Y Học -Sức Khỏe
 

Bác Sĩ
Nguyễn Vĩ Liệt


Ung Thư Vú  
Táo Bón Ở Người
    Cao Niên
  
 
Đời Sống Lành
    Mạnh

 
Cúm Ở Người Và
    Cúm Gia Cầm

 Viêm Và Loét Dạ
    Dày Do Vi Khuẩn
    HELICOBACTER
    PYLORI

 Dịch Tả (Cholera)
 
Bệnh Tiểu Đường
    Loại 2

 
Đại Dịch Cúm Heo
 Bảng Kiểm Tra
    Hoạch Định Về
    Đại Dịch Cúm Heo

 
Những Đợt Đại
    Dịch Cúm Heo

 
Đại Dịch Cúm Heo
    Hay Đại Chủng
    Ngừa Cúm Gà

 Những Căn Bản Về
    Di Truyền Học

 Viêm Gan Siêu Vi B
 Bệnh Tay, Chân,
    Miệng

 Sự Tiến Hóa Của
    Siêu Vi Cúm Gây
    Hại Và Bảo Vệ Loài
    Người

 Sự Lan Truyền Và
    Cơ Chế Gây a Bệnh
    Lao

 



  

  

 www.ninh-hoa.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

  

CÚM HEO

(SWINE FLU)
Bác Sĩ NGUYỄN VĨ LIỆT
Người xóm Cầu Gỗ, Ninh Ḥa

_____________________________


                                                         Swine flu virus
R.E. Bates / Centers for Disease Control

Theo CDC (Centers for Disease Control and Prevention) vào ngày 23/4/2009, có 6 trường hợp bệnh cúm từ siêu vi cúm A gây bệnh ở loài heo truyền qua người ở California và 2 trường hợp tương tự xảy ra ở Texas nhưng không có người bệnh nào tiếp xúc trực tiếp heo mới gần đây. Có những trường hợp xảy ra ở những người bệnh này du lịch đến San Antonio, Texas. Bệnh có lẽ phát xuất từ Mễ Tây Cơ (Mexico) có gần 1.000 người mắc bệnh cúm (được xác nhận cúm heo và chưa được xác nhận) và 62 người đă chết và được xác nhận là do cúm heo. Những trung tâm pḥng dịch đă biết được bệnh này gây bởi nhóm cúm A, H1N1, tương tự như loại cúm gây đại dịch toàn cầu năm 1918. Con cúm nhóm A này biến tính và gây bệnh trở lại.

Theo bác sĩ Anne Schuchat, Giám đốc Trung Tâm Miễn Dịch và Những Bệnh Đường Hô Hấp Quốc gia (CDC’s National Center for Immunization and Respiratory Diseases), cho biết những người mắc bệnh tuổi từ 9 tuổi đến 54 tuổi và không tiếp xúc trực tiếp với loài heo. Có nghĩa là con cúm H1N1 này có khả năng truyền trực tiếp từ người sang người. Đại dịch cúm 1918 (Spanish Flu) cũng do con cúm thuộc nhóm A, H1N1 đă giết khoảng 20 triệu người trên toàn thế giới, đa số nạn nhân của nó cũng là những người trẻ ở trong quân đội của các quốc gia trong Thế Chiến thứ I. Nó xảy ra cùng lúc với một dịch cúm ở loài heo. Đó là lư do người ta gọi là cúm heo ngày nay. Độc tính của cúm H1N1 ở 1918 rất dữ v́ nó đi thẳng vào phổi và gây viêm phổi (primary influenza viral pneumonia). Do đó gây tỉ lệ tử vong cao. Triệu chứng này gồm những triệu chứng cảm cúm đi kèm theo ho nặng, khó thở (dyspnea) và tím da (cyanosis) do thiếu dưỡng khí.

Cũng theo bác sĩ Anne Schuchat, con siêu vi cúm này rất bất thường. Nó mang những mảnh di truyền từ 4 loại cúm khác nhau:

1.    Cúm heo ở Bắc Mỹ (North American swine flu)

2.    Cúm gia cầm ở Bắc Mỹ (North American avian flu)

3.    Cúm ở người (human flu)

4.    Cúm heo điển h́nh được t́m thấy ở Á Châu và Âu Châu.

 

Cơ quan CDC ghi nhận cúm heo xảy ra một trường hợp mỗi năm hay mỗi 2 năm nhưng số trường hợp tăng lên đến 12 mỗi năm từ tháng 12 năm 2005 cho đến nay nó bùng phát thành dịch. Đây là kiểu cách của dịch cúm. Khi số trường hợp tăng lên, nó báo hiệu cho một trận dịch sẻ xảy ra trong tương lai.

