trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |     www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Giáo Sư Triết học
 Trung học Ninh Ḥa
 Niên khóa 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thích viết và
chuyển dịch Thơ.

Đă xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trăi" (dịch và chú giải 2009)

 


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

 

 


BẮC HÀNH TẠP LỤC

Dương Anh Sơn

Chuyển Lục Bát
 

   

  

 


 

Bài 74:

 

 

HÀM ĐAN TỨC SỰ

邯鄲即事

 

Nhất đới thuỳ dương bán mộ yên,    一帶垂楊半暮煙
Hàm Đan thắng tích kiến di biên.    
邯鄲勝跡見遺編
Cao nguyên phong thảo hô ưng lộ,   
高原豐草呼鷹路
Hà xứ Vân Hoà hiệp kỹ diên.          
何處雲和挾妓筵
Hồng Lĩnh mộng trung hoang xạ liệp,
鴻嶺夢中荒射獵
Bạch đầu túc tích biến sơn xuyên.    
白頭足跡遍山川
Hoàng Hà nam bắc giai thu thuỷ,      
黃河南北皆秋水
Hương tín hà do đạt nhạn biên?  
  鄉信何由達鴈邊

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

CÁC SỰ VIỆC TRƯỚC MẮT Ở HÀM ĐAN

 

Khói chiều tỏa dăy thùy dương,

Hàm Đan cảnh đẹp sách thường thấy ghi.

Gọi ưng đồi cỏ rậm ŕ,

Vân Ḥa ca nữ tiệc đi chốn nào?

Mộng săn Hồng Lĩnh xa sao,

Núi sông cùng khắp bạc đầu dẫm chân.

Thu nam bắc nước Hoàng dâng,

Làm sao tin đến nhạn mang quê nhà?

 

DỊCH NGHĨA:

 

Một dăy cây liễu rũ nửa phần trong làn khói tỏa buổi chiều hôm. Cảnh đẹp Hàm Đan vẫn thường thấy ghi chép trong sách. Ở vùng cao nơi có cỏ mọc rậm ŕ là đường đi gọi chim ưng (để săn bắt). Bữa tiệc có ca nữ và tiếng đàn Vân Ḥa mang đi nơi nào? Trong giấc mộng, chuyện săn ở núi Hồng sao xa xôi quá! Trời vào thu, nước dâng khắp phía nam, phía bắc của sông Hoàng. Làm sao gửi tin tức về quê nhà đến con chim nhạn ở ven trời?

 

CHÚ THÍCH:

              

 

邯鄲 Hàm Đan: Kinh đô nước Triệu thời Chiến Quốc ở Trung Hoa (Hà Bắc).
勝跡 thắng tích:  cảnh đẹp có tiếng.
遺編 di biên:  để lại trong sách, sách vở ghi chép (biên: lề cuốn sách, chỉ sách vở).
豐草 phong thảo: cỏ mọc rậm rạp, tươi tốt.
雲和 Vân Ḥa: tên khúc nhạc thường được dùng trong các tiệc quan hoặc cuộc họp mặt vui ngày xưa.
diên:  chiếu làm bằng tre, cũng chỉ buổi tiệc, chiếu tiệc.
kỹ: các cô gái múa trong các buổi tiệc quan.
hoang: xa xôi, hoang vắng, vắng tăm…
足跡 túc tích:  dấu chân dẫm trên đất.
hiệp: đem đi, mang đi, xốc nách, cất giấu…
đạt: đến, thông suốt, thông hiểu, xem xét khắp nơi…
     

 

 

 

 

 

Bài 75:

 

 

LẠN TƯƠNG NHƯ CỐ LƯ

藺相如故里

 

Đại dũng bất dĩ lực,                            大勇不以力
Cận hữu Lạn Tương Như.                 
僅有藺相如
Kiểu hạnh năng toàn bích,                 
僥倖能完璧
Bồi bồi thiện tị xa.                             
徘徘善避車
Phong bi lưu tính tự,                          
豐碑留姓字
Toàn Triệu miễn khâu khư.                
全趙免丘墟
Tàm quư lực ách hổ,                           
慚愧力扼虎
B́nh sanh vô khả thư.
        平生無可書

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

LÀNG CŨ CỦA LẠN TƯƠNG NHƯ

 

Dũng không dùng sức: lớn thay!

Lạn Tương Như chỉ có đây nơi người.

Vẹn toàn ngọc bích may đời!

Tránh xe quanh quẩn khéo vời lành yên.

C̣n ghi bia lớn họ tên,

Triệu kia thoát cảnh trở nên hoang tàn.

Thẹn người bắt hổ sức tràn,

Cả đời chẳng có nêu trang sách nào!

 

DỊCH NGHĨA:

 

Người có cái dũng lớn không dùng đến sức mạnh, chỉ có thể có nơi con người của Lạn Tương Như. May mắn sao họ Lạn đem được viên ngọc bích trở về c̣n nguyên vẹn. Ông đă khéo léo cho xe đi quanh quẩn tránh xe người (xe của quan Thượng Khanh Liêm Pha nước Triệu). Tên họ của ông c̣n được lưu giữ ở tấm bia lớn, nhờ mưu trí của ông mà toàn nước Triệu đă thoát khỏi cảnh hoang tàn. Thẹn thay cho những ai có sức mạnh bắt được hổ nhưng suốt đời họ chẳng được sách vở nào nói đến.

 

CHÚ THÍCH:

                                                        

 

藺相如   Lạn Tương Như làm quan Thượng khanh nước Triệu, một nước nhỏ thời Chiến Quốc. Ông được vua Triệu cử đem ngọc bích quí sang Tần đổi lấy mười lăm thành tŕ. Vua nhà Tần có ư muốn đoạt ngọc mà không trả thành. Tương Như mưu trí giữ được nguyên vẹn viên ngọc bích đem về. Ông có công lớn như thế nhưng Liêm Pha, một tướng giỏi trong triều không phục và t́m cách làm nhục. Nhưng Lạn Tương Như lại khéo léo cho xe tránh khi có xe của Liêm Pha đi trên đường. Tả hữu của ông lấy làm lạ nhưng ông cho họ biết nếu hai con hổ nước Triệu đánh nhau sẽ mau chóng giúp Tần thôn tính nước Triệu. Chuyện đến tai Liêm Pha, ông hiểu ra lẽ và đến gặp Tương Như tạ lỗi trở thành bạn bè thân thiết hiệp sức giúp Triệu đối phó với Tần.
大勇 đại dũng: người có sức mạnh và sự can đảm phi thường của trí tuệ.
僅有 cận hữu: chỉ có, chỉ có thể có.
僥倖 kiểu hạnh: may mắn, cầu may.
徘徘 bồi hồi: quanh quẩn, loanh quanh
thiện: khéo léo, tốt lành, rành rọt.
丘墟 khâu khư: hoang tàn, đổ nát, g̣ đống, g̣ đất cao.
慚愧 tàm quí: lấy làm hổ thẹn, xấu hổ.
     

 

 

 

 

 

Xem Bài số 76-77

 

 

 

 

 



D
ương Anh Sơn
 Giáo Sư Triết học

Trung học Ninh Ḥa

 

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |     www.ninh-hoa.com