mà chỉ làm vừa đủ mà thôi. Nếu một Phật tử làm ăn lương thiện và có cơ sở thương mại buôn bán chân chính, có nhiều tiền cho vay đạt lăi cao là điều bất thiện không nên làm. Nhưng nếu có nhiều tiền cho những người khác cần có vốn để làm ăn với lăi xuất phải chăng cũng như giúp họ ăn nên làm ra là điều đáng được khuyến khích.

Người hiểu hai chữ "tri túc" (biết đủ) là người biết an phận với những ǵ đang có, biết cần kiệm, biết sống một cuộc sống đơn giản, an nhàn, trong sạch, thanh bạch, chính là người được an lạc và hạnh phúc lớn nhất trên đời. Nếu chúng ta không có những ǵ ḿnh thích th́ chúng ta hăy thích những ǵ ḿnh đang có. Được như vậy, cuộc đời đâu c̣n ǵ gọi là khổ đau.

 

Trong Kinh Di Giáo, Đức Phật có dạy:

 

“Tri túc chi nhơn tuy ngọa địa thượng du vi an lạc.

Bất tri túc giả thân xử thiên đường diệc bất xứng ư.”

 

Nghĩa là người biết thế nào là đủ, tuy nằm trên đất cũng thấy an vui hạnh phúc. Người không biết thế nào là đủ, tuy thân xác ở trên cảnh giới thiên đường, tâm ư vẫn không thỏa măn!

Thi sĩ Nguyễn Công Trứ cũng đă có câu:

 

“Tri túc tiện túc đăi túc hà thời túc.

Tri nhàn tiện nhàn đăi nhàn hà thời nhàn.”

 

Nghĩa là nếu biết thế nào là đủ th́ tức thời thấy đủ, biết thế nào là nhàn th́ tức thời thấy nhàn. Như vậy đầy đủ và an nhàn thực ra rất cần thiết, rất quan trọng cho cuộc sống, nhưng chúng ta không bao giờ đạt được đầy đủ và an nhàn, nếu không chịu "biết đủ, biết nhàn". Bởi vậy, cho

nên đức Phật dạy pháp bố thí, để dẹp bớt, để dứt trừ ḷng tham lam, ích kỷ, đ̣i hỏi, bỏn sẻn, keo kiệt, bần tiện của con người.

&

 

Đức Phật khuyên Phật tử chúng ta trên bước đường tu cần phải tịnh hóa tự tâm; tâm này là tâm sở. Tâm của chúng ta có hai loại: tâm vương và tâm sở.Chính tâm sở mới gây ra nhiều việc rắc rối, khổ đau cho con người. Tâm vương, hay chơn tâm th́ muôn đời không thay đổi; ở trong chúng sinh th́ tâm vương không mất, mà làm Phật th́ tâm này cũng không tăng.Trong khi tâm sở th́ có tăng có giảm, mà Duy Thức học nói rằng có đến 51 tâm sở.

 

“Biết đủ” là cách nắm giữ hạnh phúc

 

Một người biết đủ ở phương diện công danh lợi lộc có thể không thành công như người khác nh́n vào nhưng hẳn là sẽ vui vẻ, hạnh phúc. “Biết đủ” chính là cách nắm giữ hạnh phúc trong tay.

 

Người ta nói rằng “vui vẻ” là nguyên tố không thể thiếu của mỗi người.

 

Vào triều đại nhà Minh, có một vị tiên sinh dạy học, gia cảnh bần hàn nhưng mỗi ngày đều dâng hương bái lễ, cảm tạ trời xanh ban phúc. Vợ của ông nghĩ măi mà không hiểu, liền hỏi: “Một ngày ba bữa đều là húp cháo loăng, sao có thể tính là hưởng phúc?

 

Vị tiên sinh này trả lời: “Sống ở nơi thái b́nh, không có chiến sự thảm họa, đó là cái hạnh phúc lớn nhất. Hàng ngày có quần áo mặc, có cái ăn, không đến mức đông chịu lạnh, đói không có ǵ ăn là hạnh phúc lớn thứ hai. Trong người không có bệnh tật, không có tai họa là cái hạnh phúc lớn thứ ba. Chúng ta có cả ba thứ ấy rồi chẳng phải là phúc sao?

 

Nhiều người nh́n vị tiên sinh này thường cho rằng ông không thành công, nhưng ông lại tự thấy ḿnh hạnh phúc. Bởi v́ trong ḷng ông biết đủ. Cổ nhân đă dạy: “Biết đủ thường vui.

