Trang Thơ và Truyện của Lê Ánh                |                 www.ninh-hoa.com

Bs LÊ ÁNH
Bút hiệu:
LÊ P Thọ


 
 
Quê làng Phú Thọ, Ḥn Khói, Ninh Ḥa,
Khánh Ḥa, Việt Nam
Cựu học sinh các trường Tiểu học Pháp Việt,Ninh Ḥa, Trung học Vơ Tánh
Nha Trang, Việt Nam
Tốt nghiệp Y Khoa Bác Sĩ tại Đại Học Y Khoa Sài G̣n

Làm việc tại Quân Y viện Pleiku, Bệnh viện
Nguyễn Tri Phương, Sài G̣n,

Làm việc tại Covenant Medical Center, Lubbock, Texas, Hoa Kỳ.

 

 

Hiện làm vườn tại Phoenix, Arizona, Hoa Kỳ.

 Tập ṭ viết lách dưới bút hiệu Lê Phú Thọ,
Anh Tư Ḥn Khói.

 

 

 

 

 


BỆNH ĐAU MẮT HỘT
(TRACHOMA)
Lê P Thọ
 

 
 

 

Bnh đau mt ht (Trachoma) là mt viêm nhim mn tính ca kết giác mc. Nếu không điu tr, bnh s gây nhng biến chng tn thương giác mc và s dn đến mù ḷa.

 

 Những dạng tổn thương trong đau mắt hột.

 

Nguyên nhân:

 

Bnh đau mt ht do vi khun Chlamydia trachomatis và nó lây lan qua tiếp xúc trc tiếp vi mt, mũi, c hng tiết ra t các cá nhân b bnh, chng hn như khăn tm hoc khăn lau mt và qua cht tiết.

Rui cũng có th là mt đường truyn lây bnh. Không được điu tr, bnh đau mt ht nhim trùng lp đi lặp li có th dn đến mù vĩnh vin khi mí mt quay vào trong, vá lông mi làm try giác mc.

Tr em d b nhim trùng v́ tr không biết gi v sinh. Nhng nguyên nhân gây ra mù hoc mù do mt ht thường xy ra ti các khu vc nghèo và v sinh cá nhân kém.

Nhiu yếu t gián tiếp liên quan đến s hin din ca bnh đau mt ht trong đó có thiếu nước, không có nhà v sinh, nghèo đói nói chung, rui gn vi gia súc,....

Con đường ph biến là khuôn mt ca tr b nhim bn, to điu kin cho vic lây truyn tác nhân gây bnh t mt b nhim khi đi mt vi mt đa tr khác. Hu hết s lây lan ca bnh đau mt ht xy ra trong gia đ́nh.

 

Các du hiu và triu chng:

 

Vi khun Chlamydia Trachomatis có thi gian bnh t 5 đến 12 ngày, sau đó thường được biu hin các triu chng viêm kết mc, hoc b d ng tương t như “đau mt đ”, làm chn đoán sót bnh đau mt ht. Nếu không b tái nhim, viêm s gim dn.

 

 

 Đau mắt hột, mới khởi phát như “đau mắt đỏ”

 

Viêm kết mc được gi là “bnh đau mt ht”, thường thy tr em. Bnh được đc trưng bi các khi u màu trng mt trong ca mí mt trên, không đc hiu viêm, dày và thường phi hp vi dng nhú (papillae). Nang (follicles) cũng có th xut hin ti đường giao nhau ca giác mc và màng cng (limbal follicles).

 

 Đau mắt hột viêm nhiễm có nhiều khối u màu trắng

Bnh đau mt ht thường s gây kích thích và chy nước mt. Nhim trùng th cp có th xy ra và biu hin chy ghèn (ging như m). 

 

 

 Đau mắt hột đă thành sẹo ở mặt trong mi mắt trên

 

Nhng thay đi sau đó ca bnh đau mt ht được gi là “so hóa sau bnh đau mt ht” Chúng gm nhng vết so trong mí mt, dn đến s biến dng ca mí mt làm on mí mt, lông mi chà xát vào giác mc mt (trichiasis).

