trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Gio Sư Triết học
 Trung học Ninh Ha
 Nin kha 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thch viết v
chuyển dịch Thơ.

Đ xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tn Thanh" (2006) v

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trải" (dịch v ch giải 2009)

 


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

 

 

THỜI KỲ RA GIP L LỢI
BNH ĐịNH GIẶC MINH
THNH CNG V LM QUAN
(Khoảng 1418 - 1429)
Dương Anh Sơn

   

 

Bi 24 :

THỨ CC PHA TẶNG THI

次 菊 坡 贈 詩

 

Thi bnh thin tử chnh sng văn,       太平天子正祟文

Hỉ kiến hong kim lịch nga phn.      貝黃瓦分

Mỹ ngọc bất lao cầu thiện gi,             美玉不求善

Ỷ lan chung tự thổ thanh phn.             蘭終自吐清芬

Tiễn qun dĩ tc nghi đnh phụng,        君已作

Qu ng ưng đồng xuất tụ vn.            愧我同出岫

Lưỡng nhn hn hoa đầu cnh bạch. 眼昏花更白

Quyn ai h dĩ đp qun n.                涓埃何以君恩

 

DỊCH THƠ:

 

Họa bi thơ Cc Pha tặng

 

Thi bnh vua chuộng nền văn,

Mừng xem sỏi ngi tch phần vng nguyn.

Ngọc xinh chẳng nhọc gi m,

Lan thơm rồi cũng tỏa nn hương thầm.

Mừng anh lm phượng chầu sn,

Thẹn ta hang ni my vần bay ra.

Mi đầu đ bạc, mắt hoa,

Lấy g đền đp ơn vua cht no?!

 

DỊCH NGHĨA:

 

Thời thi bnh nh vua lấy nền văn lm chnh - Mừng được thấy vng nguyn tch ra khỏi snh ngi - Ngọc đẹp tốt khng phải nhọc nhằn để cầu mong được gi đắt Hoa lan thơm rốt cng cũng tỏa nn hương thơm Anh thừa sức để lm chim phượng nơi triều đnh tốt đẹp Ta cn thẹn giống như my ở nơi hang ni Đi con mắt đ mờ, mi tc nơi đầu đ bạc - Lấy g nhỏ nhoi để đền đp ơn vua đy!

 

CH THCH:

-     祟文 sng văn: chuộng nền văn trị, lấy gio dục, dạy dỗ con người theo nề nếp nho gio (khc với v trị chuộng php luật, cứng rắn trong việc cai trị dn).

-     lịch nga: đ vụn nt v ngi, snh đất nung.

-     bất lao cầu: khng cần phải mệt nhọc, cầu mong.

-     thiện gi: gi cả tốt, m đẹp.

-     ỷ lan: tn loại lan qu, hương nhẹ nhng.

-     吐清芬 thổ thanh phn: tỏa hương thanh khiết, nhẹ nhng.

-     nghi đnh phụng: chỉ những người hiền ti về qui phục, chầu vua trong triều đnh.

-     cu 5 (khen ngợi): anh dư sức (tiễn: dư, trn đầy) lm người hiền ti gip vua.

-     tụ: hang ni, đỉnh ni.

-     昏花 hn hoa: mờ ảo, mơ hồ, nhn khng r.

-     涓埃 quyn ai: nhỏ nhoi, cht t, mảy may

 

 
 
 

 

Bi 25 :

 

VN ĐỒN

 

Lộ nhập Vn Đồn sơn phục sơn,      路入屯山

Thin khi địa thiết ph kỳ quan.       天恢地付奇

Nhất bn lam bch trừng minh knh,   盤藍碧澄明

Vạn hộc nha thanh đỏa thy hon.     翠鬟

Vũ trụ đốn thanh trần hải nhạc,           宇宙海岳

Phong ba bất động thiết tm can.      波不動鐵心肝

Vọng trung ngạn thảo th th lục,       中岸草萋萋

Đạo thị phin nhn tr bạc loan.         道是蕃人

 

DỊCH THƠ:

 

Vn Đồn

 

Vn Đồn ni khắp đường vo,

Cảnh quan rộng lớn lạ sao đất trời.

Biếc lam gương đ sang ngời,

Xanh đen mun hộc bung lơi tc vờn.

Biển, non vũ trụ sạch trơn,

Vững vng sng gi tấm lng chẳng lay.

Nhn bờ rậm cỏ xanh by

Nghe người cc nước quanh đy neo thuyền.


 

DỊCH NGHĨA:

 

Đường vo Vn Đồn ni non rồi lại ni non - Trời cao rộng lớn sắp đặt mặt đất thnh cảnh lạ kỳ - Một ci bn phẳng mu biếc, tấm gương sng ngời trong lắng Mun hộc mu đen tuyền, bi tc bung lơi mu xanh Vũ trụ trong trẻo gạn sạch bụi bặm của biển cả v ni non Sng gi chẳng lm lay động được ruột gan vững chắc bn trong Nhn xem ven bờ cỏ mu lục rậm r Nghe ni đ l nơi thuyền của người cc nước chung quanh gh lại.

