trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Giáo Sư Triết học
 Trung học Ninh Ḥa
 Niên khóa 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thích viết và
chuyển dịch Thơ.

Đă xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trải" (dịch và chú giải 2009)

 


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

 

 


THANH-HIÊN THI-TẬP

Dương Anh Sơn

Chuyển Lục Bát
 

   

  

 

BƯỚC ĐẦU RA LÀM QUAN NHÀ NGUYỄN

Ở BẮC HÀ (1802-1804)

(Từ bài 61 đến bài 78)

 

 

Ba trăm năm nữa biết chăng,

Người đời ai sẽ khóc thầm Tố Như?

 

 

 

 

 

 

  

Bài 75: 

 

 

XUÂN TIÊU LỮ THỨ

        春宵旅次

 

Tiêu tiêu bồng mấn lăo phong trần,  蕭蕭蓬鬢老風塵
Ám lư thiên kinh vật hậu tân.           
暗裡偏驚物候新
Tŕ thảo vị lan thiên lư mộng,          
池草未闌千里夢
Đ́nh mai dĩ hoán nhất niên xuân.     
庭梅已換一年春
Anh hùng tâm sự hoang tŕ sính,      
英雄心事荒馳騁
Danh lợi doanh trường lụy tiếu tần.  
名利營場累笑顰
Nhân tự tiêu điều xuân tự hảo,           
人自蕭條春自好
Đoàn Thành thành hạ nhất triêm cân.  
圍城城下一沾巾

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

ĐÊM XUÂN Ở CHỐN XA NHÀ

 

Tóc già gió bụi rối bời,

Sợ thầm tiết đổi, vật dời xiết bao!

Dặm ngàn tan mộng “cỏ ao”,

Trước sân mai đổi, năm vào mùa xuân.

Anh hùng rong ruổi vắng tăm,

Lợi danh chỗ lụy cứ nhăn nhó cười.

Xuân tươi tốt, xác xơ người,

Dưới Đoàn Thành lệ đẫm bồi ướt khăn!

 

DỊCH NGHĨA:

Gió thổi rít làm rối bồng mái tóc già lăo chịu nhiều gió bụi. Ḷng thầm sợ hăi khí hậu và cảnh vật đổi thay mới mẻ. Giấc mộng “cỏ bờ ao” ở ngoài ngàn dặm vẫn chưa tan đi. Cây mai ở trước sân lại đổi lấy mùa xuân của một năm nữa. Mối tâm sự về chí anh hùng và việc rong ruổi trở thành xa xôi bỏ đi rồi. Ở chốn danh lợi nhiều phiền lụy làm cho nụ cười phải nhăn nhó. Người th́ xơ xác tiều tụy c̣n xuân th́ vẫn cứ tốt tươi. Dưới Đoàn Thành, lệ đă thấm đẫm chiếc khăn.

 

CHÚ THÍCH:

 

 

蕭蕭  tiêu tiêu:  tiếng gió rít, tiếng ngựa hí.
蓬鬢  bồng mấn:  mái tóc bị rối bời như cỏ bồng.
暗裡  ám lư: những điều trong ḷng chưa hiểu hết được.
  hậu:  khí hậu, chờ đợi.
池草  tŕ thảo: cỏ ao. Tạ Linh Vận đời Tấn thường nói là khi nào ngồi với Tạ Huệ Liên (người em hay chữ của ông) là sẽ làm được câu thơ đắc ư như câu: “Tŕ đường sinh xuân thảo” (Bờ ao đă mọc cỏ mùa xuân). Ở đây,  Nguyễn Du nghĩ đến việc làm thơ xướng họa với anh em ở quê xa.
  hoang: bỏ hoang phế, xa xôi, mê muội.
馳騁  tŕ sính: chạy đi khắp nơi, ruổi rong khắp chỗ.
營場  doanh trường: chỗ mờ tối, hỗn loạn.
  tần: dáng nhăn nhó lo lắng không vui.
     

 

 

 

 

 

Bài 76:

 

ĐIỆP TỬ THƯ TRUNG

蝶死書中

 

Vân song tằng kỷ nhiễm thư hương,   芸窗曾幾染書香
Tạ khước phong lưu vị thị cuồng.     
謝卻風流未是狂
Bạc mệnh hữu duyên lưu giản tịch,   
薄命有緣留簡籍
Tàn hồn vô lệ khốc văn chương.      
殘魂無淚哭文章
Đố ngư dị tỉnh phồn hoa mộng,        
蠹魚易醒繁華夢
Huỳnh hoả nan hôi cẩm tú trường.   
螢火難灰錦繡腸
Văn đạo dă ưng cam nhất tử,           
聞道也應甘一死
Dâm thư do thắng vị hoa mang.       
淫書猶勝為花忙

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

BƯỚM CHẾT TRONG SÁCH

 

Nhiễm thơm pḥng sách bấy lâu,

Phong lưu từ bỏ chắc đâu dại cuồng.

Có duyên mệnh bạc sách vương,

Hồn tan , lệ ráo văn chương khóc tràn.

Phồn hoa mọt sách mộng tan,

Gấm ḷng lửa đóm đốt càng khó khăn.

Chết mà nghe đạo cũng cam!

Bận mê sách vở hơn ham hoa này.

 

DỊCH NGHĨA:

Bấy lâu nay hương cỏ thơm qua song cửa đă lan tỏa thơm ngát pḥng sách. Chưa là cuồng dại khi phải từ bỏ chuyện phong lưu. Dẫu có mệnh bạc nhưng có duyên vẫn c̣n vướng lại trong sách vở. Hồn đă tàn phai, lệ đă ráo khô, không có để khóc cho văn chương! Loài mọt sách dễ làm cho tỉnh lại giấc mộng phồn hoa. Lửa của loài đóm khó đốt ra tro tấm ḷng đẹp đẽ như gấm thêu. Nghe được lẽ đạo rồi có chết cũng cam chịu. Đắm ch́m, mê mải việc đọc sách c̣n hơn rộn ràng v́ hoa.


CHÚ THÍCH:

    

 

  vân: loài cỏ có hương thơm.
   nhiễm: thấm đẫm, lan tỏa, lây vào.
簡籍  giản tịch: dùng thẻ tre để ghi chép, chỉ chung về sách vở để chép lại.
蠹魚  đố ngư: con mọt nhỏ có ba lông ở đuôi thường ở trong sách vở hoặc áo quần ẩm ướt.
繁華  phồn hoa:  chỉ những nơi ồn ào, đông đảo,  có cuộc sống xa hoa đẹp đẽ.
   hôi: cháy hết, không c̣n hy vọng, đốt ra tro.
聞道  văn đạo: nghe đạo lư. Khổng Tử thường nói với đệ tử: “Triêu văn đạo, tịch tử khả hĩ” (朝聞道, 夕死可 - 論語)
    (Luận Ngữ), nghĩa là sáng sớm được nghe đạo lư chiều tối có chết cũng được.
淫書  dâm thư: mê đắm đọc sách, sách nói chuyện dâm bôn.
  mang: rộn ràng, bận rộn, gấp gáp.
     

                       

        


 

 

Xem BÀI SỐ 77-78

 

 

 

 



D
ương Anh Sơn
 Giáo Sư Triết học

Trung học Ninh Ḥa

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com