Trang Thơ và Truyện của Lê Ánh                |                 www.ninh-hoa.com

Bs LÊ ÁNH
Bút hiệu:
LÊ P Thọ


 
 
Quê làng Phú Thọ, Ḥn Khói, Ninh Ḥa,
Khánh Ḥa, Việt Nam
Cựu học sinh các trường Tiểu học Pháp Việt,Ninh Ḥa, Trung học Vơ Tánh
Nha Trang, Việt Nam
Tốt nghiệp Y Khoa Bác Sĩ tại Đại Học Y Khoa Sài G̣n

Làm việc tại Quân Y viện Pleiku, Bệnh viện
Nguyễn Tri Phương, Sài G̣n,

Làm việc tại Covenant Medical Center, Lubbock, Texas, Hoa Kỳ.

 

 

Hiện làm vườn tại Phoenix, Arizona, Hoa Kỳ.

 Tập ṭ viết lách dưới bút hiệu Lê Phú Thọ,
Anh Tư Ḥn Khói.

 

 

 

 

 

 

 

PHẬT HỌC 11

BỐ THÍ Trong Đạo PHẬT

 - Lê Ánh

 

 

Trong vô lượng pháp môn tu theo đạo Phật, bố thí là hạnh tu chủ yếu mà mười phương chư Phật, chư vị Bồ Tát dạy chúng ta thực hành, để đem lại ích lợi, cùng sự an lạc cho tất cả chúng sanh, ngay trên thế giới ta bà này. Bố thí là hạnh tu hàng đầu trong "Lục Độ Ba La Mật", gồm có: bố thí, tŕ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí tuệ. 

Bố thí cũng là hạnh tu hàng đầu trong"Tứ Nhiếp Pháp", gồm có: bố thí, ái ngữ, lợi hành và đồng sự. Người theo đạo Phật cần nên biết nhiều về hạnh bố thí, để thực hành đúng theo Chánh Pháp, và thực hành một cách liên tục, một cách hoan hỷ, để được phước báu vô lượng vô biên, để đem an lạc và hạnh phúc cho ḿnh và cho mọi người.

 1-Thế Nào Là Bố Thí?

Bố là chia bày ra, Thí là trao tặng, cho.

Bố thí là đem năng lực vật chất như của cải tiền bạc của ḿnh hiến dâng chia tặng cho người, hoặc đem trí tuệ như giảng nói các điều hay lẽ phải trong đời sống, đem các chân lư do Phật dạy giải thích lại cho người. Bố thí được xem như phương tiện đối trị tính bỏn xẻn tham lam ích kỷ, và thể hiện ḷng bác ái từ bi. Đây là những việc làm để nuôi dưỡng công đức cho người bố thí.

 Bố thí được dùng chung cho mọi người, nó bao gồm sự giúp đỡ những kẻ nghèo đói bệnh tật hoạn nạn, những người cần sự giúp đỡ về một phương diện nào đó, như hành động bố thí thức ăn, tiền bạc vật dụng phẩm vật cho các vị Khất sĩ, các tịnh thất, chùa; ngược lại Tăng Ni giải thích các lời Phật dạyvà hướng dẫn tu hành cho các Phật tử tại gia cũng gọi là bố thí. Đối với người tu hành, v́ được kính trọng nên bố thí được gọi là cúng dường, cúng dàng Phật, cúng Tam Bảo, cúng dường trai Tăng, cúng chùa v.v…Tất cả các hành động bố thí cúng dàng đều được xem là để nuôi dưỡng phúc đức.

Để hiểu nghĩa sâu rộng hơn, bố thí có nghĩa là cho một cách rộng răi. Cho một cách rộng răi có hai nghĩa: một là cho tất cả mọi thứ, đến tất cả mọi người; và hai là, cho với tất cả tấm ḷng rộng răi, không kỳ thị, gọi là "bất tùy phân biệt". Chúng ta sống trên thế gian này gặp nhiều phiền năo và khổ đau, từ nhiều nguyên do, trong đó ḷng tham lam là yếu tố hàng đầu. Do ḷng tham lam, ích kỷ, con người không bao giờ thấy đủ, luôn luôn nghĩ đến bản thân ḿnh.Có được chín đồng con người cố gắng kiếm thêm cho đủ mười đồng, để dành khi hữu sự cần đến, hay để dưỡng lăo mai sau. Đến khi đă được chín trăm ngàn rồi, con người vẫn cố làm việc, cố dành dụm, cố đấu tranh, cố giành giựt, bất chấp thủ đoạn, để có nhiều thêm nữa, để thành triệu phú, dù rằng lúc đó tuổi tác đă già nua, gần đất xa trời, vẫn không thức tỉnh. Đó là ḷng tham lam tiền tài, của cải.

