trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Giáo Sư Triết học
 Trung học Ninh Ḥa
 Niên khóa 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thích viết và
chuyển dịch Thơ.

Đă xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trải" (dịch và chú giải 2009)

 


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

 

 


THANH-HIÊN THI-TẬP

Dương Anh Sơn

Chuyển Lục Bát
 

   

  

 

 

Bài 17:

 

 

TỐNG NGUYỄN SĨ HỮU NAM QUY

 

送阮士有南歸

 

Nam Sơn hữu điểu hàm tinh hoa,           南山有鳥含精華
Phi khứ phi lai khinh vơng la.
               飛去飛來輕網羅
Hồng Lĩnh hữu nhân lai tố chủ              
鴻嶺有人來做主
Bạch đầu vô lại bất hoàn gia.
               白頭無賴不還家
Sinh b́nh văn thái tàn lung phượng,
      生平文彩殘籠鳳
Phù thế công danh tẩu hác xà.
                浮世功名走壑蛇
Quy khứ cố hương hảo phong nguyệt,
     歸去故鄉好風月
Ngọ song vô mộng đáo thiên nha (nhai).
午窗無夢到天涯

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

ĐƯA TIỄN NGUYỄN SĨ HỮU VỀ NAM

 

Tinh hoa chim ngậm núi Nam,

Bay đi, bay lại lưới giăng coi thường.

Có người làm chủ núi Hồng,

Ra chi đầu bạc vẫn không về nhà.

Dáng văn lồng phượng phôi pha,

Rắn vào hang trốn những là danh suông.

Gió lành trăng đẹp quê hương,

Giữa trưa chẳng mộng bên song góc trời.

 

DỊCH NGHĨA:

Núi Nam có loài chim ngậm trong miệng những chất tinh túy đẹp đẽ cứ bay đi, bay lại xem thường lưới vơng giăng mắc. Dăy núi Hồng Lĩnh đă có người đến làm chủ. Đầu đă bạc phơ, chẳng ra sao cả mà (ta) vẫn chưa trở về nhà. Dáng vẻ văn chương rực rỡ trong cuộc đời (ta) tàn phai như con chim phượng bị nhốt trong chiếc lồng tre. Chuyện công danh bèo nổi trong đời như con rắn trốn chạy vào trong hang hốc. Trở về chốn quê hương xưa, (anh) được sống với gió mát trăng thanh tốt lành. Giấc trưa bên cửa sổ, không c̣n mơ mộng đến những chân trời xa tít.

 

CHÚ THÍCH:

Nguyễn Du tiễn bạn được về quê hương có lẽ trấn nhậm vùng Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) (Câu 1, 2, 3 và 7,8). Nh́n lại ḿnh, ông thấy tài văn chương của ḿnh phải tàn phai theo năm tháng với mái tóc nhuốm bạc (Câu 4, 5 và 6).

   

 

精華 tinh hoa: cái cốt lơi được chắt lọc tốt đẹp nhất.
網羅  vơng la: bẫy bằng lưới để giăng bắt chim trời.
做主  tố chủ: làm chủ một công việc nào đó.
無賴  vô lại: chẳng ra sao, không ra ǵ; cuộc sống không ổn định không được tốt lắm.
文彩  văn thái: dáng vẻ văn chương đẹp đẽ, tươi sáng.
  lung: chiếc lồng để nhốt chim làm bằng tre.
天涯  thiên nha: xem chú thích bài 1 (U Cư).
     

