trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Giáo Sư Triết học
 Trung học Ninh Ḥa
 Niên khóa 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thích viết và
chuyển dịch Thơ.

Đă xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trải" (dịch và chú giải 2009)

 


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

 

 

THỜI KỲ RA GIÚP LÊ LỢI
B̀NH ĐịNH GIẶC MINH
THÀNH CÔNG VÀ LÀM QUAN
(Khoảng 1418 - 1429)
Dương Anh Sơn

   

 

 

Bài 33 :

ĐỀ YÊN TỬ SƠN HOA YÊN TỰ

安子山花

 

Yên Sơn sơn thượng tối cao phong,         安山山上最高峰

Tài ngũ canh sơ nhật chính hồng                  五更初日正

Vũ trụ nhăn cùng thương hải ngoại,             宇宙眼窮滄海外

Tiếu đàm nhân tại bích vân trung.                  人在碧

Ủng môn ngọc sóc sâm thiên mẫu,             擁門玉槊森千

Quải thạch châu lưu lạc bán không.              石珠旒落半空

Nhân miếu đương niên di tích tại,                  廟當遺跡

Bạch hào quang lư đổ trùng đồng.                  白毫光睹重

 

DỊCH THƠ:

 

Đề chùa Hoa Yên ở núi Yên Tử

 

Yên Sơn trên đỉnh núi cao,

Trời hồng đă ửng vừa vào canh năm.

Ngoài khơi, vũ trụ xa xăm,

Người cười nói giữa mây tầng biếc trong.

Cửa ngàn giáo ngọc rậm đông,

Đá treo tua ngọc nửa chừng rủ buông.

Vẫn c̣n dấu miếu Nhân Tông,

Thấy vầng sáng trắng đôi tṛng con ngươi.

 

DỊCH NGHĨA:

 

Trên núi, ở ngọn cao nhất là núi Yên Tử - Vừa mới đầu canh năm, mặt trời đă ửng hồng - Mắt nh́n vũ trụ ra tận ngoài biển xanh - Tiếng người cười nói trong làn mây biếc – Giáo ngọc rậm dày cả ngàn mẫu che giữ cổng vào – Đá treo như ngọc tua tủa ở lưng chừng buông xuống - Vẫn c̣n dấu tích đức Nhân Tông ở nơi miếu – Trong ánh sáng màu trắng như nh́n thấy đôi con ngươi (của vua Nhân Tông).

 

CHÚ THÍCH:

 

-     Chùa Hoa Yên nằm trên núi Yên Tử trong vùng Đông Triều, tỉnh Quảng Yên. Núi c̣n có tên là Tượng Đầu Sơn (núi đầu voi), tương truyền có Yên Kỳ Sanh, một thiếu nữ T.Q từng tu hành ở đó. Vua Trần Nhân Tông (1237-1308) sau khi nhường ngôi cho con lên tu ở chùa Hoa Yên, mở ra phái Trúc Lâm được tôn xưng là “Trúc Lâm đệ nhất tổ”. Nơi đây có miếu thờ ngài gọi là Nhân miếu. Tương truyền ngài trở thành bậc cao tăng lông mi tỏa vầng hào quang sáng trắng (bạch hào quang) và đôi mắt ngài mỗi con có hai tṛng (hai con ngươi) của một người có tầm nh́n rộng lớn, tài giỏi.

-     tài: vừa mới, vừa thấy, vừa qua…

-     宇宙 vũ trụ: trên dưới bốn phương trời gọi là vũ trụ, xuyên suốt xưa đến nay gọi là trụ. Chỉ không thời gian bao la vô vàng.

-     ủng: đông đảo, che đậy, ôm giữ.

-     玉槊 ngọc sóc: giáo ngọc. Đây chỉ trúc tua tủa.

-     sâm: rậm rạp.

-     旒落 lưu lạc: tua, cờ buông rủ xuống.

-     đổ: xem, nh́n thấy.
 


 

Bài 34 :

CHU TRUNG NGẪU THÀNH (KỲ NHẤT)

舟 中 偶成   (期 一)

 

Vũ hậu xuân triều trướng hải môn,                    春潮

Thiên phong xuy khởi lăng hoa phồn.               吹起浪花繁

Bán lâm tàn chiếu sư yên thụ,                              半林篩煙樹

Cách thủy cô chung đảo nguyệt thôn.                隔水孤鐘搗月村

Phong cảnh khả nhân thi nhập họa,                   景可人

Hồ sơn măn mục tửu doanh tôn.                        湖山滿目酒盈樽

Cựu du lịch lịch dư tằng kư,                                   舊遊歷歷余曾

Văng sự trùng tầm chỉ mộng hồn.                      往事重

 

DỊCH THƠ:

 

Di thuyền ngẫu nhiên làm thơ (Bài 1)

 

Tạnh mưa cửa biển triều xuân,

Gió lên - hoa sóng trào dâng bọt đầy.

Ánh chiều khói nửa rừng cây,

Xóm trăng chuông lẻ rền lay cách bờ.