Triệu chứng của loại cúm heo bao gồm những triệu chứng như sau:

 

Ở trẻ con, triệu chứng có thể thay đổi rất nhiều theo tuổi. Trẻ con dưới 5 tuổi, triệu chứng liên quan đến viêm thanh quản, yết hầu, và cuống phổi (laryngotracheobronchitis). 10-50% trẻ con dưới 5 tuổi có viêm sưng cuống phổi và viêm phổi (bronchopneumonia). Những trẻ con lớn hơn 5 tuổi có những triệu chứng như ở người lớn với triệu chứng như sốt cao và ớn lạnh đi kèm theo nhức đầu, đau cổ họng, đau nhức bắp thịt, mệt mỏi, biếng ăn, và ho khan.

Những triệu chứng của đường hô hấp trên (upper respiratory tract symptoms) với đặc tính ho khan ho gắt (dry hacking cough) nặng nhất vào ngày thứ 3-4 và kéo dài hơn 1 tuần trong khi các triệu chứng khác đă biến mất. Đau cổ họng thường xảy ra nhưng không có đàm (exudative pharyngitis). Hội chứng ho khàn nặng (croup syndrome) thường xảy ra ở bệnh giống-cúm (parainfluenza) nếu đi kèm với bệnh cúm (influenza) thường nặng hơn. Sự bài tiết của đường hô hấp xảy ra rất nhiều làm cho bệnh nhân khó thở và đặc biệt là sốt rất cao đi kèm theo. Đôi khi hội chứng này đi kèm theo sự nhiễm trùng thứ cấp của vi khuẩn (bacterial superinfection).

 

Một bệnh cúm A (influenza A) không có biến chứng thông thường xuất hiện một cách đột ngột sau thời gian ủ bệnh từ 1-2 ngày. Có nhiều bệnh nhân có thể cho biết chính xác giờ xảy ra của triệu chứng. Khởi đầu, triệu chứng chính (systemic symptoms) bao gồm sốt (feverishness), ớn lạnh (chilliness), hay chỉ ớn lạnh và run rẩy (frank shaking chills), nhức đầu (headaches), đau bắp thịt (myalgia), mệt mỏi (malaise), và biếng ăn (anorexia). Trong những trường hợp bệnh nặng, xuất mồ hôi xảy ra.

Sốt (fever) càng cao bệnh càng nặng: nhiệt độ lên từ 39ºC và có thể lên cao hơn 42ºC. Trong ṿng 12 giờ, những triệu chứng chính khác cũng xuất hiện (systemic symptoms). Sốt liên tục và đôi khi cũng lên xuống đặc biệt khi bệnh nhân uống thuốc hạ sốt. Vào ngày thứ 2 và 3, sốt thấp hơn ngày thứ 1 khoảng 0.5ºC. Sốt kéo dài khoảng 3 ngày nhưng cũng có thể kéo dài 4-8 ngày. Khi sốt giảm đi, các triệu chứng khác cũng giảm theo. Có một số trường hợp, sốt đột nhiên lên cao trở lại vào ngày thứ 3 và ngày thứ 4. Trong giai đoạn đầu của bệnh cúm, người bệnh mệt mỏi, lừ đừ, mặt đỏ, da ẫm ướt và nóng. Màng nhầy (mucosa) của cổ họng (throat) và mũi (nasal mucosa) hơi đỏ và ẩm ướt nhưng không có đàm (exudate)

Đau nhức bắp thịt thường ở tay, chân và những bắp thịt dài (long muscles) của lưng. Ở trẻ con, đau nhức bắp chuối (calf) ở chân có thể nổi bật hơn hết. Đau nhức bắp thịt ở mắt có thể xảy ra khi người bệnh liếc ngang (lateral gazing).

 

Các triệu chứng khác của mắt có thể xảy ra như chảy nước mắt (tearing) và nóng rát mắt (burning), và mắt đỏ.

Đau nhức ră rời các khớp xương (arthralgia) nhưng không giống như những bệnh thấp khớp (arthritis).

 

Những triệu chứng của đường hô hấp (respiratory tract symptoms): ho khan (dry cough), đau cổ họng dữ dội (severe pharyngeal pain), nghẹt mũi (stuffy nose), và sổ mũi (runny nose) thường xuất hiện lúc ban đầu của bệnh nhưng người ta thường không đề cập đến v́ những triệu chứng khác (systemic symptoms) làm cho bệnh nhân than phiền nhiều hơn. Khô cổ (dry throat) hay đau cổ họng (sore throat) và khan tiếng (hoarseness) có thể kéo dài hơn 3-4 ngày. Khi những triệu chứng chính giảm đi vào ngày thứ 4 của bệnh th́ những triệu chứng ở cổ họng trở nên là những than phiền chính của bệnh nhân. Ho khan cũng là triệu chứng phiền phức cho bệnh nhân và thường đi theo với tức ngực hoặc nóng rát ngực. Những triệu chứng về hô hấp của bệnh cúm giống với những bệnh về đường hô hấp khác nhưng ta có thể phân biệt được nhờ vào những triệu chứng chính của bệnh cúm.

