www.ninh-hoa.com

Người Ninh Ḥa Ra Mắt Đoàn Cải Lương Tại Thành phố Orlando, Hoa Kỳ
Nguyễn V
ăn Thành


 




 

    


Đêm ra mắt Đoàn Cải lương Ánh B́nh Minh (18/9/2010)
tại thành phố Orlando, Florida, Hoa Kỳ
.

 

KỲ 5 :                                                                        Kỳ:  1   2  3  4  5  6  7

 

 

Cuối cùng, ngày 18 tháng 9 năm 2010, ngày mà anh Ngô Đ́nh Trọng (bút hiệu Ngô Trưởng Tiến), người Ninh Ḥa Ra Mắt Đoàn Cải Lương “Ánh B́nh Minh” đă đến như đă được thông báo trên www.ninh-hoa.com Ngày này tôi chờ đă hơn một năm qua, thúc giục anh bầu Trọng và khi chính thức được thông báo, tôi vội vàng thu xếp “vacation” bay xuống Orlando, Florida tham dự.

 

NGÀY 18 THÁNG 9 NĂM 2010:

 

Trưa hôm nay, anh Nguyên Bông mời chúng tôi đến nhà để dùng bữa cơm trưa, và anh cũng có mời chị Tố Anh đến cùng với một người bà con của chị tại Nha Trang nữa.  Một bữa cơm trưa có thể nói là thật thịnh soạn mà anh Bông đă ưu ái đăi chúng tôi món barbecue beef, tôm ram ăn với bún cùng với rau nhà cải vườn.  Mọi người dùng bữa thật ngon lành và thân t́nh, khi nh́n thấy ở anh Nguyên Bông nụ cười vui vẻ thân thiện.  Chúng tôi vừa nói chuyện thật vui vẻ vừa ăn uống, thoáng chốc đă gần 5 giờ chiều.  

 

Chúng tôi rời bàn, bắt tay cảm ơn và chào tạm biệt anh Nguyên Bông để đến đón anh chị Vinh Hồ cùng đi đến hội trường “Orlando Garden Club”, 710 Rollins St. Orlando, cho kịp giờ.

 

Anh chị Vinh Hồ đă mua tặng chúng tôi vé vào cửa ủng hộ và xếp chúng tôi vào bàn danh dự ngay chính giữa sân khấu. 

 

Khách đến dự điền vào những chỗ trống, đông đủ mọi thành phần.  Nh́n quanh hội trường thắm thoát đă chật ních khách tham dự, họ đến với buổi ra mắt với tất cả tấm ḷng.

 

Đến giờ anh Phạm Ngọc Cửu (bút hiệu Phạm Hoài Hương) lên sân khấu khai mạc. Anh nói rất chân t́nh:

- Chúng tôi những người Ninh Ḥa lớn tuổi rất hănh diện về anh Ngô Đ́nh Trọng. Một người trẻ tuổi Ninh Ḥa đă làm được chuyện mà chúng tôi lớp già không ai làm được…đó là thành lập đoàn cải lương…

 

Mặc dầu anh Trọng rất bận rộn với cửa tiệm của vợ chồng anh nhưng anh đă lặn lội về Việt Nam để đặt may từng cái măo, cái hia, quần áo và trang sức cho mỗi vở tuồng cùng với những nhạc cụ cần thiết cho giàn đờn cổ nhạc. Một việc làm chắc chắn là do ḷng ham mê nghệ thuật sân khấu cải lương của anh Trọng và cũng không ngoài mục đích làm được một điều ǵ đó cho người Ninh Ḥa ở hải ngoại.

 

Khi màn từ từ kéo ra, trước mặt mọi người bên trong sân khấu là một nền vẽ in đậm ḥn Hèo sáng rực được anh Trọng nắn nót tô điểm thêm tuyết trắng cho phù hợp với kịch bản tuồng tích. 

 

Trong phần giới thiệu người Ninh Ḥa điển h́nh là anh em Ngô Đ́nh Trọng và Ngô Đ́nh Thành với những khó khăn và ḷng tŕ chí của hai anh đă có công tạo lập đoàn hát trên dưới 20 người, người Ninh Ḥa nào cũng nghẹn ngào khiến mọi người khác ngậm ngùi.

