trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |     www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Gio Sư Triết học
 Trung học Ninh Ha
 Nin kha 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thch viết v
chuyển dịch Thơ.

Đ xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tn Thanh" (2006) v

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Tri" (dịch v ch giải 2009)

 


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

 

 


BẮC HNH TẠP LỤC

Dương Anh Sơn

Chuyển Lục Bt
 

   

  

 


 

Bi 72:

 

 

K KHANG CẦM ĐI
嵇康琴臺

 

Cầm đi cổ tch k K Khang,            琴臺古跡記嵇康
Nhn tử, cầm vong đi diệc hoang.    
人死琴亡臺亦荒
Văn vũ thất huyền chung tịch tịch,       
文武七絃終寂寂
Đng ty Lưỡng Tấn diệc mang mang. 
東西兩晉亦茫茫
Ch kim bất hủ duy đồng tnh,               
至今不朽惟童性
Thử hậu h nhn đo ty hương?          
此後何人到醉鄉
Thn tức Quảng Lăng huyền tuyệt hậu,  
嘆息廣陵絃絕後
T b tn phổ bn Hồ Khương.
    琵琶新譜半胡


TẠM CHUYỂN LỤC BT:


ĐI CHƠI ĐN CỦA K KHANG
 

Cầm đi, tch cũ K Khang,

Mất đn, người chết lại tang hoang đi!

Bảy dy văn vũ tn phai,

Đng ty nh Tấn cả hai mịt mng.

Nay cn mi tnh trẻ trung,

Về sau, ai sẽ đến cng lng say?

Quảng Lăng dứt tiếng buồn thay!

Khc t b mới nửa ny Hồ Khương.


DỊCH NGHĨA:

Dấu vết của Cầm đi lm nhớ đến chuyện K Khang. Khi người mất, đn chẳng cn m rồi đi đn cũng tan hoang. Bảy dy văn v dy vũ cũng vắng bặt; hai nh Đng Tấn v Ty Tấn cũng mịt mờ xa xăm! Đến nay, vẫn cn nhắc mi tnh tnh trẻ thơ của ng. Về sau, ai sẽ l người đến với lng say đy? Than cho điệu đn Quảng Lăng đ dứt hẳn, sau ny khc nhạc mới của đn t b phn nửa được lm theo m điệu của nhạc Hồ, nhạc Khương!

                

 CH THCH:

                                 

 

嵇康 K Khang: tự l Chc Dạ được xếp l một trong bảy người của nhm Trc Lm thất hiền, lm quan đến chức Tn đại phu nước Ngụy. ng chuộng lối sống Lo Trang, m đn, thch uống rượu ngao du ngắm cảnh ni sng. ng bị Chung Hội lm hại bằng cch ni xấu với Tư M Chiu, chết lc 40 tuổi. Khi lm chung ng chỉ tiếc l từ đy khc Quảng Lăng sẽ khng c ai biết được nữa.
兩晉 Lưỡng Tấn: nh Tấn ra đời từ sự cướp ngi vua Ngụy trẻ l To Phong chia lm hai giai đoạn: Ty Tấn (265-316), Đng Tấn (317-420).
茫茫 mang mang: mịt mờ, xa xi, mnh mng, rộng lớn.
phổ: khc ht, khc nhạc, sổ sch ghi chp.
琵琶 Hồ, Khương: hai bộ tộc ở pha bắc Trung Hoa vẫn thường đem qun quấy nhiễu, đnh ph vng bin giới giữa hai nước. Năm 317, khi nh Tần dời đ về pha nam, vng pha bắc (Trung Hoa) trở nn loạn lạc v m nhạc cũng chịu ảnh hưởng của văn ha Hồ, Khương.
     

 

 

 

 

 

Bi 73:

 

 

K THỊ TRUNG TỪ

嵇侍中祠

 

Cổ miếu tng hong nhất đới u,          古廟松篁一帶幽
Thanh phong do tự Trc Lm thu.      
清風猶似竹林秋
Quảng Lăng điệu tuyệt dư thanh hưởng,
廣陵調絕餘聲響
Chnh kh ca thnh lập nọa phu.          
正氣歌成立懦夫
Cắng cổ vị can lưu huyết địa,              
亙古未乾流血地
Kỳ trung năng ph vấn ma ngu.           
奇忠能破問蟆愚
Khả lin Giang Tả đa danh sĩ,             
可憐江左多名士
Khng đối giang san khấp Sở t.
   空對江山泣楚囚

 

TẠM CHUYỂN LỤC BT:


MIẾU THỜ QUAN THỊ TRUNG HỌ K

 

Trc tng miếu cổ m u,

Gi như Rừng trc vo thu mt vời!

Quảng Lăng điệu dứt vẳng lơi,

Bi ca Chnh kh dựng người hn nao.

Đất chưa kh mu xưa no,

Lng trung kỳ lạ ph o vua ngu.

