Trang Thơ v Truyện của L nh                |                 www.ninh-hoa.com

Bs L NH
Bt hiệu:
L Ph Thọ


 
 
Qu lng Ph Thọ, Hn Khi, Ninh Ha,
Khnh Ha, Việt Nam
Cựu học sinh cc trường Tiểu học Php Việt,Ninh Ha, Trung học V Tnh
Nha Trang, Việt Nam
Tốt nghiệp Y Khoa Bc Sĩ tại Đại Học Y Khoa Si Gn

Lm việc tại Qun Y viện Pleiku, Bệnh viện
Nguyễn Tri Phương, Si Gn,

Lm việc tại Covenant Medical Center, Lubbock, Texas, Hoa Kỳ.

 

 

Hiện lm vườn tại Phoenix, Arizona, Hoa Kỳ.

 Tập t viết lch dưới bt hiệu L Ph Thọ,
Anh Tư Hn Khi.

 

 

 

 

 


 

MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP
Ở NGƯỜI CAO NIN


Bs L nh
 

 
 

Khi đ đến tuổi từ ngũ lục tuần, ta bắt đầu cảm thấy những thay đổi của cơ thể đ tch lũy qua nhiều năm thng. Nếu mấy chục năm qua, bạn t quan tm đến sức khỏe, v nghĩ rằng mnh cn sung sức, nn tha hồ uống rượu nhiều, ht thuốc l, khng nghĩ đến việc luyện tập cơ thể, ăn uống bất thường, tinh thần căng thẳng, . . .th đến lc tuổi đời chồng chất, sức khỏe c phần suy yếu dần, bệnh hoạn rnh rập chờ dịp tấn cng. Lc bấy giờ mới bắt đầu hối tiếc v c nhiều chữ Nếu . . . . ! đặt ra. NẾU thuở ấy .... NẾU lc bấy giờ .... , v NẾU .... NẾU.... th cũng đ muộn rồi.

 

Những vấn đề của người cao tuổi, v cả trung nin nữa, v dụ như bệnh cao huyết p, bệnh tim mạch, bệnh long xương, bệnh ung thư, t ng, bệnh phụ khoa, tai biến mạch mu no (stroke), đều rất đng được quan tm. V để cho những căn bệnh khng hnh hạ, người cao nin cần phải biết b quyết sống, để sống khỏe. Đ l vin thuốc mầu nhiệm cho sức khỏe.

 

1- Cao huyết p.

 

Tai Hoa Kỳ, trong số 50 triệu người bị bệnh cao huyết p, chỉ c 34% được chăm sc đủ để mức huyết p trở lại mức bnh thường.

 

Bệnh cao huyết p l một trong những nguy cơ (rủi ro) chnh đưa tới tai biến mạch mu no, nhồi mu cơ tim, suy tim v suy thận. Nếu điều trị tốt, tai biến mạch mu no sẽ giảm từ 30 đến 40%, nhồi mu cơ tim sẽ giảm từ 20 đến 25%, suy tim giảm trn 50% v suy thận cũng giảm kh nhiều.

 

Chữa bệnh l cần thiết, m cn phải thay đổi lối sống cũng rất quan trọng để giảm cao huyết p.

Ăn uống hợp l trnh bo ph. Giảm cn để cơ thể c chỉ số trọng khối cơ thể- BMI (Body Mass Index) vừa phải, ở mức dưới 20 (khoảng 18.5) l điều l tưởng. Xin nhắc lại cng thức để theo di chỉ số trọng khối cơ thể BMI:

 

BMI bằng thương số của trọng lượng cơ thể tnh bằng kg, v bnh phương chiều cao cơ thể tnh bằng mt:

 

             [Trọng lượng cơ thể (kg)]

 BMI= ---------------------------------

           [Chiều cao cơ thể (m)]2

Theo php đo lường ở Mỹ:

 

 Trọng lượng cơ thể (pounds)

 BMI = -------------------------------------- x 703

 [Chiều cao cơ thể (inches)]2

 

Thm vo đ, phải ăn nhiều tri cy, rau, sữa t bo, ăn t chất bo v chất bo bo ha, giảm muối, tập thể dục khoảng 30 pht mỗi ngy hoặc nhiều hơn, 5 đến 6 ngy một tuần, tập vừa sức, đều đặn, lin tục. Xin nhắc l kết quả của tập thể dục chỉ c hiệu lực trong 48 giờ. Lập ra một chương trnh tập thể dục, thể thao v tham khảo kiến của bc sĩ gia đnh trước khi muốn tập thể dực thể thao cho hợp với tnh trạng sức khỏe của mnh. Nếu c uống rượu th uống vừa phải, v trnh thuốc l.

 

Cao huyết p giảm l nhờ thuốc, khng nn tự động ngưng thuốc khi thấy huyết p khng cn cao, v cần phải phối hợp với bc sĩ v phải thường theo di bệnh tnh.

 

2- Bệnh tim mạch.