Ḷng tham danh, háo danh cũng thúc đẩy, sai khiến nhiều ông bà già tiếp tục bon chen trên đường đời, tiếp tục giở những thủ đoạn bất chánh bất lương, những tuyệt chiêu điêu luyện, những kinh nghiệm hại người, để đoạt cho kỳ được, giữ cho thực lâu, các chức vụ hay danh vị nào đó, trong các tổ chức bất vụ lợi trá h́nh, đôi khi đó chỉ là các chức dỏm, danh hàm, danh hăo mà thôi, chẳng có chút giá trị nào cả. Ḷng tham lam luôn luôn thúc đẩy con người đấu tranh, giành giựt, bất chấp thủ đoạn, th́ làm sao cuộc sống thực sự được an lạc và hạnh phúc?

Người hiểu hai chữ "tri túc" (biết đủ) là người biết an phận với những ǵ đang có, biết cần kiệm, biết sống một cuộc sống đơn giản, an nhàn, trong sạch, thanh bạch, chính là người được an lạc và hạnh phúc lớn nhất trên đời. Nếu chúng ta không có những ǵ ḿnh thích th́ chúng ta hăy thích những ǵ ḿnh đang có.Được như vậy, cuộc đời đâu c̣n ǵ gọi là khổ đau.

Trong Kinh Di Giáo, Đức Phật có dạy:

“Tri túc chi nhơn tuy ngọa địa thượng du vi an lạc.
Bất tri túc giả thân xử thiên đường diệc bất xứng ư.”

Nghĩa là người biết thế nào là đủ, tuy nằm trên đất cũng thấy an vui hạnh phúc. Người không biết thế nào là đủ, tuy thân xác ở trên cảnh giới thiên đường, tâm ư vẫn không thỏa măn!

Thi sĩ Nguyễn Công Trứ cũng đă có câu:

“Tri túc tiện túc đăi túc hà thời túc.
Tri nhàn tiện nhàn đăi nhàn hà thời nhàn.”

Nghĩa là nếu biết thế nào là đủ th́ tức thời thấy đủ, biết thế nào là nhàn th́ tức thời thấy nhàn. Như vậy đầy đủ và an nhàn thực ra rất cần thiết, rất quan trọng cho cuộc đời, nhưng chúng ta không bao giờ đạt được đầy đủ và an nhàn, nếu không chịu "biết đủ, biết nhàn". Bởi vậy, cho nên đức Phật dạy pháp bố thí, để dẹp bớt, để dứt trừ ḷng tham lam, ích kỷ, đ̣i hỏi, bỏn sẻn, keo kiệt, bần tiện của con người. Hạnh bố thí gồm có ba thứ: tài thí, pháp thí và vô úy thí. 

2-Tài Thí

Về tài thí có hai phần: nội tài thí và ngoại tài thí. Chúng ta có thể cho những ǵ bên ngoài thân thể, như là tiền bạc, của cải, cơm gạo, quần áo, thuốc men, vật chất nói chung, gọi là "ngoại tài thí".Khi thực hành ngoại tài thí, chúng ta cần chú ư các yếu tố đúng người, đúng thời và đúng lượng.Chẳng hạn, người nào cần tiền bạc, chúng ta giúp tiền bạc, người nào cần thuốc men, chúng ta giúp thuốc men và chỉ giúp lúc cần thiết, với số lượng hợp t́nh, hợp lư mà thôi. Nhiều khi giúp đỡ tiền bạc quá nhiều, có thể làm cho người nhận sanh tâm ỷ lại, sanh ḷng lười biếng, không thích làm việc, không chịu cực khổ, không kham nổi những khó khăn trong cuộc sống, chỉ biết nằm chờ viện trợ từ kẻ khác mà thôi. Nhiều khi giúp đỡ tiền bạc có thể đưa đến chuyện hại người, nếu chúng ta không biết người nhận sẽ xử dụng số tiền đó với mục đích sai lạc, mục đích xấu.

