trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Giáo Sư Triết học
 Trung học Ninh Ḥa
 Niên khóa 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thích viết và
chuyển dịch Thơ.

Đă xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trải" (dịch và chú giải 2009)


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

  

 


BÂY GIỜ

TÔI MỚI HIỂU.
Dương Anh Sơn
 


 

 

 Tháng ba vừa qua tôi đă có dịp ra Ninh Ḥa cùng người bạn thân cũng là đồng nghiệp cũ từng dạy Trung Học Ninh Ḥa trước 1975 để thăm các đồng nghiệp một thời nào và gặp lại một số học sinh cũ. Do việc ra Ninh Ḥa hơi gấp gáp và không dự tính trước nên chúng tôi chỉ gặp được vài đồng nghiệp cũ. C̣n các em học sinh cũ chỉ gặp được một số em của hai lớp trước và sau 75 mà thôi.

 Sau một đêm nghỉ lại một nhà nghỉ ngoài Ḥn Khói, sáng hôm sau hai đứa tôi lại quyết định đi ra Tuy Ḥa thay v́ về lại Nha Trang để tôi vào Sài G̣n. Tôi và người bạn thân năm 1976 đều bị đổi ra trường Trung Học Phổ thông Nguyễn Huệ ở thị xă Tuy Ḥa. Bây giờ, thị xă Tuy Ḥa đă là thành phố khang trang hơn trước nhiều với qui mô xây dựng đường phố và nhà cửa nhất là vùng đất gần biển càng ngày càng nhiều. C̣n Ninh Ḥa bây giờ đă là thị xă nhưng qui mô c̣n nhỏ so với thị xă Tuy Ḥa trước 75 !

 

 Những con đường từ trường THPT Nguyễn Huệ đi lên quốc lộ và ga xe lửa với nhà cửa, đường xá có sửa sang nhưng vẫn c̣n giữ nguyên nét của thị xă trước và sau mốc điểm 75. Nhưng khi đi lên phía đông ra gần biển, nhiều con đường mới làm kèm theo nhà cửa hai bên đường có kiến trúc kiểu mới làm cho thành phố này có hai mảnh cũ mới ghép chung nhau lấy đường Hùng Vương chạy dọc từ phía bắc xuống phía nam làm ranh phân chia. Một bên vẫn c̣n nhiều những kiểu nhà xây từ trước 1975 và phía bên kia rất nhiều nhà kiểu mới hoàn thành mấy chục năm nay. Dĩ nhiên, khu vực kế bên bờ biển chạy song song theo đường Nguyễn Huệ tính từ đường Hùng Vương chạy ra biển trông khác nhiều so với h́nh ảnh thị xă cũ lấy khu chợ làm trung tâm.....

 

 Chúng tôi rất vui khi gặp lại các đồng nghiệp một thời nào như thầy Nguyễn Đảm, một trong những giáo sư toán ra trường từ 1958. Chúng tôi cũng gặp người bạn thân là thầy Trần Toàn trước đây cùng dạy Trung Học Vạn Ninh với cô Thi, thầy Sinh... Lớp bạn bè cũ giờ đă nghỉ hưu cả chỉ có tôi xin thôi dạy sớm thôi.

 

 Đón tiếp chúng tôi có các cựu học sinh cũ thân t́nh thuở nào. Đó là những lớp học sinh có được sự dạy dỗ của nền giáo dục tương đối hoàn chỉnh trước 75. Họ có những tố tính cần thiết để trở thành người công dân sống trong xă hội qui củ với cung cách rất lễ độ, nói năng phép tắc và nhiều đức tính khác. Khi rời Trường TH Nguyễn Trăi Ninh Ḥa đổi ra Tuy Ḥa, chúng tôi tiếp xúc được những người bạn miền Trung nói năng mộc mạc và chân thành. Người Tuy Ḥa cũng như người Ninh Ḥa có tâm hồn chơn chất, dễ thân thiện. Nhiều nam đồng nghiệp Phú Yên rất thích tranh luận cốt để làm rơ một vấn đề nào đó được bàn bạc nhưng họ tranh luận không phải đề cao cái tôi của ḿnh mà chỉ cốt cho ra chân lư theo cách suy nghĩ của họ bất cứ vấn đề nào. Có lẽ đó là bản tính từ cuộc sống gần gũi với nghề nông nên sinh ra như thế chăng ? Phú Yên vẫn nổi tiếng tứ lâu là vựa lúa của miền Trung ! Cuộc sống sau 75 gặp rất nhiều khó khăn nhưng các sinh hoạt của người dạy học trong nhà trường nhờ gần gũi nhau nên thân thiện hơn. Đặc biệt, những người Phú Yên tập kết ra Bắc trở về địa phương sinh sống hầu như rất dễ làm quen chứ không mấy giữ khoảng cách.... Họ rất khác những người Nghệ An, Hà Tĩnh vào "chi viện" tiếp thu Trung Học Ninh Ḥa thuở sau 75 ở tính t́nh bộc trực ít thấy mưu mô thủ đoạn như các giáo viên ngoài Bắc khi ở trường cũ.