 

Vở tuồng tŕnh diễn tối hôm nay là trích đoạn của vở “Xin Một Lần Yêu Nhau”. Tuồng tích được đào kép tập dượt kỹ càng và đặc biệt là học thuộc ḷng từng lời hát từ đầu đến cuối, không thấy người nhắc tuồng nào sau cánh gà.  Anh Trọng vai Âu Thiên Vũ (áo vũ cơ hàn) là kép chánh.  Giọng ca của hai anh em Trọng và Thành có thể so sánh với Minh Cảnh và Minh Vương, thật mùi.  Giàn đờn cổ nhạc cũng rất điêu luyện. Phần trang điểm (make-up) cũng rất nhà nghề.  Anh Trọng lên sân khấu khác hẳn ở ngoài, với tài diễn xuất độc đáo.  Ngoài ra c̣n có những màn phụ diễn ca 6 câu vọng cổ trong lúc chờ sân khấu trang trí đổi cảnh mới, tạo thêm phần hào hứng và phong phú cho đêm ra mắt Đoàn Cải lương “Ánh B́nh Minh” thật hùng hậu.

 

Hơn 200 quan khách say mê cho tới 11 giờ 30 đêm chưa chịu ra về, c̣n lưu lại chụp h́nh chung, khen ngợi và nói chuyện trực tiếp với anh “bầu” Trọng.  Buổi Ra Mắt Đoàn Cải Lương và diễn xuất thành công mỹ măn, ai ra về cũng đều ca tụng.

 

Anh Vinh Hồ đă tường thuật bài “Đêm Ra Mắt Đoàn Cải Lương Ánh B́nh Minh Tại Orlando” với đầy đủ chi tiết.  Xin thành thật cảm ơn anh Vinh Hồ và ở đây tôi có ư muốn bổ túc bài viết của anh Vinh Hồ về sự đam mê, yêu chuộng Nghệ thuật Sân khấu Cải lương của người Ninh Ḥa, đặc biệt của người xóm Rượu quê tôi.

 

…………………….

 

Vào những năm 1958-1960 là khoảng thời gian thanh b́nh nhất trên quê hương tôi.  Đó cũng là khoảng thời gian đẹp nhất của mọi lứa tuổi thời đó nhất là ở vào lứa tuổi thanh thiếu niên.  Tôi c̣n nhớ tôi là một cậu học tṛ nhỏ lớp ba, lớp tư của trường tiểu học Đức Trí cũ nguyên thủy tọa lạc gần cái lô-cốt tại G̣ Lăng.

 

Lấy con đường Nguyễn Trường Tộ chạy từ chùa Hội Quán (hay chùa Tàu) xuống nhà Thờ làm chuẩn, Xóm Rượu được dân trong xóm phân biệt ra thành xóm trong (xóm ḷ bánh tráng), xóm đàng luồn cây thị, xóm ngoài gồm có xóm ngoài dốc quán (ngoài soi) và xóm ấp ngoài (ấp Bắc) để phân biệt với xóm ấp trong (ấp Đông Thành) hay xóm G̣ Lăng, xóm chùa Cát hay xóm G̣ Muồng, xóm đồng trong, v.v…

 

Trong một bài viết, Chị Lương Lệ Huyền Chiêu đă kể lại “Ban Văn Nghệ Xóm Rượu” do cậu sáu Đựng (nhạc sĩ) làm Trưởng ban đặc biệt gồm những thành phần nồng cốt mà đa số là những đào kép ở xóm trong như vợ chồng chú ba Thành (hát vọng cổ mùi lắm), vợ chồng chú bảy Xi (vợ hát, chồng đàn), chú sáu Yên (ở gần nhà Thầy Ninh đàng luồn cây thị, hát mùi tận mạng), v.v…  Ngoài ra c̣n có chú hai Tiếc, chú sáu Hiên, bác ba Phán (ba của chị Mai Thị Hương), anh Thạnh (đẹp trai, hát bội số một, ca cũng mùi thấu xương), v.v…kể sao cho hết nhân tài cải lương gạo cội của xóm Rượu.