 Chúng ta hăy trích một đoạn bài Tụng của Đức Phật trong Trung A Hàm quyển 3 trang 80:

... “Nếu kiếm của hợp pháp,

Đă lo được tự thân,

Cung cấp và tự dùng,

Bố thí và tạo phước,

Cả hai đều có đức.”

Chúng ta có thể đem cho những ǵ thuộc về thân thể, thân mạng của ḿnh, các bộ phận trên cơ thể như là mắt, tim, gan, phèo, phổi, gọi là "nội tài thí". Điều này khó thực hiện được khi c̣n sống, nhưng chúng ta có thể làm được khi vừa mới tắt thở. Có rất nhiều người dù không theo đạo Phật, không hiểu giáo lư đạo Phật, nhưng họ đă kư sẵn giấy cam đoan cho các bộ phận trên cơ thể, hoặc cho luôn thân xác của họ, cho bất cứ ai cần đến, hoặc cho các viện nghiên cứu, để giải phẫu, học hỏi, t́m hiểu, ngay khi họ vừa mới tắt thở. 

Điều này giúp chúng ta hiểu rằng, trong tận cùng thâm tâm của mỗi con người, "thiện tâm" đều giống nhau, ai ai cũng có, không phân biệt con người theo bất cứ tôn giáo nào trên thế gian này. Điều này ai cũng hiểu “Nhơn chi sơ, tánh bổn thiện.” Thuở ban sơ, con người vốn Thiện lành.

Ngày nay, chúng ta ít người thực hành nổi hạnh bố thí thân mạng như người xưa, nhưng chúng ta có thể dùng thân mạng để làm những việc ích lợi cho người, như công quả trong chùa, góp công sức trong các cuộc lạc quyên cứu giúp người gặp nạn băo lụt, gặp hỏa hoạn, làm việc thiện nguyện giúp người khó khăn, khốn khổ. Thực ra, từ xưa đến nay, trên thế gian này, có biết bao nhiêu người sẵn ḷng xả thân cứu người, nhiều khi gặp hiểm nguy đến tánh mạng.Đó cũng gọi là nội tài thí. 

3-Pháp Thí

Về pháp thí có hai nghĩa: một là, đem cho tất cả mọi việc, đem cho tất cả các pháp trên thế gian này, và hai là, đem cho giáo pháp của Phật, c̣n gọi là Phật Pháp. Chúng ta có thể cho tất cả những ǵ không thuộc phần nội tài thí và ngoại tài thí nói trên. Chẳng hạn như chúng ta có sở học, có kiến thức, có sự hiểu biết về một vấn đề nào đó, về một phương diện nào đó, về một ngành nghề nào đó, chúng ta có thể đem ra chỉ bảo, hướng dẫn, truyền dạy, giúp đỡ cho người, một cách bất vụ lợi, không mong cầu báo đáp, không kể lể ơn nghĩa. Việc này bất cứ ai cũng có thể làm được, không tốn đồng xu cắc bạc, chỉ cần tấm ḷng vị tha, chỉ cần tấm ḷng thực sự "v́ người quên ḿnh" mà thôi. 

Đối với hàng tu sĩ xuất gia, hay cư sĩ tại gia, có học hiểu và thực hành giáo pháp của Phật, đem ra giảng giải cho mọi người được biết để áp dụng, để xây dựng cuộc sống an lạc và hạnh phúc hiện đời, giúp mọi người hiểu được chân lư, để giảm bớt phiền năo và khổ đau. Theo nghĩa này, pháp thí là điều quan trọng hơn cả.Tại sao vậy?Bởi v́, khi chúng ta giúp người về vật chất, như tiền bạc, cơm gạo, có thể làm cho người được qua cơn khó khăn trong ngắn hạn, trong một thời gian nào đó mà thôi. Khi chúng ta giúp người về tinh thần, như dạy chữ, dạy nghề, hướng dẫn cách sống đúng phép vệ sinh chẳng hạn, có thể làm cho người được qua cơn khó khăn, trong một thời gian nào đó, thậm chí có thể giúp họ sống vui, sống khỏe trọn một đời này mà thôi. 

