Trang Thơ và Truyện của Lê Ánh                |                 www.ninh-hoa.com

Bs LÊ ÁNH
Bút hiệu:
LÊ P Thọ


 
 
Quê làng Phú Thọ, Ḥn Khói, Ninh Ḥa,
Khánh Ḥa, Việt Nam
Cựu học sinh các trường Tiểu học Pháp Việt,Ninh Ḥa, Trung học Vơ Tánh
Nha Trang, Việt Nam
Tốt nghiệp Y Khoa Bác Sĩ tại Đại Học Y Khoa Sài G̣n

Làm việc tại Quân Y viện Pleiku, Bệnh viện
Nguyễn Tri Phương, Sài G̣n,

Làm việc tại Covenant Medical Center, Lubbock, Texas, Hoa Kỳ.

 

 

Hiện làm vườn tại Phoenix, Arizona, Hoa Kỳ.

 Tập ṭ viết lách dưới bút hiệu Lê Phú Thọ,
Anh Tư Ḥn Khói.

 

 

 

 

 


 

ĐAU HỌNG Ở NGƯỜI LỚN  


Bs Lê Ánh
 

 

 

 

I- Tổng Quan:

 

Mùa lạnh chúng ta hay đau họng (sore throat).

 

Nhiều vị trong chúng ta rất sợ đau họng. Cổ họng rát chút, vội đem trụ sinh trữ sẵn ở nhà ra uống, hoặc đi bác sĩ liền tốn tiền. (Trụ sinh là loại thuốc quí, chẳng nên lúc nào cũng trữ ở nhà rồi dùng không đúng khiến các vi trùng đâm kháng thuốc, mai mốt lúc thực sự cần đến nó, nó không c̣n tác dụng; vi trùng kháng thuốc c̣n lây lan ngoài cộng đồng, vạ lây những người khác.)

 

Thực ra, hầu hết các trường hợp đau họng gây do nguyên nhân lành, thường là siêu vi trùng (virus), tự nó sẽ hết, mà muốn dùng trụ sinh chữa cũng không được; trụ sinh chỉ chữa được bệnh vi trùng (bacteria). Chỉ khi đau họng do vi trùng streptococcus nhóm A (group A streptococcus), hay được gọi “strep throat”, chúng ta mới cần đến trụ sinh để chữa. (Họa hoằn cũng có trường  hợp đau họng v́ những nguyên nhân hiếm, như vi trùng bệnh lậu ở người chơi bời, vi trùng bệnh bạch hầu diptheria, …)

 

Làm thế nào để phân biệt bệnh đau họng do siêu vi chúng ta có thể tự chữa ở nhà khỏi đi bác sĩ tốn tiền, và bệnh đau họng do vi trùng streptococcus nhóm A chúng ta cần đi bác sĩ?

 

II- Triệu Chứng

 

Đến 90% các trường hợp đau họng là do siêu vi. Lũ siêu vi khiến ta đau họng nhiều nhất là các siêu vi hay gây nhiễm   trùng   đường   hô   hấp   trên   (upper   respiratory infection, viết tắt URI), như các siêu vi gây bệnh cảm thường (common cold), bệnh cúm (flu). [Nghe thấy tiếng “infection”, dịch là “nhiễm trùng”, chúng ta chớ vội sợ và nghĩ ngay đến trụ sinh, đây là chữ dùng chỉ chung một t́nh trạng bị lây nhiễm, nhiều nhất là siêu vi trùng (viral infection, không chữa được bằng trụ sinh), sau đến vi trùng (bacterial infection, chữa bằng trụ sinh), rồi nấm (fungal infection, không chữa bằng trụ sinh), và kư sinh trùng (parasitic infection, không chữa bằng trụ sinh).]

 

Khi rát họng do siêu vi, chúng ta không đau dữ, và cũng hay có thêm những triệu chứng khác của bệnh cảm, cúm:

 

   - Chảy mũi, nghẹt mũi

   - Mắt đỏ, hoặc nhặm, khó chịu

   - Khan tiếng, ho, rát phía trên nóc miệng

Thường ta không sốt, không đến nỗi đừ lắm, nhưng vài loại siêu vi, như siêu vi cúm chẳng hạn, có thể làm ta nóng sốt, mệt mỏi, nhừ nhẫn, ră rời.

 

C̣n bệnh đau họng do vi trùng streptococcus nhóm A gây những triệu chứng khác biệt:

 

   -Đau dữ trong họng

  -Nóng sốt (thường trên 100.4 độ F hay 38 độ C). (Ở nhà, chúng ta nên có cây nhiệt độ kế thermometer để đo và theo dơi nhiệt độ.)