 

 

 

 

  

Bài 18:

 

 

HỌA HẢI ÔNG ĐOÀN NGUYỄN TUẤN

“GIÁP DẦN PHỤNG MỆNH NHẬP PHÚ XUÂN KINH

ĐĂNG TR̀NH LƯU BIỆT BẮC THÀNH CHƯ HỮU” CHI TÁC

 

和海翁段阮俊「甲寅奉命入富春京登程留別北城諸友」之作

 

Hoành Sơn sơn ngoại lĩnh nam tŕnh,       橫山山外嶺南程
Cầm kiếm tương tuỳ thướng ngọc kinh.
    琴劍相隨上玉京
Thố tuỷ vị hoàn tân đại dược,
                 兔髓未完新大藥
Báo b́ nhưng lụy cựu phù danh.
               豹皮仍累舊浮名
Thương minh thuỷ dẫn bôi trung lục,
       滄溟水引杯中綠
Cố quốc thiềm tuỳ mă hậu minh.
             故國蟾隨馬後明
Thử khứ gia huynh như kiến vấn,
            此去家兄如見問
Cùng đồ bạch phát chí tinh tinh.              
窮途白髮正星星
         (Trích Hải Ông Thi Tập)               (摘海
詩集

 

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

HỌA BÀI THƠ:

NĂM GIÁP DẦN VÂNG LỆNH VÀO KINH ĐÔ PHÚ XUÂN, LÀM LÚC CHIA TAY VỚI BẠN BÈ Ở BẮC THÀNH” CỦA HẢI ÔNG ĐOÀN NGUYỄN TUẤN

 

Hoành Sơn ngoài ấy vào Nam,

Kinh đô hướng đến gươm đàn theo bên.

Chưa xong tủy thỏ thuốc tiên!

Danh suông, da báo lụy phiền măi thôi.

Biển xanh chén ánh biếc vời,

Quê xưa theo ngựa sáng ngời ánh trăng

Anh nhà gặp gỡ hỏi thăm,

  Đường cùng từng sợi bạc phăng mái đầu.

 

(Trích từ Hải Ông Thi Tập)

 

 

DỊCH NGHĨA:

Bên ngoài dăy Hoành Sơn, lên đường hướng vào kinh thành mang theo cây đàn và thanh gươm. Lấy tủy thỏ để làm thuốc thần mới chưa xong, (ông) đă phải chịu lụy danh suông  như con báo bị lụy v́ tấm da. Nước biển xanh dẫn đến chiếc chén rượu màu xanh biếc. Vầng trăng ở quê cũ đi theo sau vó ngựa. Ra đi lần này, anh tôi có gặp và thăm hỏi, (hăy nói) tôi đang bước đường cùng, mái tóc trên đầu từng sợi đă thêm bạc trắng.

 

CHÚ THÍCH:

Đoàn Nguyễn Tuấn đỗ Hương Cống đời Lê, là anh vợ của Nguyễn Du, ra giúp Tây Sơn, làm đến chức Tả Thị Lang Bộ Lại, tước Hải Phái Hầu, có tập thơ để lại là “Hải Ông Thi Tập”.

 

 
橫山 Hoành Sơn: dăy núi dài độ 50 km chắn ngang dăy Trường Sơn, nằm ở phía nam Hà Tĩnh và phía bắc Quảng B́nh, thông thương bởi đèo Ngang.
   hoàn: làm xong, hoàn tất, trọn vẹn, vững chắc.
大藥  đại dược: thuốc có hiệu quả lớn, có khả năng điều trị tốt mà dân gian gọi là thần dược.
   nhưng: vẫn như cũ, măi luôn, nhân v́.
浮名  phù danh: danh tiếng suông, không thiết thực, danh lợi ở đời nổi trôi không có ǵ  bền vững.
滄溟  thương minh: tựa như “thương hải” 滄海 .
豹皮  báo b́: Vương Ngạn Chương thời Ngũ Đại TQ có câu: “Báo tử lưu b́, nhân lưu danh” (Báo chết để da, người chết để tiếng).
  thiềm: con thiềm thừ, con cóc; theo điển xưa vợ Hậu Nghệ đánh cắp thuốc tiên của chồng bay lên cung trăng biến thành con cóc. Đây chỉ mặt trăng.
星星  tinh tinh: từng giọt, từng cái, từng sợi.
     

                  

             


 

 

 

 

Xem BÀI 19 - 20

 

 

 

 



D
ương Anh Sơn
 Giáo Sư Triết học

Trung học Ninh Ḥa

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com