C̣n nếu chúng ta có học hiểu và thực hành giáo pháp của Phật, c̣n gọi là Phật Pháp, đem ra giảng giải cho mọi người được biết, để áp dụng trong cuộc sống, chẳng những có thể giúp con người sống an lạc và hạnh phúc ngay hiện đời, ngay kiếp này, cao hơn nữa là giúp con người được giác ngộ và giải thoát khỏi ṿng sanh tử luân hồi khổ đau, vĩnh viễn muôn kiếp. Bởi vậy cho nên, Đức Phật dạy hàng Phật Tử tại gia "pháp cúng dường" chư Tăng Ni, để các vị xuất gia không phải lo chuyện sinh sống, yên tâm tu hành thanh tịnh, chuyên tâm nghiên cứu kinh điển, rồi đem ra giảng giải cho mọi người được biết, được hiểu một cách rơ ràng, để áp dụng tu hành theo đúng Chánh Pháp. Pháp cúng dường như vậy là thanh tịnh nhất, dành cho các bậc chân tu thanh tịnh.Đó là một dạng khác của sự bố thí.

Tuy nhiên, không phải giáo pháp luôn luôn cần hơn cơm gạo, hoặc ngược lại, không phải cơm gạo luôn luôn là ưu tiên hàng đầu trong cuộc sống. 

Trong kinh sách, gọi đó là "tùy duyên", nghĩa là tùy theo trường hợp, tùy theo hoàn cảnh, tùy theo con người. Trong một buổi Đức Phật thuyết pháp, có một người nghèo khó đến dự.Đức Phật liền bảo dọn cơm cho người đó ăn, xong rồi mới giảng pháp cho nghe sau.Khi nghe xong thời pháp đó, người nghèo khó ngộ đạo, chứng ngay quả tu đà hoàn, phát tâm qui y Tam Bảo. Do đó, ngày nay chúng ta có câu "có thực mới vực được đạo", nghĩa là phải được tạm no ḷng, mới hy vọng hiểu được đạo lư cao siêu. Chúng ta không thể đem giáo pháp cao siêu ra giảng dạy cho những người đang đói khổ, đang cần cơm gạo trước hết.Cũng như không thể đem giáo pháp tối thượng dạy ngay cho người sơ cơ, mới học đạo. Nhu cầu tại thế gian của con người đi từ vật chất đến tinh thần, rồi sau đó mới bàn đến chuyện tâm linh xuất thế gian.

3-Vô Uư Thí:

Về vô úy thí th́ có nhiều nghĩa rộng răi, cao siêu hơn.Vô là không, úy là sợ, thí là cho.Vô úy thí là đem cho sự không sợ hăi. Hay nói cách khác, vô úy thí là làm sao giúp đỡ cho con người bớt sự lo âu, giảm thiểu phiền muộn, hay không c̣n sợ hăi. Con người sống trên thế gian này có rất nhiều điều lo lắng, âu sầu, phiền muộn, hay sợ hăi. Nào là sợ thiếu tiền, sợ thiếu ăn, sợ thiếu mặc, sợ bệnh hoạn, sợ thiên tai, sợ mất công ăn việc làm, sợ mất hạnh phúc gia đ́nh, sợ đủ-mọi-thứ-chuyện trên trần đời. Nhưng nỗi lo sợ lớn nhất của con người chính là sợ chết! Tự cổ chí kim, từ người nghèo hèn cho đến người sang trọng, từ người b́nh dân cho đến người học thức, từ người trẻ cho đến cụ già, từ người thường dân cho đến vua quan hay hàng quí tộc, từ giới phàm phu tục tử cho đến các bậc hiền triết thánh nhơn, nào có ai tránh được cái chết đâu, mặc dù con người vốn tham sinh úy tử, ham sống sợ chết! 

