trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com

Dương Anh Sơn

 Giáo Sư Triết học
 Trung học Ninh Ḥa
 Niên khóa 1973-1976
 Chỉ đạo lớp 12C, 74-75

 Sở thích viết và
chuyển dịch Thơ.

Đă xuất bản:

"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và

"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trải" (dịch và chú giải 2009)

 


 
Hiện cư ngụ tại Việt Nam

 

 

 

 

 

 


Ảnh Hưởng Đạo PHẬT
Trong

ĐOẠN TRƯỜNG TÂN THANH

Dương Anh Sơn
 

   

  

 

 

PHẦN HAI 

 

VỊ TRÍ TƯ TƯỞNG ĐẠO PHẬT TRONG

ĐOẠN TRƯỜNG TÂN THANH


 

CHƯƠNG III

 

  

KHÁI QUÁT VỀ

TƯ TƯỞNG ĐẠO PHẬT

TRONG ĐOẠN TRƯỜNG TÂN THANH

 

  


Mục 2

 

CỖI NGUỒN CŨNG Ở L̉NG NGƯỜI MÀ RA

  

Với những nhận xét như thế, chúng ta thấy dù dưới nhăn quan của nguồn tư tưởng nào có ảnh hưởng trong Đoạn Trường Tân Thanh, ư nghĩa sự chứng đắc nơi tâm thức rộng mở của Kiều vẫn chỉ là một. Gọi bằng danh từ ǵ th́ thực tại vẫn là thực tại, chân tính vẫn là chân tính. Tuy nhiên, chỉ dưới một nhăn quan cởi mở, không chấp trước đúng như tinh thần Thiền, chúng ta mới dễ dàng nhận ra điểm đồng qui của ba nguồn tư tưởng Nho, Lăo, Phật trong sự soi tỏ ư nghĩa cuộc đời mà Thúy Kiều chỉ là h́nh ảnh tượng trưng. Vai tṛ của đạo Phật, qua tinh thần của Thiền là nhằm nối liền những dị biệt tư tưởng, những mối mâu thuẫn chắc chắn phải có giữa ba nguồn tư tưởng có ảnh hưởng quan yếu này trong Truyện Kiều. Nhưng nếu trong Dị có Đồng, th́ trong Đồng cũng có Dị. V́ thế, tuy có nhiều điểm then chốt tương đồng với hai tư tưởng Nho và Đạo gia, đạo Phật vẫn đóng một địa vị vượt hẳn lên trên để xác định những điều mà Nho và Đạo gia không thể giải quyết hợp t́nh, hợp lư và rơ nghĩa như chúng ta đă xét ở các mục bên trên. Riêng trong các phần sau của Đoạn Trường Tân Thanh, đạo Phật cũng cho thấy đóng góp của ḿnh trong việc giải quyết và xác định những điều mà Nho, Đạo gia c̣n đang ở trạng thái lấp lửng, nửa vời trên tiến tŕnh biện chứng: 

 

Nho gia:   Tài, Mệnh → Trung Ḥa  (Tài và Mệnh)

 

Đạo gia: Họa, Phúc → Dương Ḥa (Họa hoặc Phúc)

 

Cái ǵ làm nền tảng cho sự Trung Ḥa và Dương Ḥa? Chính là cái Tâm mà Đạo Phật thường đề cập đến. Chính v́ thế, Nguyễn Du đă nhiều lần xác nhận:

 

“Phúc họa đạo trời           (c. 2656)

Cỗi nguồn cũng ở ḷng người mà ra”

 

Hoặc:

 

“Xưa sao sầu thảm, nay sao vui vầy    (c. 3208)

Tẻ vui bởi tại ḷng này”

 

Và nhất là:

 

“Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài”     (c. 3252)

Ta có thể viết tiến tŕnh ấy như sau:

 

Nho gia:   Tài → Mệnh → Trung Ḥa → Tâm  

Đạo gia:  Họa → Phúc → Dương Ḥa → Tâm

Đạo Phật: Thân → Nghiệp → B́nh Đắng  → Tâm 

 

 

Đọc Kỳ 22

 

 

 



D
ương Anh Sơn
 Giáo Sư Triết học

Trung học Ninh Ḥa

 

 

 

trang thơ & truyện Dương Anh Sơn              |                 www.ninh-hoa.com