 

Ở những người cao niên, triệu chứng bệnh có thể hơi khác với những triệu chứng vừa kể trên. Họ có thể có những triệu chứng như sốt cao, mệt nhọc uể oải (lassitude), và lăng trí (confusion). Những triệu chứng đường hô hấp có thể không xảy ra.

Triệu chứng cúm heo này không nặng lắm. Ngoài ra, những triệu chứng như buồn nôn (nausea), ói mữa (vomiting), và tiêu chảy (diarrhea) xảy ra ở vài trường hợp. Chúng ta có thể lầm lẫn với bệnh ói mữa cấp tính do siêu vi (stomach flu).

Khi nhận ra những triệu chứng này trong ṿng 24 giờ đầu tiên hay trễ nhất trong ṿng 48 giờ, chúng ta phải gặp bác sĩ gia đ́nh hay vào pḥng cấp cứu. Trước khi đi, chúng ta nên mang khẩu trang (mask) loại N95 và gọi đến nơi chúng ta báo trước khi chúng ta đến. Trị liệu cho cúm heo gồm thuốc Tamiflu (oseltamivir) hay Relenza (zanamivir) trong 24 giờ đầu là hiệu quả nhất nhưng cũng có thể dùng những thuốc này trong 48 giờ đầu tiên. Thuốc trị cúm amantadine và rimantadine KHÔNG trị được loại cúm heo này. Hiện nay, người ta t́m thấy có những trường hợp cúm H1N1 (không phải ḍng cúm heo hiện nay mà là Spanish flu) kháng Tamiflu.

·         Mùa cúm 2007-2008: cúm người H1N1 (Spanish flu) kháng Tamiflu lên đến 12.6% trường hợp thử nghiệm.

·         Mùa cúm 2008-2009: cúm người H1N1 (Spanish flu) kháng Tamiflu lên đến 98.8% các trường hợp thử nghiệm

Những trường hợp này, bệnh nhân chưa bao giờ uống Tamiflu. Như vậy, con cúm Spanish flu đă biến đổi và nhận được những nhân di truyền kháng thuốc Tamiflu. Trong trường hợp cúm heo hiện nay, người ta chưa t́m thấy trường hợp nào kháng thuốc Tamiflu.

 

Ngừa bệnh có 2 biện pháp:

 

1.    Tiêm pḥng hay chủng ngừa: cần một thời gian từ 4-6 tháng mới tạo ra thuốc ngừa. Thuốc chủng ngừa cúm trong mùa 2008-2009 không ngừa được cúm heo hiện nay. Nên trường hợp chủng ngừa không thể thực hiện trong ṿng 4-6 tháng.

2.    Đề pḥng truyền nhiễm là biện pháp hữu hiệu nhất hiện nay. Ở những nơi có dịch bệnh, chúng ta phải đóng cửa các trường học từ tiểu học lên đến đại học. Chúng ta mang khẩu trang (hiệu quả nhất là khẩu trang N95 nhưng khẩu trang loại khác cũng tốt: có c̣n hơn không), tránh bắt tay hay hôn hít. Nên rửa tay thường xuyên với xà bông.

3.    Khi có triệu chứng kể trên nên đi gặp bác sĩ gia đ́nh hay pḥng cấp cứu tùy độ nặng nhẹ trong ṿng 24 giờ đầu tiên. Không nên trễ năi, càng trễ tỉ lệ tử vong càng cao.

 

Tài liệu tham khảo:
 

1.   Tamiflu-Resistant H1N1 Flu Virus Prevalence Increasing

By John Gever, Senior Editor, MedPage Today
Published: March 02, 2009
Reviewed by 
Dori F. Zaleznik, MD; Associate Clinical Professor of Medicine, Harvard Medical School, Boston.

2.    Swine Flu Cases Pop Up in Two States

By Todd Neale, Staff Writer, MedPage Today
Published: April 23, 2009

3.    Concerns Grow Over Extent of Swine Flu Outbreak

By Todd Neale, Staff Writer, MedPage Today
Published: April 24, 2009

4.    Cúm Gia Cầm và Cúm ở Người

By Nguyen Vi Liet, M.D., January 15, 2006

 

 

 

 

Viết ngày 25 tháng 4, 2009

Bác Sĩ Nguyễn Vĩ Liệt

 



                                                                                                              

 

     

 

                                                   www.ninh-hoa.com