Con người thường hay nghĩ "đời c̣n dài", cho nên chỉ bận tâm đến chuyện mưu sinh, chuyện tranh danh đoạt lợi, chuyện đấu tranh tranh đấu, chuyện hơn thua thị phi, đúng sai phải quấy, đủ thứ chuyện linh tinh lang tang. Đến khi sắp từ giă cuộc đời, mới giựt ḿnh tỉnh giấc, th́ đă quá muộn màng! Thực ra, con người có thể chết bất cứ lúc nào, bất cứ cách nào, bất cứ nơi nào. Vô úy thí có nghĩa là giúp người qua cơn sợ hăi mọi thứ, bớt sự lo lắng mọi điều, trong tâm trí, qua các biến cố, trước các điều hiểm nguy, và c̣n có nghĩa là: chúng ta không nên gây năo phiền, không nên gây bực dọc cho bất cứ ai, để yên cho mọi người được sống cuộc đời an vui, yên ổn, dù cho họ là người thân hay kẻ thù. Đó chính là tâm lượng "bất tùy phân biệt". 

C̣n đối với sự sợ chết, chúng ta khuyến hóa mọi người tu hành, cầu đạo giải thoát. Bởi v́ chỉ có giáo pháp của Đức Phật mới có thể chỉ bày cho con người hiểu rơ ràng, tường tận "pháp vô sanh", tức là chỉ dạy đường lối tu hành để giải thoát khỏi mọi thứ phiền năo và khổ đau, không c̣n sanh tử luân hồi nữa. Đạo Phật không phải chỉ có h́nh thức cúng kiến, lễ lạy, cầu nguyện mà thôi. Thực hành hạnh vô úy thí c̣n có nghĩa là giúp chúng sinh khắc phục tư tưởng khiếp nhược, sợ hăi, tự ti mặc cảm yếu hèn, giúp chúng sinh hiểu được điều Đức Phật giác ngộ dưới cội cây bồ đề và giảng dạy trong tam tạng kinh điển. Điều đó chính là: Tất cả chúng sanh ai ai cũng đều có Phật Tánh như nhau, tất cả đều b́nh đẳng, và tất cả chúng sanh đều sẽ thành Phật, giải thoát mọi khổ đau phiền năo, nếu biết tu tập thực hành đúng Chánh Pháp.

Trong các kinh điển Phật giáo, đó là bốn bước: khai, thị, ngộ, nhập. Nghĩa là Đức Phật khai mở cánh cửa giải thoát, chỉ thị cho con người thấy được, hiểu được thế nào là pháp vô sanh.Sau đó, giúp cho con người làm sao giác ngộ được pháp vô sanh và chỉ rơ đường lối tu hành làm sao chứng nhập được pháp vô sanh.Đó chính là "con người chân thật bất sanh diệt" của tất cả chúng ta, chứ chúng ta không phải là cái xác thân giả tạm đang có này. Chúng ta cần nên biết rằng con người sở dĩ sợ chết, bởi v́ con người sợ mất cái thân tứ đại mấy chục kư lô giả tạm này, cứ tưởng đó là ḿnh, mà không hề biết ḿnh có cái không hề chết, không hề bị diệt mất, cái đó chính là "con người chân thật bất sanh diệt" của tất cả chúng ta vậy. 

Chúng ta biết rằng khi thọ hưởng một tài sản hay của cải, vật chất nào, không nên chỉ dùng cho riêng ḿnh. Chúng ta nên bố thí ra, chia xẻ với mọi người, để tạo an vui cho những người chung quanh và cũng tạo an vui cho chính chúng ta nữa. Cái ǵ chúng ta ăn, chỉ được nhứt thời.Cái ǵ chúng ta tích trữ, dành dụm, chỉ được nhứt đời mà thôi, chắc chắn chúng ta sẽ bỏ lại tất cả khi ra đi. Nhưng tất cả những ǵ chúng ta cho ra, những ǵ chúng ta bố thí, sẽ trở lại với chúng ta, dưới dạng phước báo, quả báo lành, sự b́nh an, sự may mắn, giúp chúng ta được tai qua nạn khỏi. Thực sự mà nói không có chúa trời, không có ngọc hoàng thượng đế hay đức Phật nào, v́ ḷng riêng tư, mà đến cứu giúp, theo lời van xin cầu khẩn của chúng ta cả. Nói cách khác, cái ǵ chúng ta đă tiêu xài, bây giờ không c̣n nữa.Cái ǵ chúng ta đă mua sắm, bây giờ phải để lại cho người khác, khi ra đi.Chỉ có cái ǵ chúng ta "đă cho, đă bố thí" với ḷng từ bi, là vẫn c̣n "thuộc về chúng ta" khi từ giă cơi đời. Đó chính là nghiệp lành, là phước báo, là quả báo tốt, là sự may mắn, luôn luôn theo cùng với chúng ta như h́nh với bóng.Danh ngôn Tây Phương cũng cócâu: "If you continually give, you will continually have". 