-Nổi hạch đau ở vùng cổ trước phía trên gần góc xương hàm

    -Họng khám thấy hạch hầu (tonsils, ở Mỹ đừng gọi hạch “a-mi-dan” không ai hiểu) sưng to, có mủ màu trắng

    -Ta không chảy mũi, không nghẹt mũi, không nhậm hay đỏ mắt, không khan tiếng, không ho.

 

Rủi có những triệu chứng sau, chúng ta nên đi khám bác sĩ hoặc đến pḥng cấp cứu của bệnh viện gấp:

 

-Khó thở

-Nước bọt tràn ra khỏi miệng v́ ta không c̣n nuốt được nước bọt xuống cổ

-Cổ hoặc lưỡi sưng to

-Cổ cứng hoặc khó há miệng

   

Để   xác   định   quả   ta   bị   viêm,   đau họng   do   vi   trùng streptococcus nhóm A và cần chữa bằng trụ sinh, bác sĩ sẽ làm trắc nghiệm nhanh t́m vi trùng streptococcus nhóm A ngay trong pḥng mạch (fast test) hoặc cấy trùng cổ họng ta, gửi đi pḥng thí nghiệm, và sau 24-48 tiếng sẽ có kết quả.

 

Phương   pháp   cấy   trùng   cổ   họng chính xác   hơn phương pháp trắc nghiệm nhanh làm tại pḥng mạch.

 

III- Chữa Trị Đau Họng

 

Rát họng do viêu vi, như khi bị cảm, cúm, thường sẽ đi khuất sau 4-5 ngày, chúng ta không nên lo lắm. Dùng trụ sinh không trị được rát họng do siêu vi, chẳng giúp ta mau bớt đau, c̣n khiến ta phải chịu những tác dụng phụ của thuốc trụ sinh, như nổi mẩn, tiêu chảy, hoặc những phản ứng nhạy cảm (allergic reactions) khác nguy hiểm hơn gây do thuốc.

Bác sĩ sử dụng trụ sinh không với mục đích chữa trị, chỉ để chiều ḷng người bệnh th́ thực không đúng với sách vở, và có thể c̣n làm hại họ.

 

Rát họng do bị cảm, cúm, chúng ta có thể tự chữa ở nhà, dùng các thuốc không cần toa bác sĩ như acetaminophen (Tylenol) hay ibuprofen (Motrin), naproxen (Aleve) cho bớt đau. Xúc cổ họng với nước muối (pha 1/4-1/2 th́a muối trong trong một tách nước ấm 8 ounces, tức 250 ml) có thể giúp ta dễ chịu. Các thuốc xịt (sprays) hay kẹo ngậm (lozenges) trong chứa chất thuốc tê nhẹ cũng vậy.

 

Các kẹo ngậm có lợi hơn thuốc xịt ở chỗ ở lâu trong miệng nên tác dụng lâu dài hơn, và c̣n giúp bớt khô cổ.

 

Đau   họng   do   vi   trùng   streptococcus nhóm   A   (“strep throat”) ta chữa với trụ sinh, thường là Penicillin hoặc một thuốc anh em với Penicillin, uống 10 ngày hay chích chỉ một mũi thôi (thuốc chích đau, có thể gây tác dụng phụ nguy hiểm ngay nên nay các bác sĩ ít dùng). Sau 3 ngày dùng thuốc, nếu cổ họng bạn chưa bớt đau, hoặc có ṃi c̣n nặng hơn, bạn nên đến khám bác sĩ lại.

 

Bệnh nào cách chữa nấy, không phải cứ rát đau cổ họng, chúng ta cần đến trụ sinh. Hầu hết những trường hợp đau cổ họng là do siêu vi, chúng ta có thể tự chữa ở nhà bằng những phương pháp giản dị trên, thường sau 4-5 ngày sẽ hết đau. Nếu có những triệu chứng của bệnh “strep throat” (họng đau dữ, nóng sốt, nổi hạch ở cổ sát gần chỗ họng

đau, không chảy mũi, không nghẹt mũi, không nhậm hay đỏ mắt, không khan tiếng, không ho), chúng ta nên đi khám bác sĩ.

 

Và, nhà nhà chúng ta nên có cây nhiệt kế (thermometer) để đo, theo dơi nhiệt độ, nhiệt độ trên 100.4 độ F hay 38 độ C mới gọi là sốt, không nên sờ trán thấy âm ấm rồi đoán là có sốt; có sốt hay không, chúng ta cho bác sĩ biết, để giúp bác sĩ định bệnh nhanh chóng, chính xác hơn.

 

 

 

  

 

 

Bác sĩ LÊ ÁNH
03/2020

 

 

 

 

 

 

 

 

Trang Thơ và Truyện của Lê Ánh              |                 www.ninh-hoa.com