trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |     www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Giáo Sư Triết học
 Trung học Ninh Ḥa
 Niên khóa 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thích viết và
chuyển dịch Thơ.

Đă xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trăi" (dịch và chú giải 2009)

 


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

 

 


BẮC HÀNH TẠP LỤC

Dương Anh Sơn

Chuyển Lục Bát
 

   

  

 


 

Bài 66:

 

 

ĐỒNG TƯỚC ĐÀI

銅雀臺

 

1     Nhất thế chi hùng an tại tai?        一世之雄安在哉
Cổ nhân khứ hề kim nhân lai.             
古人去兮今人來
Bất kiến Nghiệp trung Ngụy Vũ Đế,    
不見鄴中魏武帝

4  Đăn kiến giang biên Đồng Tước đài. 但見江邊銅雀臺
Đài cơ tuy tại dĩ khuynh dĩ,                  
臺基雖在已傾圮
Âm phong nộ hào thu thảo mĩ.              
陰風怒號秋草靡
Ngọc Long, Kim Phượng tận mang mang,
玉龍金鳳盡茫茫

8    Hà huống đài trung ca vũ kỹ!            何況臺中歌舞妓
Tư nhân thịnh thời thùy cảm đương?     
斯人盛時誰敢當
Miễu thị hoàng đế lăng hầu vương.        
眇視皇帝凌侯王
Chỉ hận tằng đài không luật ngột,           
只恨層臺空律屼

12   Tiểu Kiều chung lăo giá Chu Lang. 小喬終老嫁周郎
Nhất triêu đại hạn hữu th́ chí,              
一朝大限有時至
Thượng thực tấu ca đồ duyệt quỉ.          
尚食奏歌圖悅鬼
Phân hương mại lí khổ đinh ninh,         
分香賣履苦叮嚀

16  Lạc lạc trượng phu hà nhĩ nhĩ.         落落丈夫何爾爾
Gian hùng biệt tự hữu cơ tâm,
     奸雄別自有機心
Bất thị minh ai nhi nữ khí.                     
不是鳴哀兒女氣
Thiên cơ vạn xảo tận thành không,         
千機萬巧盡成空

20 Chung cổ thương tâm Chương Giang thủy. 終古傷心漳江水
Ngă tư cổ nhân thương ngă t́nh,            
我思古人傷我情
Bồi hồi phủ ngưỡng bi phù sinh.           
徘徊俯仰悲浮生
Như thử anh hùng thả như thử,              
如此英雄且如此

 24  Huống hồ thốn công dữ bạc danh    況乎寸功與薄名
Nhân gian huân nghiệp nhược trường tại,
人間勳業若長在

26  Thử địa cao đài ưng vị khuynh.       此地高臺應未傾
 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

ĐÀI ĐỒNG TƯỚC

 

1    Người hùng một thuở đâu nào?

Người xưa đi mất, lại vào người nay.

Nghiệp thành, vua Ngụy đâu rày?

4        Thấy đài Đồng Tước c̣n bày bên sông.

Đài nghiêng đổ chỉ nền không,

Cỏ thu gió lướt lạnh lùng gào la.

Ngọc Long, Kim Phụng mờ xa!

8        Huống chi những kẻ hát ca trong lầu.

Đương đầu lúc thịnh ai đâu?

Coi thường hoàng đế, nhục hầu vương kia.

Đài cao tầng, tiếc ra chi!

12      Tiểu Kiều cũng chỉ vợ già Chu thôi!

Hạn to một sớm đến rồi,

Mâm cao, tấu hát vẽ vời quỉ vui.

Chia hương, bán dép dặn người,

16      Trượng phu rộng răi vậy thôi như vầy?

Gian hùng bụng tính riêng tây,

Chẳng như phái nữ thường hay khóc ṛng!

Ngàn mưu vạn tính thành không,

20      Đau thương muôn thuở nước ḍng Chương kia.

Nghĩ người xưa ấy thương ta,

Ngẩng đầu cúi xuống xót xa người đời.

Anh hùng như vậy thế thôi!

24      Huống hồ danh mỏng, nhỏ nhoi công này.

Người đời sự nghiệp lâu dài,

 26   Đất đây sao đổ nghiêng đài lầu cao?

 

DỊCH NGHĨA:

 

Một đời là người hùng nay ở nơi nào? Người xưa đă dời đi, người nay lại đến. Thấy chăng Ngụy Vũ đế trong thành Nghiệp? Lại thấy chăng đài Đồng Tước ở bên sông, nền đài tuy vẫn c̣n nhưng đài đă nghiêng đỗ chỉ nghe thấy tiếng gió lạnh gào thét lướt trên cỏ mùa thu. Lầu Ngọc Long và Kim Phụng đă thành xa xôi, huống chi những người ca múa trong đài! Con người ấy lúc thời hưng thịnh nào ai dám đương đầu? Coi thường hoàng đế, nhục mạ các vương hầu. Chỉ tiếc là đài nhiều tầng cao chót vót kia cũng không ra ǵ. Nàng Tiểu Kiều lúc về già cũng lại là vợ của Chu Lang. Một sớm mai kia cái hạn to đă tới nên ông ấy mới bày ra mâm cổ dâng lên cùng với ca hát, tấu nhạc để làm vui ḷng ma quỉ. Lại c̣n dặn ḍ việc chia son phấn hoặc cách bán giầy dép (cho các cung nữ). Bậc trượng phu hiểu rộng, giỏi giang sao lại như thế này? Kẻ gian hùng có bụng dạ tính toán riêng tây; kẻ ấy không khóc lóc như tính khí của phụ nữ nhưng ngàn mưu vạn kế xảo trá đều chẳng ra sao cả! Muôn đời ḷng vẫn xót thương cho ḍng nước sông Chương. Ta nghĩ đến người xưa lại nẩy ra t́nh cảm thương ḿnh cứ băn khoăn cúi đầu xuống, ngẩng đầu lên thương cho cuộc đời ch́m nổi. Kẻ anh hùng như thế kia mà c̣n như vậy, huống hồ những kẻ chỉ có chút công danh mỏng manh. Đời người nếu công lao, sự nghiệp vẻ vang c̣n dài măi th́ cái lâu đài cao kia sẽ không đổ nghiêng bao giờ!