Trong Kinh Địa Tạng, phẩm thứ mười, khi Bồ Tát Địa Tạng từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay cung kính và bạch Phật rằng: "Bạch Đức Thế Tôn, con xem chúng sanh trong nghiệp đạo, so sánh công đức bố thí, hiệu quả có sự nhiều ít khác nhau, có người được hưởng phước một đời, có người được hưởng phước mười đời, có người được hưởng phước hàng trăm, ngàn đời, lợi lạc lớn lao. Tại sao như thế, cúi xin Đức Thế Tôn từ bi giảng trạch cho chúng con được biết". Đức Phật dạy tóm lược như sau: "Bất cứ ai gặp những người già yếu, bần cùng, hèn mạt, tàn tật, câm ngọng, đui mù, ngây điếc, không được toàn vẹn, mà tự tay đem bố thí với ḷng từ bi, thương xót, dùng lời mềm mỏng an ủi họ tử tế, khiến cho họ được an ổn, vui vẻ, th́ được hưởng phước báo vô lượng. Tuy nhiên, nếu làm được những việc thiện như thế mà đem hồi hướng cho pháp giới chúng sanh th́ những người làm công đức ấy được hưởng những sự vui sướng nhiệm mầu hàng trăm ngàn đời, nếu đem công đức ấy hồi hướng cho quyến thuộc nhà ḿnh, hay muốn tự ḿnh hưởng những lợi ích, th́ ba đời được vui vẻ, làm một phần th́ được hưởng vạn phần".

Tại sao vậy? Bởi v́ những người làm phước đó đă phát tâm rộng lớn đem "hồi hướng cho khắp pháp giới chúng sanh", không cứ công đức ít nhiều, không dành riêng cho ḿnh và người thân của ḿnh, đó chính là những người đă "diệt được ḷng tham", cho nên được sự "giải thoát hoàn toàn", cho nên được hưởng quả “phước báo lớn lao" như vậy. C̣n những người chỉ phát tâm hạn hẹp, chỉ muốn đem công đức ấy hồi hướng cho người thân, hay cho chính ḿnh mà thôi, họ sẽ được hưởng quả phước báo hạn chế hơn, tùy theo tâm lượng c̣n nhỏ hẹp của chính ḿnh. 

Trong Kinh Kim Cang, Đức Phật có dạy:

"Nhược Bồ Tát ư pháp, ưng vô sở trụ hành ư bố thí. Sở vị bất trụ sắc bố thí, bất trụ thinh, hương, vị, xúc, pháp bố thí.Bồ Tát ưng như thị bố thí, bất trụ ư tướng. Nhược Bồ Tát bất trụ tướng bố thí, kỳ phước đứcbất khảtư lượng.”

Nghĩa là nếu chúng ta không chấp bốn tướng: ngă, nhơn, chúng sanh, thọ giả, và không chấp sáu trần: sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp, mà thực hành hạnh bố thí, th́ phước đức không thể nghĩ, không thể lường được.

Không chấp bốn tướng: ngă, nhơn, chúng sanh, thọ giả, có nghĩa là khi thực hành hạnh bố thí, chúng ta không nên thấy có ḿnh là người cho, để cầu mong được báo đáp, được cám ơn, được tán thán, chúng ta không nên thấy có người nào là kẻ nhận sự bố thí đó, để kể lể chuyện ơn nghĩa, chúng ta không nên thấy có bao nhiêu người đă nhận sự bố thí đó, để khoe khoang, và chúng ta cũng không nên thấy có vật ǵ, điều ǵ đă được đem cho, để khỏi tiếc nuối về sau, có khi tiếc của, muốn đi đ̣i lại! Nếu được như vậy, sau khi thực hành hạnh bố thí, chúng ta sẽ an trụ được tâm của chúng ta.

