www.ninh-hoa.com

 HOA KỲ KƯ SỰ:
C U Ộ C    V I Ế N G    T H Ă M   N E W Y O R K (USA)
Bs LÊ ÁNH


 




 

    

 

 

PHẦN 4:

 

 Tượng Nữ Thần Tự Do

( Statue of Liberty)

 

4- Thực Hiện Kỹ Thuật Và Nghệ Thuật Cho Bức Tượng.

Bản vẽ và bằng sáng chế của Bartholdi

Khi hội Đoàn Kết Pháp-Mỹ được thành lập vào năm 1875, nhà điêu khắc Bartholdi đă hoàn thành được vài mẫu vẽ bức tượng Tự Do. Nhà điêu khắc phải đương đầu với rất nhiều vấn đề, chẳng hạn như vẽ kiểu và cách chế tạo, đ̣i hỏi tới năng khiếu riêng của nhà sáng tạo, v́ trước đó đă không có các kiểu mẫu nào to lớn đến như thế.

Vào thế kỷ 19, một đài kỷ niệm cao 302 feet (92 mét) kể cả bệ, sẽ chế ngự cả một vùng chân trời và ngọn đuốc giơ lên cao sẽ khiến cho nhiều nơi trông rơ. Bức tượng Nữ Thần Tự Do như vậy sẽ lấn át bức tượng Rhodes (Colossus of Rhodes), là một trong 7 kỳ quan của Thế Giới Cổ Xưa, hơn cả bức tượng S. Carlo Borromeo, và tượng Nữ Thần Tự Do sẽ vừa là một sáng tạo kỹ thuật đặc biệt và cũng là một tác phẩm nghệ thuật.

Ông Bartholdi là một nghệ sĩ nên đă bị ảnh hưởng bởi thời đại của ông, bởi các bài học của quá khứ… Một trong các bức họa gây được nhiều ấn tượng sâu sắc vào tâm hồn nhà điêu khắc, là tác phẩm "Tự Do hướng dẫn Dân Chúng" (La Liberté Guidantle Peuple) năm 1830 của họa sĩ Delacroix. Đây là một biểu tượng của cuộc Cách Mạng Tháng 7, đă bị chính quyền Pháp xếp vào bóng tối cho đến khi có bầu không khí chính trị bao dung hơn.

Tư tưởng của ông Bartholdi cũng bị ảnh hưởng do ư niệm ḥa b́nh của ông Laboulaye, v́ vậy bức tượng đă không mang một lá cờ, một cây súng là biểu tượng của cách mạng, mà mang bên ḿnh các biểu tượng thụ động hơn, đó là một ngọn đuốc và một tấm bảng, giống như tấm bảng của nhà tiên tri Moses, nằm trong cánh tay vững chắc.

Bức tượng Nữ Thần Tự Do c̣n có vẻ mặt nghiêm trang và khắc khổ, và theo như lời ông Bartholdi, bộ diện mạo này đă phản ánh một phần nào bộ mặt của người mẹ nhà điêu khắc, bởi v́ bà đă là một nạn nhân chính trị, một góa phụ người Pháp sống trong miền Alsace bị quân đội Đức chiếm đóng. Bức tượng Tự Do này là h́nh ảnh của một nữ thần cổ điển, có bộ mặt tỏ lộ ra một vẻ đẹp thánh thiện cùng với sức mạnh, ḥa hợp với ṿng vương niệm 7 nhánh trên đầu.

Mô h́nh của bức tượng được nặn bằng đất sét, cao 1.25 mét (hơn 4 feet), đă được phóng lớn 3 lần thành chiều cao 2.85 mét, rồi lại được tạc thành tượng cao hơn 11 mét (hơn 36 feet). Chính ở tầm vóc này, nhà điêu khắc đă duyệt xét lại mọi chi tiết. Sau đó, độ phóng lớn cuối cùng làm cho kích thước của mẫu h́nh cao tới 46 mét (151 feet). Trên bức tượng, các nhân viên kỹ thuật đă dùng tới hơn 300 điểm chuẩn chính và 1,200 điểm chuẩn phụ, và họ đă thực hiện hơn 9,000 công cuộc đo lường dùng cho bức tượng. Bức tượng được đổ bằng thạch cao rồi chuyển sang lớp đồng mỏng. Các lớp đồng dầy được cẩn thận ép từ bên trong và g̣ bằng tay, sau đó được sửa chữa bằng cách đập g̣ từ bên ngoài. Tất cả có hơn 300 miếng đồng, tạo nên phần ngoài bức tượng.

Phần sườn thép bên trong, chịu đựng bức tượng, đă được vẽ kiểu và thực hiện do kỹ sư Gustave Eiffel, nhân vật vào năm 1889 đă xây dựng nên Tháp Eiffel là đài kỷ niệm 100 năm Cuộc Cách Mạng Pháp. Ông Gustave Eiffel là kỹ sư danh tiếng nhất về xây dựng các cầu xe lửa, với sự hiểu biết uyên thâm về cách thiết kế bằng sắt thép và cách tính sức chịu đựng (stress). Cấu trúc của phần sườn sắt gồm 4 cột sắt cao mỗi cột 29.54 mét (96 ft 11 in. ), mọc lên từ bệ của bức tượng và chịu đựng tất cả trọng lượng, rồi từ chiếc tháp trung tâm này, có các đà nhỏ hơn, nương theo h́nh dạng của bức tượng. Hàng trăm bộ phận đă tạo nên một hệ thống nhún (suspension system), với độ co dăn điều chỉnh tùy theo sự dăn nở hay co hẹp.