Cảnh làm người vẽ vào thơ,

Rượu đầy chén thỏa núi hồ ngắm thôi!

C̣n ghi nhớ chuyến đi chơi,

Chuyện xưa ấy gặp t́m nơi mộng hồn.

 

DỊCH NGHĨA:

 

Sau cơn mưa xuân, nước triều dâng lên ở cửa biển - Trời nổi gió làm dậy nhiều bọt sóng - Nửa cánh rừng bóng chiều tà như cái rây lọc khói qua những hàng cây – Cách bờ, tiếng chuông lẻ loi như giă nện vào xóm trăng – Phong cảnh có thể làm cho người ta có thể vẽ vào thơ – Núi non và hồ nh́n thỏa mắt khiến chén rượu tràn đầy - Những chuyến đi chơi cũ ta từng ghi nhớ cả - Chuyện xưa t́m trở lại chỉ c̣n nơi hồn mộng.

 

CHÚ THÍCH:

 

-     vũ hậu xuân: sau cơn mưa xuân.

-     triều trướng: thủy triều dâng lên.

-     浪花 lăng hoa: bọt sóng khi triều nổi hay c̣n gọi là hoa sóng

-     phồn: nhiều, đông đảo. Một số sách như bản H.K. dịch ghi là “bồn” (); bản Đ.D.A ghi là “phun” (âm Hán là phún, viết đúng như bồn ); bản N.G.T là “phồn” hợp vần, hợp lư hơn.

-     câu 3: nửa cánh rừng khói tỏa đan lồng những hàng cây trong ánh chiều tà.

-     sư: cái rây, cái lọc. Một số bản âm là “si”.

-     câu 5: phong cảnh (đẹp) làm cho người ta dấy lên nguồn thơ phả vào bức họa phong cảnh ấy.

-     滿măn mục: hay măn nhăn: nh́n thỏa thích.

-     遊歷歷 du lịch lịch: cuộc đi chơi từng trải qua.

 

 

 
 

Bài 35 :

CHU TRUNG NGẪU THÀNH (KỲ NHỊ)

舟 中 偶成   (期 二)

 

Hải giác thiên nhai tứ ư ngao,              海角天涯肆意遨

Càn khôn đáo xứ phóng ngâm hào.   乾坤到放吟毫

Ngư ca tam xướng yên hồ khoát,       歌三唱

Mục địch nhất thanh thiên nguyệt cao.天月高

Thanh dạ bằng hư quan vũ trụ,             清夜憑虛觀宇宙

Tru phong thừa hứng giá ḱnh ngao.   興駕鯨鰲

Du nhiên vạn sự vong t́nh hậu,            悠然事亡情

Diệu lư chân kham phó trọc lao.          妙理真堪付

 

DỊCH THƠ:

 

Đi thuyền ngẫu nhiên làm thơ (Bài 2)

 

Chân trời góc bể rong chơi,

Đất trời đâu cũng bút vời ngâm vang.

Chài ca hồ rộng khói giăng,

Trăng cao tiếng sáo kẻ chăn vút trời!

Dựa đêm thanh, ngắm không-thời,

Gió thu nhân hứng cưỡi chơi ngao ḱnh.

Thảnh thơi bao việc quên t́nh,

Lẽ chân: rượu đục cũng đành gửi trao.

 

DỊCH NGHĨA:

 

Góc bể chân trời rong chơi buông thả ư - Đất trời đi đến đâu cũng phóng bút ngâm ngợi – Ba câu hát của ông chài cất vang trên hồ rộng khói giăng tỏa - Tiếng sáo của kẻ chăn vút lên cao dưới trăng - Đứng dựa vào đêm trong lắng mà xem không gian và thời gian – Nhân hứng có gió thu, cưỡi ngao ḱnh – Sau khi thảnh thơi quên hết mọi việc - Lẽ sâu xa màu nhiệm đành gởi trao vào chén rượu đục.

 

CHÚ THÍCH:

 

-     肆意遨 tứ ư ngao: buông thả cho ư t́nh rong chơi, chữ tứ cũng có thể hiểu như : ư t́nh ngao du bốn phương trời.

-     hào: bút lông, lông nhọn.

-     歌三唱 ngư ca tam xướng: ba câu hát xướng của chài ngư.

-     khoát (cách viết khác ): xa xôi, rộng lớn .

-     清夜 thanh dạ: đêm trong lắng.

-     憑虛 bằng hư: dựa vào bầu trời (hư: trống rỗng, trời không…).

-     宇宙 vũ trụ: bốn phương, trên dưới gọi là Vũ; từ xưa đến nay gọi là Trụ: tức không gian và thời gian.

-     giá: cưỡi, đóng xe ngựa.

-     悠然 du nhiên: xa xăm, xa xôi, thảnh thơi.

-     chân: sự thật, chân lư, điều đúng; diệu lư chân kham: lẽ chân màu nhiệm đành chịu thôi.

-     lao: rượu màu đục trắng.

 

 

 

 

 

 



D
ương Anh Sơn
 Giáo Sư Triết học

 Trung học Ninh Ḥa

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com