Chúng ta sẽ không bực dọc khi gặp những người bội bạc, không biết ơn, thậm chí c̣n trở mặt với chúng ta nữa.Ḷng từ bi của chúng ta cũng không bị hạn chế, khi không c̣n nhớ là đă bố thí bao nhiêu tiền của, đă bố thí cho bao nhiêu người, đă dành bao nhiêu thời giờ để làm hạnh bố thí đó.Muốn hàng phục được tâm ư của chính ḿnh, chúng ta phát nguyện độ tất cả chúng sanh mà không thấy có chúng sanh nào được độ.Bố thí xong rồi th́ thôi, đừng nhớ nghĩ ǵ nữa.Khi chúng ta xả bỏ được hết tất cả vọng niệm, tức là chúng ta đă thực hành hạnh bố thí ở mức độ cao nhất, mà ít người hiểu được. Hàng phục được tâm ư của chính ḿnh th́ mau tiến đến chỗ giải thoát, cho nên Đức Phật dạy phước đức không thể nghĩ, không thể lường được, chính là nghĩa đó vậy. 

Không chấp sáu trần: sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp, mà thực hành hạnh bố thí, có nghĩa là chúng ta không chấp vào sắc tướng dễ nh́n hay khó nh́n, không chấp vào âm thinh dễ nghe hay khó nghe, không chấp vào mùi hương dễ ngửi hay khó ngửi, không chấp vào mùi vị dễ nếm hay khó nếm, không chấp vào xúc chạm dễ chịu hay khó chịu, không chấp vào sự việc, ư tưởng vừa ư hay không vừa ư, thích hay không thích, ưa hay ghét. Sở dĩ tâm ư của chúng ta thường hay loạn động, bởi v́ chúng ta thường hay dính mắc với sáu trần. Hễ mắt thấy bất cứ sắc ǵ th́ liền khởi vọng niệm phê phán đẹp hay xấu, hễ tai nghe bất cứ tiếng ǵ th́ liền khởi vọng niệm phê phán êm dịu hay chát chúa, hễ mũi ngửi bất cứ mùi ǵ th́ liền khởi vọng niệm phê phán thơm quá hay thúi quá, hễ lưỡi nếm bất cứ vị ǵ th́ liền khởi vọng niệm phê phán ngon quá hay dỡ quá, hễ thân xúc chạm bất cứ vật ǵ th́ liền khởi vọng niệm phê phán mát mẽ mịn màng hay nhám nhúa nhơ nhớp, hễ ư nhớ tưởng bất cứ chuyện ǵ th́ liền khởi vọng niệm phê phán hài ḷng hay bực bội. Cứ như thế, cả ngày, suốt tháng, quanh năm, tâm của chúng ta luôn luôn bất an, loạn động. 

Chúng ta thực hành hạnh bố thí c̣n có nghĩa là chúng ta buông xả hết các vọng niệm, các tạp niệm, để an trụ tâm, để thanh tịnh tâm th́ mau tiến đến chỗ giải thoát. Cho nên Đức Phật dạy thực hành được hạnh bố thí như vậy, th́ phước đức không thể nghĩ, không thể lường được. Chúng ta thực hành hạnh bố thí với tấm ḷng rộng răi, với tất cả tấm ḷng "v́ người quên ḿnh", với tất cả tấm ḷng từ bi, cung kính, không cầu danh lợi, không cầu báo đáp, không v́ hơn thua, không mê hoặc ḷng người, không chọn lựa món xấu đem cho, món tốt giữ lại, tức là không trụ sắc; cho rồi không cần nghe lời khen, tiếng cám ơn, tức là không trụ thinh, v.v.. và của đem bố thí phải thanh tịnh, chơn chánh; người nhận bố thí phải được tôn trọng, b́nh đẳng, phải được cám ơn! Đó chính là sự bố thí thanh tịnh, trong sáng, "bất tùy phân biệt" nam phụ lăo ấu, người tu hay người đời, đẳng thí vô sai biệt, phổ đồng cúng dường, thượng cúng thập phương chư Phật, chư hiền thánh nhơn, hạ cập lục đạo phẩm, cho nên đem lại phước báo vô lượng vô biên, cho nên trong kinh sách gọi là "bố thí ba la mật". 

