www.ninh-hoa.com

Ba Tuần Lêu Lổng ở Trung Quốc   -   Nguyễn Văn Thành


 




 

 

        Kỳ 1:

Thả bộ dọc theo con sông Hoàng Phố ở thành phố Thượng Hải, Trung Quốc, bất giác gió lạnh thổi vào người làm tôi sực tỉnh, nhận biết tôi đang lạc lơng ở xứ người. Thấy sông êm ả, tôi nhớ nước sông Dinh, nhớ nước mùa Thu tận quê nhà vô hạn.

      Ảnh: Nguyễn Văn Thành
         Sông Hoàng Phồ ở Thượng Hải về đêm

Hơn một tuần lễ trôi qua ở Thượng Hải, Hàng Châu, Vô Tích, Tô Châu, tôi có dịp thăm nhiều thắng cảnh và di tích mà trong đời tôi từng mơ ước. Những giờ c̣n lại trong ngày, tôi kiên nhẫn t́m kiếm cửa hàng cung cấp dịch vụ thuê mướn Internet trong những dăy phố nhỏ và lớn để nối mạng Yahoo và trang mạng www.ninh-hoa.com, nhưng chỉ hoài công. Biết bạn Quan Dương đại diện nhóm bạn học TBT, niên khóa 1962-1968 chờ E-mail tôi, trả lời địa chỉ và số điện thoại của anh Lư Văn Khôi vửa mới qua đời nhưng tôi không có Internet để liên lạc với các bạn và những anh chị em khác trong nhóm Ninh Ḥa. Chắc chắn thân nhân tôi và bạn bè bên kia bờ lục địa mặc sức trách móc, ḷng tôi ray rức chẳng biết nói sao!

Ở Việt Nam, dịch vụ cho thuê Internet dù góc hẻm nào, tỉnh huyện nào của Việt Nam hầu như đều có, dễ kiếm dễ t́m v́ thế tôi rất lạc quan nghĩ rằng dịch vụ này sẽ đếm không xuể trên các đường phố ở Trung Quốc, nhưng tôi đă nghĩ sai. Khách quan mà nói tôi thích các dịch vụ trong phi trường quốc tế Changi ở Singapore rất nhiều v́ nơi đây không những cung cấp những “tours” đi tham quan Singapore miễn phí mà c̣n trang bị nhiều máy vi tính hiện đại được cài Internet phục vụ công cộng cũng miễn phí và được đặt nhiều nơi để du khách muốn liên lạc với thế giới bên ngoài.

Khách sạn nơi tôi ở thuộc loại 5 sao, với giá pḥng mỗi đêm khoảng 700 tệ (8,30 Nhân Dân Tệ RMB = 1 $US)*, cao ngất nghểu và sang trọng tọa lạc trên con đường Yi Xian Road tại thành phố Thượng Hải có dân số hơn 13 triệu. Khách sạn to lớn như vậy mà chỉ có một máy nối mạng duy nhất trong khách sạn, tiền mướn th́ mắc, sắp hàng th́ khỏi chỗ chê, nếu chờ đến phiên ḿnh th́ văn pḥng cho mướn dịch vụ này đến giờ đóng cửa. Tôi có hỏi nhân viên tiếp tân, chỗ nào bên ngoài khách sạn có Internet cho mướn? Họ lầm tưởng tôi khùng hỏi chuyện trên trời dưới đất, tiếng Anh không rành ú ớ lắc đầu.

Tôi đă không nghĩ ra rằng cà-phê, là một thức uống phổ thông và rẻ tiền, cũng rất hiếm trên các đường phố mà tôi đă đi qua ở Trung Quốc. Một tách cà-phê cho khách uống, nếu có, giá khoảng 4 $US chưa kể tiền trà nước nên được tôi xếp vào hàng xa xí phẩm, khuyến cáo những người ghiền cà-phê dự tính du hành Trung Quốc, nhớ mang theo cà-phê gói pha sẵn.

Tôi có tật uống nhiều cà-phê trong ngày nên cả tuần nay thiếu cà-phê làm người tôi rủ rượi, mấy lần cầm viết định viết bài nhưng rồi phải bỏ xuống đi tham quan cho tỉnh táo. Nếu biết vậy, tôi không nên tập uống cà-phê cho dù mấy đứa bạn có lôi kéo tôi cở nào đi nữa vào những quán cà-phê nghe nhạc Khánh Ly hay Lệ Thu ru hát trong những năm của thập niên 60.

