Trang Thơ & Truyện: Dương Công Thi                |                 www.ninh-hoa.com

Dương Công Thi
Bút danh: ANH THY
 

Sinh năm 1937 tại làng Nghi phụng, Ninh Ḥa, Khánh ḥa. Làm thơ từ 1956, đăng trên báo

Thông tin Khánh Ḥa mang bút danh NhậtTịnh.

Hiện sinh sống tại Georgia, Hoa Kỳ.


 

 

 

 

 


TẤM GƯƠNG TỪ PHỤ
Dương Công Thi
 


 

Kỳ 3:

 

 

Nghề Dệt Lá Buồm

Từ năm 1947 cha tôi chuyển qua nghề Dệt Lá Buồm ( Lá Buông ) mở xưởng dệt tại nhà. Nghề này lúc bấy giờ trong làng không mấy ai biết nên cũng dễ thuê mướn nhân công. Trước hết, đóng khung dệt lá tương tự như khung dệt vải. Thuê người vào tận rừng sâu vùng Dục Mỹ, Sông Ngang t́m đốn những tàn Lá Buông gánh về phơi khô rồi tướt ra thành sợi, chiều ngang độ 0,7mm. Công đoạn này khá tỷ mỉ ; phải có bàn dao tước lá gồm 5-6 lưỡi dao đầu nhọn sắc bén gắn chặc vào cạnh cái bàn với khoảng cách đều nhau 0,7mm. Tàu lá buông khô được ấn thủng qua những mũi dao nhọn đó rồi kéo mạnh dọc theo, tàu lá sẽ được cắt rời ra 5 sợi đều nhau, c̣n lại cọng lá gọi là "Sóng Lá" chia thành bó độ trăm cọng đem bán ở các chợ để dùng làm dây buộc chuồng trâu, làm lạt lợp nhà v. . v. . rất đa dụng.


Những sợi lá tước ra sẽ được nhóm thợ khác nối lại bằng tay với một kỹ thuật chuyên môn rất khéo và chắc. Sau đó chuyển qua cho lớp thợ khác quấn vào cái thoi lớn cũng theo kỹ thuật đặc biệt để khi dệt cái thoi này không gây vướng. Lớp sợi khác được mắc vào khung dệt với h́nh thức tương tự như khung dệt vải. Cuối cùng là công việc của người thợ dệt. Cứ một thao tác ném con thoi qua giữa 2 lớp sợi dọc th́ chân đạp bàn khung dệt cho lớp sợi trên đổi xuống phía dưới trước khi con thoi chui qua để h́nh thành cách bắt sợi "Lông Mốt” tức là sợi trên, sợi dưới, sợi dọc, sợi ngang đều nhau. Lá dệt ra thành phẩm có chiều dài 25mét x 0,80cm chiều ngang được xe ngựa chở đi bỏ mối tận vùng biển Ḥn Khói, Phú Thọ và Bến Đ̣ cho dân chài lưới làm Buồm ghe chạy ra khơi đánh cá.

Một điều đáng ghi nhận là trong Lá Buông có chứa một độc tố gây dị ứng ở một số người mà hằng ngày tiếp xúc trực tiếp với nó. Tôi c̣n nhớ những công nhân làm nghề này tại nhà tôi khoảng 10 người trong số đó có vài người bị dị ứng Lá Buông. Triệu chứng dễ thấy nhất là nhức đầu sau đó nếu tiếp tục làm nữa th́ vàng da giống như bệnh đau gan vàng da, biếng ăn, mệt lă, người yếu dần thỉnh thoảng buồn nôn rất khó chịu. Chỉ cần tránh nơi có Lá Buông một thời gian 5- 7 ngày sẽ hết không để lại di chứng, nhưng không nên trở lại công việc này v́ sẽ bị nặng hơn. . . . Để giải độc dị ứng do Lá buông, cha tôi dùng Đậu Ván nguyên hạt rang vàng nấu nước cho họ uống hằng ngày độ 5 hôm sẽ hết vàng da.


Đến khoảng năm 1949 trở đi gia đinh tôi dẹp hẳn nghề này. Nhưng những nơi khác c̣n làm lai rai mà chủ yếu dùng làm màn treo cửa pḥng của nhà nghèo, làm Biểu ngữ cho ngành Văn nghệ dùng quảng cáo các gánh hát treo ở các ngă đuờng.
Ngoài ra Lá buông cũng c̣n dùng lợp nón "Chốp" và áo che mưa cho nông dân cũng khá bền.


Đến thập niên 1952 trở đi nghề thủ công này chấm dứt vĩnh viễn không c̣n ai nhắc tới lợi ích của nó mà một thời đă từng dùng trong sinh hoạt đời sống gia đinh và nghề Tàu Buồm ra khơi đánh cá !

