Photo:  Dương Tấn Long

XỨ  NINH  NI  NON  - Vinh Hồ

 
   XỨ NINH NI NON - Phần (1)     |     XỨ NINH NI NON - Phần (2)  |

   XỨ NINH NI NON - Phần (3)    |  
 ĐỊA L KHI QUT Nguyễn Văn Thnh   
           
           
www.ninh-hoa.com

 

Bản ồ Ninh Ha          Ảnh Ni Vọng Phu          Ảnh: Ni PHỔ Đ -Van Gi


Phần 2:
 

Ngược về hướng Ty Nam, ni Ba Non gip với cc ni:

HN CHẢO cao 1.564 m ở về hướng Ty Bắc của Vạn Gi thuộc x Vạn Hưng c hnh
                    th cao lớn địa thế hiểm trở, đỉnh ni lm xuống thnh lng chảo, c lẽ khi
                    xưa l miệng ni lửa.

HN CHT cao 1.519 m.

HN A A cao 1709 m.

     Nối liền với 3 ngọn ni trn l ni Vọng Phu nổi tiếng khắp nước.

NI VỌNG PHU: cao 2.051m, l ngọn ni cha, cao nhất tỉnh Khnh Ha.

 
                                                                                                          
Người Php gọi l "La Mre et l' Enfant" (ni Mẫu Tử, hay ni Mẹ Bồng Con), người Thượng gọi l "T. Angmtn".  
(Ảnh Ni Vọng Phu)

Ni Vọng Phu nổi bật trn hng trăm ngọn nằm về hướng Ty Bắc của Thị Trấn Ninh Ha, nằm về hướng Ty của Vạn Gi v nằm về hướng ng của huyện lỵ Khnh Dương. Chp ni l một khối đ hoa cương khổng lồ cao vt dựng đứng giữa trời. Khối đ thứ hai thấp hơn đứng st bn cạnh. Hai khối đ ny trng giống như hai mẹ con nng Vọng Phu đứng trn đỉnh ni. Từ Thị trấn Ninh Ha cch xa trn 30 km nhưng vo những ngy đẹp trời vẫn nhn thấy ni Vọng Phu rất r.

Ni tọa lạc tại 12 41' 40'' Bắc vĩ tuyến v 106 36' 03'' kinh tuyến ng, cch bờ biển khoảng 30 km, cch quận lỵ Khnh Dương khoảng 18 km. i t theo con đường lin tỉnh số 9 mất độ nửa giờ, rồi đi bộ chừng 5 km đường rừng l đến chn ni, v leo ni tiếp độ nửa ngy nữa l đến chỗ "Mẹ Bồng Con".

Quch Tấn gọi hn Mẫu Tử l "Cảnh lạ trong đời như ngọn Khung Lư của Thnh Thn".

Tương truyền c 2 vợ chồng trẻ sanh được 1 đứa con gi 4 tuổi, một hm người chồng bn với vợ rằng ở trn ni cao c cy d l đất đai của B Thin Y A Na rất linh thing, chng muốn ln đ để tm của kỳ nam mang về bn lm cht vốn lm ăn hầu thay đổi cuộc sống lam lũ hiện tại. ược vợ đồng chng sửa soạn hnh l, trn lưng địu một gi lương kh, tay cầm ru, rựa, miệng ngậm ngi từ biệt vợ con ra đi. Nhưng ngy qua thng lại... chẳng thấy chng trở về, hai mẹ con chiều chiều dắt nhau ln đầu ni ngng trng rồi ha đ thnh ni Mẫu Tử.

Một tương truyền khc ni rằng ngy xưa c 2 vợ chồng tiều phu hiếm muộn đ đi cầu tự khắp cc đền cha, cuối cng sinh được 1 c gi dễ thương v qua năm sau sinh tiếp 1 cậu trai khu khỉnh.