&

 

Việc tu hành quan trọng ở sự điều chỉnh tâm sở của chúng ta. Và trong tâm sở, cần loại bỏ nhất là sáu căn bản phiền năo và 20 tùy phiền năo.

Sáu căn bản phiền năo c̣n được gọi là thập triền, thập sử. V́ nó ràng buộc và sai khiến con người tạo ra vô số tội lỗi trong sinh tử luân hồi.

 

Trong Sám Quy Mạng, Duy Nhiên Thiền sư dạy rằng: “Thập triền, thập sử, tích thành hữu lậu chi nhơn…” . Thập triền, thập sử tạo thành nhân hữu lậu, nghĩa là nguyên nhân làm cho mọi người đau khổ.

 

V́ vậy, cắt bỏ sáu căn bản phiền năo th́ không c̣n ǵ sai sử, ràng buộc chúng ta; ở ngay trên cuộc đời này, chúng ta vẫn được giải thoát. Tất cả đệ tử Phật thực hiện được lời dạy này của Phật, ở hoàn cảnh nào cũng được an vui, giải thoát. Trái lại, nuôi lớn sáu căn bản phiền năo, th́ ở t́nh huống nào cũng khổ, mà cứ ham muốn cho có được nhà cao cửa rộng lại càng phải khổ, v́ ḷng tham con người không đáy, càng tham cầu càng mang nhiều phiền năo.

 

Loại trừ được căn bản phiền năo trong ḷng chúng ta, trước tiên là bằng ḷng chấp nhận thực tế cuộc sống của ḿnh và sống biết đủ. Nói cách khác, sống với phước báo ḿnh có, với nghiệp quả ḿnh đă tạo; không thể khác.

 

Sống trên cuộc đời này, chúng ta không mong cầu nên không khổ. Không mong cầu nên không ai có thể bắt chúng ta làm ǵ được. Có tiền hay không, có nhà cửa cao sang, có xe xịn hay không, không quan trọng. 

Giữ tâm thanh tịnh là việc chính yếu của cuộc sống con người.

Không tham cầu, chỉ sống với những ǵ thực có của chính ḿnh. Một số bạn bè của tôi có nghiệp thích ăn ngon, mặc đẹp, sống sang trọng nên đă vay mượn, nhờ cậy người khác. Một thời gian sau, không c̣n làm ăn được nữa; v́ tâm tham ham muốn quá độ đă khiến thân cũng hành động nhiều sai trái.

 

Qua những lời dạy của Thầy tôi là nên sống với những ǵ ḿnh có, để lo phát huy đạo đức và tri thức cao th́ phước lạc sẽ tự đến. Phước lạc trước nhất của người tu là do khắc phục được ḷng tham của chính ḿnh. Ḷng không muốn, đói th́ ăn món ǵ cũng được. C̣n muốn ăn cao lương mỹ vị mà không có th́ chính ḷng tham này hành hạ ḿnh. Ḷng tham phần nhiều dẫn đến thọ quả báo xấu. Phải khắc phục được ḷng tham, mới phát sinh công đức.

 

Việc này tôi xin chia sẻ cùng quư vị. Phước báo đến đâu th́ sống đến đó.Hoặc sống dưới mức ḿnh có th́ càng được an lạc hơn. Ta không làm được việc ǵ nhưng hưởng đời sống vật chất nhiều, tất nhiên phải mang nợ. Đến khi hết phước, nợ này đưa chúng ta về đâu?

 

Mỗi ngày chúng ta tự kiểm xem làm được bao nhiêu công đức, khi đến chùa dự lễ, hưởng thụ của đàn na tín thí bao nhiêu, giúp cho bao nhiêu người phát tâm tu hành, v.v… Làm thiếu, phải trả quả báo. Tuổi càng lớn, người càng lánh xa, bệnh càng sinh ra, yêu cầu càng nhiều mà sự cung cấp càng giảm thiểu, là biết đă tổn phước.

 

Thực tế cuộc sống cho thấy rơ, một số người mới tu được phước lạc đầy đủ, nhưng với thời gian, mất phước dần. Có người mới tu gặp khó khăn, về sau lại tích lũy được công đức. Làm nhiều, yêu cầu ít, nên có thặng dư. Không biết th́ cứ dùng của Tam bảo, nợ đàn na thí chủ, không thể trả nổi. Tôi lấy một thí dụ nhỏ một Phật tử lạy Phật. Họ để vài đồng bạc vào chuông, nhưng họ cầu xin đủ thứ chuyện, nghe thôi cũng sợ. V́ vậy, Phật dạy rằng đồng tiền của đàn na thí chủ nặng lắm. Dùng tâm thanh tịnh mà nh́n vào những đồng tiền của thùng phước sương, chúng ta thấy nặng nề vô cùng, trả rất khó.