 

Tai Bay Họa Gởi

Vào khoảng mùa hè 1948, gia đ́nh đang làm ăn lương thiện với công việc hằng ngày. . . Bỗng một hôm có toán lính Partisant người Việt, mặt nào mặt nấy bặm trợn, trang bị súng ống ặp vào nhà bắt cha tôi trói gô lại dẫn đi, không cho biết lư do ǵ ; đồng thời có 4-5 người khác cũng đang cùng cảnh ngộ ngồi gục đầu bên đường trước nhà. Tất cả những nạn nhân đều dẫn đi bộ về giam tại Đồn Đại Mỹ cách đó hơn 5 cây số. Đồn này do tên Ban Tá Q. người địa phương đó chỉ huy. Y là con của gia đinh Cường Hào Địa Chủ trong vùng, rất độc ác dă man. Muốn hại ai chỉ cần chụp mũ Việt Minh là bắt về đánh đâp tra tấn đến chết cũng không ai dám thưa kiện. Mục đích chính của hắn là moi tiền ! Người bị bắt t́m cách lo lót sẽ được thả ra sớm, bằng không hậu quả khó lường ! Đối với cha tôi, hắn đâu có xa lạ ǵ, vốn là người đồng niên và cũng đă quen biết thời c̣n đi học, hơn nữa cha tôi đâu có làm ǵ nên tội, chỉ biết lo làm ăn lương thiện mà thôi. Thế mà bỗng trở thành nạn nhân của hắn !

 

Cha tôi bị giam ở đó 2 ngày đêm không được gặp mặt người nhà. Trong khi gia đinh bấn lên đang t́m người lo lót để cứu ông sớm thoát khỏi bàn tay của hắn, th́ bỗng dưng xảy ra một hiện tượng rất kỳ lạ mà không biết do Tâm Thần hay Tâm Linh ?!


Người cùng cảnh ngộ lúc đó kể lại rằng :

Đang nằm chung trong pḥng giam đông người, cha tôi bỗng nỗi cơn lên ha hét đập phá dậy pḥng, khi th́ gào thét lúc lại rên la the thé với giọng khác lạ giống như đang bị tra tấn đánh đập. Rồi xưng danh tánh của người đă chết oan do bàn tay của lăo Ban Tá Q. ám hại trước đây. Sự kiện chẳng mấy chốc đă đến tai lăo Ban Tá Q. Cứ tưởng lăo sẽ t́m cách ám hại, nhưng không hiểu sao lăo lại ra lệnh thả cha tôi ra khỏi pḥng giam ngay lập tức.

Từ đó ông băng đồng chạy một mạch về nhà, trong trạng thái của một người mất trí ; quần áo dính đầy bùn đất ướt sũng mặt mày ngơ ngác không nhận biết vợ con, rồi ngă phịch xuống sàn nhà nằm thiếp đi trong cơn mê ! Cả nhà hoảng hốt, chạy đi báo cho ông bà nội và cô chú đến chứng kiến sự kiện kỳ bí này !?. Người th́ cho là bị oan hồn hạp tuổi nhập vào, người th́ bảo do bị khủng hoảng Tâm Thần, kẻ th́ cho rằng cha tôi bị chứng " Đi Đồng Thiếp" nghĩa là giống như bị Thôi Miên. Chẳng biết đâu là đúng !. . . Gia đ́nh lo thay đồ sạch rồi nhẹ nhàng khiêng cha tôi vào pḥng riêng khép màn he hé để canh chừng. Ông nằm thiêm thiếp trong trạng thái hôn mê đến 3 ngày đêm không hề thức dậy, không ăn, không uống, không tiểu tiện, đại tiện thỉnh thoảng trong mê ông nói lí nhí điều ǵ đó, lúc th́ cười lúc th́ khóc trông thật khiếp sợ !. . . . Đến ngày thứ tư ông tự choàng tỉnh dậy với vẻ mặt ngơ ngác, không nhận ra không gian và thời gian, nh́n mọi người như kẻ xa lạ. . . . . Bà Nội tôi khóc và đến gần để hỏi han xem ông có nhận ra người mẹ mà ông từng kính yêu ?. Phải mất hơn tiếng đồng hồ ông mới từ từ nhận ra từng người. Sau đó ông kể lại cho mọi người nghe cuộc đi chơi của ông ở một thế giới vô h́nh ; nào là ông bơi hằng giờ qua ḍng sông mênh mông kỳ vĩ, nào là gặp lại những vị Tiền Nhân thời ông cố nội, rồi đến từng cửa ngục ở Âm Phủ để t́m lại người vợ trước của ông ( tức là mẹ ruột của 4 chị em tôi) chết cách đó gần 10 năm về trước. Ông nói mẹ tôi không muốn giữ ông lại v́ sợ chị em tôi mất cha sẽ khổ thêm nên ông đành phải trở về. . . .