Internet đă khó t́m, cà-phê th́ khó hơn, c̣n bánh ḿ ḍn (thường thấy bán ê hề dọc lề đường ở Việt Nam) th́ có nước lên mù u mà kiếm. Tôi thích ăn bánh ḿ "không" nhưng phải bó miệng chờ ngày về. Những bữa ăn phần lớn đều có cá chép (carp fish) hay cá khác nhiều xương ớn đến ngập cổ, thực đơn có nhiều đậu, rau cải xào hàng ngày đầy mỡ dầu bóng lưỡng làm bao tử tôi dị ứng, đĩa thịt kho Tàu có mỡ nhiều hơn thịt nạc... Điểm tâm ở khách sạn thường là loại bao bụng (Buffet) phần lớn là trứng ướp ngũ vị hương có vỏ màu nâu được đập dập dập, bánh bao không nhân, cháo trắng ăn với trứng vịt muối hay cải bắp thảo hay dưa leo ngâm muối làm chua .., tuy cũng có thịt lát jambon, bơ, sữa...nhưng cái ǵ cũng vậy ăn miết mỗi ngày rồi phát ngán. Tôi quen ăn ớt Xiêm trái từ nhỏ trong những bữa ăn (không có không được) nhưng cũng ráng nhịn v́ không có loại ớt trái tươi phục dịch thực khách ở các nhà hàng Trung Quốc. Một lần, cô bồi bàn cười tôi v́ tôi đă hố, hỏi cô xin ớt trái.

Riêng ḿ và hủ tiếu ai cũng biết rơ xuất phát từ Trung Quốc nhưng muốn t́m tô ḿ có mùi vị giống như ḿ ông Tù ở Ninh Ḥa th́ chắc phải trả thêm tiền khách sạn, rồi c̣n gia hạn giấy chiếu khán (Visa) và thời khóa biểu nữa để du lịch sang tỉnh Quảng Đông hay Hồng Kông th́ may ra t́m được. Ra phố, thường th́ tôi dán chặt mắt vào những tấm bảng hiệu có h́nh vẽ treo ngoài cửa tiệm, thậm chí nh́n lén vào những tô ḿ của thực khách đang ăn, biết là mất lịch sự nhưng muốn ṭ ṃ xem thử họ đang ăn ḿ ǵ và có giống kiểu ḿ của Việt Nam ḿnh không?

Cách nấu, nêm nếm và vật liệu để nấu thành ḿ hay hủ tiếu có khẩu vị khác nên tôi cho là dở v́ nếu đem so với những tô ḿ hay hủ tiếu do những người Việt gốc Hoa nấu th́ khẩu vị chênh lệch một trời một vực.

Đêm đầu tiên, khi tôi vừa đặt lưng xuống giường trong khách sạn ở Thượng Hải, có tiếng điện thoại reo, ngạc nhiên tôi nhấc máy:
- Một tràng tiếng Quan Thoại từ đầu dây bên kia của một phụ nữ có giọng thật dễ thương vui cười hỏi đi hỏi lại ǵ đó.
Tôi chịu thua chẳng hiểu, chẳng trả lời rồi lưỡng lự cúp máy.

Một vài phút sau có tiếng một phụ nữ khác gọi lại và cũng bằng tiếng Quan Thoại lịch lăm hỏi tôi. Dĩ nhiên. lần này tôi đầu hàng vô điều kiện, quyết định dỗ giấc ngủ và không trả lời điện thoại nữa. Tự nhiên cảm thấy, tôi có số đào hoa được phụ nữ Trung Quốc chiếu cố mời mọc giữa đêm, làm ḷng dạ tôi lung lay khó nghĩ.

V́ bị ảnh hưởng bởi nền văn hóa Pháp gần cả một thế kỷ nên đa số đàn ông Việt Nam ghiền cà-phê, mà t́m thứ này trên đất Tàu th́ mới biết tôi như bác Thành, một dân quê ngơ ngáo lên Sài G̣n. Người Trung Quốc thích uống trà nên trà gắn bó với họ và theo họ đến những chỗ nào họ đến. Và cũng v́ ảnh hưởng sâu đậm của nền văn hóa người Tàu gần cả ngàn năm nên người Việt ḿnh cũng thích uống trà nữa. Nói đến Trung Quốc là nói đến trà trong đó có trà Long Tỉnh nổi tiếng, có lẽ v́ họ chỉ thich trà nên họ muốn quảng cáo trà đến bá tánh v́ thế pḥng ngủ nào ở khách sạn cũng được cung cấp mỗi ngày vài bao trà khác loại, b́nh trà, b́nh thủy và tách uống trà để sẵn cho khách. Trà trợ giúp cho tiêu hóa dễ dàng, có công dụng làm tiêu mỡ, ngăn ngừa sự phát triển của một số bệnh ung thư, làm ấm cúng buổi họp mặt bạn bè hay gia đ́nh quây quần ăn bánh in uống trà suốt đêm thâu, làm khỏe người với ly trà đá “cối” chanh đường dưới trời hè nóng bức và cũng được dùng trong những buổi xă giao nên ngoài cà-phê, trà cũng gắn bó keo sơn với đa số người Việt.