 

 Sau khi thăm nhiều đồng nghiệp cũ, chúng tôi ghé lại thăm anh H. một giáo viên tập kết về lại quê hương Tuy Ḥa của ḿnh. Chúng tôi trên hai mươi năm mới gặp lại nên rất vui. Ngồi hàn thuyên chuyện này chuyện kia, anh H. mới kể lại một câu chuyện khiến bốn đồng nghiệp miền Nam tới thăm anh giật cả ḿnh. Anh H. nói rằng, sau khi tốt nghiệp sư phạm ngoài Bắc, anh được "tổ chức" (cách nói tổ chức đảng ) lựa chọn sắp xếp cho đi học "biệt phái" để biết thêm về t́nh báo hầu theo dơi những người tập kết ra bắc xem có kẻ "gián điệp" của Sài G̣n cài đưa ra bắc không ! Hóa ra danh từ "giáo chức sĩ quan biệt phái" mà họ tiếp xúc khi vào miền Nam sau 75 được rất nhiều người của họ đinh ninh nghĩ là loại giáo chức làm ngành "t́nh báo " tương tự như họ được đào luyện có tổ chức hẳn hoi. V́ bị ghép tội "giáo sư biệt phái" thường là "sĩ quan dự bị" nên đầu óc Tào Tháo đa nghi của những người như anh H. sau hơn bốn mươi bốn năm vẫn c̣n "gà mờ" chẳng hiểu ất giáp ǵ về các "giáo chức biệt phái" miền Nam là cái ǵ cả ! Và có lẽ họ cũng chưa thể nào hiểu được nền giáo dục miền Nam có ba triết lư giáo dục căn bản là dân tộc, nhân bản, khai phóng nối kết với nhau để làm ǵ, nhất là họ cứ thắc mắc về nghĩa của "khai phóng" ! May ra chỉ có những người ngoài ấy không bị nhuộm hồng bậy bạ nên đầu óc tỉnh táo có thể hiểu được và đánh giá đúng về thực trạng nền giáo dục trong này, trong đó "giáo chức biệt phái" có nghĩa đích thực là ǵ. Một khi không hiểu được dân t́nh miền Nam, không t́m hiểu cho rơ về nền giáo dục ấy với tấm ḷng cởi mở và hiểu biết, họ sẽ nh́n mọi thứ của miền Nam trong đó nền giáo dục thời chiến và các "giáo sư biệt phái" bằng cặp kính đen thui ! " Giáo chức biệt phái" là một từ mà đối với đa số nhiều người đi dạy, làm t́nh báo, làm cán bộ đủ thứ của chế độ miền Bắc là "ác ôn ", làm "công tác địch t́nh " vớ vẩn ǵ đó trong hàng ngũ giáo chức đi dạy. Cho nên một là dốt nên không thể hiểu về "giáo chức biệt phái " là cái ǵ, hai là cố t́nh không chịu hiểu để gạt phăng những giáo chức biệt phái này ra khỏi hệ thống giáo dục XHCN của họ cho khỏi bận tâm ! Cũng may mắn ở nhiều nơi như Sài G̣n, Đà Lạt... v... v... nhờ có những người tuy chịu sự giáo dục của miền Nam, ăn lương của miền Nam nhưng làm công việc "nằm vùng" ǵ đó nên biết rơ về chuyện này. Những người bạn của chúng tôi là các giáo sư trung học bị động viên đi Thủ Đức rồi được trả về trường cũ dạy ở Sài G̣n sau 75 có đi "học tập " nhưng có những "cán bộ bên" trên xưa là nằm vùng hiểu chuyện thông báo cho các ông bên giáo dục biết rơ nên "được" đi dạy trở lại. Mấy người bạn tôi trên Đà Lạt phải mất 5-7 năm cho các ông trong núi về suy nghĩ, ḍ la mới được cho đi dạy lại, nhưng cho đi dạy loại trường học sinh cá biệt ! Nghĩ về chuyện đời anh Hoàng Song, anh Ṭng, anh Nhàn... v.. v.. ở Trung Học Ninh Ḥa ngày nào mới thấy sự tàn nhẫn của sự ngu dốt đă làm điêu đứng biết bao nhiêu con người... 