Kẻ ti Giang Tả thương chưa!

Nhn sung non nước khc đưa Sở t.

 

DỊCH NGHĨA:

 

Một dy cy tng v những bụi trc m u rợp bng ở nơi ngi miếu cổ. Ln gi mt mẻ tựa như đang vo ma thu ở nơi vng Trc Lm xưa kia. Dẫu cho ln điệu Quảng Lăng đ bị dứt chẳng cn nhưng m thanh cn lại vẫn vang vọng. Bi ca Chnh kh đ lm xong khiến cho những kẻ nhu nhược, hn yếu cũng đứng ln vững vng. Những giọt mu trn mặt đất vẫn cn mi chưa hề bị kh đi suốt từ ngy xưa ấy. Nhờ vo lng trung rất đỗi kỳ lạ nn đ ph vỡ được cu hỏi ngu đần về con ễnh ương (của vua Tấn Huệ Đế). Kh thương sao đất Giang Tả c nhiều kẻ sĩ danh tiếng m chỉ biết nhn sung chuyện non nước v khc rng như đm người đi t nước Sở.


CH THCH:

                                                        

 

嵇侍中 K Thị Trung: tức l K Thiệu, con của K Khang (xem thm CT bi 72) lm đến chức Thị Trung đời Tấn Huệ Đế (290-306). Lng trung của K Thiệu được nhắc nhở xưa nay l v ng đ lấy thn mnh che chở cho Huệ Đế khi giặc đuổi theo bắn tn như mưa. K Thiệu bị tn bắn trng, mu phun ướt cả o vua. Ci chết của K Thiệu được Văn Thin Tường đời Nam Tống ca ngợi trong bi Chnh kh ca trong đ c cu Vi K Thị trung huyết (Lm giọt mu của ng Thị Trung họ K).
hong:  bụi trc lớn gồm nhiều cy trc.
清風 thanh phong: ln gi mt, trong lnh.
tự: giống như, tựa như.
竹林 Trc Lm: đy chỉ rừng trc c bảy người hiền ở ẩn vui với lẽ đạo, bn luận về thơ ca, m nhạc Đ l Nguyễn Tịch (210-263), K Khang (223-263), Lưu Linh (220-300), Sơn Đo (205-283), Hướng T (221-300), Vương Nhung (234-305), Nguyễn Hm (chu Nguyễn Tịch). C thể ni thời kỳ Trc Lm thất hiền l một thời kỳ tranh chấp nhiễu nhương m những người c tinh thần phng khong giữ trn tư cch khng ra đời dự vo những việc chnh trị, ginh giật quyền lợi như Trc Lm thất hiền đ l những hnh ảnh đẹp v l luồng gi mt (thanh phong) của một thời kỳ c nhiều ảnh hưởng về sau.
廣陵調 Quảng Lăng điệu: điệu đn Quảng Lăng của K Khang. K Khang lc đi chơi đến ở trọ Hoa Dương Đnh đất Lạc Ty, ban đm đem đn gảy th c người khch đến ni l người thời xa xưa cng nhau đm luận m luật rất rnh rẽ. Sau đ, vị khch lạ lấy đn gảy khc Quảng Lăng Tn, m điệu hay lạ thường by lại cho K Khang dặn khng được truyền cho người khc. Khi K Khang bị Tư M Chiu hại, khc Quảng Lăng cũng thất truyền.
懦夫 nọa phu:  những kẻ ươn hn, thiếu bản lĩnh.
亙古 cắng cổ: di suốt từ thời xa xưa.
奇忠 kỳ trung: lng trung khc thường kỳ lạ (xem thm CT bi 71).
問蟆愚 vấn ma ngu: hỏi rằng con ễnh ương ku l v cng hay v tư. Đ l cu hỏi của ng vua ngu đần Tấn Huệ Đế được cc quyền thần đưa ln ngi vua để dễ bề chi phối. Tuy nhin, trước ci chết để bảo vệ mnh của K Thiệu lm mu dy qua o bo của vua, Tấn Huệ Đế khng cho rửa, truyền giữ lại lm kỷ niệm về người ti trung thnh l K Thiệu.
江左 Giang Tả: vng hạ lưu Trường Giang cn gọi l Giang Đng.
楚囚 Sở t: Vương Đạo, ph nh Tấn khi bị cc bộ tộc pha bắc lấn dnh vng đất ty bắc, c nui qun để dnh đất lại, thấy qun lnh ngậm ngi khi ch chn đ ni rằng: Chng ta phải rng sức gip vua lấy lại nước cũ, cớ sao bắt chước bọn t binh nước Sở nhn nhau m khc.
     

 

 

 

 

 

Xem Bi số 74-75

 

 

 

 

 



D
ương Anh Sơn
 Gio Sư Triết học

Trung học Ninh Ha

 

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |     www.ninh-hoa.com