Trang Cc Mn Ăn

CƠM CHY NỒI ĐỒNG
L K Thương

 

 


L K
Thương

Sinh tại Nha Trang. Hiện sinh sống tại: Si Gn, Việt Nam

E-mail:

--- { ---


 

 

 

 

 
o
O o

      Dn, người bạn thn của ti từ thời học trung học, mấy chục năm ở nước ngoi đến giờ mới chịu về thăm qu cha đất tổ. Muốn mời bạn một bữa cơm gia đnh cho thn tnh thay v mời ăn ở nh hng, nn hỏi bạn nhớ mn ăn g của Việt Nam m lu nay chưa c dịp gặp lại, bạn cũng thn tnh trả lời: Trong bảng thực đơn hưởng thụ của mnh chỉ cn thiếu một miếng cơm chy qu nh, m cơm chy nấu bằng nồi đồng mới đng điệu. i, ci thm của bạn hết sức chn thnh, hết sức khim tốn, hết sức dễ thương nhưng nghĩ lại th hết sức kh thực hiện, v thời buổi ny tm đu ra chiếc nồi đồng để nấu cơm chy đi bạn, m dẫu c đến nh hng th cũng chỉ l cơm niu Việt Nam !

Ngy xưa, ci thời nấu cơm bằng nồi đất rồi đến nồi đồng, cơm chy l miếng ăn vương giả của con nh ngho, của những người thiếu ăn. Đong gạo đổ vo nồi - buổi trưa chỉ đủ cho cả gia đnh ăn, buổi chiều dư ra một cht cho phần cơm nguội sng mai, vo bằng nước giếng, canh sao mực nước trong nồi vừa đủ chn cơm, khng kh, khng nho. Nhen lửa củi, bắt ln bếp. Khi chụm lửa cho cơm si phải chọn que củi cho than lu tn để khi cơm cạn, bươi tro, than ra, vần xuống bếp để than đủ nng lm cho cơm vừa chy dưới đy nồi. Phải nhớ vần nồi v xới đều cơm cho cơm nở v chn đều quanh nồi. Thm một chi tiết nữa l khi cơm cạn, từ trn đầu ba ng to đất vần xuống tro than, nhớ đậy một miếng l chuối tươi giữa miệng nồi v vung để giữ kn hơi nng lm cho cơm mau chn. Đ l tiến trnh nấu một nồi cơm nồi đất hay nồi đồng m mẹ ti dạy khi ti mới 12 tuổi, bởi v l anh cả trong gia đnh, phải lo chuyện nấu cơm trưa trong khi cha mẹ đi lm chưa về để anh em ăn kịp giờ đi học.

Chuyện nấu cơm nghe đơn giản như vậy, nhưng hon cảnh ngho kh đ tạo cho ti một thức trch nhiệm, một tnh cảm su xa gắn b với nồi cơm khi nấu. Nếu ham chơi trong khi nồi cơm đang nằm trn bếp, lửa tắt khng biết, cơm si khng hay, th cơm sẽ sống, sẽ kh, sẽ nho hoặc trn sống, dưới kh, bốn bề nho nhoẹt. (M đ c lần như thế). Cha mẹ sẽ khng c bữa cơm ngon hay đầy đủ khi đi lm thu, gặt mướn về, c khi hai người phải nhường hết cho con ci ăn, cc em sẽ ăn khng được no, v phần gạo bữa no ra bữa đ. Sung sướng nhất l mỗi khi nấu được một nồi cơm hon hảo, c một dề cơm chy dưới đy nồi. Mỗi lần nhấc nồi cơm ra khỏi bếp, theo lời mẹ dạy, nhng đy nồi vo chậu nước lạnh để nếu c cơm chy th dễ lấy ra. Trưa no cha mẹ về trễ, bới để phần cho hai người xong, anh em quy quần bn mm cơm, đứa no cũng muốn c được một miếng cơm chy. Cơm chy ngon nhất l cơm nấu bằng gạo la mới, gạo tẻ, gạo tm thơm đầu ma. Hạt cơm vng ngậy dnh kết nhau thnh một dề lớn, thơm nức mũi, chỉ nhn thấy đ thm chảy nước miếng. Đ l vng, l phần thưởng của con nh ngho, của những người thiếu ăn. Chỉ cần một miếng, bẻ từng cht một, bỏ vo miệng nhai từ từ để thưởng thức ci hương vị ngọt ngo của đất, của kh trời, của nước, của lửa v của cả mồ hi nước mắt người nng dn hợp lại rồi tất cả tan dần ra, thấm vo từng tế bo của mnh... i sung sướng biết bao ! Cơm chy cn l qu, l mn trng miệng. Dắt em qua nh hng xm chơi, gặp bữa cơm chiều, b chủ nh cho một miếng cơm chy lm qu. Mn qu nh qu đi lc chỉ như vậy thi, nhưng thương lắm, thn lắm mới cho, nếu khng th người cho sẽ bị mang tiếng l khinh rẻ coi nh ngho. Hay ăn cơm vừa xong, mẹ thấy dưới đy nồi cn t cơm chy bn vắt cho mỗi đứa một dm để ăn... trng miệng. Mừng lắm, sướng lắm.