 

Sân nhà cậu năm tôi mỗi đêm đều đốt đèn măng-sông (manchon) sáng rực để cho đào kép tập tuồng “Hội Nghị Diên Hồng”.  Người của xóm trên xóm dưới xóm ngoài vào xem cậu bảy tôi thủ vai vua Trần Thánh Tông cùng diễn chung với chú ba Thành, chú sáu Yên, đă triệu tập các phụ lăo mở Hội Nghị Diên Hồng, phát loa kêu gọi ba quân tướng sĩ “Toàn quân nghe chăng sơn hà nguy biến…” “ Trước nhục nước nên ḥa hay nên chiến…” “Quyết chiến” inh ỏi cả đêm.  Buôn bán về đêm có bà ba Măi (má mợ năm tôi) bán bánh ú vừa rẻ vừa ngon, vừa ăn vừa thổi vừa nóng hổi vừa xem những đêm cải lương/hát bội có sân khấu đặt trên thửa ruộng sát ấp Đông Thành. Bà cũng có 2 người con (cậu mười Dưa và d́ Cải) ca vọng cổ mùi hết biết.  Hễ có hát cải lương chỗ nào trong xóm là bà ba xuất hiện với cái rổ đầy bánh ú, bánh nậm,…ai cũng biết, ai cũng nhớ đến bà là nhớ đến cải lương xóm Rượu.

 

Nghệ thuật sân khấu cải lương từ đó bắt đầu có sức hút kỳ diệu.  Mọi chuyện làm ăn tất bật đời thường đều được thu xếp nhanh chóng trước chuyến xe lửa vô 5 giờ chiều, mà ngay cả học tṛ cũng chuẩn bị học bài trước để đêm đêm đi xem tập dượt diễn tuồng. Có những người lớn mê xem hát và ái mộ nghệ sĩ đă đành nhưng những người trẻ hơn cũng yêu chuộng ca hát cải lương cổ nhạc không kém. 

 

Tôi c̣n nhớ chị Bọ, chị Trắng, anh Thạnh (sau theo đoàn hát bội), chị Tri (Nguyễn Thị Tri, hiện ở Franconville Pháp Quốc), với sự góp mặt của anh Thiên, anh Điệp (con của Bác bốn Tui), anh Hiệp, v.v…dựng sân khấu trên miếng đất mà xung quanh là mấy cái mả Hời, chiếu được lấy làm màn và căng làm tường cho rạp hát.  Người coi phải nộp dây thun (dây cao su) thay v́ mua vé để vào trong rạp.

 

Tôi nhớ chị Tri có giọng ca trầm ấm, âm vực rất rộng thủ vai con của ông Tù trưởng trong vở tuồng “Đường Lên Xứ Thái” diễn rất xuất sắc.  Nghe chị ca sang sảng như tiếng chuông ngân:

 

“Đường lên xứ Thái xa mua dặm

Lạc lơng riêng ḿnh ta lỡ chân”

 

Rằng:

“Nguyên tướng !!!…”

“Nguyên tướng !!!… Mi có thể chiếm nguyên ngàn thành lũy…. Nhưng mi đừng ḥng mong chiếm được ta......Thân nữ nhi như một mảnh trăng tà….”

 

Vậy mà khán giả vỗ tay cổ vơ thiệt t́nh cho đoàn “cây nhà lá vườn” xóm Rượu.

 

Cùng với sự phát triển nghệ thuật sân khấu mạnh mẽ, bộ mặt văn hóa cải lương ngày thêm khởi sắc theo vết dầu loang lan rộng đến xóm Rượu quê tôi.  Đường xá nối liền Ninh Ḥa với miền Tây Nam Phần thông thương, vận chuyển sân khấu lưu động dễ dàng, các đoàn hát như Kim Chưởng, Thúy Nga dường như đóng đô tại Ninh Ḥa mang theo đào kép nổi tiếng như Út Trà Ôn, Thành Được, Út Bạch Lan, Tấn Tài, Hữu Phước, Hoàng Giang, Trường Xuân, hề Minh, hề Văn Hường, v.v… ùn ùn kéo ra tŕnh diễn tại rạp hát Vĩnh Hiệp.  Cầu Dinh thật bận rộn trong những ngày như thế, đêm th́ đông người qua lại đi coi hát, ngày th́ xe Lam chạy bắt loa quảng cáo tuồng hát.  Các vở tuồng như “Khi Hoa Anh Đào Nở”, ”Thuyền Ra Cửa Biển” thu hút rất nhiều khán giả Ninh Ḥa thời đó thậm chí ban giám đốc đoàn hát được yêu cầu diễn thêm đêm hôm sau v́ số lượng khán giả đông hơn số ghế mà rạp hát có thể chứa.

