trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Giáo Sư Triết học
 Trung học Ninh Ḥa
 Niên khóa 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thích viết và
chuyển dịch Thơ.

Đă xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trải" (dịch và chú giải 2009)

 


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

 

 


THANH-HIÊN THI-TẬP

Dương Anh Sơn

Chuyển Lục Bát
 

   

  

 

 

Bài 53:
 

 

NGỌA BỆNH                (Bài 1)

         臥病                 (一)

 

Đa bệnh đa sầu khí bất thư,                多病多愁氣不舒
Thập tuần khốn ngoạ Quế giang cư.   
十旬困臥桂江居
Lệ thần nhập thất thôn nhân phách,     
癘神入室吞人魄
Cơ thử duyên sàng khiết ngă thư.         
饑鼠緣床喫我書
Vị hữu văn chương sinh nghiệt chướng,
未有文章生孽障
Bất dung trần cấu tạp thanh hư.            
不容塵垢雜清虛
Tam lan song hạ ngâm thanh tuyệt,       
三蘭窗下吟聲絕
Điểm điểm tinh thần du thái sơ.
            點點精神遊太初

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

NẰM BỆNH

 

Bệnh nhiều sầu lắm chẳng ngơi,

Quế giang nằm bẹp tả tơi mười tuần.

Vào nhà thần dịch nuốt thần,

Sách ta chuột đói leo ăn nơi giường.

Chưa hề phiền lụy văn chương,

Cơi không trong lắng chẳng vương bụi đời.

Bên lan bặt tiếng ngâm rồi,

Tinh thần dẫn đến cơi trời ban sơ.

 

DỊCH NGHĨA:

Lắm sầu lại nhiều bệnh nên tinh thần không được thư thái thong dong. Đă mười tuần phải nằm bẹp mệt nhoài ở bờ đông sông Quế. Thần ôn dịch vào nhà nuốt chửng thần phách, hồn vía của người. Chuột đói leo lên giường nhai sách của ta. Chưa hề có việc văn chương gây ra những phiền lụy. Không được để cho bụi bẩn lẫn vào chốn trong sạch, lắng ḷng. Ba khóm lan bên dưới song cửa và tiếng ngân nga giờ đă bặt. Tinh thần dẫn đi về cơi ban sơ.

 

CHÚ THÍCH:

  

 

  khí: tinh thần, tinh khí, hơi thở, thói tính, thời tiết…
   khốn: mệt mỏi, bỏ phế, trốn chạy, quẻ khốn (Dịch).
  lệ:    ôn dịch, bệnh nặng, vết thương nặng…
     thôn:  nuốt xuống.
   phách: thần phách, hồn vía, phần tinh thần của con người.
  duyên: leo lên, nhờ cậy, nhân duyên…
    khiết: gặm nhắm, ăn uống.
孽障   nghiệt chướng: những phiền lo, hệ lụy ràng buộc con người trong cuộc sống.
不容  bất dung: không được, không nên, không thể.
   tạp:  lẫn lộn, xen vào, hợp vào, tạp nhạp.
清虛  thanh hư:  chốn hư không thanh tịnh, trong lắng.
點點  điểm điểm:  từng giọt rơi, dần dần.
太初  thái sơ: thuở ban sơ, lúc ban đầu, cơi hư không.
     

                      

  

Bài 54: 

 

 

NGỌA BỆNH              (Bài 2)

 臥病                (二)

 

Xuân hàn hạ thử cố tương xâm,           春寒夏暑故相侵
Nhất ngọa Hồng Sơn tuế nguyệt thâm.
一臥鴻山歲月深
Minh kính hiểu hàn khai lăo sấu,         
明鏡曉寒開老瘦
Sài phi dạ tĩnh bế thân ngâm.               
柴扉夜靜閉呻吟
Thập niên túc tật vô nhân vấn,           
十年夙疾無人問
Cửu chuyển hoàn đan hà xứ tầm?        
九轉還丹何處尋
An đắc huyền quan minh nguyệt hiện,  
安得玄關明月見
Dương quang hạ chiếu phá quần âm.
     陽光下照破群陰

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

NẰM BỆNH

 

Lấn nhau xuân lạnh hè nồng,

Hồng Sơn nằm đă chốc ṃng mấy năm.

Soi gương sáng lạnh già tăm,

Cài phên bệnh cũ rên nằm đêm thanh.

Mười năm không kẻ hỏi thăm,

Nơi nào thuốc luyện chín lần t́m đây?

Mong trăng cửa đạo sáng bày,

Ánh dương chiếu xuống tan ngay mịt mờ.

 

DỊCH NGHĨA:

Mùa xuân lạnh giá và mùa hè oi bức cứ lấn lướt nhau. Một lần về nằm ở núi Hồng đă trải qua mấy năm rồi. Soi gương vào buổi sáng lạnh lẽo thấy (ḿnh) già và gầy ốm. Tiếng rên rỉ bệnh đau trong đêm yên vắng, cánh cửa cổng bằng tre củi đă đóng lại. Bệnh cũ đă mười năm không có ai thăm hỏi. Thuốc luyện chín lần biết t́m nơi đâu? Mong được ánh trăng sáng chiếu vào bày ra rơ ràng cánh cửa sâu xa của lẽ đạo; và ánh mặt trời tỏa xuống làm tan đi bao tối tăm mịt mờ.


CHÚ THÍCH:

        

 

   xâm: lấn ra, giành từ từ, tiến dần.
   sấu: ốm gầy, xấu xí.
柴扉   sài phi:  cánh cửa cổng bên ngoài nhà người ẩn dật hoặc nhà dân dă ở vùng núi rừng thôn quê làm bằng phên tre hoặc đan kết bằng các thanh củi nhỏ.
呻吟  thân ngâm: rên rỉ do đau bệnh.
夙疾   túc tật:  tật bệnh có từ trước, bệnh cũ; cũng có ư kiến cho rằng “túc tật” chỉ chí phục quốc của Tố Như đă mười năm chống lại Tây Sơn nhưng không thành.
九轉還丹  cửu chuyển hoàn đan: những người theo đạo thần tiên truyền nhau là uống thuốc chín lần luyện sẽ “trường sinh bất tử”.
玄關    huyền quan: chữ nhà Phật chỉ cửa vào chốn sâu xa của lẽ đạo mà ai vượt qua được cửa huyền là thấy đạo. (tương tự chữ huyền môn chỉ pháp môn huyền diệu)
hiện: âm từ chữ “kiến” (thấy) nghĩa là bày rơ ra, lộ hẳn ra.
     

                       

         


 

 

Xem BÀI SỐ 55-56

 

 

 

 

 



D
ương Anh Sơn
 Giáo Sư Triết học

Trung học Ninh Ḥa

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com