 

Chúng ta được sống an lành, nhờ phước đời trước. Phước hết mà nghiệp tới th́ không thoát được khổ. Các vị Tổ sư cũng thường dạy rằng đời này không tu theo Đạo pháp, đời sau phải trả nợ, có món nợ nặng đến nỗi phải trả bằng cách “mang lông, đội sừng”. Người ta yêu cầu nhiều, nếu chúng ta tu hành tạo được công đức lớn cho họ nương nhờ th́ xóa được nợ. Ư này được diễn tả trong kinh Pháp Hoa rằng “Giả nhiêu tạo tội quá sơn nhạc, bất tu Diệu Pháp lưỡng tam hàng.”

 

Với ư nghĩa này, chỉ có công đức lớn và tu theo Đạo pháp, mới trả nợ Tam bảo được. V́ thế, phải nỗ lực tu để thoát ly tam giới; nghĩa là tâm chúng ta vượt ra ngoài ba cơi : dục giới, sắc giới và vô sắc giới. Phải giữ tâm thanh tịnh bằng cách khắc phục ba nghiệp thân khẩu ư, mà ư nghiệp là quan trọng nhất. Đối với ư nghiệp: tham, sân, si, chúng ta phải đảo ngược lại thành không tham, không giận, không buồn, không lo sợ; v́ tất cả đều là Không. Từ tâm tội lỗi, khắc phục, chuyển đổi thành tâm không tội lỗi để tâm được thanh thản; đó là bước đầu. Và từ không có tâm tham, tâm giận, chúng ta phát Bồ đề tâm, không nghĩ đến bản thân ḿnh nữa, mà quan tâm đến người khác để giúp đỡ. Phát Bồ đề tâm theo các Bồ tát (hơi quá khó), giữ được tâm đă không tham, mà những ǵ ḿnh có, nên phục vụ cho đời. Tặng tiền của, hiểu biết và dùng sức lực của ḿnh cống hiến cho mọi người là công đức bắt đầu sinh ra.

 

Và đạt được tâm không sân hận, chấp nhận người khác đổ lỗi cho ḿnh (điều này rất khó!). V́ bước theo dấu chân Phật, chúng ta nghĩ rằng người đau khổ, buồn phiền, khó khăn, họ đổ cho ta th́ họ được nhẹ ḷng.

 

Trong khi ta đă không sân hận, nên dễ dàng chịu đựng thay cho họ. Nghĩ và làm như vậy, công đức sinh ra. Đó cũng là kinh nghiệm của riêng tôi, nhờ người trút giận, mà tu nhẫn nhục và chịu đựng được, tạo thành quả báo tốt; nên người thấy tôi tốt thực và quư mến. Người trút giận rồi cũng phải xin lỗi, v́ chẳng ai công nhận họ đúng.

 

Thể hiện tinh thần Phật dạy, sống với những ǵ ḿnh có, hoặc sống biết đủ và luôn giữ tâm thanh tịnh, nỗ lực diệt trừ phiền năo, tham sân si.

 

Công đức theo đó lớn dần, tạo thành sức cảm hóa được nhiều người cùng đi chung con đường Phật đạo với chúng ta. Hàng đệ tử Phật thành tựu được như vậy, sẽ thấy Phật giáo mới là chất liệu quư báu, cần thiết giúp thế giới loài người hạ bớt ngọn lửa thù hận, sát hại, để có thể cùng nhau xây dựng ḥa b́nh, an lạc trên trái đất này.

 

 

 

 

 

NGUỒN THAM KHẢO:

 

1- Bài giảng Pháp của Thiền sư Thích Nhất Hạnh “Sống Tri Túc Để Tâm Thanh Tịnh”.

 

2- Bài giảng Pháp của Thầy Thích Phước Tiến “Sống Biết Đủ”.

3- https://trithuc.vn.net/vanhoa/song-biet-du-la-cach-song-tri-tue.html

 

4- https://www.ubrandglobal/c/biet-du-la-mot-triet-ly-song-hanh-phuc.

 

 

 

 

 

  

LÊ ÁNH
(10/2020)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trang Thơ và Truyện của Lê Ánh              |                 www.ninh-hoa.com