 

CH THCH:

-     Vn Đồn: thuộc tỉnh Quảng Ninh. Thời nh Trần l một bến sng quan trọng để ngăn giữ qun Nguyn Mng tiến đnh nước ta từ pha biển.

-     khi: rộng lớn, ch cao, lấy lại.

-     thiết: by ra, sắp đặt, to lớn.

-     bn: đ tảng, liền với nhau, quanh co, chần chừ.

-     hộc: ci hộc dng để đo lường c đy to (10 đấu = 1 hộc)

-     nha: mu đen, chim quạ, b con.

-     đỏa: bi tc, chỏm tc.

-     hon: quấn tc, kiểu dng.

-     đốn: ngay tức thời, sửa sang, nghỉ ngơi, đnh đốn, vỡ tan.

-     萋萋 th th: rậm rạp.

-     phin: bờ ro, cc nước chung quanh, khu vực. Bản Dương B Cung c phần dẫn nhập ni người cc nước Qua Oa (Ấn Độ) hay Tim La (Xim hay Thi Lan sau ny) thường gh để đnh c, bun bn vo thời L. (L thời, Qua Oa, Tim La chư t bạc lai vu Thử, cổ trc, phiến mi tr.54).


 

  

Bi 26 :

 

BẠCH ĐẰNG HẢI KHẨU

白 藤 海 口

 

Sc phong xuy hải kh lăng lăng              吹海凌凌

Khinh khởi ngm phn qu Bạch Đằng 起吟帆

Ngạc đoạn knh kh sơn khc khc,      鱷斷鯨刳山曲曲

Qua trầm kch chiết ngạn tằng tằng.        戈沉戟折岸層層

Quan h bch nhị do thin thiết,              河百二由天

Ho kiệt cng danh thử địa tằng.             豪傺功名此地曾

Vng sự hồi đầu ta dĩ hĩ,                            往事回嗟已矣

Lm lưu phủ ảnh nan thăng.                 影意難勝

 

DỊCH THƠ:

 

Cửa biển Bạch Đằng

 

Biển vời gi bấc gi băng,

Buồm reo qua cửa Bạch Đằng nhẹ thnh.

Ni chia trống trải ngạc, knh,

Bờ cao kch gy, gio chm lớp lang.

Trời lm sng, ải hiểm ngăn,

Cng lao ho kiệt, tiếng tăm chốn ny.

Ngoảnh đầu chuyện cũ: than thay!

Ci soi bng nước, by kh khăn!

 

DỊCH NGHĨA:

 

Gi bấc thổi, kh biển lạnh gi băng Cnh buồm reo nhẹ vượt qua cửa Bạch Đằng Ni chia từng khc như c sấu chặt khc, c knh bị khot mổ - Bn bờ từng hng lớp lớp như mũi gio bị chm, cy kch bị gẫy - Cửa ải v sng do ng trời sắp by, với hai người c thể chống lại cả trăm người Đy l đất m anh hng ho kiệt từng lập cng v tiếng tăm Than i ! ngoảnh đầu lại xem việc cũ Ci mnh soi bng nước, tnh kh khăn (để trnh by).

 

CH THCH:

 

-     Bạch Đằng: đy l con sng nổi tiếng trong lịch sử chống ngoại xm của nước ta. Sng pht xuất từ Pht Lai chảy vo vng biển Quảng Ninh. Ng Quyền đ ph tan thủy qun Nam Hn, bắt sống thi tử Hong Thao ở đy. Thời Trần, p dụng cch chn cọc bịt sắt như Ng Quyền, Trần Hưng Đạo đ đại ph qun Nguyn cũng ở nơi ny.

-     sc phong: gi bắc hay cn gọi nm na l gi bấc.

-     凌凌 lăng lăng: nước đng băng.

-     吟帆 ngm phn: buồm lướt gi pht ra tiếng ku.

-     kh: khot ra c những khoảng trống trải.

-     cu 3: chỉ cc ni non vng ny như c sấu, như knh nhấp nh, đưa ra từng đoạn.

-     ngạn: bờ nước cao, chỗ, đất nh cao.

-     層層 tằng tằng: tầng lớp, lớp lang.

-     quan h: cửa ải v sng ngi. Chỉ sự hiểm trở xa xi.

-     thin thiết: trời by ra, sắp đặt, lm ra.

-     ảnh: bng, hnh ảnh mờ.

-     難勝 nan thăng: kh by tỏ sao cho hết được (thăng: hết, đảm nhận).

 

 


 



D
ương Anh Sơn
 Gio Sư Triết học

 Trung học Ninh Ha

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com