Nhớ thời cn nhỏ, nh bn cạnh mua cơm kh, cơm chy về nấu cho cho heo. Họ trải ra phơi ba bốn nia trước sn cho khỏi ẩm mốc. Thằng con b chủ nh cng trang lứa, c lẽ chưa bao giờ được ăn cơm chy nn thm, bn th mấy miếng lận trong lưng quần, rủ nhau chạy ra vườn, np sau bụi chuối, chia nhau ăn một cch ngon lnh như ăn bnh cốm. Nghĩ cũng tức cười, con người lun lun thm muốn những g họ thiếu. Thằng bạn kể, trong t anh no c được một miếng cơm chy l cha thin hạ rồi, phải dấu mọi người m ăn, tin tưởng nhau lắm v c cảm tnh lắm mới chia cho một cht.

C ai ngờ miếng ăn ngho by giờ lại đổi đời, ln ngi. Chắc chắn khi ti ni với mẹ ti, người đ 80 tuổi, về điều ny, b khng thể tin được. Nhưng n cũng giống như chuyện b mẹ qu đu ngờ rằng by giờ mnh cầm ống al ni chuyện với với con chu ở cch xa đến mấy trăm, mấy chục ngn cy số. Khng cht mặc cảm tự ti m cn tự tin v hnh diện, cơm chy ngồi cng chiếu mang ci tn l Menu bn cạnh những mn ăn u đắt tiền trong cc nh hng sang trọng ở thnh phố ny v trn đất nước ny. Cng một giai cấp với n cn c rau muống luộc, c cơm kh, c di d (c tm) nướng than... (Cn mn g nữa khng biết, v ti khng thuộc tầng lớp khch thường xuyn của cc nh hng).

Ni về rau muống, ti nhớ khng lầm, trước 1954, người miền Nam khng biết ăn rau muống, thật sai lầm khi họ dng rau muống cho heo ăn. Sau 1954 người miền Bắc vo miền Nam mới du nhập rau muống vo bữa cơm đạm bạc của người miền Nam. Rau muống sống, rau muống luộc lấy nước bỏ t bột ngọt, muối, vắt chanh lm canh, sang một cht th rau muống chin tỏi, nh ngho qu th rau muống chin dầu phộng, rau muống nấu canh với một t tp mỡ v mắm muối. Rồi qua gần nửa thế kỷ, đột nhin v nhu cầu của những người ớn thịt c đến tận cổ họng n nghiễm nhin nhảy ln bn ăn c trải khăn trắng, c khăn lạnh lau mặt v c người phục vụ. Một đĩa rau muống luộc chỉ vừa bữa ăn cho một người, mười ngn đồng, số tiền đủ cho một người lao động ngho ăn hai bữa cơm bnh dn trong ngy. Cn c cơm kh, mn trn chu ở miền qu hẻo lnh hay trn rẻo cao của con nh ngho rớt mồng tơi trong ma mưa lũ, by giờ được nng cấp tẩm bột chin bơ dnh cho khch sộp. Ni đến mấy mn ăn của nh ngho mới nhớ cu chuyện b hng xm mắng đứa con biếng học: My khng chịu chăm chỉ học hnh, sau ny chẳng ra g, đừng hng c mn ngon vật lạ m ăn, chỉ ăn đầu tm xương c thi con ạ. Thằng con trả lời tỉnh bơ: M lạc hậu qu, xương c by giờ người ta đ đưa ln hng cng nghệ thực phẩm, bn đầy trong siu thị, xuất khẩu sang tận Mỹ đ. Thằng nhỏ ni đng. Gia đnh người chị vợ bn Mỹ meo về dặn Tết ny đừng gởi qu g bn ny qua hết, nếu tiện gởi cho vi gi xương c tẩm v mấy đứa nhỏ (sinh tại Mỹ) rất thch. Nếu thế th khng chừng cơm chy cũng c ngy độc chiếm thị trường Mỹ, v Hiệp định Thương mại Việt-Mỹ đ c hiệu lực rồi m. Hiện nay đ thấy xuất hiện cơm chy bỏ bao, cơm chy chin bn trn xe đẩy ngoi đường phố, cơm chy trong nh hng. V biết đu khi qua được đất Mỹ cơm chy sẽ đnh bạt mn bắp rang bơ m thế hệ trẻ của Mỹ rất khoi ăn mọi lc mọi nơi.