Thế mới biết học trong sách vở th́ nhiều nhưng chưa áp dụng ngoài đời những điều đă học, th́ quả là thiệt tḥi.

Thảo nào, ông thầy Cử của trường Đức Trí thuở xưa đă bắt các học tṛ b́nh giải các câu ca dao tục ngữ bất hủ sau:

Đi một ngày đàng học một sàng khôn

hoặc:
          Đi cho biết đó biết đây
   Ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn

Nhưng rồi tôi tự hỏi tại sao phải đợi đến tuổi tóc bạc muối tiêu mới có cơ hội tự túc xuất ngoại? "Già cũng chưa hẳn là muộn!" – tôi tự an ủi cho chính ḿnh...

(C̣n tiếp)

 

Ghi chú:

* "Renminbi" (RMB) nghĩa là Tiền Tệ Lưu Hành của Nhân Dân.

Hối suất chính thức tháng 9 năm 2995 là:  $100 USD = 830 yuan RMB (Nhân Dân Tệ)

 

 

 

Nguyễn Văn Thành
        30/9/2005

                                                     2  3

 

Kỳ 2:     

Cá nhân tôi được chút cơ hội tốt tự do đi mua sắm, tham quan và t́m hiểu khi du lịch ở Trung Quốc. Tôi đă quan sát, nhận xét và với kinh nghiệm bản thân trong suốt cuộc hành tŕnh xuyên qua 5 tỉnh Thượng Hải, Hàng Châu, Vô Tích, Tô Châu và Bắc Kinh, được tôi ghi lại đây có thể không phản ảnh hoàn toàn quan điểm của mỗi người v́ các tuyến đi được tổ chức bởi nhiều cơ quan du lịch khác nhau. Đặc biệt là vấn đề dịch vụ cung cấp Internet, nhà hàng và các dịch vụ khác như massages, v.v.. của từng khách sạn đều tùy thuộc vào những công ty tổ chức du lịch xuất phát từ nơi nào trên trái đất, thời gian và giá biểu du lịch.

* *
*

Tôi tới sân ga của cố đô Tô Châu vào khoảng 7:30 tối, lân la hỏi thăm và được biết chuyến xe lửa khởi hành từ đây, sẽ đến Bắc Kinh vào sáng sớm ngày mai. Vậy là tôi đúng hẹn với người bạn đón tôi tại Bắc Kinh như đă sắp xếp trước.

Cố đô Tô Châu (Suzhou) được mệnh danh là Thành Venise Phương Đông, nằm về hướng Tây của thành phố Thượng Hải chừng 60 cây số. Tô Châu có chiếc cầu Giang Phong Kiều trong lịch sử hơn 1600 năm và đặc biệt ngôi chùa Hàn Sơn Tự có tiếng chuông nổi tiếng thu hút nhiều khách thập phương, và tấm bia đá trong chùa ghi khắc tác phẩm thơ "Phong Kiều Dạ Bạc" của Trương Kế.

Nguyệt lạc ô đề sương măn thiên
Giang phong ngư hỏa đối sầu miên
Cô Tô thành ngoại Hàn Sơn Tự
Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền.

Ư nghĩa của bài thơ khi thuận tiện tôi sẽ bàn rộng hơn trong một bài kư sự khác nói về chuyến du lịch của tôi ở Tô Châu.

Tô Châu vào Thu đẹp, tiết trời ít nóng hơn Thượng Hải.