Tại sao chúng ta phải tu hạnh bố thí? Chúng ta tu hạnh bố thí là kiến tạo một kho tàng phước báu, là tu tập nghiệp lành. Bố thí tiêu trừ đau khổ, làm cho tâm trí được an vui, thảnh thơi, hạnh phúc. Tu hạnh bố thí được người thương mến, dễ thu phục ḷng người, phát triển ḷng từ bi. Tu hạnh bố thí là gốc rễ của tất cả các thiện pháp. Bố thí là pháp tu, hạnh tu mà những người kém phước đức và trí huệ cần noi theo. Chư vị hiền thánh nhơn kim cổ đều trải qua các hạnh tu bố thí.

Tóm lại, nhờ tu hạnh bố thí chúng ta diệt được ḷng tham lam ích kỉ ở tự tâm, thể nhập tự tánh b́nh đẳng, đại từ đại bi, đem lại sự no ấm, thoát khổ đặng vui, đều nhờ công năng tài thí. Chúng ta cũng có thể phát triển chánh trí, phá trừ vô minh, si mê, thể nhập chân lư, đem lại b́nh tỉnh, cởi mở sự lo buồn sợ hăi, khiến chúng sanh được sống thanh thảng, tự tại, đó là nhờ công năng của pháp thí và vô úy thí. 

Hạnh bố thí là nền tảng của các nghiệp lành, nghiệp thiện, giúp con người sống trong chánh đạo, dẹp bỏ được tam độc: tham lam, sân hận, si mê. Pháp môn này, nói chung, mọi người ai ai cũng có thể thực hành được, nhưng muốn thực hành cho đến mức độ cao thâm, rốt ráo tột cùng, gọi là "ba la mật", chúng ta phải phát tâm bồ đề kiên cố, dũng mănh, bất thoái chuyển, tức là phát tâm lượng của các bậc Bồ Tát và Đại Bồ Tát vậy.

Bố Thí Được Phúc Đức Ǵ?

Người bố thí tài có dịp chiến thắng ḷng bỏn sẻn tham lam ích kỉ, và nới rộng ḷng bác ái từ bi của ḿnh, người này có ngay tâm vui vẻ v́ thấy ḿnh làm được việc hữu ích cứu giúp người. Người bố thí đời này an vui, danh tiếng, kính ngưỡng, sinh cơi trời, đời sau gặp nhiều sự giúp đỡ nếu sinh trở lại cơi người.

 Người bố thí pháp cũng là để tự nhắc nhở ḿnh những điều Phật dạy, noi theo và tinh tấn tu hành để giải thoát. Sự lợi ích của bố thí pháp c̣n bao gồm cả những sự chỉ dạy phương pháp, nghề nghiệp chân chính cho người để tự nuôi sống, tăng tiến trong cuộc sống; hay chỉ bảo những điều hay lẽ phải của thế gian để chỉ bày cho người những lợi ích trong đời sống đạo đức.

 Người bố thí vô úy là để có dịp thử thách ḷng vị tha và sự chấp ngă của ḿnh, người nhận bố thí do sự che chở đùm bọc vỗ về an ủi nên vô cùng sung sướng, ví như họ được uống nước cam lộ của người tặng vậy.

 Người bố thí sẽ có nhiều công đức khi bố thí đúng lúc, không vụ lợi, tự tay, tự nguyện v́ lợi người, không mong báo đáp bất cứ h́nh thức nào; người bố thí c̣n phải biết bố thí cho bậc chân tu, bậc Thánh, và nguyện đem công đức này bố thí cho tất cả chúng sanh.

Những cách bố thí với tâm trong sạch đúng với ư nghĩa của bố thí Ba La Mật như thế, người bố thí đă bước được một bước đầu tiên quan trọng trong Lục Độ là bố thí, rồi tiếp đến là nhẫn nhục, tŕ giới, tinh tấn, thiền định và trí huệ để bước qua bờ giải thoát an vui đời đời.

 

 

 

 

 

  

LÊ ÁNH
(05/2020)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trang Thơ và Truyện của Lê Ánh              |                 www.ninh-hoa.com