Đầm Nha Phu - Ảnh: Dương Tấn Long

XỨ NINH: THẮNG CẢNH & DI TÍCH - Vinh Hồ

   
 XỨ NINH:  THẮNG CẢNH & DI TÍCH

 Phần (1)   |  Phần (2)  |   Phần (3)   |    Phần (4)   |   Phần (5)   |  Phần (6)  |  Phần  (7)  |

       Phần  (8)  |    Phần  (9)  |   Phần  (10)   Phần  (11)   Phần  (12)     Phần  (13)

  
 
www.ninh-hoa.com

 

Bản Đồ Ninh Ḥa      Biển Đại Lănh     Vũng Rô      Núi Đá Bia     Đèo Cổ Mă    Chùa Xuân Tự


Phần 8:
 

 

CHÙA KHÁNH LONG VÀ NHỮNG CỔ VẬT:

Tọa lạc tại thôn Tuân Thừa, xă Ninh B́nh, huyện Ninh Ḥa, do Thiền sư Ngộ An, hiệu Phổ Tịnh đời 39 Lâm Tế Chánh Tông khai sơn nhưng không rơ năm nào, chỉ biết năm Khải Định ngũ niên, tức năm Canh Thân, 1920, chùa đại trùng tu. Ngài viên tịch năm 1922, bảo tháp hiện c̣n tại khuôn viên chùa.


Chùa Khánh Long - Số Điện thoại: 058 - 846-818

Về lịch sử tuyền thừa của chùa xin ghi lại vài nét đặc biệt sau đây:

Năm 1942, Thầy Tâm Viên trụ tŕ chùa già yếu xin về quê dưỡng bệnh, làng Tuân Thừa đến thỉnh Ḥa thượng Quảng Đức về trụ tŕ, ngài Quảng Đức nhận lời kiêm Trụ tŕ Chùa Khánh Long v́ đang là Trụ tŕ chùa Sắc Tứ Thiên Ân, nhưng sau đó v́ thấy việc đi lại giữa 2 chùa cách trở khó khăn và công việc Phật sự quá bận rộn ngài giao lại cho đệ tử là Đại đức Từ Vân, pháp danh Tâm Tại, hiệu Hạnh Định về trụ tŕ chùa từ năm 1942 đến năm 1956. Thầy Từ Vân có công xây dựng bảo tồn ngôi Tam Bảo, và đúc một Đại Hồng Chung c̣n lưu đến ngày nay.

Chùa được tu bổ nhiều lần, năm 1963 làm nhà Đông, năm 1965 làm nhà Tây, năm 1986 lợp ngói Chánh Điện, năm 1988 xây dựng tượng đài Quan Âm, và năm 1994 đại tu bổ chùa với kinh phí 16 triệu đồng VN do Việt kiều Hải ngoại cúng dường có thêm phần đóng góp của Phật tử địa phương, ngôi chùa hiện nay rất đẹp đẽ tôn nghiêm.

Chùa hiện c̣n lưu những di tích cổ kính như sau:

Một Đại Hồng Chung chú tạo năm 1942.

Một ngôi bảo tháp của Tổ khai sơn

Một Bản Công Đức bằng chữ Hán ghi phương danh của quư vị Hào mục, Nhân sĩ, Chức sắc đă đóng góp công của trong lần trùng tu chùa năm Khải Định ngũ niên, 1920.

Long Vị Tổ Ngộ An và nhiều Long Vị khác.

Chùa c̣n cất giữ 6 Sắc Thần do làng giao:

3 sắc phong Đại Càn Nam Hải Quốc Gia Chi Thần

3 sắc phong Thành Hoàng Bổn Xứ Linh Quang Chi Thần.

Gồm:
       Niên hiệu Thành Thái: 2 sắc
      
Niên hiệu Duy Tân:     2 sắc
      
Niên hiệu Khải Định:    2 sắc

Ngoài ra, chùa có một lư hương bằng sứ đặt tại Chánh Điện là cổ vật có vẽ rồng 4 móng, mặt rồng hung hăn, nước men lam, được suy đoán là cổ vật khoảng cuối đời nhà Minh.

Quả Đại Hồng Chung và những cổ vật quư giá trên hiện c̣n lưu giữ tại ngôi chùa cổ Khánh Long.
 

CHÙA MINH HƯƠNG:

Tọa lạc tại ngả tư gần Cầu Gỗ và cầu Sắt thôn Mỹ Hiệp thuộc Thị trấn Ninh Ḥa. Chùa Minh Hương nằm ở bên này đường rầy xe lửa c̣n chùa Thiên Bửu Hạ th́ nằm ở bên kia.

Không rơ chùa khai sơn năm nào?