Ti biết bạn ti thời nhỏ cũng từng khốn khổ, cũng giống như ti, nn trong mu thịt v trong tm thức vẫn tiềm ẩn hương vị thơm ngon của miếng cơm chy nấu bằng nồi đồng. N giống như một hạt giống đ vượt qua bao thời gian, bao khng gian, bao thăng trầm, bao thương nhớ để chờ dịp nẩy mầm. By giờ gặp lại hương đất, kh trời thn thuộc, chỉ cn thiếu nước v lửa....

V điều quan trọng l chiếc nồi đồng.

Thương qu bạn, muốn bạn được thỏa lng thưởng thức một miếng cơm chy nấu bằng nồi đồng chớ khng phải niu đất, cho trọn vẹn chuyến về thăm qu hương, ti m thầm đi tm chiếc nồi đồng như đi tm một người thn yu m mnh v tnh bỏ rơi kể từ ngy c chiếc nồi nhm thay thế. Trong thời gian bạn cn ở lại thnh phố, cuộc tm kiếm của ti như bng tối cuối đường hầm. Khi tiễn bạn về qu thăm b con, ti hứa sẽ tiếp tục đi tm n cho đến bữa cơm cuối cng đi bạn trước khi ln my bay rời tổ quốc.

V rồi chiếc nồi đồng ngy xưa đ tm thấy. Nhưng người tm ra n khng phải l ti m chnh l bạn ti. Từ qu ln, bạn đưa cho ti chiếc nồi đồng nấu đủ bữa cho một trai cy ăn m ở qu gọi l nồi một. Bạn cho biết chiếc nồi ny c từ đời ng cố của bạn, nghĩa l hơn trăm năm. N chỉ dnh để nấu cơm trắng cho mỗi mnh cụ. Mỗi bữa ăn, cụ ăn phần cơm nạc, cn cơm chy th chu chắt trong nh được hưởng, trong đ c bạn. Ti ni: Như vậy n l vật gia bảo!. Ừ, đối với mnh, với cậu th n l vật gia bảo, nhưng cậu biết, b con mnh ở dưới qu c ai nghĩ như vậy đu. Mnh khng biết n đ lăn lc qua bao nhiu tay người, bao nhiu dn bếp, cuối cng n thầm lặng nằm trong x bếp nh c Hai mnh. Mnh đ được thưởng thức lại miếng cơm chy nồi đồng chấm với nước mắm ớt tỏi chanh đường từ chiếc nồi đồng qu gi, ngon tuyệt vời! V nhờ n m mnh hưởng được một ci Tết đầy nghĩa khi về lại qu nh.

Bạn đ trao cho ti chiếc nồi đồng khng c vung nhờ giữ như một kỷ vật để lần sau bạn về ti c dịp trổ ti nấu cơm chy đi bạn. Ti hỏi sao bạn khng mang n về bn kia? Bạn trả lời c một vi l do m khng ni r l do g. Ti vui vẻ nhận giữ chiếc nồi đồng theo mong muốn của bạn, với hy vọng c dịp hai đứa sẽ ngồi bn nhau cng thưởng thức một miếng cơm chy nồi đồng.

                

 

 --- { ---

  L K Thương
 

 

    

   www.ninh-hoa.com