 

 

Đục giác mạc (corneal opacities) sau đau mắt hột.

 

 Cp mi mt vào trong (entropion) và lông qum (trichiasis) có th kích thích và c xát b mt giác mc. Vnh mi mt (ectropion- b mi quay ln ra ngoài) có th gây bnh giác mc do bc l (s bc hơi quá mc ca nước mt làm khô b mt giác mc). Cp mi và vnh mi có th chn đoán d dàng qua quan sát mi mt và điu tr thường là can thip ngoi khoa, nên chuyn bnh nhân đến bác sĩ nhăn khoa.

 

Lông mi chà xát vào giác mc làm đc giác mc (corneal opacities). Lâu ngày giác mc tr thành so và sau đó dn đến mù ḷa.

Trên các mô so giác mc xut hin các vi ti huyết qun phn trên ca giác mc (pannus).

 

 

 Các mạch máu và mô sẹo xâm nhập
phần trên giác mạc (pannus).

 

 Bnh đau mt ht ph biến tr em vi các triu chng như: Chy nước mt, sưng mí mt, lông qum. Sưng hch trước dái tai trong trường hp bi nhim.

Mt trong các biến chng quan trng nht là loét giác mc do s c xát ca lông mi trên giác mc viêm b bi nhim vi khun.

 

Chn đoán:

 

Chn đoán mt ht da vào mt s du hiu đc trưng sau đây:

Ht trên kết mc sn mt trong mi trên, ngay t giai đon đu.

Ht có th kp v giai đon chin mùi.

Màng máu cc trên giác mc.

Sn mi trên dày, un cong có th dn đến cp mi, lông qum.

Không có hch trước dái tai, tr trường hp bi nhim.

 

Điu tr:

 

Điu tr ni khoa:

 

Chlamydia trachomatis nhy cm vi mơt s kháng sinh như Erythromycin, Tetracycline, Azithromycin.

Tra thuc m Tetracycline 1% liên tc ngày 1 ln, t 3-6 tháng cho phát đ điu tr liên tc.

Tra thuc m Tetracycline 1% ngày 1 ln trong 10 ngày đu ca tháng trong 6 tháng cho phát đ điu tr ngt quăng.

Azithromycine 20mg/kg/ln.

Thuc m Tetracycline 1% dùng 2 ln/ngày trong 6 tun cho kết qu khi bnh khong 98%.

 

 Điu tr ngoi khoa:

 

Lông qum: cn phẫu thut đ làm bt được lông mi ra ngoài.

So giác mc: ghép giác mc.

 

Pḥng bnh:

 

V́ vi khun gây bnh mt ht rt d lây t dch tiết ra mũi, hng, mt sang trc tiếp người lành hay qua các đ dùng như khăn mt ca người bnh, tăng cường v sinh là cách ngăn nga tt nht.

 

V sinh cá nhân: gi v sinh mt và đôi mt, ra mt bng nước sch, không dùng chung khăn vi người mc bnh, không đ tay bn chm vào mt. Ra tay vi nước sch và xà pḥng.

 

V sinh môi trường: môi trường nước sch, tiêu dit rui nhng, v sinh nhà ca sch s.

 

 

 

Tài liu tham kho:

 

 

(1) Trachoma

      en.wikipedia.org/wiki/Trachoma

 

(2) Trachoma

      www.who.int/topics/trachoma/en/

 

(3) Trachoma- World Health Organization

www.who.int/blindness/causes/priority/en/index2.html

 

(4) Trachoma Control and Prevention - Carter Center Trachoma Control

    www.cartercenter.org/health/trachoma/index.html

 

 

 

 

 

 

 

 


Bác sĩ LÊ ÁNH

 

 

 

 

 

 

Trang Thơ và Truyện của Lê Ánh              |                 www.ninh-hoa.com