 

Và cũng từ đó người dân Ninh Ḥa đă có nhiều cơ hội hơn để tiếp cận, tham gia văn học nghệ thuật, vui chơi giải trí ca hát cải lương vọng cổ vào những đêm trăng sáng, hay vào những dịp Tết thanh b́nh trên quê hương.

 

Rồi cuộc chiến khốc liệt, đường đi bị gián đoạn, những đoàn cải lương không ra Ninh Ḥa diễn được nữa, và đoàn cải lương xóm Rượu cũng từ đó âm thầm bế tắc.  Kẻ nhập ngũ, người v́ sinh kế theo chồng lấy vợ phải đi xa, chiến tranh tang tóc không ai c̣n tinh thần tụ tập hát cải lương nữa….

 

Tưởng sân khấu cải lương xóm Rượu bị thu hẹp đất diễn, bị Hời “yếm”, biến mất theo những cái mả Hời linh thiêng được lấy cốt mà một thời người coi hát ngồi trên đó….nhưng hơn 50 năm sau không ngờ lại xuất hiện tại xứ Hoa Kỳ.

 

Đó là do công lao đáng khích lệ của hai anh em Ngô Đ́nh Trọng (bút hiệu Ngô Trưởng Tiến) và Ngô Đ́nh Thành đă mang theo đoàn hát cải lương Ninh Ḥa ra tận xứ người.  Trong những năm trước, hai anh em đă cố gắng hết sức ḿnh kết tụ đào kép cải lương hải ngoại và thường xuất hiện trong những buổi giúp vui cho cộng đồng trong những dịp Tết hay Lễ lớn, và những trích đoạn đă được lên mạng www.ninh-hoa.com  để người Ninh Ḥa và thân hữu thưởng thức tài diễn xuất theo bài bản rất độc đáo.

 

Sự “đem chuông đi đánh xứ người” của hai anh em cũng không ngoài mục đích mở lối thoát cho cải lương, ǵn giữ cho bộ môn nghệ thuật sân khấu của dân tộc khỏi bị mai một, đồng thời tập luyện giọng ca mới và khuyến khích soạn giả soạn tuồng mới, những bài ca vọng cổ mới nhằm góp phần làm phong phú nền cổ nhạc dân tộc nói chung và làm sống lại nền cải lương cổ nhạc mà người Ninh Ḥa đóng góp trong quá khứ nói riêng.

 

 

 


Trưởng Đoàn Cải Lương Ánh B́nh Minh Ngô Đ́nh Trọng, và tác giả bài viết này.

 

MC Phạm Ngọc Cửu, Trưởng Đoàn CL Ánh B́nh Minh Ngô Đ́nh Trọng,
Tuyết Nga tặng hoa.

 

Chị Tuyết Nga đọc bài viết “Vài Nét về Cải Lương VN” do Vinh Hồ biên soạn.

 

 

 
Ông Bầu Trọng có vài lời chào mừng và cảm tạ trước khách tham dự.
Bà Xuân Lê đại diện 3 đồng hương Khánh Ḥa tặng plaque cho Ông bầu,
 thi hữu Tuyết Nga đại diện cho một khán giả ẩn danh tặng hoa cho Ông bầu.

 

 

 

Trích đoạn nhập môn của vở tuồng "Xin Một Lần Yêu Nhau".

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Kỳ:  1   2  3  4  5  6  7

 

 Xem Kỳ 6

 

 

 


Nguyễn Văn Thành

26/10/2010

 

 

 

 

Trang Văn Thơ: Nguyễn Văn Thành