 

Cả phụ nữ ở tuổi mn kinh v nam giới đều dễ mắc bệnh tim mạch. L do dễ hiểu l v cholesterol (thnh phần quan trọng của chất bo) v những chất mỡ khc tch tụ đng vo lng động mạch qua nhiều năm thng, lm cho động mạch bị hẹp lại, mu kh đi từ tim đến cc cơ quan của cơ thể v kh trở về tim, do đ p suất đối với tim mạch rất lớn.

Cc bệnh tim mạch cần được phng ngừa từ khi cn trẻ. Quan trọng nhất l chế độ ăn uống t cholesterol (nhiều rau, quả, t thịt mỡ, thịt đỏ) v loại bỏ khỏi thuốc l- yếu tố lm tăng nguy cơ pht bệnh gấp ba lần. Nn năng vận động cơ thể, tập thể dục thể thao, hy tạo cho mnh một cuộc sống tinh thần vui vẻ, sảng khoi, giảm sự căng thẳng, tm trạng u sầu.

 

Nếu đ bị bệnh, hy nhanh chng thay đổi cuộc sống của mnh theo cch m tả ở trn. Ngoi ra, nếu l phụ nữ ở thời kỳ mn kinh, c thể cng bc sĩ bn bạc cn nhắc việc sử dụng một liều nhỏ nội tiết tố estrogen để điều chỉnh cholesterol trong mu.

 

3- Bệnh long xương.

 

Long xương l tnh trạng chậm ti tạo tế bo xương thay thế, khiến xương xốp, gin, km mềm dẻo, dễ gảy v đ gy th lu lnh. Bệnh long xương thưng gặp ở người cao tuổi. Phụ nữ bị long xương nhiều hơn v sớm hơn nam giới v trong thời kỳ mn kinh, lượng estrogen (nội tiết tố tham gia vo việc ti tạo xương) tụt xuống.

 

Muốn trnh bệnh long xương, bạn hy năng vận động cơ thể một cch điều độ, đi bộ, tập thể dục, . . . để tăng cường sức bền vững của xương. Nn ăn thm nhiều chất xương, sữa chua, đậu phộng, rau xanh, đồng thời trnh rượu v thuốc l- hai yếu tố gy ảnh hưởng khng tốt đến việc tạo xương. Khng nn chờ đến tuổi trung nin m cần phải quan tm chăm sc rn luyện xương từ khi cn trẻ.

 

4- Bệnh ung thư.

 

Đối với căn bệnh ung thư, khng phải ung thư no cũng giống nhau. Đy l nguyn nhn gy tử vong đứng hng thứ 2 ở Hoa Kỳ. Thống k cho thấy , phn nửa đn ng v 1/3 đn b bị ung thư trong cuộc đời.

Để giảm bớt sự pht triển của ung thư, cần thay đổi cch sống, như ngưng ht thuốc l, ăn uống đng cch, v ung thư pht hiện cng sớm th khả năng chữa lnh cng cao.

Ngoi ra, người bị ung thư nn giảm hoặc bỏ rượu, ăn t chất bo, nhiều rau quả tươi, trnh thức ăn chế biến sẵn, tập thể dục, ngừa vim gan siu vi, tnh dục an ton. Ring đối với phụ nữ, phải lm Paps smear, khm v hằng năm bắt đầu khi 40 tuổi. Đối với nam giới, nn thử nghiệm PSA, khm nhiếp hộ tuyến, bắt đầu ở tuổi 50. Cả nam lẫn nữ, khi được 50 tuổi, nn truy tầm ung thư ruột gi.

 

5- T ng.

 

T ng c lẽ l một đề ti quan trọng v ảnh hưởng sức khỏe người cao nin. Tỉ lệ v độ trầm trọng của t ng tăng ln từ từ khi bắt đầu 60 tuổi. Mỗi năm, c khoảng 1/3 số người từ 65 tuổi trở ln bị t, tỉ lệ ny cng cao hơn sau tuổi 75.

 

Đối với người cao nin, t thường gy ra tnh trạng nghim trọng hơn như gy xương, v khi phải nằm liệt giường, cc hậu quả tiếp theo về tm thần cũng như thể chất cũng trầm trọng hơn ở người trẻ rất nhiều. Khoảng 5% người cao nin bị t ng phải vo bệnh viện. Họ thường mất tự tin, lm cho họ giảm cc hoạt động thể lực cần thiết v cng suy yếu hơn, cũng như bị cch ly hơn về mặt x hội, cng yếu hơn v dễ bị chết sớm.

 

Về nguyn nhn, t ng c thể do tai nghểnh ngảng, mắt mờ, rối loạn về thăng bằng (cũng l một chức năng của tai), lng tr, rối loạn tm l như lo lắng, trầm cảm, bệnh về xương khớp, tim mạch, tiểu đường, bệnh của tuyến gip trạng, bệnh của bn chn như bị u chai ở bn chn.

 

Cc yếu tố bn ngoi c thể do thuốc men, ln xuống cầu thang, thiếu nh sng, giy khng vừa, sn nh trơn, khng c tay nắm an ton trong nh tắm v nh vệ sịnh, thảm lỏng lẻo, dy điện vướng chn. Một điều t ai để l xuống thang dễ bị t hơn l ln thang. Ngoi ra, cn c một nguyn nhn nữa l nguy hiểm ngoi đường như đường trơn, lề đuờng khng bằng phẳng.