Sau 10 năm chế tạo tại Pháp, các phần của bức tượng Tự Do đă dần dần hoàn thành. Cánh tay phải và bó đuốc được chở qua Hoa Kỳ nhân dịp kỷ niệm 100 Năm Độc Lập 1876, rồi tới năm 1878 th́ đầu của bức tượng đă được làm xong và được tŕnh bày trước dân chúng thành phố Paris.

Tại Hoa Kỳ, cánh tay phải và đầu bức tượng Tự Do đă được di chuyển về Công Viên Madison của thành phố New York và nằm tại đây từ 1877 tới 1884. Địa điểm này đă là nơi xuất phát và dừng chân của nhiều đoàn diễn hành tại thành phố đó.

Ngày 4 tháng 7 năm 1884, một buổi lễ đă được tổ chức để chính thức chuyển giao bức tượng, từ vị đại diện nước Pháp là ông Ferdinand de Lesseps, một nhân vật danh tiếng đă đào xong Kênh Đào Suez, qua ông Đại Sứ Hoa Kỳ là Levi P. Morton. Về phần Hoa Kỳ, việc xây dựng bao gồm các công tác chọn lựa địa điểm, đắp nền móng và cái bệ đứng với chiều cao gần bằng chiều cao của bức tượng.

Bệ của bức tượng đang được xây cất
(bản vẽ của Richard Morris Hunt, 1885)

Địa điểm đặt tượng phải nằm trong hải cảng New York. Ông Bartholdi đă lựa chọn ḥn đảo Bedloe, một đảo nhỏ, cô đơn, không làm cản trở tầm nh́n của các con tầu biển đi vào hải cảng. Đảo Governor cũng là một địa điểm đề nghị và cả hai đảo này đều thuộc về chính quyền Liên Bang. Năm 1877, Quốc Hội Hoa Kỳ đă giao quyết định chọn lựa cho Tướng William T. Sherman, một vị anh hùng trong thời Nội Chiến Nam Bắc Mỹ. Ông Sherman đă thiên về ư kiến của nhà điêu khắc và chọn đảo Bedloe.

Bức tượng Nữ Thần Tự Do có kích thước vĩ đại, v́ vậy cũng đ̣i hỏi cái bệ khổng lồ, có chiều cao vào khoảng một ṭa nhà 10 tầng. Cái bệ này cũng phải được vẽ kiểu sao cho bức tượng vẫn là trung tâm hấp dẫn sự chú ư của du khách, rồi cả ba thành phần toàn cảnh, cái bệ và bức tượng phải ḥa hợp với nhau thành một toàn thể kiến trúc mang đầy đủ ư nghĩa và mỹ thuật. Nhiều kiểu vẽ bệ đă được cứu xét, chẳng hạn như kiến trúc 6 cánh với nét vẽ từ pháo đài của Viollet-le-Duc. Ông Bartholdi cũng vẽ cái bệ của bức tượng là một h́nh vuông, đứng trên là một kiểu kim tự tháp, có lẽ do ảnh hưởng của kiến trúc Ai Cập. Cuối cùng, công tŕnh của kiến trúc sư nổi danh Richard Morris Hunt đă thay thế các đề nghị kia. Dự án của ông Hunt là làm cho chiều cao của bệ giảm xuống c̣n 89 feet, nhưng cách xây dựng đă làm tăng phí tổn thêm 20,000 mỹ kim. Kiểu vẽ của ông Richard M. Hunt đă phối hợp được tỉ lệ và kiểu cách, để bổ túc cho bức tượng Tự Do.

Từ ngày 20 tháng 7 năm 1884, con phà Bartholdi đă nặng nề chuyên chở các vật liệu kiến trúc qua đảo Bedloe. Trên đảo, người ta cũng đặt một đoạn đường xe lửa để di chuyển đá, sắt… Nền của bệ có thể tích 11,680 yard khối (8,916 mét khối). Điều khiển công tŕnh này là Tướng Charles P. Stone. Ngày 22-4-1886, tảng đá cuối cùng được đặt vào chỗ và Hoa Kỳ sẵn sàng đón nhận món quà tặng lớn lao nhất, để trở nên bức tượng danh tiếng nhất và được yêu mến nhất trên Thế Giới.

Về phía nước Pháp kể từ tháng 1 năm 1885, bức tượng Tự Do đă được đóng vào trong 214 thùng gỗ đặc biệt, mỗi thùng được ghi chú cẩn thận để việc lắp ráp dễ dàng. Trọng lượng gỗ và kim loại dùng vào công việc này nặng 500,000 pounds (vào khoảng 250,000 kilô). Các thùng hàng được chở từ Paris tới Rouen bằng đường xe lửa rồi bốc lên tầu chiến Isère. Con tầu này rời bến cảng vào ngày 21-5-1885 và cập bến New York một tháng sau.

Bức tượng Tự Do đă rời khỏi thành phố Paris, để lại nhung nhớ cho người dân thành phố này, khiến cho ngay sau đó, các người dân New York sống tại Paris đă quyên góp tiền bạc và xây dựng một bức tượng tương tự, nhưng nhỏ bằng một phần tư và đặt trên đảo Cygnes (Iles des Cygnes), khá gần Tháp Eiffel.

Công tŕnh bức tượng Nữ Thần Tự Do đă thành công là do các nhân vật tận tụy: Laboulaye, Bartholdi, Eiffel, Hunt, Stone, Pulitzer, Lesseps, Evarts… Các vị này đă tới đúng nơi, làm việc đúng lúc, hoàn thành vai tṛ của ḿnh dù lớn hay nhỏ, để tạo nên một kỳ quan của Thế Giới.

 

 

Đọc PHẦN 5

 

 

 


Bs LÊ ÁNH

12/2020

 

 

 

 

Trang Văn Thơ/Hồi Kư/Y Học: Bs LÊ ÁNH