trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |     www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn
 

      cựu giáo sư triết  Trung Học Ninh Ḥa (1973-1975)

dạy văn Trung Học P.T. Nguyễn Trăi
Ninh Ḥa (1975-1976)

dạy văn Trung Học P.T. Nguyễn Huệ
Tuy Ḥa, Phú Yên (1976-1984)

 

* Đă xuất bản :

 

  Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh (2006)

Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trăi

(chuyển lục bát và

chú giải, 2009)

 


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

 

 

 


BẮC HÀNH TẠP LỤC

Dương Anh Sơn

Chuyển Lục Bát
 

   

  

 


 Bài 98:


 

CHU LANG MỘ

    周郎墓

Thiêu tận Tào gia bách vạn binh,     
燒盡曹家百萬兵
Trượng phu sai túc úy b́nh sinh.     
丈夫差足慰平生
Đồng niên giao nghị liên Tôn Sách,  
同年交誼聯孫策
Nhất thế tri âm đắc Khổng Minh.      
一世知音得孔明
Ngơa lịch Ngô cung hoang đế nghiệp, 
瓦礫吳宮荒帝業
Kinh trăn cổ mộ thượng hùng danh.     
荊蓁古墓上雄名
Nhị Kiều hương cốt tàng hà sở?         
二喬香骨藏何所
Nhăn kiến Đồng đài bán dĩ khuynh!   
眼見銅臺半已傾

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

MỘ CHU LANG

 

Quân Tào trăm vạn thiêu xong,

Đời trượng phu đủ khiến ḷng thỏa sao!

Tuổi cùng Tôn, lại đồng hao,

Khổng Minh gặp được hiểu nhau trong đời.

Cung Ngô nghiệp đế tan rồi,

Anh hùng c̣n tiếng, mộ vùi đầy gai.

Hai Kiều chôn cốt đâu này?

Mắt nh́n Đồng Tước nửa đài đổ nghiêng.

 

DỊCH NGHĨA:

Cả trăm vạn binh lính của họ Tào đă bị thiêu sạch, khiến cho đời kẻ trượng phu cũng đủ thỏa ḷng. Ông cùng tuổi với Tôn Sách lại là t́nh anh em bạn rể (đồng hao). Một đời người ông được gặp bạn là Khổng Minh có thể hiểu rơ về nhau. Giờ đây cung nhà Đông Ngô đă thành gạch ngói vỡ vụn, nghiệp đế cũng tan hoang. Ngôi mộ xưa của ông gai góc rậm rạp chỉ c̣n lại tiếng tăm kẻ anh hùng. Chốn nào đây chôn vùi xương cốt thơm hai nàng Kiều? Mắt nh́n chỉ thấy một nửa đài Đồng Tước đă nghiêng đổ.

 

CHÚ THÍCH:

                            

 

周郎  Chu Lang: tên thật là Chu Du, tự là Công Cẩn làm đô đốc coi thủy quân khi tuổi đời rất trẻ lại giỏi âm luật nên được bạn bè và người đời gọi là Chu Lang. Ông là vị tướng giỏi đă liên kết và mưu tính với Gia Cát Lượng Khổng Minh là quân sư của Lưu Bị để dùng hỏa công thiêu cháy sạch toàn bộ thủy quân Tào trong trận Xích Bích trên Trường Giang.
  sai: âm của “soa” chỉ việc sai khiến hoặc số chênh lệch (sai số), sự lựa chọn, khiến cho…
慰平生  úy b́nh sinh: thỏa ḷng, thỏa chí suốt cuộc đời.
交誼   giao nghị:   t́nh bạn bè thân t́nh qua lại với nhau.
  liên: nối liền, ḥa hợp, hội họp.
孫策  Tôn Sách: 175-200, tướng giỏi nhà Đông Hán thời Tam Quốc, là người cùng tuổi và là anh em bạn rể với Chu Du (đồng hao). Tôn Sách lấy Đại Kiều và Chu Du lấy Tiểu Kiều. Sau nhiều trận đánh lớn nhỏ Tôn Sách đă chế ngự một vùng rộng lớn Giang Đông để sau này khi Tôn Sách bị ám hại, em ông là Tôn Quyền kế vị xưng là hoàng đế lập ra nước Đông Ngô (229 STL) thời Tam Quốc. (Lưu Bị chiếm giữ Ích Châu, Tào Tháo giữ vùng Trung nguyên).
câu 4:   Chu Du là người nhiều mưu kế giỏi phép dùng binh nhưng đều bị Khổng Minh chọc tức phá ba bận khiến Chu Du tức thổ huyết chết lúc mới 36 tuổi. Khi Chu Du mất đi, Khổng Minh nhận Chu Du là người tri âm (xem thêm tích Bá Nha và Chung Tử Kỳ).
銅臺  Đồng đài:

 tức Đồng Tước(銅 Đài do Ngụy Vũ Đế tức Tào Tháo dựng ở Hà Nam, Trung Hoa bên bến sông Chương. Con của Tào Tháo là Tào Thực rất trẻ lại tài hoa đă làm một bài thơ vịnh đài Đồng Tước nhưng bị Khổng Minh đổi mấy chữ với ư là Tào Tháo sẽ bắt hai Kiều về giam ở đài Đồng Tước nếu diệt được Đông Ngô nhằm khích Chu Du nổ lực đánh Tào Tháo. Bài phú “Đồng Tước đài” của Tào Thực có câu:

