trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |     www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Giáo Sư Triết học
 Trung học Ninh Ḥa
 Niên khóa 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thích viết và
chuyển dịch Thơ.

Đă xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trăi" (dịch và chú giải 2009)

 


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

 

 


BẮC HÀNH TẠP LỤC

Dương Anh Sơn

Chuyển Lục Bát
 

   

  

 


 

Bài 68:

 

 

HOÀNG HÀ

黄河


Nhất khí mang mang hỗn độn tiền,     一氣茫茫混沌前
Kỳ lai vô tế khứ vô biên.                 
其來無際去無邊
Thiên hoàng cự phái cửu thiên lí,     
天潢巨派九千里
Thánh chủ hưu ḱ ngũ bách niên.       
聖主休期五

Hoài cổ vị năng vong Hạ Vũ,            
懷古未能忘夏禹
Chí kim thùy phục tiện Trương Khiên.
至今誰復羨張騫
Thu trung khả hữu phù sà quá,            
秋中可有浮槎過
Ngă dục thừa chi tái thượng thiên.
   我欲乘之再上天

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

HOÀNG HÀ

 

Hỗn mang bầu khí xưa kia,

Từ đâu lại đến, đi về xa xôi!

Chín ngàn dặm, nhánh ao trời,

Năm trăm năm thánh ra đời mừng sao!

Ơn xưa Hạ Vũ quên đâu!

Trương Khiên nay có ai nào thích ông?

Giữa thu bè nổi vượt sông,

Lên trời lần nữa, ta mong cưỡi rồi.

 

DỊCH NGHĨA:

 

Khi vũ trụ trời đất c̣n là một bầu khí mênh mang hỗn độn xưa kia là đă có con sông Hoàng Hà này. Ḍng sông này đến từ lúc nào không rơ rồi trôi đi không biết về nơi nào! Nó là một nhánh từ chiếc ao trời to lớn và dài chín ngh́n dặm. Nó ra đời theo kỳ hạn năm trăm năm một lần, là khi có điềm tốt lành v́ có thánh chúa xuất hiện. Nhớ những việc xa xưa, chưa quên được (công ơn) vua Vũ của nhà Hạ. Đến nay, ai là người c̣n thích thú ông Trương Khiên? Giữa mùa thu nếu có chiếc bè nổi trôi đi ngang qua đây, ta cũng lại mong muốn cưỡi chiếc bè ấy lên đến trời như người xưa.

 

CHÚ THÍCH:

                                 

 

黄河 Hoàng Hà: sau sông Trường Giang, đây là con sông lớn thứ hai của Trung Hoa phát xuất từ các vùng núi phía tây chảy qua Thiểm Tây, Sơn Tây, Hà Nam, Sơn Đông rồi chảy vào biển đông. Sông mang màu vàng của phù sa và là nguồn cảm hứng của nhiều nhà văn Trung Hoa trong đó có bài “Tương Tiếu Tửu” của Lư Bạch là một bài thơ nổi tiếng viết về Hoàng Hà. Ít nhiều, Nguyễn Du và nhiều thi sĩ đă chịu ảnh hưởng từ những ư tưởng mở đầu cho bài thơ Tương Tiến Tửu của Lư Bạch.
Câu 1:   quan niệm về vũ trụ của người Trung Hoa xưa kia được tạo lập từ một bầu khí hỗn độn nhiều loại vật chất chưa tách ra nhau.
無際 vô tế: không biết được từ lúc nào (tế: lúc, đến, chỗ giáp nhau).
無邊 vô biên: không biết đâu là bờ cơi, là giới hạn.
天潢 Thiên hoàng: ao của trời, cũng là tên của một v́ sao gần dăy Ngân Hà.
Câu 4:   theo truyền thuyết Trung Hoa cứ năm trăm năm một lần, nước Hoàng Hà lại trong lắng là điềm có bậc vua anh minh ra đời.
夏禹  Hạ Vũ: vua Vũ được vua Thuấn nhường ngôi đặt tên nước là Hạ. Đây là những vị vua hiền theo truyền thống chọn hiền tài kế vị ngai vàng. Vua Vũ có công làm thủy lợi đem lại nhiều sự tốt lành cho dân.
張騫 Trương Khiên: người đời Hán theo tướng Vệ Thanh đi đánh Hung nô và chinh phục các nước Tây Vực dọc Hoàng Hà.
sà: chiếc bè, dùng dao phạt cỏ.
     

 

 

 

 

 

Bài 69:

 

 

HOÀNG HÀ TRỞ LẠO

黄河阻潦

 

Long Môn tây thượng xích vân phù,     龍門西上赤雲浮
Khuynh tận Côn Lôn nhất phiến thu.    
傾盡崑崙一片秋
Bách lư tản lưu vô định phái,             
百里散流無定派
Nhất ba sực khởi tiện thành châu.      
一波矗起便成洲
Mạch cao thổ cẩu nan vi thực,           
麥糕土狗難為食
Lạc ngạnh phiêu b́nh thất tự mưu.       
落梗漂萍失自謀
Thặng hữu nhàn tâm vô quải ngại,        
剩有閒心無罣礙
Bất phương chung nhật đối phù âu.
  不妨終日對浮鷗

 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

BỊ NGĂN TRỞ V̀ NƯỚC LỤT
Ở HOÀNG HÀ

 

Phía tây mây đỏ Long Môn,

Trời thu một mảnh, Côn Lôn nghiêng tràn.

Nước xuôi trăm dặm tràn lan,

Sóng xô từng đợt dồn làm băi sông.

Khó ăn bánh mạch dê đồng,

Củi trôi, bèo nổi tính không được nào.

Dư nhàn, ḷng chẳng bận đâu!

Suốt ngày chẳng ngại ngắm âu lượn lờ.

 

DỊCH NGHĨA:

 

Đám mây màu đỏ trôi nổi ở phía tây dăy núi Long Môn. Một mảnh trời thu nghiêng tràn xuống từ ngọn núi Côn Lôn. Nước chảy lan cả trăm dặm không theo nhánh sông nào. Từng đợt sóng vỗ thẳng làm thành băi bồi trên sông. Bánh ngọt làm từ lúa mạch và loại thịt chó ở đây rất khó ăn. Trong cảnh củi trôi sông, bèo nổi như thế không tính toán được ǵ cả, c̣n dư tấm ḷng nhàn nhă chẳng bận bịu; suốt ngày chẳng ngại ǵ ngắm đàn chim âu.

 

CHÚ THÍCH:

                                                        

 

龍門 Long Môn: dăy núi nằm ở phía mạn dưới của Hoàng Hà thuộc tỉnh Hà Nam, Trung Hoa.
崑崙 Côn Lôn: ngọn núi cao nằm giữa Tây Tạng và Trung Hoa kéo dài qua các tỉnh vùng Tân Cương, Cam Túc ở phía tây Hà Nam là nơi phát nguồn của Hoàng Hà.
sực: tiến thẳng, thẳng vào.
土狗  thổ cẩu: theo sách “Từ Nguyên” đây là một loài vật h́nh dáng giống con dê ở vùng đồng quê hoặc núi non.
ngạnh:  cành củi, mong manh.
phiêu: trôi nổi, lay động, thổi, dáng dấp cao xa.
無罣礙 vô quái ngại:  không có ǵ bận bịu, cản trở.
剩有 thặng hữu: có dư, thừa thải.
  phương: ngại ngùng, trở ngại.
     

 

 

 

 

 

Xem Bài số 70-71

 

 

 

 

 



D
ương Anh Sơn
 Giáo Sư Triết học

Trung học Ninh Ḥa

 

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |     www.ninh-hoa.com