 *

 *  *

  Trong thời buổi này của đất nước, hằng ngày đă xảy ra biết bao nhiêu chuyện xấu xa, vô luân, phi đạo đức..... trong xă hội, Ngay trong hàng ngũ "trí thức" có ăn học đàng hoàng trong Nam cũng xảy ra biết bao nhiêu chuyện kỳ cục từ chuyện mua bằng, chạy chức đến chuyện háo danh và dùng từ sai bét. Một anh dă đề như thế này trên danh thiếp : Giáo Sư Tiến sĩ N. V. A. Tôi mới hỏi lại là anh là tiến sĩ chuyên ngành ǵ. Anh ấy trả lời : "Tôi là bác sĩ ". Tôi mới nói với anh " Sao anh không ghi : Bác sĩ N. V. A, Trưởng khoa tiêu hóa BVCR vừa nói đúng chuyên môn của ḿnh hơn, vừa khiêm tốn v́ một người trưởng khoa bệnh viện lớn thường là học vị cao ! Anh ấy cười nhẹ và nói rằng thời này phải đạt danh hiệu GS kèm thêm học vị tiến sĩ, treo bảng pḥng mạch tư bệnh nhân mới tin tưởng !?. Các ngành chuyên khoa như y, dược, kỹ thuật... ở những trường đại học lớn có uy t́n th́ chuyện bằng cấp và khả năng hy vọng là thực. Các trường văn chương chữ nghĩa có thể biến hóa dễ dàng sẽ có bằng cấp đại học và sau đại học biến hóa bằng đủ thứ phép thuật. Dĩ nhiên có nhiều người có thực học và khả năng trong mớ hỗn độn ấy !

 

 Tôi rất vui mừng khi ra thăm lại Tuy Ḥa gặp anh học sinh cũ do nhà tôi rồi tôi làm "chủ nhiệm" năm lớp 11 và năm lớp 12, giờ đang làm giám đốc bệnh viện lớn của tỉnh có 800 giường bệnh. Ngoài việc chu đáo lo đón tiếp thầy cũ, đức tính ôn ḥa, trọng thầy cô cũ rất đáng quư vẫn như thuở học sinh ngày nào. Tôi hơi ngạc nhiên khi ghé pḥng mạch của người học tṛ cũ. Anh học sinh cũ của vợ chồng tôi đề ngoài cửa : Bác sĩ T. V. P. Ḍng chữ đơn giản như các bác sĩ trước 75 không kèm theo chức vị, không kèm theo học vị dù anh ấy là chuyên khoa cấp II tương đương tiến sĩ y khoa lại là giám đốc bệnh viện tỉnh. Giữa thời buổi có biết bao nhiêu kẻ háo danh kỳ cục, anh ấy là người biết ḿnh. Những lời căn dặn khi c̣n dạy các em về sự khiêm tốn giờ được thấy thể hiện trong cuộc sống thực tế của họ. Không khoa trương, không khoe danh của người học tṛ cũ trong thời buổi ở đất nước này mà cái danh và cái lợi cùng nhiều thứ khác nữa là lối sống của biết bao nhiêu người "trí thức". "Hạnh phúc thay cho những ai sống và biết sống để giữ ǵn nhân cách trong thiên đường mù mịt kia.... ". Xin mượn cách nói của Thánh Kinh Cơ Đốc để kết thúc câu chuyện tháng tư này !

 

 

 

 

DƯƠNG ANH SƠN
Sài G̣n, 30/4/2019

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com