trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Giáo Sư Triết học
 Trung học Ninh Ḥa
 Niên khóa 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thích viết và
chuyển dịch Thơ.

Đă xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trải" (dịch và chú giải 2009)

 


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

 

 


THANH-HIÊN THI-TẬP

Dương Anh Sơn

Chuyển Lục Bát
 

   

  

 

BƯỚC ĐẦU RA LÀM QUAN NHÀ NGUYỄN

Ở BẮC HÀ (1802-1804)

(Từ bài 61 đến bài 78)

 

 

Ba trăm năm nữa biết chăng,

Người đời ai sẽ khóc thầm Tố Như?

 

 

 

 

 

 

 

Bài 61:

 

 

KƯ HỮU           (Bài 2)

寄友             (二)

 

Hồng Sơn sơn nguyệt nhất luân minh,  鴻山山月一輪明

Thiên lư Trường An thử dạ t́nh.        千里長安此夜情

Thái phác bất toàn chân diện mục,      太璞不全眞面目

Nhất châu hà sự tiểu công danh.         一州何事小功名

Hữu sinh bất đái công hầu cốt,           有生不帶公侯骨

Vô tử chung tầm thỉ lộc minh.            無死終尋豕鹿盟

Tiễn sát bắc song cao ngoạ giả,         羨殺北窗高臥者

B́nh cư vô sự đáo hư linh.                平居無事到虛靈

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

GỬI BẠN

 

Hồng sơn trăng sáng tṛn đầy,

Trường An ngàn dặm đêm nay bao t́nh.

Ngọc nguyên khó giữ mặt ḿnh,

Công danh nho nhỏ sao đành một châu.

Sinh ra chẳng cốt công hầu,

Nếu mà chưa chết bạn bầu hươu nai.

Mong ngồi cửa bắc như ai,

Sống yên chẳng bận miệt mài sâu xa.

 

DỊCH NGHĨA:

 

Trên núi Hồng, vầng trăng sáng tṛn đầy. Nơi Trường An ngàn dặm xa xôi, với những t́nh cảm dâng trào trong đêm nay. Viên ngọc c̣n nguyên sơ, chưa mài gọt không giữ được gương mặt đích thực của ḿnh. Cớ ǵ v́ chút công danh nhỏ bé ở một châu? Vốn sinh ra không mang dáng dấp của một kẻ (chức tước) công hầu. Nếu mà không chết sẽ t́m làm bạn với hươu nai. Mong muốn như ai kia ngồi cao nơi cửa sổ phía bắc một cách b́nh yên không bận bịu việc ǵ để đến với cơi sâu xa kỳ diệu.

 

CHÚ THÍCH:

 

 

長安 Trường An: các cụ xưa theo cách gọi của người Trung Hoa đời Tống, đời Đường gọi kinh đô là Trường An tức thành Thăng Long.
太璞 thái phác: ngọc c̣n nguyên đục đẻo từ đá ra chưa được mài dũa. Nhan Xúc thời Chiến Quốc được vua Tề mời gặp để trọng dụng nhưng từ chối sợ rằng ḿnh ví như viên ngọc lấy từ núi ra sẽ không giữ được sự nguyên sơ, vẹn toàn vốn có của nó.
眞面目 chân diện mục: chữ nhà Phật chỉ gương mặt đích thật của bản ngă (Bản lai diện mục) tức chân tánh và thấy được chân tánh tức là giác ngộ.
公侯 công hầu: hai tước đứng đầu trong năm tước được phong (Công, Hầu, Bá, Tử, Nam). Đây chỉ chức quan Tri huyện Phù Dung mà Nguyễn Du đảm nhận khi làm quan với nhà Nguyễn thuộc phủ Khoái Châu, trấn  Sơn Nam (Hưng Yên).
北窗高臥 bắc song cao ngọa:  h́nh tượng chỉ thái độ nhàn nhă của các ẩn sĩ lánh xa việc đời mà điển h́nh là Đào Tiềm đời Tấn với việc treo ấn từ quan về ở ẩn.
虛靈 hư linh: cơi sâu xa, sự biến ảo, kỳ diệu.
     

                       

                                     

 

  

Bài 62: 

 

 

SƠ NGUYỆT

 

初月

 

Hấp đắc dương quang tài thướng thiên, 吸得陽光纔上天
Sơ tam sơ tứ vị đoàn viên.                  初三初四未團圓
Thường Nga trang kính vi khai hạp,
    
嫦娥妝鏡微開匣
Tráng sĩ loan cung bất thướng huyền.
  
壯士彎弓不上弦
Thiên lư quan sơn vô cải sắc,
              
千里關山無改色
Nhất đ́nh sương lộ cộng sầu miên.
     
一庭霜露共愁眠
Bồi hồi chính ức Hồng sơn dạ,
            
徘徊正憶鴻山夜
Khước tại La Phù giang thuỷ biên.
      
卻在羅浮江水邊

 

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

 

TRĂNG THUỞ ĐẦU

 

Ánh dương vừa hé hút vào,

Mồng ba, mồng bốn chưa sao tṛn là.

Gương Hằng chưa mở hộp ra!

Giương cung tráng sĩ không tra dây rồi.

Sắc màu ngàn dặm không dời,

Một sân sương móc ngủ vùi sầu chung.

Nhớ đêm Hồng Lĩnh vấn vương,

Giờ lui về ở ven sông La Phù.

 

 

DỊCH NGHĨA:

 

Ánh dương vừa mới nhú lên đă được (mặt trăng) hút vào. Mồng ba, mồng bốn (trăng) vẫn chưa tṛn đầy. Chị Hằng Nga vẫn chưa mở hộp trang điểm ra. Chàng tráng sĩ giương cung lên mà không tra dây cung. Chốn ải non ngàn dặm xa xôi, (trăng) vẫn không hề thay màu đổi sắc. Một sân sương móc ta (và vầng trăng) vùi ngủ với nỗi sầu buồn. Ḷng c̣n vương vấn bồi hồi nhớ đêm nào c̣n ở dăy núi Hồng Lĩnh mà giờ đây đă lui về ḍng sông La Phù rồi!

 

CHÚ THÍCH:

 

                            

 

初月 sơ nguyệt: trăng non, trăng mới nhú ban đầu. Đây là mùa trăng đầu tiên của Nguyễn Du khi làm quan với nhà Nguyễn với chức danh Tri huyện Phù Dung, trấn Sơn Nam có sông La Phù chảy qua.
團圓 đoàn viên: họp mặt trọn vẹn đầy đủ. Đây chỉ sự tṛn trịa, đầy đặn của vầng trăng khi đến ngày rằm mỗi tháng.
妝鏡 trang kính: kính dùng để trang điểm.
lạp: hộp chứa đồ loại nhỏ.
彎弓 loan cung: giương cung để bắn.
關山 quan sơn: quan ải và núi non, chỉ nơi xa xôi hiểm trở.
cải: thay đổi, biến đổi.
徘徊 bồi hồi: vương vấn, quẩn quanh không dứt ra được.
khước: lui về, bỏ đi, từ chối, lại lần nữa.
     

                       

         


 

 

 

Xem BÀI SỐ 63-64

 

 

 

 



D
ương Anh Sơn
 Giáo Sư Triết học

Trung học Ninh Ḥa

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com