Những ngày sau đó, ông sống trong trạng thái lơ mơ, lúc buồn lúc vui, không hề quan tâm tới sinh kế gia đinh, suốt ngày ở trong pḥng một ḿnh. Trưa ăn đúng giờ Ngọ, (12giờ trưa) tối ăn đúng giờ Tuất (8giờ tối). Nhưng không chịu vào bàn ngồi ăn với vợ con mà bắt phải bày ra một bàn riêng tại nơi pḥng ngủ của ông với 2 cái ghế ngồi. Thức ăn dọn lên phải có 2 cái bát và 2 đôi đũa, 2 cái tách uống nước. Ngoài ra không cho ai được đứng nh́n lúc ông ăn.

 Vốn là con trai lớn trong nhà, tôi luôn gần gũi để phụ giúp những việc lặt vặt cho cha, hơn nữa ở cái tuổi 12- 13 thích ṭ ṃ. Một hôm tôi lén hé cửa sổ pḥng ngủ, đợi khi ăn cơm tôi ŕnh xem cha tôi làm ǵ ? Bỗng tôi lạnh người khi thấy cha tôi bước tới bàn ăn : Bới ra 2 chén cơm, gát đôi đũa lên miệng chén, kéo ghế ra chỉ tay mời ngồi, mời cầm đũa ăn cơm. Vừa ăn vừa nói lí nhí trong miệng với người vô h́nh trông có vẻ thân mật. Ăn xong, rót nước mời uống. Đâu vào đấy cả rồi mới gọi người đến dẹp xuống trước khi lên giường ngủ, ngày nào cũng vây, cho đến cả tuần lễ. ! Từ khi nghe tôi kể lại hiện tượng này, bà Kế Mẫu của chúng tôi vốn nhát gan nên không bao giờ bà dám một ḿnh đến gần cha tôi. Tối ngày trong trạng thái sợ sệt rất tội nghiệp, hễ nghe tiếng của ổng, bà cũng sợ phát run. . . Nhưng một buổi tối nọ, gần tới giờ đi ngủ, bỗng cha tôi gọi bà kế mẫu, chị hai tôi và tôi vào pḥng để nghe ông nói chuyện. Bà vừa đi vừa run. . Cha tôi chỉ tay mời bà ngồi chiếc ghế mà mỗi ngày ông dành cho khách vô h́nh của ông, c̣n chị em tôi đứng kề đó chờ xem ông nói ǵ. . . . . Bằng giọng đàn bà xa lạ cha tôi nói :
 - D́ Tư à ! từ lâu tôi biết d́ ở trong nhà này và là mẹ ghẻ của 4 đứa con tôi. Tôi muốn d́ hăy thay tôi mà chăm sóc giùm tụi nó c̣n nhỏ dại. Mặc dầu d́ không mang nặng đẻ đau nhưng xót thương giùm tụi nó mồ côi mẹ nghen d́ ? Tôi là mẹ tụi nó đây, v́ ngắn số không được gần gũi nuôi dưỡng con ḿnh, nhưng lúc nào tôi cũng ở bên cạnh để phù hộ chúng nó !
- Dạ, chị. . bảo. . sao. . em. . nghe vậy. . . . không dám. . . căi lời, bà kế mẫu run lặp cặp trả lời, rồi bà như muốn xĩu. mặt mày tái ngắt. Chúng tôi lật đật đỡ bà dậy đi xuống nhà dưới. . . . Phải chăng giây phút đó là lúc mẹ tôi nhập vào cha tôi để nói chuyện với bà kế mẫu của chúng tôi. Thật là kỳ lạ !. . . . .

 

Chưa hết, cứ vào mỗi chiều trời vừa chạng vạng th́ cha tôi ra khu vườn nhà ở hướng tây xách theo 2 cái mây ngồi một ḿnh bên gốc cây xoài Thanh Ca và nói chuyện với người khuất mặt cho đến tối mới vào pḥng ngủ. Có đêm ông ra nằm trên ghế bố ở chái rạ bên hông nhà vừa hút thuốc vừa nói chuyện lảm nhảm một ḿnh, khiến cho cả nhà sợ thêm. Mặt khác ông ra lệnh đốn mấy cây xoài to đang xanh tốt mà không biết lư do ǵ. Không ai dám chống lại. Cứ vài hôm đốn một cây cho đến cây cuối cùng mới thôi. Trong khi đốn gốc xoài chưa ngă th́ ông lấy nội công một ḿnh xô ngă cây xoài. B́nh thường phải có ít nhất 3- 4 người khỏe mạnh mới mong làm được việc này. Chuyện này chẳng bao lâu lọt tới tai hàng xóm đồn đại thêu dệt um sùm lên rằng cha tôi mắc”Đằng Dưới “ nghĩa là bị người Âm phủ hốt hồn rồi. Phải lo t́m thầy Phù Thủy cao tay ấn yếm trừ mới khỏi, nếu không sẽ bị bắt hồn đi luôn!

 

 

 

 

Xem Kỳ 4

 

 

 

  


 

Anh Thy

 

 

 

 

 

Trang Thơ & Truyện: Dương Công Thi              |                 www.ninh-hoa.com