Một ngy nọ 2 chị em rc ma ăn v tranh ginh với nhau sao đ, đứa em lỡ tay lm trng 1 dao ln đầu chị mu ra lai lng... v sợ qu nn bỏ nh trốn biệt. Cha mẹ tm mi vẫn khng thấy con đu, buồn khổ rồi qua đời, bỏ lại c con gi chỉ c 1 mnh bơ vơ nn cũng bỏ xứ ra đi. ứa em trai từ lc bỏ chạy tới m biển gặp một chiếc thuyền bun, xin theo v sống ry đy mai đ... về sau trở thnh một thương nhn kh giả. Một hm chạnh lng nhớ cố hương mới tm đường trở về qu cũ, nhưng chẳng cn ai nn cũng bỏ ra đi. i đến một thung lũng chng gặp một c gi, 2 người thương nhau rồi kết thnh vợ chồng sanh được 1 b gi xinh đẹp gia đnh sống rất đầm ấm hạnh phc. Một hm người vợ ngồi gội đầu... người chồng nhn thấy 1 vết sẹo trn đầu vợ mới hỏi nguyn do, nng thnh thật kể lại đầu đui cu chuyện... Chng chết điếng khi biết người đầu ấp tay gối bấy lu nay chnh l chị ruột của mnh nn đau khổ bỏ đi. Nng chẳng hiểu v sao... mới nhờ người tm kiếm khắp nơi nhưng chẳng thấy tăm hơi, cuối cng bồng con ln ni ngng trng rồi ha thạch thnh ni Mẹ Bồng Con.

Một huyền thoại khc kể rằng ngy xưa c một "chng tuồi trẻ vốn dng ho kiệt " yu một c gi nết na, xinh đẹp nhất vng. Họ kết duyn với nhau v sống quấn qut bn nhau rất hạnh phc, nng dệt cửi quay tơ, chng di mi kinh sử chờ ngy ra Kinh ứng th. Khi nng sanh được 1 đứa con gi xinh xắn th qun giặc trn đến xm lấn ci bờ:

                  "Trống trường thnh lung lay bng nguyệt,
                   khi cam tuyền mờ
mịt thức my,
                   chn tầng gươm bu trao tay,
                   nửa đm truyền hịch định ngy xuất qun".

Chng tuổi trẻ đnh xếp bt nghin, từ tạ người vợ trẻ ln đường ra bin ải rồi hy sinh ngoi chiến địa. Ở qu nh nng chinh phụ m con đợi chờ rồi ha đ thnh ni Vọng Phu, những giọt lệ của nng rơi xuống ha thnh sng, c tn l sng Ci chảy vo sng Dinh để ra biển.

Em khng nghe ma thu
Dưới trăng mờ thổn thức?
Em khng nghe rạo rực
Hnh ảnh kẻ chinh phu
Trong lng người c phụ?

(Lưu Trọng Lư, Tiếng Thu)

Người c phụ l tảng đ cao, v đứa con gi l tảng đ thấp, nhưng ở qu ti người ta ni rằng v đợi chờ qu lu nn c gi nay đ cao hơn mẹ, cn người mẹ th nay đ gi lưng khm tc bạc: "Người mẹ chnh l tản
g đ to v thấp cn c gi l tảng đ nhỏ v cao."

Quả l:

Nắng chiều soi đ ra vng
Trn non cn một mnh nng chơ vơ
ẵm con nhn ci mịt mờ
Mong chồng biết đến bao giờ mới thi

(Phạm nh Tn)

Thời học sinh, ti c nghe cc thầy c gio ni rằng ni Vọng Phu l "một biểu tượng của lng chung thủy m Trời đ ban cho xứ Ninh ".

Trước khi đi xa, vo những chiều ma Hạ ti thường ra bờ sng qu ti nhn ln hướng Ty Bắc, nng Vọng Phu hiện ra rất r sừng sững giữa my trời, lng ti ha với bao nỗi ngậm ngi trước những cu chuyện kể thật v cng ảo no thương tm, ti c lm một bi thơ ường luật mang tn: "Ni Vọng Phu 1, 2, 3".

Xin trch đoạn đầu:

Sừng sững đầu non mỏi mắt trng
Ngng chồng xa thẳm bể mnh mng
Chiến trường chẳng tiếc đời xun trẻ
Qu kiểng no đau phận m hồng?
Chờ đợi mỏi mn tnh ha đ

Nhớ thương chung thủy lệ thnh sng
Nghn năm đứng đ my in bng
Thung lũng qu Ninh động ci lng

Ni Vọng Phu đ đi vo m nhạc với nhạc phẩm bất hủ "Hn Vọng Phu 1, 2, 3" của L Thương. Bản nhạc "Ơi Con Sng Dinh" rất nổi tiếng của Hnh Phước Lin cũng c nhắc đến địa danh ny.