Theo ư kiến của chị Phương Lệ và anh Huỳnh Minh Tâm là người Hoa sinh trưởng tại Ninh Ḥa cho biết Chùa Minh Hương tại Cầu Gỗ cũng như Nghĩa Địa Minh Hương tại Giếng Bọng (Cây Số 5 Quốc lộ 21) là do người Minh Hương tạo lập đă lâu đời, người Minh Hương đến định cư tại Thị trấn Ninh Ḥa theo diện tị nạn chính trị Phản Thanh Phục Minh, tại Thị trấn Ninh Ḥa có 3 ngôi chùa Tàu th́ chùa Minh Hương khai sơn đầu tiên.

 

Ngược ḍng lịch sử, khi nhà Thanh cướp ngôi nhà Minh, năm 1679 quan nhà Minh là Dương Ngạn Địch, Tổng binh trấn thủ Long Môn ở Quảng Tây cùng phó tướng là Hoàng Tiến phối hợp với Trần Thượng Xuyên, Tổng binh châu Cao, châu Lôi , châu Liêm ở Quảng Đông cùng phó tướng là Trần An B́nh, tất cả không chịu phục nhà Thanh đă đem 3.000 quân cùng 50 chiến thuyền vượt biển vào khai khẩn đất Đồng Nai, Gia Định, Mỹ Tho, làm ăn phát đạt, đến năm 1698 th́ đă có hai thị trấn Đại Phố Châu (tức Cù Lao Phố ở Biên Ḥa) và Mỹ Tho Đại Phố là 2 trung tâm thương măi phồn thịnh đón tiếp nhiều ghe thuyền ngoại quốc vào buôn bán và đă thành lập được 2 xă, xă Thanh Hà ở Biên Ḥa và xă Minh Hương ở Gia Định. Phong trào người Minh Hương tị nạn vượt biển sang định cư tại Việt Nam và Chân Lạp vẫn tiếp tục trong 2 thế kỷ 18, 19, và kéo dài đến hết thập niên 30, 40 của thế kỷ 20. Song song với những người ra đi theo diện tị nạn chính trị phản Thanh phục Minh cũng c̣n có những người ra đi theo diện di dân t́m đất sống.

Mạc Cửu người Quảng Đông là một thương nhân đến Sài Mạc vào cuối thế kỷ 17, làm ăn khá giả lấy tiền chiêu mộ lưu dân lập ra 7 xă ở Hà Tiên, đến năm 1708 được chúa Nguyễn phong chức Tổng Binh cai quản đất Hà Tiên.

Những người Minh Hương đầu tiên từ các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Triều Châu, Phúc Kiến, Hải Nam đến Vạn Giă, Ḥn Khói, Hà Liên, Bến Đ̣, Lệ Cam, Văn Định Hạ, Thị trấn Ninh Ḥa cũng giống như những người Minh Hương đến Mỹ Tho, Gia Định, Đồng Nai, làm ăn buôn bán phát đạt, địa điểm mà họ tập trung đông đúc nhất có lẽ là khu Chợ Dinh phồn phú nằm bên hữu ngạn Sông Dinh. Gần khu Chợ Dinh có bến Đ̣ Dinh tấp nập ghe thuyền, có cầu Dinh người qua kẻ lại, phía bên kia sông Dinh có Dinh Thái Khang đóng bên bờ sông và Phủ Thái Khang đóng tại làng Phước Đa cách xa chừng 2km. Tại khu vực cầu Dinh lưu dân, binh lính qua lại rộn ràng, phong trào Nam Tiến từ ngoài vào hết đợt này đến đợt khác. Khu Chợ Dinh lúc nào cũng đông người, nhờ thế mà việc làm ăn buôn bán của người Minh Hương ở Thị trấn Ninh Ḥa mỗi ngày một thêm phát đạt.

Tác giả Đường B́nh viết:

"Phố chợ Ninh Ḥa trước 1975 chín mươi chín phần trăm là do người Hoa làm chủ, tất cả các căn phố chung quanh nhà lồng chợ hầu hết là của người Hoa. Trước 1954 tất cả người Hoa ở Ninh Ḥa là người ngoại quốc, v́ thế tên cúng cơm của chúng tôi đều được đọc theo kiểu Tàu. Là người Hoa nên mỗi năm phải đóng thuế tùy thân, già trẻ lớn bé đều phải đóng, tôi c̣n giữ tấm thẻ tùy thân để làm kỷ niệm."