 

CHÚ THÍCH:

                                 

 

     
銅雀臺 Đồng Tước Đài: đài tráng lệ do Tào Tháo xây để định đi bắt Tiểu Kiều và Đại Kiều là vợ của Chu Du và Tôn Sách ở Đông Ngô về ở đây. Hai bên có hai tháp cao là Ngọc Long và Kim Phụng. Hiện di tích vẫn c̣n ở Lai Chương, Hà Nam, Trung Hoa.
魏武帝 Ngụy Vũ Đế:  Tào Phi, con của Tào Tháo cướp ngôi từ Hán Hiến Đế xưng là Ngụy Văn Đế, tôn cha làm Ngụy Vũ Đế.
cơ: nền đài, nền nhà.
  dĩ:  hủy hại, hư nát.
陰風 âm phong: gió mang hơi lạnh.
hào: gào, thét.
mĩ: lướt theo, cuốn theo.
茫茫 mang mang: xa xôi, mênh mông.
斯人  tư nhân: người ấy.
眇視 miễu thị:    coi nhỏ nhoi, xem thường, coi thường.
律屼  luật ngột: dáng cao chót vót trơ trọi.
悅鬼 duyệt quỉ: mua vui, làm vui cho quỉ.
叮嚀  đinh ninh: dặn ḍ lui tới, dặn hoài.
落落 lạc lạc:   rộng răi, hiểu rộng, không bừa băi.
câu 15:   Tào Tháo lúc sắp chết đă dặn ḍ kỹ càng các thê thiếp, cung nữ phải biết làm giầy dép để sinh sống và chia son phấn cho họ.
thả: như thế, thế đấy, huống chi, nhiều…
bạc: mỏng manh, xem nhẹ, dính bám, rèm cửa…
     

 

 

 

 

 

Bài 67:

 

 

THẤT THẬP NHỊ NGHI TRỦNG

    七十二疑冢


Nghiệp Thành thành ngoại dă phong xuy,鄴城城外野風吹
Thu thảo tiêu tiêu cựu sự phi.              
秋草蕭蕭舊事非
Uổng dụng nhất nhân vô hạn trí,           
枉用一人無限智
Không lưu vạn cổ hứa đa nghi.            
空留萬古許多疑
Xú danh măn quách tàng hà dụng?        
臭名滿槨藏何用
Tặc cốt thiên niên mạ bất tri.               
賊骨千年罵不知
Hà tự Cẩm Thành Tiên chủ miếu,        
何似錦城先主廟

Chí kim tùng bách hữu quang huy.     至今松柏有光輝
 

TẠM CHUYỂN LỤC BÁT:

 

BẢY MƯƠI HAI NGÔI MỘ GIẢ

 

Ngoài đồng thành Nghiệp gió ào,

Cỏ thu hiu hắt khác bao chuyện rồi.

Uổng thay mưu mẹo một người,

Mối ngờ để lại muôn đời uổng công.

Giấu chi tiếng thối ḥm chôn,

Ngàn năm xương giặc mắng c̣n trơ trơ.

Sao bằng Tiên chủ miếu thờ,

Cẩm Thành tùng bách đến giờ sáng tươi.

 

DỊCH NGHĨA:

 

Bên ngoài thành Nghiệp, gió đă thổi ở cánh đồng có cỏ mùa thu xơ xác tiêu điều và mọi việc đă khác xưa rồi! Họ Tào đă uổng phí mưu mô của một con người một cách vô ích, để lại sự nghi ngờ cho muôn đời sau. Chiếc ḥm chôn đầy tiếng tăm hôi thối, làm ǵ mà cất giấu kỹ thế! Xương cốt của tên giặc ngàn năm dẫu có chửi rủa, nhục mạ cũng chẳng biết ǵ! Sao không như miếu thờ Tiên chủ ở Cẩm Thành đến nay các cây tùng, cây bách vẫn tươi tốt sáng ngời!

 

CHÚ THÍCH:

                                                        

 

七十二疑冢   thất thập nhị trủng: bảy mươi hai ngôi mộ giả do Tào Tháo truyền cho làm quanh thành Nghiệp để đời sau không biết đích thực ngôi mộ nào để xâm hại.
鄴城  Nghiệp Thành:  thành xưa ở Hà Nam mà Tào Tháo chọn làm kinh đô.
無限智  vô hạn trí:  trí óc suy nghĩ mưu mô không bờ bến. Đầu óc quá nhiều mưu kế.
空留萬古  không lưu vạn cổ: c̣n để lại muôn đời sau chẳng ích lợi ǵ (không: trống rỗng, hư ảo, không có ǵ, vô ích…).
錦城   Cẩm Thành: viết tắt của Cẩm Quang thành nằm phía nam Thành Đô, Tứ Xuyên hay c̣n gọi là Ba Thục. Vùng này có dựng miếu thờ ông tổ đầu tiên của nhà Hán tức Lưu Bị mà dân gian kính trọng gọi là Tiên chủ.
光輝  quang huy: ánh sáng rực rỡ tươi sáng.
     

 

 

 

 

 

Xem Bài số 68-69

 

 

 

 

 



D
ương Anh Sơn
 Giáo Sư Triết học

Trung học Ninh Ḥa

 

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |     www.ninh-hoa.com