Khoảng 8 giờ đoàn tàu dài nặng nề lăn bánh, như vậy tôi chỉ mất có nửa giờ chờ đợi. Toa xe lắc lư tưởng chừng như muốn văng ra khỏi con đường sắt gập ghềnh dưới một sức nặng khủng khiếp. Những thỏi sắt ma sát vào nhau kêu keng két, truyền vào tai nghe khó chịu. Lâu lắm rồi, tôi mới nghe lại những tiếng khua quen thuộc, nhất là tiếng c̣i từng hồi vang vang nhắc tôi nhớ mỗi lần ngang qua nhà ga Ngọc Hội, chuyến xe lửa Nha Trang – Ninh Ḥa chạy chậm ŕ và một vài bạn học đi xe lửa “cọp” nhảy xuống đổi toa khi bị nhân viên của sở Hỏa Xa chận xét vé. Thoạt nghĩ đây không biết là lần thứ mấy tôi đi xe lửa nhưng chắc chắn lần cuối cùng nào đó của những năm 1964-1966, khi tôi c̣n là một học sinh của trường TH Vơ Tánh Nha Trang, đi đi về về Ninh Ḥa thăm nhà vào mỗi cuối tuần. V́ thời gian 40 năm dài đăng đẳng như thế nên tôi rất phấn khởi đi xe lửa và định bụng thức suốt đêm để nh́n phong cảnh tuyệt đẹp của xứ người xuyên qua khung cửa kính. Tiếc thay, màn đêm đă bắt đầu dày đặc.

Hun hút đằng sau đuôi tàu là ánh đèn điện mờ mờ của nhà ga, chỉ vừa đủ ánh sáng để tôi đọc được chữ trong tờ báo tiếng Việt mang theo ḿnh trong lúc chờ tàu khởi hành. Sân ga Tô Châu lớn, cũ kỹ được kiến trúc theo kiểu mẫu không giống như nhà ga Ninh Ḥa do Pháp xây, chật ních với người và hành lư cá nhân choáng cả lối đi. Vẫn c̣n văng vẳng bên tai tôi là dư âm của tiếng người thật ồn ào và tiếng phát thanh bằng tiếng Quan Thoại lanh lảnh loan báo liên tục.

Nếu nói người Việt ḿnh chưa nói đă cười hay cái ǵ cũng cười như học giả Nguyễn Văn Vĩnh đă từng nói trong Đông Dương Tạp Chí th́ đa số người Trung Quốc ngược lại, có lẽ nói nhiều hơn người Việt ḿnh khi họ gặp nhau. Một số bạn kể với tôi rằng vào rạp coi xi-nê mà bên cạnh ghế có một vài người Tàu th́ có mong coi xi-nê câm v́ những tiếng x́ xào, vừa coi phim, vừa nói chuyện của họ. Riêng tôi, tôi cũng có những kinh nghiệm tương tự đối với người Tàu lúc coi chiếu bóng ở những rạp Tân Quang Nha Trang, Casino Dakao, Văn Hoa Dakao, Khải Hoàn Sài G̣n v.v...khi c̣n tại Việt Nam.

Nhân đọc bài viết "Vạch Áo Cho Mọi Người Cùng Xem” của ông Phan Thanh Tâm có đề cập đến cuốn "Người Trung Quốc Xău Xí" xuất bản ban đầu ở Đài Loan; sau đó được tái bản ở lục địa mà tác giả cuốn sách là Bá Dương. "Ông này vừa là nhà báo, nhà văn, nhà thơ và cũng là sử gia, sinh năm 1920, chạy sang Đài Loan năm 1949, ở tù 10 năm v́ các bài viết bị xem là phạm thượng. Ra tù ông đi diễn thuyết về hiện tượng Người Trung Quốc Xấu Xí. Cuốn sách gồm những bài nói chuyện của ông và của những người tranh luận với ông. Có người cho rằng nếu không đọc được sách của Bá Dương là một sự thiệt tḥi lớn. Sách hấp dẫn hơn chuyện chưởng của Kim Dung v́ nó khiến thiên hạ phải: đọc người rồi ngẫm đến ta.

Theo ông Bá Dương, đặc tính rơ nhất của người Trung Quốc là ồn ào..."

Cuốn sách "Người Trung Quốc Xău Xí" của nhà báo Bá Dương c̣n có rất nhiều ư tưởng độc đáo về tật xấu của người Trung Quốc nhưng lịch sử, di tích, ... và những đặc tính trên là một vài trong nhiều lư do đă khiến tôi trong số nhiều người, du lịch tận Trung Quốc để t́m hiểu.