Trong bi: "Dục Mỹ - Qu Xưa Yu Dấu" của H Thị Thu Thủy c một đoạn viết về Ni Vọng Phu như sau: " Xa hơn nữa, một dy ni cao vời vợi với hai chp ni cao v thấp, nằm kế cận bn nhau m người dn Dục Mỹ gọi l ni Vọng Phu. y l một ngọn ni lịch sử lm ti rất hnh diện cho qu nhỏ của ti bởi lẽ theo truyền thuyết xa xưa truyền tụng về một sự tch ni ln sự chung thủy của người phụ nữ chnh chuyn bồng con chờ chồng biền biệt ngoi quan san bin ải, v đặc biệt nhắc ti nhớ lại 3 bi ht bất hủ "Hn Vọng Phu 1,2, 3" do cố nhạc sĩ L Thương sng tc."

Ni Vọng Phu đ trở thnh nguồn xc cảm su xa của những vần thơ:

Bao năm đu quản nắng mưa
Bồng con đứng đợi vẫn chưa thấy về
Thời gian bi xa lời thề
Mẹ con ha đ bn lề thng năm

(Ca dao)

Lạy B cho nổi gi đng
Cho thuyền ti chạy cho chồng B ln


(Ca dao)

Lạy B cho thổi gi nồm
Chồng B ở Quảng giong buồm theo v

(Ca dao)

Hnh đ ai đem đặt biển ng
Giống hnh nhi nữ dạng ngồi trng
Da nhồi phấn tuyết phơi mu trắng
Tc gội dầu mưa giũ bụi hồng


(Tn Thọ Tường)

Nhn con chạnh tủi lệ sầu đng
Ha đ trơ hnh dạng ngng trng
m hứng sương chan đầu điểm bạc
Ngy phơi nắng rn m phai hồng
Gi lay những đợi thuyền ai gh
Trăng dọi no d bến nước khng
Sương tuyết chi sờn gan sắt đ
Khư khư một dạ chẳng hai chồng


(Song Thanh)

ứng đ bao giờ đến by giờ
Trng chồng thnh đ khối trơ trơ
Xun tn thu đến trng mun dặm
Gi tạt mưa tun quyết một thờ...


(Ngọc Xch)

1.

Chồng đi biệt tch tự bao giờ
Một gc trời ring một dạ chờ
Lụy nhớ mưa ngn tun nượp nượp
Tc thề my ni bạc phơ phơ
Non chồng nghĩa nặng cao vi vọi
Nước vướng tnh su chảy lững lờ
Du bể đ bao đời kiếp trải
Lng son một tấm mi trơ vơ

2.

Người đ khng về tin cũng khng
ầu non dắt trẻ đứng trng chồng
Nước my quạnh vắng dng kh lệ
Mưa nắng phi pha m lợt hồng
Lời thệ vững ghi lng sắt đ
Khối tnh ring nặng gnh non sng
Nỗi niềm ai biết ai khng biết
Gương nguyệt nghn thu rạng biển ng

(Quch Tấn, Vọng Phu)

Thầm thỉ duyn xưa khn mở miệng
Nước non cn đ nước non hay.

(V Danh Thị)

m trẻ dầm sương ai biết c?
Trng chồng thnh đ kẻ rằng khng!
Trơ trơ một khối từ sơ tạo
Thu dệt ra chi chuyện ngng chồng.

(Thường Tin)

m khối tnh thm thi với đ
em nguồn lệ thảm đọ cng sng
Ngn năm đ tạc gương c phụ
Ấp ủ qu Ninh một tấm lng.

(iềm Ca)

 

Đọc:  Xứ Ninh Ni Non  -   Phần 1          Phần 3       Khi Qut

 

          VINH HỒ
(Orlando, Thng 7/2004)

Ti liệu tham khảo:

- Non Nước Khnh Ha, Nguyễn nh Tư, Nh xuất bản Thanh Nin, 2003.
- Xứ Trầm Hương, Quch Tấn, Hội Văn Học Nghệ Thuật Khnh Ha, ti bản lần thứ hai năm 2002.
- Cc đặc san Khnh Ha-Nha Trang tại Nam California, Bắc Cali, Texas, Florida (nhiều số).