trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Giáo Sư Triết học
 Trung học Ninh Ḥa
 Niên khóa 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thích viết và
chuyển dịch Thơ.

Đă xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trải" (dịch và chú giải 2009)

 


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

 

 


Ảnh Hưởng Đạo PHẬT
Trong

ĐOẠN TRƯỜNG TÂN THANH

Dương Anh Sơn
 

   

  

 

 

PHẦN HAI 

 

VỊ TRÍ TƯ TƯỞNG ĐẠO PHẬT TRONG

ĐOẠN TRƯỜNG TÂN THANH


 

CHƯƠNG III

 

  

KHÁI QUÁT VỀ

TƯ TƯỞNG ĐẠO PHẬT

TRONG ĐOẠN TRƯỜNG TÂN THANH

 

  


Mục 3
 

MUA VUI CŨNG ĐƯỢC MỘT VÀI TRỐNG CANH

 

Cả ba đă gặp gỡ nhau ở chỗ chữ Tâm, nhưng tinh thần “ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm” (Kim Cang Kinh) của Thiền gia lại phá chấp một lần nữa để cho thấy “toàn cảnh đều là không, nào làm ǵ có h́nh tướng” (Măn cảnh giai không hà hữu tướng - Đề Nhị Thanh Động) như Tố Như tiên sinh đă viết trong một bài thơ chữ Hán. Cho nên, ta có thể thấy tinh thần này đă phá bỏ những thành kiến thông thường về chữ Tâm trong đạo Phật, v́ “kinh không chữ mới là chân kinh” (Lương Chiêu Minh Thái Tử Phân Kinh Phật Đài - Bắc Hành Tạp Lục. Ngay trong Đoạn Trường Tân Thanh, cuối cùng của câu chuyện, Nguyễn Du tiên sinh đă thể hiện điều đó khi viết:

 

“Lời quê góp nhặt dông dài,       (c. 3253)

Mua vui cũng được một vài trống canh”

 

“Mua vui cũng được một vài trống canh”, viết như thế, tiên sinh đă đứng trên tinh thần phá chấp để nói về công tŕnh sáng tạo của ḿnh v́ ḷng tiên sinh “thường định không rời thiền” (Thử tâm thường định bất ly thiền - Đề Nhị Thanh Động). Ta có thể kư hiệu bằng tiến tŕnh biện chứng:

 

Tài       → Mệnh       → (Trung Ḥa) → Tâm (l)

 

Họa     → Phúc        → (Trung Ḥa) → Tâm (2)

 

Thân    → Nghiệp    → (B́nh Đẳng) → Tâm (3) 

 

       → Tục Đế → Chân Đế

 

Tiến tŕnh thứ tư với chữ Tâm đă là Chân Đế so với những Tục Đế đi trước cho thấy vị thế của tư tưởng đạo Phật trong Truyện Kiều. Song phải bước thêm một bước nữa bằng tinh thần của Thiền, tư tưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh mới đạt đến chỗ cốt yếu:

 

Tục Đế               →       Chân Đế Rốt Ráo

Thân → Nghiệp→Tâm → Tâm Vô Tâm (tánh không)

                             心無心            (性空)

 

Đạt đến chỗ Tánh Không này tức là Tố Như tiên sinh đă thấu rơ được nguyên lư Vô Thường (mua vui cũng được một vài trống canh) trong đạo Phật. Thấy được nguyên lư vô thường, cũng thấy được ư nghĩa cuộc đời mà Kiều chỉ là một biểu tượng trong muôn ngàn biểu tượng khác nhau. 

*
*    *
 

Chỉ dưới lối nh́n và tinh thần của Thiền, chúng ta mới nhận ra và chấp nhận sự tương hợp giữa ba nguồn tư tưởng kể trên. Giá trị thực sự của tư tưởng Thiền đóng góp trong Truyện Kiều cũng chỉ nhằm giúp ta nhận chân sự kiện đó. Và cuối cùng, có lẽ chúng ta phải lặng im để ngôn từ của chính Đoạn Trường Tân Thanh lên tiếng thổ lộ ư nghĩa của nó. Ngoài sóng không có nước, ngoài nước không có sóng, ngoài ngôn từ không đâu có ư nghĩa và ngoài ư nghĩa, ngôn từ chỉ là một mớ chữ được sắp đặt khéo léo văn hoa mà thôi.   

 

Đọc Kỳ 23

 

 

 



D
ương Anh Sơn
 Giáo Sư Triết học

Trung học Ninh Ḥa

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com