 

C nhiều cch phng ngừa t ng:

 

Kiểm tra xem đ điều trị đng mức cc bệnh về mắt, tai, khớp.

Kiểm tra xem cc thuốc men đ dng đủ v đng chưa, ngay cả thuốc mua khng cần toa bc sĩ. Nn thảo luận với bc sĩ để uống thuốc hoặc ngưng thuốc, khng nn tự . Cc thuốc trị cc bệnh kinh nin như cao huyết p, tiểu đường l cc thuốc phải dng thường xuyn, nếu khng sẽ c cc biến chứng nguy hiểm. Điều quan trọng l nếu cần th phải dng đng, nếu khng cần th khng lạm dụng.

Sự an ton trong nh cũng l điều cần ch . Những điều ny khng tốn km g nhiều v cũng khng mất nhiều thời gian.

 

Bị gy xương hoặc cc biến chứng nặng hơn v những điều khng đng l chuyện khng nn để xảy ra. Nếu đi khng vững th dng gậy chống, khng nn mắc cỡ đến nỗi khng dm ra đường. Nn nhớ l nếu v sợ t m khng dm nhc nhch, hoạt động g cả, th cn tệ hơn bị t. Ci chnh l phải cố gắng vận động vừa sức v thường xuyn.

 

V để trnh t ng, khi mới thức dậy, người cao nin nn cần nằm yn khoảng nửa pht cho tỉnh to hẳn, ngồi dậy trn giường nửa pht cho tỉnh thm v để mu ln no, bỏ chn xuống giường, chờ thm nửa pht để mu bơm ln no thật đủ v tỉnh thm, sau đ mới di chuyển. Nhưng trước khi lm những chuyện ny, qu vị nhớ phải bật đn cho đủ sng.

 

6- Bệnh phụ khoa.

 

Sau khi mn kinh, một số phụ nữ dễ bị nhiễm khuẩn m đạo v m đạo kh hơn trước v nim mạc m đạo mỏng hơn. Cch phng ngừa l mặt quần lt cotton để thấm ẩm, lun lun giữ cơ quan sinh dục thong kh. Bạn nn giữ vệ sinh sạch sẽ. Cũng sau khi mn kinh, một số phụ nữ bị nhiễm khuẩn đường tiết niệu v cc m bng quang v ống dẫn tiểu mỏng đi. Để trnh tnh trạng ny, bạn hy uống thật nhiều nước, đi tiểu thường xuyn (trnh giữ nước tiểu trong bng quang qu lu).

 

7- Tai biến mạch mu no.

 

Khi bị tai biến mạch mu no, phải được đua đi bệnh viện cấp cứu ngay. Cc dấu hiệu bo động của tai biến mạch mu no c thể l sự xuất hiện đột ngột một (hoặc nhiều hơn) cc triệu chứng như bất thnh lnh t hay yếu một bn cơ thể, bất thnh lnh bị mất hay rối loạn thị gic, bất thnh lnh bị nhức đầu dữ dội, chng mặt hoặc l lẫn, mất thăng bằng, giọng ni lắp bắp hoặc kh khăn trong việc truyền đạt tư tưởng.

 

Cc triệu chứng ny thường xuất hiện đột ngột. Đi khi, tai biến mạch mu no c thể được bo trước bằng cc cơn thiếu mu no tạm thời, trong đ cc triệu chứng khng bnh thường ko di khoảng 5 đến 20 pht, tối đa l 24 tiếng đồng hồ.

 

 Để trnh tử vong, khi bị tai biến mạch mu no, thời gian điều trị c thể c hiệu quả nhất l trong vng 90 pht từ khi c triệu chứng. Nn gọi bc sĩ hoặc cấp cứu ngay khi c triệu chứng lạ.

 

Nn nhớ, thời gian từ lc bị tai biến mạch mu no đến lc được chữa trị trong cc trường hợp ny l một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định bệnh nhn c hồi phục hay khng. Nn nhớ rằng, 90 pht sống chết ny bao gồm cả thời gian lm xt nghiệm để xc định chẩn đon trước khi bắt đầu cho thuốc. Đừng để mất thời gian sửa soạn hay chờ người ny người kia. Nếu khng kịp 90 pht th cng sớm vẫn cng tốt hơn.

 

Chng ta nn lm chủ sức khỏe, ăn uống hợp l, vận động đng mức, cn bằng tm l, bỏ ht thuốc l v bớt uống rượu. Thch những ci mnh (thật sự) cần (hơn l thch những ci m mnh tưởng l cần) c lẽ l vin thuốc thần duy nhất gip chng ta sống đơn giản, mạnh khỏe, thnh cng v hạnh phc.

 

 

 

 


Bc sĩ L NH
 

 

 

 

 

 

 

Trang Thơ v Truyện của L nh              |                 www.ninh-hoa.com