trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Giáo Sư Triết học
 Trung học Ninh Ḥa
 Niên khóa 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thích viết và
chuyển dịch Thơ.

Đă xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trải" (dịch và chú giải 2009)

 


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

 

 


THANH-HIÊN THI-TẬP

Dương Anh Sơn

Chuyển Lục Bát
 

   

  

 

BƯỚC ĐẦU RA LÀM QUAN NHÀ NGUYỄN

Ở BẮC HÀ (1802-1804)

(Từ bài 61 đến bài 78)

 

 

Ba trăm năm nữa biết chăng,

Người đời ai sẽ khóc thầm Tố Như?

 

 

 

 

 

 

  

Bài 73: 

 

 

ĐỀ NHỊ THANH ĐỘNG

題二青洞

 

Bàn Cổ sơ phân bất kư niên,            盤古初分不記年
Sơn trung sinh quật, quật sinh tuyền.
山中生窟窟生泉
Vạn ban thuỷ thạch thiện đại xảo,    
萬般水石擅大巧
Nhất lạp càn khôn khai tiểu thiên.    
一粒乾坤開小天
Măn cảnh giai không hà hữu tướng?
滿境皆空何有相
Thử tâm thường định bất ly thiền.    
此心常定不離禪
Đại sư vô ư diệc vô tận,                 
大師無意亦無盡
Phủ thán thành trung đa biến thiên.  
俯嘆城中多變遷

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

ĐỀ ĐỘNG NHỊ THANH

 

Trước Bàn Cổ chẳng nhớ năm,

Hang trong ḷng núi, suối nằm hang sâu.

Bày muôn đá nước khéo sao!

Càn khôn một hạt mở thâu khoảnh trời.

Là không, nào có tướng rồi!

Ḷng này thường định, chẳng rời thiền tâm.

Bao la ư Phật là không,

Cúi đầu than thở thành trong đổi dời.

 

DỊCH NGHĨA:

Không nhớ năm nào trước đời Bàn Cổ mà trong núi đă có hang động; trong hang động sinh ra ḍng suối chảy. Hằng muôn thứ đều được sắp bày lớp lang, suối nước và đá bày rất khéo léo. Các cảnh khắp mọi cơi đều là không, làm sao có h́nh tướng được? Ḷng này vẫn luôn giữ ĐỊNH và không hề xa ĺa thiền tâm. Đức Phật không ư và ư của Ngài cũng không cùng. Cúi xuống than thở v́ trong thành  có nhiều sự đổi dời.


CHÚ THÍCH:

                        

 

二青洞 Nhị Thanh Động: một trong ba động (Nhất Thanh Động, Nhị Thanh Động và Tam Thanh Động) đẹp nhất mằm trong dăy núi phía bắc Lạng Sơn.
盤古  Bàn Cổ: theo thần thoại Trung Hoa, Bàn Cổ là thủy tổ đầu tiên của loài người.
  quật:  hang hoặc động nằm trong ḷng núi.
  ban: sắp bày theo thứ lớp, ngay ngắn, phân phát…
câu 4:   vũ trụ quan nhà Phật cho rằng trong một hạt cát nhỏ nhoi đă chứa đựng một vũ trụ rộng lớn và vũ trụ rộng lớn đều tóm thâu trong một hạt cát.
câu 5:   tất cả các cảnh giới đều là không. KHÔNG( hay gọi cho đúng là TÍNH KHÔNG) là khái niệm then chốt trong đạo Phật và đặc biệt là Thiền Tông dựa trên tinh thần của “Kinh Kim Cương Bát Nhă” là một trong những kinh quan trọng mà đức Phật (đại sư) đă giảng giải.
定禪  ĐỊNH và THIỀN:  là những pháp tu trong đạo Phật, đặc biệt của Thiền Tông nhằm giúp người tu tập đạt đến sự lắng đọng, yên tĩnh để thân tâm được  an lạc.
     

 

 

 

 

 

Bài 74:

 

VỌNG PHU THẠCH

望夫石

 

Thạch da, nhân da bỉ hà nhân?          石耶人耶彼何人
Độc lập sơn đầu thiên bách xuân.    
獨立山頭千百春
Vạn kiếp yểu vô vân vũ mộng,         
萬劫杳無雲雨夢
Nhất trinh lưu đắc cổ kim thân.        
一貞留得古今身
Lệ ngân bất tuyệt tam thu vũ,           
淚痕不絕三秋雨
Đài triện trường minh nhất đoạn văn.
苔篆長銘一段文
Tứ vọng liên sơn diễu vô tế,             
四望連山渺無際
Độc giao nhi nữ thiện di luân.           
獨教兒女擅彝倫

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

H̉N VỌNG PHU

 

Ai đây, là đá hay người?

Ngàn xuân đầu núi riêng trời đứng trơ.

Mây mưa muôn kiếp chẳng mờ,

Giữ thân trinh trắng măi từ xưa nay.

Bao mùa thu lệ tuôn hoài,

Dấu rêu như đoạn văn dài ngợi ca.

Bồn bề trông dăy núi xa,

Khiến cho đạo lư riêng là nữ thôi!

 

DỊCH NGHĨA:

Đá chăng? Người chăng? Là người nào đây? Một ḿnh đứng trên đầu núi cả ngàn mùa xuân. Muôn kiếp xa xăm chẳng mơ mộng chuyện mây mưa. Một tấm thân vẫn giữ được sự trinh trắng từ xưa đến nay. Bao mùa thu nước mưa như ḍng lệ tuôn chảy hoài. Tấm rêu như dấu triện trải dài có bài văn ghi nhớ và ngợi ca. Nh́n bốn bề là các dăy núi xa tít không gặp nhau. Chuyện luân thường đạo lư phải chăng chỉ dành cho những người con gái giữ lấy?

 

CHÚ THÍCH:

   

 

望夫石 Vọng Phu Thạch:

tên một ḥn núi đá nhỏ ở Lạng Sơn có h́nh dáng người thiếu phụ ngồi trông chờ chồng đi chinh chiến trở về.

  da: tiếng đệm trong câu nói: phải chăng, vậy à…
yểu: xa xăm, sâu thẳm, tối tăm.
雲雨夢  vân vũ mộng: giấc mộng mây mưa, chỉ chuyện chăn gối nam nữ, vợ chồng.
淚痕  lệ ngân: lệ tuôn chảy, ngấn lệ chảy từ mép trong của mắt.
  triện: dấu triện, con dấu.
  minh: ghi nhớ, nhớ ơn, măi không quên.
渺無際  diễu vô tế: xa tít không gặp nhau.
  giao: khiến cho.
thiện: chiếm lấy, giành riêng, chuyện riêng tư.
彝倫  di luân: phép tắc về luân thường, đạo lư cần có trong cuộc sống như nhân, nghĩa, lễ, trí, tín…
     

                       

        


 

 

Xem BÀI SỐ 75-76

 

 

 

 



D
ương Anh Sơn
 Giáo Sư Triết học

Trung học Ninh Ḥa

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com