“…Liên nhị Kiều đông tây hề,

Nhược trường không chi chuế đống…”

          Nghĩa là:

Nối hai cây cầu phía đông và tây lại,

Như cầu vồng rạng rỡ cơi trời không.

          Cầu đông và tây chỉ hai cây cầu Ngọc Long và Kim Phụng bắc vào giữa đài giống như hai cầu vồng ở bầu trời.

          Để khích cho Chu Du dự vào kế hoạch đánh quân Tào, Khổng Minh sửa lại là:

“…Lăm nhị Kiều ư đông nam hề,

Lạc triêu tích chi dữ cộng…”

          Nghĩa là:

“T́m hai cô Kiều ở phía đông nam để sáng tối cùng vui (khi tuổi đă già)”.

Chính v́ hai câu thơ này với ư thơ là t́m bắt hai cô Kiều (vợ Chu Du và Tôn Sách) đă làm cho Chu Du nổi giận tham gia kế hỏa công thủy binh Tào Tháo cùng với Gia Cát Lượng Khổng Minh.

 

 

 

 

 

 

Bài 99:

 

 

TỔ SƠN ĐẠO TRUNG

  祖山道中
 

Phong thụ lâm trung diệp loạn phi,    楓樹林中葉亂飛
Kinh sa tác vũ thướng chinh y.          
驚沙作雨上征衣
Tiêu tiêu khô thảo lộ nhất tuyến,       
蕭蕭枯草路一線
Tịch tịch tà dương sơn tứ vi.            
寂寂斜陽山四圍
Khứ nhật Lưỡng Hà tằng tập chiến,  
去日兩河曾習戰
Vu đồ thiên lí chính tư qui.                
紆途千里正思歸
Bà bà bạch phát hồng trần lộ,            
皤皤白髮紅塵路
Nhật mộ đăng cao bi mạc bi!            
日暮豋高悲莫悲


TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:


TRÊN ĐƯỜNG TỔ SƠN

 

Lá bay tán loạn rừng phong,

Khách đi mưa cát văi tung áo đầy.

Đường xơ xác cỏ héo gầy,

Bốn bề im ắng núi vây chiều tà.

Đánh quen hôm trước hai Hà,

Ṿng quanh ngàn dặm quê nhà nhớ mong.

Bụi đường tóc bạc pha hồng,

Ngày tàn leo núi, buồn không kể ǵ!

 


DỊCH NGHĨA:

Trong rừng phong, lá bay lả tả rối tung. Đám mưa cát như văi vung lên chiếc áo của người đi xa. Một tuyến đường với những đám cỏ khô xơ xác. Chiều tà yên ắng, núi non vây quanh bốn bề. Ngày hôm trước, hai vùng đất Hà Nam và Hà Bắc từng là nơi giặc giă tập tành đánh nhau khiến (sứ đoàn) phải đi ṿng cả ngàn dặm, càng thêm nghĩ ngợi chuyện quay về. Mái tóc đă bạc trắng trên con đường đầy bụi hồng, không ǵ buồn hơn phải c̣n leo lên núi cao.


CHÚ THÍCH:
 

Đây là bài thơ Nguyễn Du làm ra khi đoàn đi sứ gặp lúc quân nổi dậy hai bên Hoàng Hà, Hà Bắc, Hà Nam đang đánh nhau với quân triều đ́nh do mùa màng đói kém. V́ thế đoàn đi sứ phải đi đường núi ṿng quanh sang phía đông để trở về.

 

祖山  Tổ Sơn: vùng núi phía bắc Triết Giang, Trung Hoa.
驚沙  kinh sa: cát bị gió thổi tung tóc, vung văi, rối mù (kinh: hoảng sợ, rối loạn…).
  tập: tập tành, học tập, làm cho quen. Đây chỉ dân quân nổi dậy tập tành đánh nhau với quân triều đ́nh.
紆途 vu đồ: đi ṿng quanh.
思歸  tư qui: nghĩ ngợi, mong nhớ chuyện quay trở về nhà.
皤皤  bà bà: người già tóc bạc, chỉ chung tóc trắng bạc.
悲莫悲  bi mạc bi: nỗi buồn không có ǵ hơn được.
 

 

 

 

 

 

Xem Bài số 100-101

 

 

 

 

 



D
ương Anh Sơn
 Giáo Sư Triết học

Trung học Ninh Ḥa

 

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |     www.ninh-hoa.com