Pḥng ngủ qua đêm của tôi trên xe lửa nằm trong toa thứ 10, khoang 019 và là tầng dưới. Giá vé là 309 Nhân Dân Tệ RMB (tức gần 38 US đô-la)/một người/một giường/một ṿng đi. Khoang được trang bị máy lạnh, có 6 giường chiếc đặt hai bên tường, mỗi bên có 3 giường chồng lên nhau, tương đối sạch sẽ và tươm tất. Trong lúc mua vé tôi đă khó nhọc ra dấu bằng tay cho cô bán vé hiểu ư muốn của tôi là muốn nằm tầng dưới. Cô ấy nh́n mặt, tóc và cái bụng khó di chuyển của tôi nên hiểu ư, thông cảm bán cho tôi tấm vé mà tôi yêu cầu. Thế cũng tiện, v́ nếu là tầng trên cùng, tôi e sẽ đánh thức mọi người trên giường khi phải trèo lên trèo xuống "lắc lư con tàu đi" với cái thân thể nặng gần một tạ gạo của tôi. Như một thói quen khi lên tàu, tôi đều lưu ư đến các dịch vụ công cộng. Cầu tiêu chiếc và chỗ đánh răng tập thể đều có ở hai đầu toa, không được sạch sẽ cho lắm, bởi vậy ráng nhịn ăn nhịn uống có lẽ tốt hơn.

Nghĩ đến ngày mai, tôi phải luôn luôn di chuyển nơi này nơi nọ với người bạn để xem các thắng cảnh ở Bắc Kinh nên tôi lượng sức khỏe mà không thức sáng đêm nữa. Bỗng có tiếng loa trên tàu, dĩ nhiên chỉ phát bằng tiếng Quan Thoại, tôi ngơ ngác không hiểu nói ǵ, liền đưa mắt dọ ư của những người xung quanh tôi trên tàu. Một vài thanh niên Trung Quốc hiếu kỳ muốn giúp đỡ tôi nên đến gần làm quen, bập bẹ vài câu tiếng Anh hỏi tôi. Như người buồn ngủ vớ được chiếu manh, tôi mừng vô cùng và niềm nở nói tiếng Anh với họ. Tôi ráng moi trong đầu một vài câu tiếng Phổ Thông thông dụng mà tôi đă học lóm để nói lại cho vui. Một số trong những thanh niên này đă tốt nghiệp Đại học nói tiếng Anh tạm được, giúp tôi triển khai thêm về Trung Quốc mà từ xa xưa được mệnh danh là một trong bốn cái nôi văn minh thế giới có đầy đủ nhất về lịch sử và kiến trúc vĩ đại của thời kỳ phong kiến. C̣n số khác kém khả năng Anh ngữ, tiếng c̣n tiếng mất, thông tin bẳng tượng h́nh, chịu khó vẽ bản đồ trên giấy cụ thể hơn chỉ tôi nơi nào có vịt quay Bắc Kinh ngon, nơi nào nên đi thăm, .... và giúp tôi khái quát thêm về vùng đất Bắc Kinh mà tôi sẽ đến trong ṿng vài giờ đồng hồ sắp tới. Tựu chung, họ là những thành phần thuộc hoặc con cái nhà giàu hoặc hăng xưởng kỹ nghệ gửi đi công tác nên mới dám trả số tiền to lớn như thế cho một ṿng đi.

Từ cuối tàu, một người đàn bà ăn mặc đồng phục nghiêm nghị tiến đến chúng tôi hỏi vé đồng thời kiểm tra số người trong từng khoang tàu. Sự trật tự và im lặng thấm thoát trả về với đêm khuya. Tất cả đều thấm mệt, chia tay về khoang tàu để ngủ nhưng một nhóm người lẻ tẻ vẫn t́m đường xuống toa “Căn-Tin” (Quantine), thức đêm tán gẫu và uống rượu "Mai Quế Lộ". Nằm trên giường tôi gát tay lên trán, cũng đúng lúc tàu kéo c̣i rung chuyển màn đêm, tiếng khua càng chát tai hơn; tôi đoán biết tàu đang qua cầu Sắt nào đó trên đường đi. Xuyên qua cửa sổ là khoảng không gian tối ṃ, tàu gập ghềnh khua vang, tôi nhớ chuyện con ma da chết đuối và nhớ đến cầu Sắt quê tôi, mỗi lần tàu lửa sắp đến ga Ninh Ḥa cũng kéo c̣i inh ỏi như vậy.

Nh́n đồng hồ đă hơn 2 giờ sáng, mọi người trong khoang tàu đều ngủ ngon lành duy có một cô gái c̣n thức trên giường liếc nh́n tôi không nói, có lẽ cô cũng đang trăn trở như tôi.....

(C̣n tiếp)


Nguyễn Văn Thành
        7/10/2005

                                                 3