Các Thiền sư Trung Hoa đến Việt Nam rất sớm:

Đàng Ngoài có phái Tào Động (1573-1599) của ngài Trí Giáo Nhất Cú. Phái Liên Tôn (1676-1705) của ngài Lân Giác Như Trừng. Ở Đàng Trong có phái Lâm Tế, năm 1665 ngài Nguyên Thiều Siêu Bạch lập chùa Thập Tháp Di Đà mở trường dạy Phật pháp tại phủ Qui Ninh (B́nh Định), có 10 vị Thiền sư người Trung Hoa như Thạch Liêm, Từ Lâm, Thuyền Lâm, Minh Hải Pháp Bảo, Minh Vật Nhất Trí... được Chúa Nguyễn Phúc Trăn mời sang Phú Xuân. Đặc biệt ngài Minh Hoằng Tử Dung quê Quảng Đông đến hoằng hóa tại phủ Diên Ninh (Diên Khánh) truyền pháp cho ngài Thiệt Vinh Bửu Hạnh tại Diên Ninh, và ngài Thiệt Diệu Liễu Quán tại Long Sơn, năm 1683 ngài Tử Dung ra Phú Xuân lập chùa Ấn Tông.

Chùa Minh Hương có lẽ được thành lập trong hoàn cảnh lịch sử như đă tŕnh bày và thời điểm thành lập được phỏng định vào khoảng tiền bán Thế kỷ 18.

Vị Trưởng Ban Hộ Tự chùa Minh Hương hiện nay và một Cụ Ông 89 tuổi ở thôn 5 Thị Trấn NH cho biết chùa được người Minh Hương khai sơn trên 100 năm rồi, đất đai chùa rộng răi, hiện chùa c̣n cất giữ đầy đủ giấy tờ đất đai được chính quyền địa phương kư ngày 5/3/1963, nhưng bao năm qua đă có 5 gia đ́nh vào cất 5 ngôi nhà tôn và ngói trong khuôn viên chùa, ngưỡng mong các cơ quan trách nhiệm giúp cho chùa giải tỏa 5 ngôi nhà xây cất bất hợp lệ nói trên, chùa Minh Hương không rơ đă được trùng tu bao nhiêu lần, nhưng có một lần vào năm Bảo Đại thứ 11 và một lần mới đây, chùa đă có 20 năm không người trụ tŕ.

Chùa Minh Hương thờ Ông, tức Quan Thánh Đế Quân, từ thờ phượng đến kiến trúc đều mang đậm bản sắc văn hóa Trung Hoa.

Chùa Minh Hương là một di tích cổ kính về phương diện tín ngưỡng của Cộng đồng người Minh Hương tị nạn trên đất Ninh Ḥa hiện c̣n lưu cách nay khoảng trên 200 năm lịch sử.

Ngoài Chùa Minh Hương, người Hoa tại Thị trấn Ninh Ḥa c̣n 2 ngôi chùa cổ khác, đó là chùa Huệ Thành Hội Quán và Chùa Hải Nam.

 

 

Đọc:  Xứ Ninh: Thắng Cảnh và Di Tích  - 

 Phần 1       Phần 2       Phần 3       Phần 4       Phần 5     Phần 6     Phần 7   

 Phần 8       Phần  9      Phần 10    Phần 11   Phần 12   Phần 13

 

 

          VINH HỒ
(Orlando, Tháng 10/2004)

Tài liệu tham khảo:

Lược sử Chùa Thiên Bửu, 1993, Ban Hộ Tự và Tổ Sử
Lịch Sử Chùa Huệ Thành Hội Quán, Đường Sơn (Quách Cảnh dịch)
Lịch Sử Chùa Trường Thọ, Ban Hộ Tự
Lịch Sử Chùa Phật Học, Ban Hộ Tự
Sơ Lược Lịch Sử Chùa Khánh Long, Nguyễn Khánh Vân
Tiểu Sử Chùa Sắc Tứ Thiên Ân, Ban Hộ Tự
Lịch Sử nhiều Chùa đăng trên: www.ninh-hoa.com
  <http://www.ninh-hoa.com>
Đôi Nét Lịch Sử về Giáo Họ Mỹ Hoán, Linh mục Trần Văn Điện
Lịch Sử Thánh Thất Đại Cát, Hiền hữu Vơ Sự
Non Nước Khánh Ḥa, Nguyễn Đ́nh Tư
Xứ Trầm Hương, Quách Tấn
Ninh Ḥa Lịch Sử Khái Quát, Nguyễn Văn Thành
Dốc Lết, Dương Tấn Long
Lăng Bà Vú, Thùy Trang
Suối Nước Nóng Dục Mỹ, Phó Đức Lâm
Trở Về Thăm Suối Nước Nóng - Hà Thị Thu Thủy
Đặc san Khánh Ḥa Nha Trang, FL, TX, Nam CA, Bắc CA (nhiều số)
Việt Nam Sử Lược, Trần Trọng Kim
Sài G̣n 300 năm cũ, Nguyên Hương Nguyễn Cúc
Việt Nam Phật Giáo Sử Lược, Thượng Tọa Mật Thể
Lược Sử Phật Giáo Việt Nam, Thích Minh Tuệ