trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Giáo Sư Triết học
 Trung học Ninh Ḥa
 Niên khóa 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thích viết và
chuyển dịch Thơ.

Đă xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trăi" (dịch và chú giải 2009)

 


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

 

 


NAM TRUNG TẠP NGÂM
(Tập 02)

Dương Anh Sơn

Chuyển Lục Bát
 

  

 

 

 

Bài 33:
 

 

ĐẠI TÁC CỬU THÚ TƯ QUI

    代作久戍思

 

                                                         

 

Thiên nhận Hoành Sơn nhất đái hà,         山一带河

Bạch vân hồi thủ cách thiên nha (nhai).   百雲回首

Tân thu khí hậu thôi hàn chử,                   新秋

Cố quốc quan sơn kư dạ già.                   故國

Thiên địa nhất thân trung dịch hiếu,         天地一身忠易

Phong trần vạn lư quốc vong gia.             里國忘家

Nguyệt trung hoành địch thái vô lại,        月中太無

Bán dạ giang thành suy Lạc Hoa.             半夜江城

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

LÀM THAY NGƯỜI ĐI THÚ
ĐĂ LÂU MONG TRỞ VỀ

(Bài 2)

 

Hoành Sơn ngàn thước, dải sông,

Chân trời ngoảnh lại trắng ngần mây xa.

Lạnh về chày giục thu qua,

Kèn đêm gửi đến quê nhà cách ngăn.

Đất trời đổi “hiếu” thay “trung”,

Quê nhà gió bụi ngàn trùng nước non.

Giữa trăng nâng sáo chẳng mong,

Nửa đêm “Hoa rụng” sáo lừng thành sông

 

DỊCH NGHĨA:

 

Dăy Hoành Sơn cao ngàn thước và một dải sông. Quay lại nh́n vầng mây trắng cách xa ở chân trời. Mùa thu mới về với khí hậu lạnh lẽo như thúc dục việc lấy chày nện vải. Nơi chốn cửa ải, núi non xa xôi cách trở nhớ về quê nhà gửi vào tiếng kèn lá lúc đêm hôm. Một thân trong trời đất phải lấy chữ trung thay cho tấm ḷng hiếu thảo. V́ nước phải vào chốn gió bụi muôn trùng quên đi chuyện nhà. Giữa ánh trăng nâng chiếc sáo nằm ngang không mong chờ điều tốt đẹp nào cả. Nửa đêm nơi thành lũy bên sông thổi khúc sáo “Hoa mai rơi” năo nùng.

 

CHÚ THÍCH:

                  

 

  nhận: đơn vị đo lường đời nhà Chu (T.H) (tám thước bằng một nhận tương đương 6,8m bây giờ).
chử: chày nện vải để giặt giũ cho sạch hoặc nện vào đay gai cho tơ ra để dệt vải.
  quan sơn: cửa ải biên giới và núi non. Đây chỉ vùng núi non biên giới cách trở xa xôi.
 già: loại kèn thổi bằng cách lấy lá cuộn lại.
  trung hiếu: trung là đạo thờ vua, c̣n hiếu là đạo thờ cha kính mẹ. Đây là hai mục tiêu hàng đầu của đạo làm người (“Trai th́ trung hiếu làm đầu” Lục Vân Tiên-Nguyễn Đ́nh Chiểu) theo qua niệm thời trước.
   thái: to lớn, rất lớn, quá cỡ…
  vô lại: kẻ ác, kẻ không ra ǵ, kẻ gian dối; không nơi nương nhờ, không có điều tốt đẹp (thái vô lại: không có điều tốt đẹp lớn lao).
  Lạc Hoa: khúc sáo có tên đầy đủ là “Mai hoa lạc” hoặc “Lạc mai hoa” âm điệu buồn bă da diết của những người đi thú hoặc khách đi xa hay thổi.
     

 

 

 

Bài 34:  

 

TỐNG NGÔ NHỮ SƠN CÔNG XUẤT
TRẤN NGHỆ AN

   送吳汝山公出義安
 

 

Cẩm La giang thượng khấu chinh an,   江上

Bát hội phi nan tích biệt nan.               非難别難

Bát đại kỳ văn hoa lưỡng quốc,           八大奇文花兩國

Nhất xa cao vũ nhận toàn Hoan.          一車高雨

Nhân ṭng đạm bạc tư vi chính,           人從

Thiên vị kiềm lê bất phóng nhàn.         不放

Bắc vọng Hồng sơn khai đức diệu,      北望山開德

Thiên nhai cử tửu khách hương quan.  

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

TIỄN NGÔ NHỮ SƠN RA
TRẤN NGHỆ AN

 

Phía trên ḍng Cẩm ngựa dừng,

Gặp chào chẳng khó, khó ḷng chia tay.

Tài văn hai nước đẹp hay,

Một xe mưa móc thấm đầy xứ Hoan!

Theo người đơn giản việc quan,

Trời chưa buông thả cho nhàn v́ dân.

Nh́n ra đức sáng non Hồng,

Góc trời nâng chén chúc mừng quê hương.

 

DỊCH NGHĨA:

Phía trên ḍng sông Cẩm La đă lỏng buông dây cương cho ngựa dừng lại. Chào hỏi khi gặp nhau không khó, chỉ khi chia tay tiếc là khó khăn thay! Tài văn chương đẹp đẽ của ông cũng giống như tám nhà văn lớn của Trung Hoa đă làm thêm vẻ lạ hay của hai nước (Việt Trung). Một xe mưa móc thấm nhuần khắp chốn đất Hoan Châu. Tính giản dị sẽ theo ông, khi làm việc quan. Trời chưa cho ông được thong thả hưởng nhàn là v́ dân đen. Ở góc trời này, trông về phía bắc nơi dăy núi Hồng, xin nâng chén để chúc mừng quê hương.
 

CHÚ THÍCH:

                   

 

吳汝山  Ngô Nhữ Sơn: tức Ngô Nhân Tĩnh, tự Nhữ Sơn gốc người Trung Hoa, sinh ra ở Gia Định theo những người Minh Hương (bỏ nước ra đi v́ nhà Minh bị mất). Ông từng đi sứ sang Trung Hoa thời Gia Long và văn tài của ông được các nhân sĩ nước này rất ngợi khen. Năm 1811 đang làm Tham Tri Bộ Hộ được lệnh bổ về làm Hiệp Trấn thành Nghệ An.
  Cẩm La: một ḍng sông nhỏ ở Quảng B́nh.
八大奇文  bát đại kỳ văn: văn chương kỳ tài của tám nhà văn ưu tú đời Đường, Tống: Hàn Dũ, Liễu Tôn Nguyên, Âu Dương Tu, Vượng An Thạch, Tô Tuân, Tô Thức, Tô Triết và Tăng Củng.
  tư:  cho ra, tách ra, ở đây, ắt là, như thế…
   chính: làm việc cai trị sửa sang, làm việc quan.
    kiềm lê: dân đen, người dân chịu sự cai trị của chính quyền (lê dân).
   diệu:

ánh sáng, sáng sủa, ánh sao, ánh trăng, ánh mặt trời.

     

  

 

 


 

 

 

 

Xem BÀI SỐ 35, 36

 

 

 



D
ương Anh Sơn
 Giáo Sư Triết học

Trung học Ninh Ḥa

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com